{"id":74822,"date":"2019-12-11T17:09:46","date_gmt":"2019-12-11T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74822"},"modified":"2019-12-04T14:13:25","modified_gmt":"2019-12-04T12:13:25","slug":"05-09-46","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74822","title":{"rendered":"Socjalizm? Nie, dzi\u0119kuj\u0119."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Socjalizm? Nie, dzi\u0119kuj\u0119.<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Borys Jelcyn po raz pierwszy w \u017cyciu oko w oko z liberalizmem.<\/em><\/span><\/p>\n

Boliwia. Socjalizm umiera po raz kolejny. Potkn\u0105\u0142 si\u0119 na odwiecznej zasadzie \u2013 raz zdobytej w\u0142adzy nie oddamy nigdy. Czy wyborcze oszustwo by\u0142o kropl\u0105, kt\u00f3ra przela\u0142a dzban? Prawdopodobnie. Ale s\u0105 tu i inne sprawy ni\u017c tylko brudna gra o nielegalne pozostanie prezydenta na stanowisku na czwart\u0105 kadencj\u0119.<\/h5>\n
Ciekawe, bo pocz\u0105tkowo ostry skr\u0119t w lewo przynosi\u0142 wyra\u017an\u0105 popraw\u0119. Zmniejszy\u0142 rozmiary n\u0119dzy, dyskryminacj\u0119 rasow\u0105, wzmocni\u0142 gospodark\u0119. Boliwia ma ogromne zasoby gazu, rop\u0119 naftow\u0105, du\u017ce zasoby litu. Jest r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119kszym dzi\u015b producentem koki i kokainy, kt\u00f3r\u0105 zalewa obydwie Ameryki. Prezydent Evo Morales (by\u0142y plantator koki) mia\u0142 z czego rozdawa\u0107 i robi\u0142 to bardziej ostro\u017cnie ni\u017c jego przyjaciel w Wenezueli, Hugo Chavez.<\/h5>\n

Zapewne g\u0142\u00f3wnym problemem boliwarskiego socjalizmu by\u0142o to, co by\u0142o problemem wcze\u015bniejszego boliwarskiego kapitalizmu \u2013 niebotyczna korupcja i nepotyzm<\/strong>. W socjalizmie zatrudnieni przez pa\u0144stwo anio\u0142owie w zar\u0119kawkach czyni\u0105 dobro, dziel\u0105c wt\u00f3rnie doch\u00f3d narodowy i pobieraj\u0105c na boku op\u0142aty za empati\u0119.<\/span><\/p>\n

W Boliwii rz\u0105d od 1825 roku obalany by\u0142 si\u0142\u0105 dziesi\u0105tki razy, w ostatnich dziesi\u0119cioleciach rz\u0105dy cz\u0119sto przechodzi\u0142y od w\u0142adzy cywilnej w r\u0119ce genera\u0142\u00f3w i ponownie w r\u0119ce cywil\u00f3w. Pierwszy prezydent pochodz\u0105cy z rdzennej india\u0144skiej ludno\u015bci obiecywa\u0142 walk\u0105 z dyskryminacj\u0105 rasow\u0105 i korupcj\u0105.<\/span><\/p>\n

Morales nie jest jednak pierwszym boliwijskim prezydentem uciekaj\u0105cym z kraju w obawie przed skazaniem na d\u0142ugoletnie wi\u0119zienie. Urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi kradn\u0105 tam niezale\u017cnie od tego, czy zostali zatrudnieni przez rz\u0105d lewicowy, czy prawicowy. Wed\u0142ug Transparency International<\/em> Boliwia, je\u015bli idzie o rozmiary korupcji, plasuje si\u0119 na 113 pozycji w\u015br\u00f3d 176 pa\u0144stw (wi\u0119c mog\u0105 si\u0119 zawsze pociesza\u0107, \u017ce nie jest najgorzej). S\u0105siedzi najbardziej denerwuj\u0105 si\u0119 na to, \u017ce policja i politycy wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z producentami i szmuglerami kokainy, a to znowu samym Boliwijczykom podobno przeszkadza mniej ni\u017c fakt, \u017ce publiczne fundusze znikaj\u0105 w prywatnych kieszeniach, a kontakty z urz\u0119dami funkcjonuj\u0105 na zasadzie \u201ejak si\u0119 da, to si\u0119 zrobi\u201d. Jeden na trzech Boliwijczyk\u00f3w przyznaje, \u017ce da\u0142 \u0142ap\u00f3wk\u0119 w ci\u0105gu ubieg\u0142ych 12 miesi\u0119cy. Za najbardziej skorumpowane instytucje uwa\u017ca si\u0119 policj\u0119, s\u0105dy i urz\u0119dy celne.<\/span><\/p>\n

Czy trzeba zatem wini\u0107 za sytuacj\u0119 w kraju boliwijski socjalizm, kolonializm, arogancj\u0119 bia\u0142ych, demoralizacj\u0119 i niewiar\u0119 w uczciwo\u015b\u0107 dyskryminowanych, kapitalizm, katolicyzm, czy wszystko razem?<\/strong><\/span><\/p>\n

Wiara w socjalizm jest naiwno\u015bci\u0105 przede wszystkim dlatego, \u017ce socjalizm nieodmiennie obiecuje ludziom, \u017ce da im to, czego nie ma. Pod has\u0142em powszechnej sprawiedliwo\u015bci g\u0142adko przechodzi si\u0119 do centralnego planowania, wszechw\u0142adzy pa\u0144stwa, do mniej lub bardziej krwawej tyranii. Wiara w socjalizm nieodmiennie powi\u0105zana jest z nadziej\u0105, \u017ce socjalizm rozprawi si\u0119 z \u0142ajdactwem feudalizmu, gangsterskiego kapitalizmu, z n\u0119dz\u0105 i poni\u017ceniem.<\/strong><\/span><\/p>\n

Boliwia, Wenezuela, Kuba to tylko najnowsze przyk\u0142ady socjalistycznych katastrof. Wcze\u015bniej Etiopia, Indie, Chiny, Zwi\u0105zek Radziecki pokazywa\u0142y jak marzenie o ludowej sprawiedliwo\u015bci zmienia\u0142o si\u0119 w piek\u0142o. Obietnice powszechnej sprawiedliwo\u015bci zmienia\u0142y si\u0119 w pola \u015bmierci g\u0142odowej. Wielu chcia\u0142o wierzy\u0107, \u017ce to tylko efekt nieudolno\u015bci polityk\u00f3w w krajach wcze\u015bniej wyzyskiwanych przez imperializm, \u017ce idea opieku\u0144czego pa\u0144stwa jest pi\u0119kna, i nawet je\u015bli  komunizm jest straszny, to socjalizm jest pi\u0119kny i mo\u017cna jego warto\u015bci realizowa\u0107 id\u0105c trzeci\u0105 drog\u0105.<\/span><\/p>\n

Kiedy m\u00f3wisz \u201etrzecia droga\u201d my\u015blisz Szwecja, Dania, Norwegia, kraje, w kt\u00f3rych m\u0105drzy socjaldemokraci demokratycznie zdobyli w\u0142adz\u0119, przeprowadzili spo\u0142eczne reformy nie rujnuj\u0105c prywatnej przedsi\u0119biorczo\u015bci, nie nacjonalizowali fabryk, ale wzmocnili zwi\u0105zki zawodowe, inwestowali w o\u015bwiat\u0119 i ochron\u0119 zdrowia, nie pozwalali, by n\u0119dza wykluczonych pozbawia\u0142a godno\u015bci. Budowana na protestanckiej etyce \u201etrzecia droga\u201d by\u0142a nie tylko organizacyjnym majstersztykiem, ale r\u00f3wnie\u017c by\u0142a niemal wolna od korupcji. Je\u015bli gdzie\u015b widzieli\u015bmy przeciwie\u0144stwo sowieckiej nieudolno\u015bci i bezprawia, to w\u0142a\u015bnie w Szwecji. <\/strong>Dla przybysza zza \u017celaznej kurtyny organizacja tego pa\u0144stwa opieku\u0144czego wydawa\u0142a si\u0119 przypomina\u0107 szwajcarski zegarek. Sprawno\u015b\u0107, kompetencja i \u017cyczliwo\u015b\u0107 urz\u0119d\u00f3w, znakomite szkolnictwo i s\u0142u\u017cba zdrowia.<\/span><\/p>\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, ten skandynawski socjalizm wydawa\u0142 si\u0119 socjalizmem, kt\u00f3ry realizuje to, co obiecuje. I to nie tylko nie niszcz\u0105c systemu rynkowego, ale wzmacniaj\u0105c rynek wewn\u0119trzny i buduj\u0105c gospodark\u0119 opart\u0105 na wiedzy.<\/span><\/p>\n

A wi\u0119c socjalizm, to nie tylko pi\u0119kne warto\u015bci plus ca\u0142a w\u0142adza w r\u0119kach partii<\/strong>. Tu anio\u0142owie rozdzielaj\u0105cy wt\u00f3rnie doch\u00f3d narodowy nie byli uzbrojeni, nie byli absolwentami wieczorowych kurs\u00f3w ludowej sprawiedliwo\u015bci, nie organizowali oboz\u00f3w pracy dla wrog\u00f3w ludu. Niepokoi\u0142o tempo, w jakim stawali si\u0119 now\u0105 klas\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Pa\u0144stwo opieku\u0144cze szybko zacz\u0119\u0142o si\u0119 przekszta\u0142ca\u0107 w pa\u0144stwo nadopieku\u0144cze, ustawicznie szukaj\u0105ce kim jeszcze nale\u017cy si\u0119 zaopiekowa\u0107. Trzecia droga nie za\u0142ama\u0142a si\u0119 spektakularnie, gas\u0142a powoli, przesta\u0142a by\u0107 wielkim sukcesem, zacz\u0119\u0142a pokazywa\u0107 swoje s\u0142abo\u015bci i zagro\u017cenia. Niekt\u00f3rzy Szwedzi twierdz\u0105, \u017ce zniszczy\u0142a protestanck\u0105 etyk\u0119 pracy, odebra\u0142a ch\u0119\u0107 wolno\u015bci, nauczy\u0142a postaw roszczeniowych. Pa\u0144stwo ma da\u0107, bo mamy socjalizm.       <\/strong><\/span><\/p>\n

Czytelnicy czasem oskar\u017caj\u0105 mnie o lewactwo i nazywaj\u0105 komuchem, inni s\u0105 przekonani, \u017ce jestem neoconem lub neolibera\u0142em. Jedni i drudzy maj\u0105 odrobin\u0119 racji: je\u015bli tzw. lewicowe warto\u015bci, to walka z n\u0119dz\u0105, szacunek dla drugiego cz\u0142owieka i przekonanie, \u017ce warto bogaci\u0107 si\u0119 razem, a nie jeden kosztem drugiego, to oczywi\u015bcie jestem lewicowcem. Je\u015bli warto\u015bci lewicowe to prawa pracownicze, prawa kobiet, walka z rasizmem, to tak, jestem lewicowcem. Mam jednak wra\u017cenie, \u017ce humanizm i lewicowo\u015b\u0107 to nie jest to samo, \u017ce niekt\u00f3re warto\u015bci zosta\u0142y troch\u0119 bezprawnie zaw\u0142aszczone przez lewic\u0119 i nie by\u0142oby w tym nic strasznego, gdyby nie fakt, \u017ce jestem podejrzliwy wobec monopoli.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy nazywaj\u0105 mnie neolibera\u0142em, te\u017c maj\u0105 racj\u0119, chocia\u017c czasem mam dziwne wra\u017cenie, \u017ce nie bardzo wiedz\u0105, co to znaczy. Znajoma z dum\u0105 wrzuci\u0142a do sieci poni\u017cszy mem:<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Nie pyta\u0142em jej, co wie o PRL<\/span>-u, ani co wie o liberalizmie, ani czy zna histori\u0119 jak za\u0142ama\u0142o si\u0119 pa\u0144stwo opieku\u0144cze i dlaczego na Zachodzie zast\u0105pi\u0142a je era reaganizmu i thatcheryzmu; ani wreszcie, co w\u0142a\u015bciwie ta zmiana oznacza\u0142a, czy rzeczywi\u015bcie powr\u00f3t do praw rynku oznacza\u0142 likwidacj\u0119 zdobytych reform spo\u0142ecznych, opieki spo\u0142ecznej, czy powszechnej o\u015bwiaty.<\/span><\/p>\n

Nie pyta\u0142em, czy wie, przed jakimi wyzwaniami stan\u0119li \u00f3wcze\u015bni politycy, jak wydobywali swoje spo\u0142ecze\u0144stwa z kryzysu i dlaczego daleko nie wszystko im si\u0119 uda\u0142o. Liberalizm r\u00f3wnie\u017c wysoko ceni takie warto\u015bci jak wydobywanie z n\u0119dzy, prawa cz\u0142owieka, post\u0119p. Czasem interpretuje te warto\u015bci nieco inaczej ni\u017c lewica, czasem chce je realizowa\u0107 innymi drogami. Czy przekona\u0142aby j\u0105 statystyka pokazuj\u0105ca ile setek milion\u00f3w ludzi liberalizm wyci\u0105gn\u0105\u0142 z biedy, ile godno\u015bci da\u0142o ludziom prawo do wolno\u015bci, czy przekona\u0142aby j\u0105 opowie\u015b\u0107 o Indiach, Chinach, Afryce (tak, r\u00f3wnie\u017c w Afryce liberalizm zacz\u0105\u0142 wreszcie wyci\u0105ga\u0107 ludzi z biedy, chocia\u017c nie idzie to tak dobrze jak w Chinach czy w Indiach)? W\u0105tpi\u0119, a w dodatku wymaga\u0142oby to w\u0142a\u015bciwie ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n

Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce ogranicz\u0119 si\u0119 do jednego obrazka, ale i z tego zrezygnowa\u0142em, bo jestem przeciwnikiem pisania zbyt d\u0142ugich komentarzy w Internecie. Ten obrazek jest jednak ciekawy.          <\/span><\/p>\n

Kiedy we wrze\u015bniu 1989 roku tworzy\u0142 si\u0119 w Polsce rz\u0105d Tadeusza Mazowieckiego, Ameryk\u0119 odwiedza\u0142 nowo wybrany cz\u0142onek Dumy, Borys Jelcyn. Jelcyn postanowi\u0142 zatrzyma\u0107 si\u0119 <\/a> w drodze i obejrze\u0107 sklep spo\u017cywczy na przedmie\u015bciu Huston. Chodzi\u0142 zdumiony mi\u0119dzy p\u00f3\u0142kami, pyta\u0142 o ceny, dowiadywa\u0142 si\u0119, czy ludzi na to sta\u0107. Kr\u0119ci\u0142 g\u0142ow\u0105 powtarzaj\u0105c, \u017ce w ZSRR nawet cz\u0142onkowie politbiura nie maj\u0105 takiego wyboru, nawet Gorbaczow\u2026                                                <\/span><\/p>\n

Jelcyn szczerze wierzy\u0142 w propagand\u0119 swojej partii politycznej, nic dziwnego, \u017ce jak sam przyzna\u0142, dosta\u0142 w tym sklepie md\u0142o\u015bci:<\/span><\/p>\n

\n

Kiedy zobaczy\u0142em na p\u00f3\u0142kach setki, tysi\u0105ce puszek, karton\u00f3w, wszystkich mo\u017cliwych towar\u00f3w, szczerze m\u00f3wi\u0105c poczu\u0142em md\u0142o\u015bci z rozpaczy nad losem radzieckich ludzi. Tak potencjalnie superbogaty kraj jak nasz doprowadzono do takiej biedy! Strasznie jest o tym pomy\u015ble\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Je\u015bli wyci\u0105ganie ludzi z biedy, to lewicowa warto\u015b\u0107, to jestem lewicowcem, ale nie jest tak ca\u0142kiem bez znaczenia, co kto obiecuje, a co kto robi rzeczywi\u015bcie.<\/span><\/p>\n

Mira\u017ce obietnic skusi\u0142y miliony. Czterdzie\u015bci lat temu mia\u0142em has\u0142o: \u201ePolsce potrzebna silna socjaldemokracja i powszechna wiedza jak z ni\u0105 walczy\u0107\u201d.  <\/span><\/p>\n

Czasy si\u0119 zmieni\u0142y, w Ameryce w\u015br\u00f3d ludzi urodzonych dwadzie\u015bcia lat temu solidn\u0105 przewag\u0119 maj\u0105 zwolennicy socjalizmu. Do\u015bwiadczenia Boliwii i Wenezueli ich nie przekonuj\u0105, s\u0105 g\u0142\u0119boko przekonani, \u017ce ten liberalizm to jaka\u015b zaraza. Tymczasem  przeczyta\u0142em streszczenie expos\u00e9 naszego premiera i nie mog\u0142em si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce dla wielu by\u0142o bardzo przekonuj\u0105ce. Nale\u017cy mu si\u0119 medal \u201ePro Partia\u201d. A opozycji umiej\u0119tno\u015b\u0107 dialogu z tym, kt\u00f3rzy mog\u0105 s\u0142ysze\u0107 co innego ni\u017c ona, by przekonywa\u0107, a nie tylko m\u00f3wi\u0107 do przekonanych.<\/span><\/p>\n

\n

Andrzej Koraszewski<\/strong> – Publicysta i pisarz ekonomiczno-spo\u0142eczny<\/em><\/span><\/p>\n

Ur. 26 marca 1940 w Szymbarku, by\u0142y dziennikarz BBC, wiceszef polskiej sekcji BBC,<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Socjalizm? Nie, dzi\u0119kuj\u0119. Andrzej Koraszewski Borys Jelcyn po raz pierwszy w \u017cyciu oko w oko z liberalizmem. Boliwia. Socjalizm umiera po raz kolejny. Potkn\u0105\u0142 si\u0119 na odwiecznej zasadzie \u2013 raz zdobytej w\u0142adzy nie oddamy nigdy. Czy wyborcze oszustwo by\u0142o kropl\u0105, kt\u00f3ra przela\u0142a dzban? Prawdopodobnie. Ale s\u0105 tu i inne sprawy ni\u017c tylko brudna gra o nielegalne pozostanie prezydenta na stanowisku na czwart\u0105 kadencj\u0119. Ciekawe, bo pocz\u0105tkowo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74822"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74822"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74822\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74954,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74822\/revisions\/74954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}