{"id":74941,"date":"2019-12-05T17:09:01","date_gmt":"2019-12-05T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74941"},"modified":"2019-12-05T07:53:58","modified_gmt":"2019-12-05T05:53:58","slug":"12-09-34","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74941","title":{"rendered":"76 lat temu powsta\u0142a Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>76 lat temu powsta\u0142a Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

mjs\/ wmk\/ ls\/<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Getto warszawskie: Ulica Ch\u0142odna przy skrzy\u017cowaniu z ul. \u017belazn\u0105. Na zdj\u0119ciu widoczny drewniany most \u0142\u0105cz\u0105cy Ma\u0142e i Du\u017ce Getto. 06.1942. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons\/Bundesarchiv<\/em><\/span><\/p>\n

76 lat temu, 4 grudnia 1942 r., w Warszawie przy Delegaturze Rz\u0105du na Kraj, z przekszta\u0142cenia Tymczasowego Komitetu Pomocy \u017bydom powsta\u0142a Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d – jedyna w okupowanej przez Niemc\u00f3w Europie instytucja pa\u0144stwowa ratuj\u0105ca ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 od zag\u0142ady.<\/strong><\/p>\n

“W krytycznej sytuacji, po raz pierwszy w historii nowo\u017cytnej Polski, przedstawiciele kompetentnych, miarodajnych \u017cydowskich organizacji politycznych r\u00f3\u017cnego odcienia, niejednokrotnie z sob\u0105 nawet sk\u0142\u00f3conych, wsp\u00f3lnie z przedstawicielami demokratycznych o\u015brodk\u00f3w polskiego podziemia podj\u0119li dzia\u0142anie na rzecz ratowania ludzi, i ostrzegania, i zbierania materia\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych zbrodni hitlerowskich, i kontakt\u00f3w z wolnym \u015bwiatem. Jest to zjawisko, kt\u00f3rego nie znam w \u017cadnym innym kraju okupowanej Europy\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 po latach o dzia\u0142alno\u015bci \u201e\u017begoty\u201d jeden z jej dzia\u0142aczy W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski.<\/span><\/p>\n

\n

Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d powsta\u0142a z przekszta\u0142cenia utworzonego 27 wrze\u015bnia 1942 r. w okupowanej przez Niemc\u00f3w stolicy Tymczasowego Komitetu Pomocy \u017bydom. Za\u0142o\u017cono go z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej, dzia\u0142aczki konspiracyjnego Frontu Odrodzenia Polski oraz Wandy Krahelskiej \u2013 Filipowiczowej, cz\u0142onkini PPS.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d powsta\u0142a z przekszta\u0142cenia utworzonego 27 wrze\u015bnia 1942 r. w okupowanej przez Niemc\u00f3w stolicy Tymczasowego Komitetu Pomocy \u017bydom. Za\u0142o\u017cono go z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej, dzia\u0142aczki konspiracyjnego Frontu Odrodzenia Polski oraz Wandy Krahelskiej \u2013 Filipowiczowej, cz\u0142onkini PPS.<\/span><\/p>\n

Powstanie komitetu by\u0142o bezpo\u015bredni\u0105 reakcj\u0105 na opublikowanie w sierpniu 1942 r., tu\u017c po rozpocz\u0119ciu wielkiej akcji likwidacyjnej w warszawskim getcie, s\u0142ynnego “Protestu” Kossak-Szczuckiej, w kt\u00f3rym pisa\u0142a: “W ghetcie warszawskim, za murem odcinaj\u0105cym od \u015bwiata, kilkaset tysi\u0119cy skaza\u0144c\u00f3w czeka na \u015bmier\u0107. (…) Kto milczy w obliczu mordu – staje si\u0119 wsp\u00f3lnikiem mordercy. Kto nie pot\u0119pia – ten przyzwala. Zabieramy przeto g\u0142os my, katolicy-Polacy”.<\/span><\/p>\n

Pisarka przedstawiaj\u0105c dramatyczny los \u017byd\u00f3w wezwa\u0142a Polak\u00f3w do zaj\u0119cia jednoznacznego stanowiska. “Protestujemy, kto z nami tego protestu nie popiera, nie jest katolikiem” – stwierdza\u0142a.<\/span><\/p>\n

W tym samym tek\u015bcie znalaz\u0142y si\u0119 jednak nast\u0119puj\u0105ce zdania: “Uczucia nasze wzgl\u0119dem \u017byd\u00f3w nie uleg\u0142y zmianie. Nie przestajemy uwa\u017ca\u0107 ich za politycznych, gospodarczych i ideowych wrog\u00f3w Polski. Co wi\u0119cej, zdajemy sobie spraw\u0119 z tego, i\u017c nienawidz\u0105 nas oni wi\u0119cej ni\u017c Niemc\u00f3w, \u017ce czyni\u0105 nas odpowiedzialnymi za swoje nieszcz\u0119\u015bcie. (…) \u015awiadomo\u015b\u0107 tych uczu\u0107 jednak nie zwalnia nas z obowi\u0105zku pot\u0119pienia zbrodni”.<\/span><\/p>\n

4 grudnia 1942 r. z Tymczasowego Komitetu Pomocy \u017bydom wy\u0142oni\u0142a si\u0119 Rada Pomocy \u017bydom o kryptonimie “\u017begota”. W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, pytany w jednym z wywiad\u00f3w o osob\u0119 patrona tej konspiracyjnej organizacji, powiedzia\u0142: “Nie istnia\u0142a taka osoba, dop\u00f3ki Zofia Kossak nie wymy\u015bli\u0142a kryptonimu \u017begota. Potem dodano imi\u0119 Konrad, by utrudni\u0107 kojarzenie nazwy \u017begota z \u017bydami”. (“Polityka” 47\/2002)<\/span><\/p>\n

\n

Dzia\u0142aj\u0105c w skrajnie trudnych warunkach, od jesieni 1941 r. obowi\u0105zywa\u0142o niemieckie rozporz\u0105dzenie o stosowaniu kary \u015bmierci wobec os\u00f3b, kt\u00f3re pomaga\u0142y \u017bydom, “\u017begota” udzieli\u0142a wsparcia materialnego oko\u0142o 4 tys. os\u00f3b, ponadto zdobywa\u0142a dokumenty (ok. 50 tys.), szuka\u0142a mieszka\u0144 i kryj\u00f3wek dla uciekinier\u00f3w z gett,<\/p>\n<\/blockquote>\n

Cz\u0142onkami “\u017begoty” byli ludzie reprezentuj\u0105cy r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy spo\u0142eczne i polityczne. W\u015br\u00f3d nich znale\u017ali si\u0119 przedstawiciele Polskiej Partii Socjalistycznej – Wolno\u015b\u0107 R\u00f3wno\u015b\u0107 Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Robotniczej Partii Polskich Socjalist\u00f3w, Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Demokratycznego, Bundu, \u017bydowskiego Komitetu Narodowego, Frontu Odrodzenia Polski, Zwi\u0105zku Syndykalist\u00f3w Polskich i Polskiej Organizacji Demokratycznej.<\/span><\/p>\n

Przewodnicz\u0105cym Rady zosta\u0142 Julian Grobelny (PPS-WRN), wiceprzewodnicz\u0105cymi Tadeusz Rek (SL) i Leon Feiner (Bund), sekretarzem Adolf Berman (\u017bKN), skarbnikiem Ferdynand Arczy\u0144ski (Stronnictwo Demokratyczne).<\/span><\/p>\n

Rada skupia\u0142a kilkunastoosobowy zesp\u00f3\u0142 kieruj\u0105cy akcj\u0105 pomocy dla \u017byd\u00f3w, udzielanej poprzez organizacje polityczne, spo\u0142eczne i osoby indywidualne. Dla usprawnienia dzia\u0142alno\u015bci “\u017begoty” utworzono jej Biuro Wykonawcze, a nast\u0119pnie referaty: mieszkaniowy, dzieci\u0119cy – kierowany przez Iren\u0119 Sendlerow\u0105, terenowy i lekarski.<\/span><\/p>\n

Kontakty z “\u017begot\u0105” z ramienia Delegatury Rz\u0105du utrzymywali Witold Bie\u0144kowski oraz jego zast\u0119pca w referacie \u017cydowskim Bartoszewski.<\/span><\/p>\n

W pi\u015bmie do delegata rz\u0105du na kraj z 29 grudnia 1942 r. tak okre\u015blono cele powo\u0142anej organizacji: “Zadaniem Rady jest niesienie pomocy \u017bydom jako ofiarom eksterminacyjnej akcji okupanta, a to pomocy w kierunku ratowania ich od \u015bmierci, ich legalizacji, przydzielania im pomieszcze\u0144, udzielania zasi\u0142k\u00f3w materialnych wzgl\u0119dnie, gdzie to wskazane, wyszukiwanie zaj\u0119\u0107 zarobkowych jako podstaw\u0119 egzystencji, zawiadywanie funduszami i ich rozprowadzanie – s\u0142owem dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3ra po\u015brednio lub bezpo\u015brednio wchodzi\u0107 mo\u017ce w zakres pomocy”.<\/span><\/p>\n

Swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 “\u017begota” prowadzi\u0142a dzi\u0119ki pieni\u0105dzom otrzymywanym od Rz\u0105du RP na Uchod\u017astwie oraz funduszom zebranym w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego i \u017cydowskiego w kraju i za granic\u0105. W celu rozszerzenia udzielanej pomocy planowano utworzenie na prowincji rad lokalnych. Ostatecznie samodzielne rady powsta\u0142y jedynie w Krakowie i we Lwowie. Kierowali nimi Stanis\u0142aw Dobrowolski (PPS WRN) i W\u0142adys\u0142awa Chomsowa (SD).<\/span><\/p>\n

\n

Dzi\u0119ki wysi\u0142kom Ireny Sendlerowej i jej referatu opiek\u0105 uda\u0142o si\u0119 obj\u0105\u0107 2,5 tys. \u017cydowskich dzieci wyprowadzonych z warszawskiego getta.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Dzia\u0142aj\u0105c w skrajnie trudnych warunkach, od jesieni 1941 r. obowi\u0105zywa\u0142o niemieckie rozporz\u0105dzenie o stosowaniu kary \u015bmierci wobec os\u00f3b, kt\u00f3re pomaga\u0142y \u017bydom, “\u017begota” udzieli\u0142a wsparcia materialnego oko\u0142o 4 tys. os\u00f3b, ponadto zdobywa\u0142a dokumenty (ok. 50 tys.), szuka\u0142a mieszka\u0144 i kryj\u00f3wek dla uciekinier\u00f3w z gett, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci stara\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zapewni\u0107 im opiek\u0119 medyczn\u0105. Dzi\u0119ki wysi\u0142kom Ireny Sendlerowej i jej referatu opiek\u0105 uda\u0142o si\u0119 obj\u0105\u0107 2,5 tys. \u017cydowskich dzieci wyprowadzonych z warszawskiego getta.<\/span><\/p>\n

“\u017begota” dostarcza\u0142a konspiracyjnej prasie informacje dotycz\u0105ce zag\u0142ady \u017byd\u00f3w, wydawa\u0142a tak\u017ce w\u0142asne ulotki i kolportowa\u0142a plakaty.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142aj\u0105ca do pocz\u0105tku 1945 r. Rada Pomocy \u017bydom by\u0142a jedyn\u0105 w okupowanej przez nazist\u00f3w Europie instytucj\u0105 pa\u0144stwow\u0105 ratuj\u0105c\u0105 \u017byd\u00f3w od zag\u0142ady. \u201eWobec tego jednak, \u017ce na naszym terytorium rozegra\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 tragedii ludno\u015bci \u017cydowskiej, dzia\u0142ania te (pomoc \u017bydom \u2013 PAP) mog\u0142y dotyczy\u0107 tysi\u0119cy ludzi, ale nie milion\u00f3w. I odchodz\u0105 w cie\u0144 wobec tragedii milion\u00f3w. Ale ja stale przypominam, \u017ce wed\u0142ug Starego Testamentu brakowa\u0142o dziesi\u0119ciu ludzi do uratowania Sodomy. W Polsce tych Sprawiedliwych znalaz\u0142y si\u0119 tysi\u0105ce… My\u015bl\u0119, \u017ce nie tylko \u017bydzi uratowani w infernalnych warunkach maj\u0105 im co\u015b do zawdzi\u0119czenia, ale i my wszyscy, \u00f3wcze\u015bni i potomni” \u2013 ocenia\u0142 znaczenie \u201e\u017begoty\u201d Bartoszewski.<\/span><\/p>\n

Rada Pomocy \u017bydom zosta\u0142a uhonorowana medalem Sprawiedliwy W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata przyznawanym przez Instytut Pami\u0119ci Yad Vashem w Jerozolimie. (PAP)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
ani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
Twoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

76 lat temu powsta\u0142a Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d mjs\/ wmk\/ ls\/ Getto warszawskie: Ulica Ch\u0142odna przy skrzy\u017cowaniu z ul. \u017belazn\u0105. Na zdj\u0119ciu widoczny drewniany most \u0142\u0105cz\u0105cy Ma\u0142e i Du\u017ce Getto. 06.1942. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons\/Bundesarchiv 76 lat temu, 4 grudnia 1942 r., w Warszawie przy Delegaturze Rz\u0105du na Kraj, z przekszta\u0142cenia Tymczasowego Komitetu Pomocy \u017bydom powsta\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74941"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74965,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74941\/revisions\/74965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}