{"id":74975,"date":"2019-12-08T17:09:14","date_gmt":"2019-12-08T15:09:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74975"},"modified":"2019-12-07T09:39:18","modified_gmt":"2019-12-07T07:39:18","slug":"13-08","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74975","title":{"rendered":"\u015amier\u0107 dla zbrodniarzy z Majdanka. “Egzekucje niczego nie rozwi\u0105za\u0142y. Wieczorem wielu ludzi posz\u0142o si\u0119 upi\u0107”"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u015amier\u0107 dla zbrodniarzy z Majdanka. “Egzekucje niczego nie rozwi\u0105za\u0142y. Wieczorem wielu ludzi posz\u0142o si\u0119 upi\u0107”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marta Grzywacz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Egzekucj\u0119 pi\u0119ciu spo\u015br\u00f3d sze\u015bciu zbrodniarzy (Pohlmann pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo) ogl\u0105da\u0142o 25 tys. os\u00f3b. Na zdj\u0119ciu stra\u017cnik Sch\u00f6llen i kapo Stalp tu\u017c przed powieszeniem (Fot. IPN)<\/em><\/span><\/p>\n

Rozprawa ze schwytanymi esesmanami z obozu na Majdanku przebieg\u0142a b\u0142yskawicznie: 27 listopada 1944 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ich proces, 2 grudnia lubelski s\u0105d skaza\u0142 ich na \u015bmier\u0107, a nast\u0119pnego dnia zostali publicznie powieszeni.<\/h4>\n

\u017bo\u0142nierze musz\u0105 strzela\u0107 w powietrze, bo t\u0142um zaczyna otacza\u0107 oskar\u017conych. Za moment mieszka\u0144cy Lublina rozszarpi\u0105 zbrodniarzy na kawa\u0142ki. Za moment (…), sprawiedliwo\u015bci stanie si\u0119 zado\u015b\u0107. Z balkon\u00f3w, okien i chodnik\u00f3w rozlegaj\u0105 si\u0119 okrzyki: \u201e\u015amier\u0107! \u015amier\u0107!\u201d<\/i> \u2013 opisywa\u0142 pierwszy dzie\u0144 procesu oprawc\u00f3w z Majdanka \u201eG\u0142os Ludu\u201d, za\u0142o\u017cony w Lublinie w 1944 r. tu\u017c po ustanowieniu w\u0142adzy PKWN.<\/p>\n

Oskar\u017conych do Domu \u017bo\u0142nierza, gdzie mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 proces, celowo poprowadzono ulicami miasta. To mia\u0142o podgrza\u0107 emocje i tak podsycane ju\u017c przez sowieck\u0105 propagand\u0119. Lublin, Polska i reszta \u015bwiata mia\u0142y by\u0107 przekonane nie tylko o tym, jak wa\u017cne jest szybkie os\u0105dzenie niemieckich zbrodniarzy, ale te\u017c o tym, \u017ce nowa w\u0142adza ma legitymacj\u0119, aby to zrobi\u0107. Dlatego na dzie\u0144 przed rozpocz\u0119ciem procesu mieszka\u0144com Lublina pokazano film Aleksandra Forda \u201eCmentarzysko Europy\u201d opowiadaj\u0105cy o zbrodniach na Majdanku. Zdj\u0119cia nakr\u0119cono tu\u017c po przej\u0119ciu obozu przez \u017co\u0142nierzy 1. Frontu Bia\u0142oruskiego w lipcu 1944 r. Wida\u0107 na nich ekshumacj\u0119 tysi\u0119cy ofiar i cele lubelskiego wi\u0119zienia Gestapo, gdzie w\u015br\u00f3d cia\u0142 zabitych zrozpaczone rodziny poszukiwa\u0142y bliskich. Mieszka\u0144c\u00f3w wpuszczono te\u017c na teren obozu. W rezultacie, gdyby nie wojsko, dosz\u0142oby do samos\u0105du. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na przekle\u0144stwach, wygra\u017caniu pi\u0119\u015bciami i pluciu w twarz.<\/span><\/p>\n

27 listopada 1944 r. przed s\u0105dem w Lublinie stan\u0119\u0142o sze\u015bciu oprawc\u00f3w: najwy\u017cszy rang\u0105 SS-Obersturmf\u00fchrer Anton Thernes, szef obozowej administracji, odpowiedzialny za wy\u017cywienie i prac\u0119 niewolnicz\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w, nad kt\u00f3rymi osobi\u015bcie si\u0119 zn\u0119ca\u0142; jego asystent Wilhelm Gerstenmeier; stra\u017cnicy: Hermann V\u00f6gel i Theodor Sch\u00f6llen, oraz dw\u00f3ch niemieckich kapo: Heinz Stalp i Edmund Pohlmann. Zostali schwytani w okolicach Lublina. Ewakuowali si\u0119 z Majdanka w ostatniej chwili i nie zd\u0105\u017cyli daleko uciec.<\/span><\/p>\n

Zbyt nieprawdopodobne<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c w kwietniu wi\u0119kszo\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w, oko\u0142o 12-15 tys. os\u00f3b, wywieziono do oboz\u00f3w w Natzweiler, Gross-Rosen, Auschwitz, P\u0142aszowie, Ravensbruck i Mauthausen. Ostatnia, blisko tysi\u0119czna grupa wysz\u0142a w lipcu w marszu \u015bmierci. Na dzie\u0144 przed wycofaniem si\u0119 Niemcy rozstrzelali na terenie Majdanka blisko 700 os\u00f3b z wi\u0119zienia Gestapo w Zamku Lubelskim.<\/span><\/p>\n

22 lipca 1944 r. rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 walki o Lublin, a rankiem nast\u0119pnego dnia Sowieci weszli do oddalonego od centrum miasta o 4 km obozu, kt\u00f3ry by\u0142 prawie pusty. Pozosta\u0142o w nim kilkaset os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie \u017co\u0142nierzy radzieckich, cz\u0119sto dezerter\u00f3w, kt\u00f3rzy przeszli na stron\u0119 nazist\u00f3w, i rannych lub kalek po walkach na froncie, przebywali w obozowym szpitalu i nie byli uj\u0119ci w ewidencji obozowej. Na filmach dokumentalnych wida\u0107, \u017ce patrz\u0105 na swoich rodak\u00f3w bez cienia rado\u015bci, s\u0142usznie przypuszczaj\u0105c, \u017ce nie czeka ich nic dobrego.<\/span><\/p>\n

Mimo \u017ce Niemcy starali si\u0119 zatrze\u0107 \u015blady, dowody zbrodni by\u0142y ewidentne. Krematorium nie zd\u0105\u017cy\u0142o jeszcze ostygn\u0105\u0107, dymi\u0142y g\u00f3ry popio\u0142\u00f3w, a na dziedzi\u0144cu le\u017ca\u0142a sterta 800 tys. par but\u00f3w. Odkryto siedem kom\u00f3r gazowych. Dziennikarze nie mogli uwierzy\u0107 w to, co widz\u0105, brytyjski \u201eThe Times\u201d odm\u00f3wi\u0142 opublikowania korespondencji Alexandra Wertha, uznaj\u0105c, \u017ce pad\u0142 ofiar\u0105 sowieckiej propagandy. Dopiero gdy alianci wyzwolili Bergen-Belsen i Buchenwald, doniesienia z Majdanka i Auschwitz zosta\u0142y uznane za prawdziwe.<\/span><\/p>\n

Na podstawie ilo\u015bci popio\u0142\u00f3w, wydajno\u015bci krematorium i liczby but\u00f3w cz\u0142onek polsko-radzieckiej komisji do badania zbrodni niemieckich Piotr Sobolewski stwierdzi\u0142, \u017ce na Majdanku zgin\u0119\u0142o 1,5 mln os\u00f3b. Nie zweryfikowano tych danych, mimo \u017ce ju\u017c podczas procesu wysz\u0142o na jaw, \u017ce do obozu zwo\u017cono ubrania i buty \u017cydowskich wi\u0119\u017ani\u00f3w z innych oboz\u00f3w, kt\u00f3re po naprawie by\u0142y wysy\u0142ane dla cywili w zbombardowanych przez aliant\u00f3w niemieckich miastach. Tomasz Kranz, dyrektor Pa\u0144stwowego Muzeum na Majdanku, na podstawie przeprowadzonych analiz twierdzi dzisiaj, \u017ce przez Majdanek przesz\u0142o oko\u0142o 150 tys. os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

\n

Na skutek g\u0142odu, chor\u00f3b, pracy ponad si\u0142y, a tak\u017ce w egzekucjach i w komorach gazowych \u017cycie straci\u0142o blisko 80 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w, w tym 60 tys. \u017byd\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Budowany od jesieni 1941 r. ob\u00f3z pocz\u0105tkowo mia\u0142 by\u0107 przeznaczony dla je\u0144c\u00f3w, w lutym 1943 r. zosta\u0142 przemianowany na koncentracyjny, a w ko\u0144cu sta\u0142 si\u0119 obozem zag\u0142ady i istotnym ogniwem realizacji \u201eostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej\u201d. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c wykorzystywany jako ob\u00f3z karno-przej\u015bciowy dla polskiej ludno\u015bci wiejskiej.<\/span><\/p>\n

Proces oprawc\u00f3w z Majdanka. To nie b\u0119dzie zemsta<\/strong><\/p>\n

Majdanek by\u0142 pierwszym du\u017cym obozem koncentracyjnym przej\u0119tym przez aliant\u00f3w, dlatego proces jego oprawc\u00f3w stanowi\u0142 przedmiot szczeg\u00f3lnej troski nowych polskich w\u0142adz. Zwyci\u0119zcy zamierzali pokaza\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 post\u0119powa\u0107 zgodnie z prawem polskim i mi\u0119dzynarodowym i \u017ce nie b\u0119d\u0105 si\u0119 kierowa\u0107 zemst\u0105.<\/span><\/p>\n

Przygotowania zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c w sierpniu 1944 r., gdy sowieckie i polskie w\u0142adze stworzy\u0142y Polsko-Radzieck\u0105 Komisj\u0119 Nadzwyczajn\u0105 do zbadania zbrodni niemieckich dokonanych w obozie na Majdanku. Jej szefem zosta\u0142 Andrzej Witos, wiceprzewodnicz\u0105cy PKWN i kierownik departamentu rolnictwa, kt\u00f3rego z powodu cz\u0119stych nieobecno\u015bci zast\u0119powa\u0142 Dimitrij Kudriawcew, minister sprawiedliwo\u015bci ZSRR i cz\u0142onek Nadzwyczajnej Radzieckiej Komisji do badania zbrodni niemieckich. Cz\u0142onkami komisji byli tak\u017ce polscy i sowieccy lekarze \u2013 eksperci medycyny s\u0105dowej, kryminolodzy, by\u0142y rektor KUL-u prof. J\u00f3zef Kruszy\u0144ski i by\u0142y szef Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca Ludwik Chistians. Mimo \u017ce polskie i radzieckie w\u0142adze stara\u0142y si\u0119 podci\u0105gn\u0105\u0107 zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w pod \u201emorderstwa obywateli polskich\u201d, w sk\u0142ad komisji w\u0142\u0105czy\u0142y tak\u017ce szefa Referatu do spraw Pomocy Ludno\u015bci \u017bydowskiej Emila Sommersteina.<\/span><\/p>\n

Komisja nie mog\u0142a si\u0119 oprze\u0107 na dowodach w postaci dokument\u00f3w, bo te Niemcy zniszczyli, akt oskar\u017cenia przygotowano wi\u0119c na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w i przes\u0142ucha\u0144 oskar\u017conych. Podstaw\u0105 prawn\u0105 by\u0142 dekret PKWN z 31 sierpnia 1944 r. \u201eO wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy\u201d. Pierwszy artyku\u0142 g\u0142osi\u0142: Kto, id\u0105c na r\u0119k\u0119 w\u0142adzy pa\u0144stwa niemieckiego lub z nim sprzymierzonego bra\u0142 udzia\u0142 w dokonywaniu zab\u00f3jstw os\u00f3b spo\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej albo os\u00f3b wojskowych lub je\u0144c\u00f3w wojennych, podlega karze \u015bmierci<\/i>.<\/span><\/p>\n

Muzeum na Majdanku – w czasie II Wojny \u015awiatowej mie\u015bci\u0142 si\u0119 niemiecki ob\u00f3z koncentracyjny Fot. Jakub Orzechowski \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wny prokurator Jerzy Sawicki zamierza\u0142 udowodni\u0107, \u017ce oskar\u017ceni brali udzia\u0142 w torturowaniu i mordowaniu wi\u0119\u017ani\u00f3w, a zatem zas\u0142uguj\u0105 na \u015bmier\u0107. Dw\u00f3ch niemieckich kapo oskar\u017cono dodatkowo o gwa\u0142ty na wi\u0119\u017aniarkach, cz\u0119sto w obecno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin.<\/span><\/p>\n

Nie do obrony<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c na pocz\u0105tku dosz\u0142o do prawniczego pojedynku mi\u0119dzy s\u0105dem i prokuratur\u0105 a obron\u0105. \u017baden z adwokat\u00f3w nie kwapi\u0142 si\u0119 stawa\u0107 po stronie oskar\u017conych. Adwokat z urz\u0119du Wojciech Jaros\u0142awski prosi\u0142 o zwolnienie go z obowi\u0105zku reprezentowania oskar\u017conych, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na prawo o adwokaturze, kt\u00f3re nakazuje broni\u0107 prawa i sprawiedliwo\u015bci, a nie zbrodni. Przyzna\u0142 tym samym, \u017ce uwa\u017ca swoich klient\u00f3w za winnych. Przewodnicz\u0105cy sk\u0142adu s\u0119dziowskiego Bogdan Zembrzuski odrzuci\u0142 t\u0119 pro\u015bb\u0119. Adwokat Kazimierz Krzymowski pr\u00f3bowa\u0142 wi\u0119c argumentowa\u0107, \u017ce s\u0105d w Lublinie jest niew\u0142adny s\u0105dzi\u0107 oskar\u017conych, kt\u00f3rzy wed\u0142ug konwencji haskiej i genewskiej powinni mie\u0107 status je\u0144c\u00f3w wojennych i podlega\u0107 s\u0105dom wojskowym, ale prokurator Sawicki oponowa\u0142. Jako cz\u0142onkowie SS, a wi\u0119c zbrodniczej formacji stworzonej do eksterminacji cywili, oskar\u017ceni nie s\u0105 \u017cadnymi je\u0144cami, tylko pospolitymi kryminalistami.<\/span><\/p>\n

Na \u0142awie oskar\u017conych w Lublinie zasiad\u0142o sze\u015bciu zbrodniarzy, od lewej: Anton Thernes, Wilhelm Gerstenmeier, Hermann V\u00f6gel, Theodor Sch\u00f6llen, Heinz Stalp i Edmund Pohlmann Fot. IPN<\/em><\/span><\/p>\n

Nie by\u0142o wyj\u015bcia \u2013 obro\u0144cy musieli przyst\u0105pi\u0107 do pracy.<\/span><\/p>\n

Oskar\u017ceni przyznawali, \u017ce wiedzieli albo s\u0142yszeli o horrorze wi\u0119\u017ani\u00f3w na Majdanku, ale zaprzeczali, \u017ce brali udzia\u0142 w ich mordowaniu.<\/span><\/div>\n
\n

Kapo Stalp zeznawa\u0142, \u017ce wi\u0119\u017aniowie pracowali od 6 rano do 6 wieczorem, ich posi\u0142ki by\u0142y skromne, co w po\u0142\u0105czeniu z ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105 powodowa\u0142o wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Owszem, by\u0142 obecny podczas gazowania wi\u0119\u017ani\u00f3w i widzia\u0142, jak kolejne grupy zmuszano do wej\u015bcia do komory gazowej wprost na cia\u0142a, kt\u00f3re by\u0142y jeszcze w \u015brodku, ale w gazowaniu nie bra\u0142 udzia\u0142u.<\/span><\/p>\n

Gerstenmeier tak\u017ce by\u0142 \u015bwiadkiem masowych egzekucji, ale nie mia\u0142 z nimi nic wsp\u00f3lnego.<\/span><\/p>\n

Thernes upiera\u0142 si\u0119, \u017ce by\u0142 zwyk\u0142ym ksi\u0119gowym i tylko s\u0142ysza\u0142 o masowej eksterminacji wi\u0119\u017ani\u00f3w. Przyzna\u0142 jednak, \u017ce administracja obozu wysy\u0142a\u0142a du\u017ce sumy pieni\u0119dzy i kosztowno\u015bci do Berlina. Zapytany jednak, co by zrobi\u0142, gdyby w krematoriach palono niemieckie kobiety i dzieci, Thernes odpowiedzia\u0142: \u201ePozosta\u0142oby mi chyba samob\u00f3jstwo\u201d.<\/span><\/p>\n

Oskar\u017cyciele przedstawili kilkunastu \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy zeznali, \u017ce w zbrodniach na Majdanku brali udzia\u0142 oskar\u017ceni. Romuald Olsza\u0144ski potwierdza\u0142, \u017ce Pohlmann nale\u017ca\u0142 do najbardziej sadystycznych kapo. Specjalizowa\u0142 si\u0119 w mordowaniu wi\u0119\u017ani\u00f3w wycie\u0144czonych i na granicy \u017cycia, tzw. muzu\u0142man\u00f3w. Tylko w dniu swego przybycia do obozu zabi\u0142 18 os\u00f3b. Sch\u00f6llen \u2013 zezna\u0142 Jan Wolski \u2013 specjalnym aparatem bada\u0142, czy wi\u0119\u017aniowie maj\u0105 w z\u0119bach ukryte kosztowno\u015bci, a potem wyrywa\u0142 te z\u0119by. I nie rozstawa\u0142 si\u0119 z pejczem.<\/span><\/p>\n

Tadeusz Budzy\u0144 opisa\u0142 gazowanie, do kt\u00f3rego u\u017cywano cyklonu B lub tlenku w\u0119gla. Zanim zbrodniarze nabrali wprawy w zabijaniu \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 wi\u0119\u017aniowie bardzo d\u0142ugo si\u0119 dusili. Dora Mintz widzia\u0142a niemowl\u0119ta wyrywane z ramion matek i wrzucane do komory gazowej, a tak\u017ce ludzi, kt\u00f3rych zmuszano do tego, aby w\u0142asnymi r\u0119koma wieszali swoich krewnych.<\/span><\/p>\n

S\u0105d nie chcia\u0142 podkre\u015bla\u0107 martyrologii \u017byd\u00f3w, ale oskar\u017ceni sami zwracali na to uwag\u0119. Stalp m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u017cydowskie matki, id\u0105c z dzie\u0107mi do komory gazowej, opowiada\u0142y im bajki, V\u00f6gel zezna\u0142, \u017ce podczas operacji \u201eErntefest\u201d (Do\u017cynki) 3 listopada 1943 r. 8400 wi\u0119\u017ani\u00f3w Majdanka i oboz\u00f3w satelickich, w wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w, zosta\u0142o rozstrzelanych, a serie z karabin\u00f3w zag\u0142usza\u0142a graj\u0105ca na ca\u0142y regulator obozowa radiostacja.<\/span><\/p>\n

Pi\u0119\u0107 razy \u015bmier\u0107 dla oprawc\u00f3w z Majdanka<\/strong><\/p>\n

Mowa ko\u0144cowa oskar\u017cycieli by\u0142a jednym wielkim popisem propagandy. Henryk Cie\u015bluk, pomocnik prokuratora, dzia\u0142acz PPR bez wykszta\u0142cenia prawniczego, domagaj\u0105c si\u0119 dla oskar\u017conych szubienicy, zwraca\u0142 uwag\u0119 na to, \u017ce Majdanek by\u0142 \u201elaboratorium \u015bmierci\u201d, kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 historii wczesnogerma\u0144skiej, dlatego najlepiej dla Polski b\u0119dzie, je\u015bli zbli\u017cy si\u0119 do Europy Wschodniej.<\/span><\/p>\n

\u201eMam m\u00f3wi\u0107 o karze dla oskar\u017conych \u2013 zacz\u0105\u0142 dramatycznie Jerzy Sawicki. \u2013 Wiem, \u017ce normalnie, kiedy prokurator staje przed s\u0105dem i prosi o wyrok \u015bmierci, dreszcz grozy przechodzi s\u0105d, prokuratora i publiczno\u015b\u0107. Czuj\u0119 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 bezsilno\u015b\u0107, kiedy na tej sali wymawiam s\u0142owa kara \u015bmierci. Odczuwam ca\u0142\u0105 ma\u0142o\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w, jakimi dysponuje demokracja w obliczu takiego przest\u0119pstwa\u201d.<\/span><\/p>\n

Obro\u0144cy, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce ich argumenty b\u0119d\u0105 odrzucone, przygotowali kr\u00f3tkie wyst\u0105pienia. Jedynie Jaros\u0142awski pr\u00f3bowa\u0142 dowodzi\u0107, \u017ce tylko jeden \u015bwiadek widzia\u0142, jak jego klient Anton Thernes bi\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119. Krzymowski nawet nie stara\u0142 si\u0119 broni\u0107 Gerstenmeiera i V\u00f6gla. Gerstenmeier by\u0142 prawdziwym \u201eszatanem \u015bmierci\u201d \u2013 przekonywa\u0142 \u2013 i chocia\u017c zosta\u0142 wci\u0105gni\u0119ty w tryby potwornej zbrodniczej machiny, to zar\u00f3wno jemu, jak i V\u00f6glowi nale\u017cy wymierzy\u0107 \u201estosown\u0105 kar\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

Mieszka\u0144cy Lublina ogl\u0105daj\u0105 Majdanek. Rok 1944 Pa\u0144stwowe Muzeum na Majdanku<\/em><\/span><\/p>\n

Wszyscy oskar\u017ceni zgodnie o\u015bwiadczyli, \u017ce s\u0105 niewinni, ale zanim s\u0105d wyda\u0142 wyrok, kapo Edmund Pohlmann pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.<\/span><\/p>\n

2 grudnia skazano wi\u0119c na \u015bmier\u0107 pi\u0119ciu oskar\u017conych. Tego samego dnia polski wymiar sprawiedliwo\u015bci wyda\u0142 rozporz\u0105dzenie, \u017ce egzekucja ma by\u0107 publiczna.<\/span><\/p>\n

Tylko si\u0119 upi\u0107<\/strong><\/p>\n

3 grudnia w pobli\u017cu krematorium na terenie Majdanka zgromadzi\u0142o si\u0119 25 tys. os\u00f3b. Zamiast zapadni u\u017cyto platform ci\u0119\u017car\u00f3wek, kt\u00f3re ruszy\u0142y punktualnie o 11.<\/span><\/p>\n

Powiesili tych Fryc\u00f3w, kt\u00f3rzy kierowali Majdankiem i zabijali ludzi<\/i> \u2013 pisa\u0142 jeden z obserwator\u00f3w w li\u015bcie do przyjaciela. Mo\u017cesz sobie wyobrazi\u0107, co si\u0119 tutaj dzia\u0142o. 10 tys. ludzi, tych, kt\u00f3rzy stracili tu swoje rodziny, krzycza\u0142o i p\u0142aka\u0142o. T\u0142um chcia\u0142 rozerwa\u0107 ich [<\/i>skazanych] na strz\u0119py.<\/i><\/span><\/p>\n

Pisarz Zbigniew Za\u0142uski zapami\u0119ta\u0142 ten moment inaczej: T\u0142um, kt\u00f3ry przed kilkoma dniami omal\u017ce nie rozszarpa\u0142 oskar\u017conych wraz ze s\u0142abiutk\u0105 eskort\u0105 na ulicy, t\u0142um, przeciwko gniewowi kt\u00f3rego w imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci i \u0142adu trzeba by\u0142o na ulic\u0119 czo\u0142gi wys\u0142a\u0107 \u2013 teraz milcza\u0142, nie\u015bwiadom zapewne, dlaczego jego pragnienie zemsty nie znajduje w tej egzekucji nale\u017cytego zaspokojenia.<\/i> Mo\u017ce \u2013 zastanawia\u0142 si\u0119 jeszcze Za\u0142uski \u2013 z powodu dysproporcji pomi\u0119dzy zbrodni\u0105 a kar\u0105. A mo\u017ce powodem by\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce podczas wojny sta\u0142o si\u0119 co\u015b moralnie nieodwracalnego, ludzko\u015b\u0107 przekroczy\u0142a pewn\u0105 granic\u0119 i nie ma powrotu do tego, co by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Podobne wra\u017cenia mia\u0142 Jerzy Putrament: Ludzie wychodzili z Majdanka z przekonaniem, \u017ce ich poczucie zemsty nie zosta\u0142o zaspokojone \u2013 <\/i>pisa\u0142. \u2013 Nastroje by\u0142y kiepskie. Ka\u017cdy zrozumia\u0142, \u017ce egzekucje niczego nie rozwi\u0105za\u0142y. Wieczorem wielu ludzi posz\u0142o si\u0119 upi\u0107.<\/i><\/span><\/p>\n

Jeszcze jesieni\u0105 zapada\u0142a decyzja, \u017ceby z Majdanka uczyni\u0107 miejsce pami\u0119ci. Zanim to nast\u0105pi\u0142o, ca\u0142a infrastruktura obozu, kt\u00f3rej Niemcy nie zd\u0105\u017cyli zniszczy\u0107, zosta\u0142a wykorzystana przez NKWD jako ob\u00f3z filtracyjny dla \u017co\u0142nierzy AK i WiN, kt\u00f3rych z Majdanka transportowano potem do gu\u0142ag\u00f3w w ZSRR.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n