{"id":75451,"date":"2020-01-02T06:03:23","date_gmt":"2020-01-02T04:03:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=75451"},"modified":"2020-01-02T07:17:29","modified_gmt":"2020-01-02T05:17:29","slug":"08-09-42","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=75451","title":{"rendered":"Adam Michnik: Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce antysemityzm nie wr\u00f3ci do Europy. Pomyli\u0142em si\u0119"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Adam Michnik: Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce antysemityzm nie wr\u00f3ci do Europy. Pomyli\u0142em si\u0119<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kadr z filmu Romana Pola\u0144skiego ‘Oficer i szpieg’. Na pierwszym planie Alfred Dreyfus (w tej roli Louis Garrel) na \u0142awie oskar\u017conych (Fot. materia\u0142y prasowe)<\/em><\/span><\/p>\n

“Oficer i szpieg” Romana Pola\u0144skiego wstrzeli\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo w sw\u00f3j czas. Europa i \u015bwiat znowu brunatniej\u0105 i coraz cz\u0119\u015bciej w centrum podobno cywilizowanej debaty jest miejsce na j\u0119zyk nienawi\u015bci, hejtu, nietolerancji, a tak\u017ce antysemityzmu.<\/h4>\n

* * *<\/strong><\/h4>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Jak to mi\u0142o we Francji ko\u0144ca XIX w. \u2013 by\u0142o nie by\u0142o \u2013 autorce i ojczy\u017anie has\u0142a o r\u00f3wno\u015bci, wolno\u015bci i braterstwie, oskar\u017cy\u0107 Obcego, w tym wypadku \u017byda, o szpiegostwo. W dodatku na rzecz Niemiec, zwyci\u0119zcy upokarzaj\u0105cej dla Francji wojny z Prusami w 1870 i 1871 r.<\/strong><\/p>\n

Adam Michnik:<\/b> Mam nieco inny pogl\u0105d w tej sprawie. Przed wielu laty przeczyta\u0142em wspania\u0142e reporta\u017co-opowiadanie Ksawerego Pruszy\u0144skiego \u201eCie\u0144 Gruzji\u201d. To historia emigranta, premiera gruzi\u0144skiego rz\u0105du na wygnaniu w Pary\u017cu. M\u00f3wi\u0142 do narratora mniej wi\u0119cej tak: my wierzyli\u015bmy we Francj\u0119, w cywilizacj\u0119 Zachodu, gdzie w obronie Alfreda Dreyfusa, jednego cz\u0142owieka niesprawiedliwie skazanego, m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 ogromny ruch maj\u0105cy za przeciwnika armi\u0119, policj\u0119, administracj\u0119, Ko\u015bci\u00f3\u0142, i doprowadzi\u0107 do tego, \u017ce wyci\u0105gni\u0119to go z wi\u0119zienia i zrehabilitowano. W\u00f3wczas Francja by\u0142a dla nas \u015bwiat\u0142em, bajk\u0105. A potem, kiedy si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce mo\u017cna zamkn\u0105\u0107 w wi\u0119zieniu nie jednego cz\u0142owieka, ale ca\u0142y nar\u00f3d gruzi\u0144ski, wysz\u0142o na jaw, \u017ce tego wspania\u0142ego Zachodu nie ma.<\/span><\/p>\n

Nie wiem, czy to zdanie prawdziwe, czy Pruszy\u0144ski je wymy\u015bli\u0142. Ale wed\u0142ug mnie pokazuje, \u017ce historia Dreyfusa ma dwie twarze: optymistyczn\u0105, pozytywn\u0105, wspania\u0142\u0105, czyli Emila Zol\u0119, Anatole\u2019a France\u2019a, Marcela Prousta, czyli t\u0119 Francj\u0119, kt\u00f3ra nie tylko opowiedzia\u0142a si\u0119 po stronie skazanego nies\u0142usznie oficera, ale te\u017c wybra\u0142a Francj\u0119 demokratyzuj\u0105c\u0105 si\u0119, ulegaj\u0105c\u0105 przemianom modernizacyjnym, konsekwentnie id\u0105c\u0105 szlakiem \u201eDeklaracji praw cz\u0142owieka i obywatela\u201d przeciwko Francji<\/a> nacjonalistycznej, konserwatywnej, antysemickiej, ciemnej i klerykalnej.<\/span><\/p>\n

Przypadek Dreyfusa by\u0142 znakiem rozpoznawczym \u2013 co opisuje Proust w \u201ePoszukiwaniu straconego czasu\u201d. Wiemy od niego, jak rozpoznawali si\u0119 ludzie wedle stosunku do tego, co nazywa\u0142 \u201espraw\u0105\u201d. Oczywi\u015bcie Francja by\u0142a na \u00f3wczesny czas krajem demokratycznym, ale pami\u0119tajmy, \u017ce to prze\u0142om XIX i XX w., wi\u0119c demokracja jest chybotliwa, kraj ci\u0105gle jest pogr\u0105\u017cony w konflikcie, jest spolaryzowany, podzielony, stoi w bardzo niewygodnym rozkroku.<\/span><\/p>\n

Kiedy m\u00f3wisz, \u017ce mi\u0142o oskar\u017cy\u0107 \u017byda\u2026 Naturalnie antysemityzm by\u0142 i jest zawsze instrumentem w r\u0119kach si\u0142 ksenofobicznych, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142y konserwatyzm obyczajowy i ustrojowy z osobliwym sojuszem z mot\u0142ochem.<\/span><\/p>\n

Co to jest mot\u0142och?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To t\u0142um ogarni\u0119ty nienawi\u015bci\u0105, nietolerancj\u0105, z\u0142o\u015bci\u0105, a w takich warunkach \u017byd staje si\u0119 koz\u0142em ofiarnym.<\/span><\/p>\n

\n

Ale przecie\u017c ta kulturalna Francja, kt\u00f3ra bardzo oburzy\u0142aby si\u0119, gdyby zestawi\u0107 j\u0105 z mot\u0142ochem, mog\u0142a sobie zafundowa\u0107 innego zdrajc\u0119 i szpiega. W ca\u0142ej armii francuskiej by\u0142o 300 oficer\u00f3w pochodzenia \u017cydowskiego, w tym dziewi\u0119ciu genera\u0142\u00f3w. Mo\u017ce wojsko nie by\u0142o antysemickie, ale korpus oficerski jak najbardziej, skoro jego przedstawiciele pisali w za\u0142o\u017conej przez jezuit\u00f3w gazecie \u201eWolne S\u0142owo\u201d donosy na oficer\u00f3w \u017byd\u00f3w, demaskuj\u0105c ich jako przysz\u0142ych zdrajc\u00f3w. Francuzi mogli sobie wybra\u0107 na zdrajc\u0119 Breto\u0144czyka albo Alzatczyka, ale pad\u0142o na Dreyfusa.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2013 Mog\u0142o te\u017c pa\u015b\u0107 na ka\u017cdego innego z tych 300 oficer\u00f3w, co nie zmieni\u0142oby istoty rzeczy. Korpus oficerski by\u0142 tradycyjnie konserwatywny i antysemicki, a \u017bydzi byli identyfikowani z liberalizmem, szczeg\u00f3lnie rozumianym kosmopolityzmem, wi\u0119c stosunek do nich by\u0142 w oczywisty spos\u00f3b bardzo niech\u0119tny.<\/span><\/p>\n

Ok\u0142adka ukazuj\u0105cego si\u0119 w milionowym nak\u0142adzie dziennika ‘Le Petit Journal’ przedstawiaj\u0105ca Dreyfusa w wi\u0119zieniu Fot. Alamy Stock<\/em><\/span><\/p>\n

Dreyfus ko\u0144czy Akademi\u0119 Wojskow\u0105 Saint-Cyr, g\u0142\u00f3wn\u0105 szko\u0142\u0119 oficersk\u0105, z wyr\u00f3\u017cnieniem i dziewi\u0105t\u0105 lokat\u0105. Zosta\u0142 sta\u017cyst\u0105 w sztabie generalnym, lecz na kolejnym egzaminie w Kolegium Wojennym zosta\u0142 oceniony bardzo nisko, gdy\u017c jeden z genera\u0142\u00f3w uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017bydzi nie s\u0105 po\u017c\u0105dani w sztabie, nie nadaj\u0105 si\u0119 do dowodzenia armi\u0105.<\/strong><\/p>\n

\u2013 W tych \u015brodowiskach istnia\u0142 swoisty apartheid w stosunku do \u017byd\u00f3w. Formalnie mieli wszystkie prawa obywatelskie, ale w praktyce bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. Ale Francja nie by\u0142a tu \u017cadnym wyj\u0105tkiem w Europie, a je\u015bli \u2013 to o tyle, \u017ce tylko tam taka sprawa tak bardzo podzieli\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwo, a jednocze\u015bnie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 rehabilitacj\u0105 Dreyfusa, mimo i\u017c ci, kt\u00f3rzy gard\u0142owali przeciwko niemu, pozostali w wojsku \u2013 opr\u00f3cz jednego z g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w antydreyfusowskiego spisku, kapitana Huberta-Josepha Henry\u2019ego, kt\u00f3ry po ujawnieniu prawdy pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.<\/span><\/p>\n

Lecz do rehabilitacji Dreyfusa nie dosz\u0142o tak od razu. Dosta\u0142 do\u017cywocie, wyrok odbywa\u0142 na Wyspie Diabelskiej u wybrze\u017cy Gujany. Sama nazwa wskazuje na to, \u017ce nie by\u0142o to lekkie wi\u0119zienie. Po pi\u0119ciu latach \u015bci\u0105gni\u0119to go do Francji, gdy ju\u017c faktyczny szpieg major Esterhazy przyzna\u0142 si\u0119 do winy. Co nie przeszkadza\u0142o, by Dreyfusa postawi\u0107 przed s\u0105dem i skaza\u0107 ponownie na dziesi\u0119\u0107 lat, tym razem w imi\u0119 obrony honoru armii.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Czas mi\u0119dzy pierwszym skazaniem Dreyfusa a jego rehabilitacj\u0105, a nawet p\u00f3\u017aniejsz\u0105 Legi\u0105 Honorow\u0105, pokazuje, jak g\u0142\u0119boki by\u0142 wewn\u0105trzfrancuski konflikt.<\/span><\/p>\n

\n

Sz\u0142o o now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 Francji. Czy ma by\u0107 tradycjonalno-konserwatywno-nacjonalistyczno-klerykalna, a mo\u017ce republika\u0144ska, o\u015bwieceniowa, respektuj\u0105ca prawa cz\u0142owieka.<\/p>\n<\/blockquote>\n

To musia\u0142o trwa\u0107 d\u0142ugo, bo podobne procesy wymagaj\u0105 up\u0142ywu lat. Jak popatrzysz na Ameryk\u0119, to w momencie ko\u0144ca wojny secesyjnej i zwyci\u0119stwa P\u00f3\u0142nocy zaraz zabito prezydenta Abrahama Lincolna i natychmiast kolejni prezydenci wprowadzili przepisy pozwalaj\u0105ce na tak\u0105 dyskryminacj\u0119 czarnych, \u017ce to wprawdzie nie by\u0142o niewolnictwo, bo ono po prostu by\u0142o niemo\u017cliwe, lecz sprowadzono ich do trzeciej kategorii obywateli. Tak si\u0119 dzia\u0142o w r\u00f3\u017cnych krajach.<\/span><\/p>\n

W gruncie rzeczy politykiem, kt\u00f3ry we Francji dokona\u0142 syntezy obu stron barykady, by\u0142 gen. Charles de Gaulle \u2013 konserwatysta, ale te\u017c spadkobierca ca\u0142ej Francji. W setn\u0105 rocznic\u0119 sprawy Dreyfusa artyku\u0142 Emila Zoli \u201eJ\u2019Accuse…!\u201d, czyli \u201eOskar\u017cam\u201d, pokazywano na \u015bwietlnych s\u0142upach og\u0142oszeniowych przez wiele dni. Ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 to przeczyta\u0107, sam widzia\u0142em.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wisz, \u017ce Francja by\u0142a wyj\u0105tkiem i nie by\u0142a.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie by\u0142a, gdy\u017c nacjonalizm, klerykalizm i antysemityzm mia\u0142y we Francji wielu sojusznik\u00f3w i wyznawc\u00f3w. By\u0142a w tym sensie, \u017ce w \u017cadnym innym europejskim kraju si\u0142y demokratyczne nie zwyci\u0119\u017cy\u0142y.<\/span><\/p>\n

Karykatura Dreyfusa w formie w\u0119\u017ca z podpisem ‘Zdrajca’. Jej autor Victor Lenepveu narysowa\u0142 ca\u0142a seri\u0119 antysemickich i antydreyfusowskich karykatur, kt\u00f3r\u0105 zatytu\u0142owa\u0142 ‘Muzeum horroru’ Fot. Alamy Stock<\/em><\/span><\/p>\n

Ale jednak zapuszkowali \u017byda pod sfabrykowanymi zarzutami. Uda\u0142o si\u0119 zorganizowa\u0107 anty\u017cydowsk\u0105 histeri\u0119. Czy to skutek jedynej uniwersalnej rzeczy na naszym kontynencie, a wi\u0119c dziedzictwa chrze\u015bcija\u0144stwa?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie wydaje mi si\u0119. Cho\u0107 oczywi\u015bcie istnieje jakie\u015b diabelskie zawik\u0142anie tej sprawy i oczywi\u015bcie chrze\u015bcijanie nie mog\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce w przypadku Dreyfusa ich tradycja jest niewinna. Francuscy biskupi i kler byli przeciwni Dreyfusowi. Ale tego typu nagonka na koz\u0142a ofiarnego zdarza si\u0119 wsz\u0119dzie. W islamskiej Turcji, kt\u00f3ra akurat gwa\u0142townie, a mo\u017ce deklaratywnie sz\u0142a ku \u015bwiecko\u015bci, wynaleziono Ormian.<\/span><\/p>\n

Nie da si\u0119 wszystkiego zwali\u0107 na chrze\u015bcija\u0144stwo. Potencja\u0142 nietolerancji istnieje w ka\u017cdej religii. Pytanie brzmi, kt\u00f3ry aspekt chrze\u015bcija\u0144stwa, islamu, judaizmu, buddyzmu chce si\u0119 eksponowa\u0107 i postawi\u0107 w centrum wiary. We Francji nawet katolicy byli podzieleni, byli w\u015br\u00f3d nich obro\u0144cy Dreyfusa.<\/span><\/p>\n

Wspominasz zab\u00f3jstwo prezydenta Lincolna po wojnie secesyjnej. Podczas pogrzebu Emila Zoli, kt\u00f3ry notabene odsiedzia\u0142 za sw\u00f3j artyku\u0142 \u201eJ\u2019Accuse…!\u201d rok w pudle, a potem zosta\u0142 wyszczuty do Anglii, Alfred Dreyfus, ju\u017c zrehabilitowany kawaler Legii, zosta\u0142 postrzelony przez zamachowca. Gdyby zab\u00f3jca mia\u0142 lepsze oko, sko\u0144czy\u0142by jak Lincoln albo nasz prezydent Gabriel Narutowicz. Wszak \u015bmia\u0142o mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 nacjonalistycznego \u017curnalist\u0119 Louisa Gr\u00e9goriego do naszego Eligiusza Niewiadomskiego. Czy oba zamachy \u2013 a by\u0142o ich w Europie wi\u0119cej \u2013 pokazuj\u0105 jak\u0105\u015b prawd\u0119 o nacjonalistycznej, skrajnej prawicy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Oczywi\u015bcie, \u017ce oba zamachy mo\u017cna por\u00f3wna\u0107. Z perspektywy ludzkiej to pr\u00f3ba mordu z nienawi\u015bci, zbrodnia, krymina\u0142, w og\u00f3le nie ma o czym m\u00f3wi\u0107. Je\u015bli popatrze\u0107 z perspektywy historii, to kolejny akt boju o to\u017csamo\u015b\u0107 Francji. Mord na Narutowiczu, ale te\u017c bli\u017cszy nam w czasie mord na Martinie Lutherze Kingu, to dramatyczny, zbrodniczy obraz kraju, w kt\u00f3rym trwa walka o to\u017csamo\u015b\u0107 pa\u0144stwa i narodu. W ko\u0144cu Kinga zabito dlatego, \u017ce przekroczy\u0142 kilka kredowych k\u00f3\u0142. W tym sensie z Dreyfusem by\u0142o inaczej. On nie naruszy\u0142 \u017cadnych zmursza\u0142ych regu\u0142, nic nie przekroczy\u0142. By\u0142 tylko ofiar\u0105.<\/span><\/p>\n

Ale to wystarczy\u0142o, podobnie jak w przypadku Narutowicza czy Kinga. Jego obro\u0144cy uczynili z Dreyfusa sztandar walki o inn\u0105 Francj\u0119.<\/span><\/p>\n

Jak to by\u0142o mo\u017cliwe, \u017ce w obronie Dreyfusa stan\u0119\u0142o obok siebie tylu ludzi, kt\u00f3rzy okazali si\u0119 po prostu przyzwoici? Jak to mo\u017cliwe, \u017ce w obronie warto\u015bci t\u0142umy wychodz\u0105 z prywatnych nor?<\/span><\/p>\n

\u2013 To dobre pytanie. Moim zdaniem szukali \u017ar\u00f3de\u0142 w historii Francji. To okres po przegranej wojnie z Prusami i po spacyfikowaniu Komuny Paryskiej. Francuska demokracja nie jest jeszcze osadzona, dlatego aktywizuje obie strony, trudno powiedzie\u0107, \u017ce si\u0119 nie ma zdania. Sprawa Dreyfusa sta\u0142a si\u0119 momentem wywo\u0142awczym, tak\u0105 polityczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 matur\u0105 dla klasy intelektualnej.<\/span><\/p>\n

\n

Bez Emila Zoli nie by\u0142oby tej tradycji we francuskiej literaturze, kt\u00f3ra nakazywa\u0142a pisarzowi intelektuali\u015bcie anga\u017cowanie si\u0119 w sprawy wolno\u015bci i tolerancji.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Do tego w ko\u0144cu do\u0142\u0105czyli Albert Camus, Simone Veil, Jean-Paul Sartre i wielu innych.<\/span><\/p>\n

Ale te\u017c Zola jest przyk\u0142adem, \u017ce mo\u017cna wsadzi\u0107 do wi\u0119zienia za pogl\u0105dy.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Zamkni\u0119cie ust Zoli wyrokiem s\u0105dowym to ten moment konfliktu, kiedy postawa pisarza na nowo definiuje obowi\u0105zki i postaw\u0119 intelektualisty. Gustaw Flaubert milcza\u0142, gdy w straszny spos\u00f3b rozje\u017cd\u017cano paryskich komunard\u00f3w, co p\u00f3\u017aniej mu wytykano.<\/span><\/p>\n

Zola pokaza\u0142, jak nale\u017cy si\u0119 wywi\u0105za\u0107 z obowi\u0105zku w spos\u00f3b najbardziej spektakularny. To wraca w \u201eWyspie pingwin\u00f3w\u201d Anatole\u2019a France\u2019a i w bardzo przenikliwej ksi\u0105\u017cce o francuskiej rewolucji \u201eBogowie \u0142akn\u0105 krwi\u201d, pojawia si\u0119 u Marcela Prousta. Francja musia\u0142a si\u0119 kompletnie redefiniowa\u0107 i jak powiedzia\u0142 ten Gruzin w opowiadaniu Pruszy\u0144skiego \u2013 sta\u0142a si\u0119 sumieniem Europy. Dzisiaj wiemy, \u017ce ju\u017c nie jest.<\/span><\/p>\n

Degradacja Dreyfusa 5 stycznia 1895 r., rysunek Henriego Mayera na ok\u0142adce ‘Le Petit Journal’ Fot. Domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Jak sprawa Dreyfusa zmieni\u0142a Europ\u0119? Bo \u017ce \u015bwiat zmieni\u0142a, to akurat wiemy. Gdyby nie oskar\u017cenie i dwukrotne skazanie Dreyfusa, Teodor Herzl, dziennikarz z Wiednia relacjonuj\u0105cy proces, nie napisa\u0142by ksi\u0105\u017cki \u201ePa\u0144stwo \u017cydowskie\u201d, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 bibli\u0105 syjonizmu, wi\u0119c mo\u017ce nie by\u0142oby pa\u0144stwa Izrael.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Po sprawie Dreyfusa Herzl oznajmi\u0142, \u017ce \u017bydom nigdzie nie b\u0119dzie dobrze albo nawet zno\u015bnie jak u siebie. Ale ju\u017c Marek Edelman by si\u0119 z nim nie zgodzi\u0142. Herzl wskazywa\u0142 na egzystencjaln\u0105 konieczno\u015b\u0107 budowy pa\u0144stwa \u017cydowskiego, a Edelman uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017bydzi to lud diaspory i powinni kultywowa\u0107 swoj\u0105 kultur\u0119 oraz to\u017csamo\u015b\u0107, pracowa\u0107 dla \u015bwiata tam, gdzie mieszkaj\u0105. Jak to cz\u0119sto bywa, obaj mieli racj\u0119, bo wszystko wok\u00f3\u0142 nas jest pe\u0142ne niekonsekwencji.<\/span><\/p>\n

Europa po Dreyfusie zacz\u0119\u0142a sp\u00f3r o swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Tak\u017ce Polska, bo po jednej stronie znalaz\u0142 si\u0119 np. Antoni S\u0142onimski, a po drugiej \u2013 Adolf Nowaczy\u0144ski, endek i antysemita. Pytali, czy wa\u017cniejsza jest prawda, tolerancja, prawa cz\u0142owieka, czy autorytet konserwatywnej tradycji. Ten podzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c dzisiaj nie przesta\u0142 by\u0107 aktualny.<\/span><\/p>\n

W ca\u0142kowicie wsp\u00f3\u0142czesnej opowie\u015bci o r\u00f3\u017cnych zjawiskach politycznych i spo\u0142ecznych Dreyfus jest ci\u0105gle przywo\u0142ywany jako flaga alarmowa. A przecie\u017c min\u0119\u0142o od jego sprawy ponad sto lat.<\/span><\/p>\n

\u2013 Dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce film Romana Pola\u0144skiego wstrzeli\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo w sw\u00f3j czas. Europa i \u015bwiat znowu brunatniej\u0105 i coraz cz\u0119\u015bciej w centrum podobno cywilizowanej debaty jest miejsce na j\u0119zyk nienawi\u015bci, hejtu, nietolerancji, a tak\u017ce antysemityzmu. Dzisiaj film Pola\u0144skiego jest jak dzwon Zygmunt, kt\u00f3ry bije na alarm.<\/span><\/p>\n

Kiedy m\u00f3wisz, \u017ce Europa brunatnieje, oznacza to, \u017ce historia idzie po kole.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Chyba nie. To raczej spirala wspinaj\u0105ca si\u0119 ku lepszemu. Wiemy przecie\u017c, \u017ce historia si\u0119 nie powtarza, ale gdzie\u015b ma swoje zakorzenienie. Postawy, kt\u00f3re wype\u0142z\u0142y na jaw podczas sprawy Dreyfusa i s\u0105 jaskrawo widoczne r\u00f3wnie\u017c dzisiaj, maj\u0105 sw\u00f3j fundament, do czego\u015b si\u0119 odwo\u0142uj\u0105. Je\u015bli por\u00f3wnuj\u0119 j\u0119zyk dzisiejszej skrajnej prawicy w Polsce czy w Rosji z j\u0119zykiem lat 30., faszystowskim czy stalinowskim, widz\u0119 ogromne podobie\u0144stwo. Zw\u0142aszcza w stosunku do Innego, w pi\u0119tnowaniu i naznaczaniu. W latach 50. ubieg\u0142ego stulecia s\u0142awna by\u0142a w Ameryce sprawa ma\u0142\u017ce\u0144stwa Rosenberg\u00f3w, \u017byd\u00f3w szpieguj\u0105cych dla sowieckiej Rosji. Zostali aresztowani i dostali czap\u0119 na krze\u015ble elektrycznym. Leon Kruczkowski, pupil re\u017cimu, napisa\u0142 sztuk\u0119 o Rosenbergach \u2013 bohaterach i niewinnych ofiarach \u2013 kt\u00f3ra zosta\u0142a przyj\u0119ta w Polsce przez ludzi niech\u0119tnych komunizmowi jako prosta stalinowska propaganda. Ale Teatr Polski pojecha\u0142 z przedstawieniem Kruczkowskiego do Moskwy. To by\u0142 bodaj 1954 r. Zosta\u0142a przyj\u0119ta entuzjastycznie, bo akurat by\u0142o po tzw. sprawie lekarzy \u017cydowskich. Nagle ze sceny moskiewska publiczno\u015b\u0107 dosta\u0142a przekaz, \u017ce \u017bydzi s\u0105 skazywani niewinnie. Na dodatek posta\u0107 Ethel Rosenberg zagra\u0142a Halina Miko\u0142ajska, wi\u0119c sala pad\u0142a na kolana.<\/span><\/p>\n

Co to znaczy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 W\u0105tek naznaczenia przez antysemityzm zawsze by\u0142 w Europie obecny. Pojawi\u0142o si\u0119 te\u017c wielu optymist\u00f3w, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142em, kt\u00f3rzy p\u0142onnie wierzyli w to, \u017ce to min\u0119\u0142o, nie wr\u00f3ci, b\u0119dzie si\u0119 wyciera\u0107 w politycznym folklorze gdzie\u015b na marginesach. Nie mieli\u015bmy racji. Antysemityzm powraca w formach najbardziej irracjonalnych. To kolejny argument, \u017ce film Romana o sprawie Dreyfusa jest taki mocny i pasuje do tera\u017aniejszo\u015bci.<\/span><\/p>\n

\u201eOficer i szpieg\u201d, nowy film Romana Pola\u0144skiego o aferze Dreyfusa, ju\u017c w kinach<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adam Michnik: Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce antysemityzm nie wr\u00f3ci do Europy. Pomyli\u0142em si\u0119 Pawe\u0142 Smole\u0144ski Kadr z filmu Romana Pola\u0144skiego ‘Oficer i szpieg’. Na pierwszym planie Alfred Dreyfus (w tej roli Louis Garrel) na \u0142awie oskar\u017conych (Fot. materia\u0142y prasowe) “Oficer i szpieg” Romana Pola\u0144skiego wstrzeli\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo w sw\u00f3j czas. Europa i \u015bwiat znowu brunatniej\u0105 i coraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75451"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75451"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75464,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75451\/revisions\/75464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}