{"id":75862,"date":"2020-01-29T17:09:13","date_gmt":"2020-01-29T15:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=75862"},"modified":"2020-01-26T13:50:38","modified_gmt":"2020-01-26T11:50:38","slug":"29-09-38","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=75862","title":{"rendered":"Przysz\u0142o\u015b\u0107 i przesz\u0142o\u015b\u0107 [komentarz do parszy Wa-jigasz]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Przysz\u0142o\u015b\u0107 i przesz\u0142o\u015b\u0107 [komentarz do parszy Wa-jigasz]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS <\/strong><\/span><\/p>\n

T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

J\u00f3zef ujawnia sie przed bra\u0107mi, ilustr. z Biblii Dore’a\/ Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

W parszy Wa-jigasz J\u00f3zef robi co\u015b niezwyk\u0142ego. Ujawnia braciom, kim jest, wiedz\u0105c, \u017ce kiedy przypomn\u0105 sobie okoliczno\u015bci, w jakich trafi\u0142 do Egiptu, wywo\u0142a to u nich nie tylko szok, ale i poczucie winy. Bohater biblijnej opowie\u015bci tak reinterpretuje przesz\u0142o\u015b\u0107:<\/span><\/p>\n

I rzek\u0142: \u201eJam jest Josef, brat wasz, co\u015bcie sprzedali mnie do Micraim. Ale teraz nie smu\u0107cie si\u0119, i niech to przykrem nie b\u0119dzie w oczach waszych, \u017ce\u015bcie mnie tu sprzedali: gdy\u017c dla utrzymania was wys\u0142a\u0142 mnie B\u00f3g przed wami. Bo to ju\u017c dwa lata g\u0142odu na ziemi, a jeszcze pi\u0119\u0107 lat, w kt\u00f3rych nie b\u0119dzie ani orki, ani \u017cniwa. Wys\u0142a\u0142 mnie tedy B\u00f3g przed wami, abym przygotowa\u0142 wam ost\u00f3j na ziemi, i utrzyma\u0142 przy \u017cyciu waszych, dla wieloznacz\u0105cego ocalenia. I tak teraz nie wy\u015bcie pos\u0142ali mnie tutaj, lecz B\u00f3g, kt\u00f3ry te\u017c postanowi\u0142 mnie ojcem Faraona i panem ca\u0142ego domu jego, i w\u0142adc\u0105 w ca\u0142ym kraju Micraim\u201d (Be-reszit 45:4-8).<\/span><\/p>\n

S\u0142owa te znacznie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 to od sposobu, w jaki opisa\u0142 swoj\u0105 histori\u0119 podczaszemu w wi\u0119zieniu: \u201eGdy\u017c po z\u0142odziejsku wykradziono mnie z ziemi Ibrejczyk\u00f3w, a tak\u017ce i tu nie uczyni\u0142em nic takiego, \u017ceby wtr\u0105cono mnie do lochu\u201d (40:15). Tutaj jest to opowie\u015b\u0107 o porwaniu i niesprawiedliwo\u015bci, natomiast w parszy Wa-jigasz J\u00f3zef przedstawia histori\u0119 o Bo\u017cej opatrzno\u015bci i odkupieniu. Nie wy\u015bcie to uczynili \u2013 m\u00f3wi \u2013 ale B\u00f3g. Nie zdawali\u015bcie sobie sprawy z tego, \u017ce od pocz\u0105tku byli\u015bcie cz\u0119\u015bci\u0105 Jego planu. I mimo \u017ce historia ma z\u0142y pocz\u0105tek, dobrze si\u0119 ko\u0144czy. Nie czujcie si\u0119 wi\u0119c winni i nie obawiajcie si\u0119 zemsty. Nie pragn\u0119 jej. Zrozumia\u0142em, \u017ce kierowa\u0142a nami si\u0142a znacznie od nas pot\u0119\u017cniejsza, si\u0142a, kt\u00f3rej nie mo\u017cemy poj\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

Robi to samo w kolejnej parszy, gdy jego bracia obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce po \u015bmierci ojca J\u00f3zef mo\u017ce jednak chcie\u0107 si\u0119 na nich zem\u015bci\u0107:<\/span><\/p>\n

\u201eNie obawiajcie si\u0119, bo czy\u017c ja w miejscu Boga? Jakkolwiek umy\u015blili\u015bcie z\u0142o na mnie, B\u00f3g umy\u015bli\u0142 to na dobre, aby sprowadzi\u0107 to, co dzi\u015b si\u0119 sta\u0142o: aby zachowa\u0107 \u017cycie ludu licznego\u201d (50:19-20).<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef pomaga braciom zmieni\u0107 obraz przesz\u0142o\u015bci. Kwestionuje tym samym jedno z naszych najbardziej podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144 \u2013 o asymetryczno\u015bci czasu. Mo\u017cemy wp\u0142yn\u0105\u0107 na przysz\u0142o\u015b\u0107, ale nie jeste\u015bmy w stanie zmieni\u0107 przesz\u0142o\u015bci. Czy rzeczywi\u015bcie tak jest? J\u00f3zef robi dla braci to, co wcze\u015bniej uczyni\u0142 dla siebie: to, co si\u0119 sta\u0142o, zmieni\u0142o jego (a p\u00f3\u017aniej ich) patrzenie na wydarzenia z przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nie mo\u017cemy wi\u0119c w pe\u0142ni zrozumie\u0107 tego, co dzieje si\u0119 z nami teraz, dop\u00f3ki nie b\u0119dziemy mieli okazji spojrze\u0107 wstecz i oceni\u0107, jak wszystko potoczy\u0142o si\u0119 dalej. Oznacza to, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 nas nie wi\u0119zi. Mog\u0105 przytrafi\u0107 nam si\u0119 rzeczy (by\u0107 mo\u017ce nie a\u017c tak dramatyczne jak z historii o J\u00f3zefie), kt\u00f3re ca\u0142kowicie zmieni\u0105 spos\u00f3b, w jaki patrzymy w przesz\u0142o\u015b\u0107 i pami\u0119tamy nasz\u0105 histori\u0119. Dzia\u0142aj\u0105c w przysz\u0142o\u015bci, mo\u017cemy odkupi\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Klasycznym tego przyk\u0142adem jest przemowa nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c Steve\u2019a Jobsa na Uniwersytecie Stanforda z 2005 roku. Na platformie YouTube obejrza\u0142o j\u0105 ju\u017c ponad czterdzie\u015bci milion\u00f3w os\u00f3b. Jobs opisuje w niej trzy prze\u0142omowe momenty w swoim \u017cyciu: przerwanie studi\u00f3w, wyrzucenie go z firmy, kt\u00f3r\u0105 sam za\u0142o\u017cy\u0142, i zdiagnozowanie u niego raka. Ka\u017cda z tych chwil doprowadzi\u0142a w jego \u017cyciu do czego\u015b wa\u017cnego i pozytywnego.<\/span><\/p>\n

Rzucaj\u0105c studia, Jobs m\u00f3g\u0142 w ko\u0144cu, jako wolny s\u0142uchacz, ucz\u0119szcza\u0107 na te zaj\u0119cia, kt\u00f3re go interesowa\u0142y. Tak nauczy\u0142 si\u0119 kaligrafii, a to zainspirowa\u0142o go do zaprogramowania kroj\u00f3w pisma o proporcjonalnych odst\u0119pach, co nada\u0142o jego pierwszym komputerom elegancji, kt\u00f3ra wcze\u015bniej zarezerwowana by\u0142a wy\u0142\u0105cznie dla profesjonalnych drukarek. Po utracie pracy w Apple\u2019u za\u0142o\u017cy\u0142 kolejn\u0105 firm\u0119 komputerow\u0105, NeXT, tworz\u0105c rozwi\u0105zania, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej przeni\u00f3s\u0142 z powrotem do Apple\u2019a. Wtedy te\u017c dokona\u0142 zakupu dzia\u0142u animacji, z kt\u00f3rego powsta\u0142a wytw\u00f3rnia Pixar \u2013 jedno z najbardziej kreatywnych studi\u00f3w animacji komputerowej na \u015bwiecie. Gdy Jobs dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce choruje na raka, jego podej\u015bcie do \u017cycia zupe\u0142nie si\u0119 zmieni\u0142o. U\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce \u2013 jak powiedzia\u0142 \u2013 \u201etw\u00f3j czas jest ograniczony, wi\u0119c nie marnuj go na \u017cycie \u017cyciem kogo\u015b, kim nie jeste\u015b\u201d.<\/span><\/p>\n

Zdolno\u015b\u0107 Jobsa do konstruowania tych historii \u2013 \u201e\u0142\u0105czenia punkt\u00f3w\u201d\u2013 z pewno\u015bci\u0105 ma wiele wsp\u00f3lnego ze sposobem, w jaki radzi\u0142 sobie z ciosami zadawanymi mu przez \u017cycie. Wielu z nas trudno by\u0142oby doj\u015b\u0107 do siebie po utracie pracy we w\u0142asnej firmie, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o przeprowadzeniu rewolucji, kt\u00f3rej wynikami mo\u017cemy si\u0119 dzi\u015b cieszy\u0107. Jobs nie wierzy\u0142 w tragiczn\u0105 nieuchronno\u015b\u0107 zdarze\u0144. Sam nie u\u017cy\u0142by takiego okre\u015blenia, ale wiedzia\u0142, \u017ce zmieniaj\u0105c przysz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017cemy odkupi\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Profesor Mordechai Rotenberg z Uniwersytetu Hebrajskiego twierdzi\u0142, \u017ce taka technika reinterpretacji przesz\u0142o\u015bci mo\u017ce pom\u00f3c pacjentom, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 na wyniszczaj\u0105ce poczucie winy. Przesz\u0142o\u015bci nie mo\u017cemy zmieni\u0107, wi\u0119c ci\u0105\u017cy nam ona jak \u0142a\u0144cuch, kt\u00f3rym sp\u0119tane s\u0105 nasze nogi. Mo\u017cemy j\u0105 jednak zreinterpretowa\u0107, sprawiaj\u0105c, \u017ce stanie si\u0119 ona cz\u0119\u015bci\u0105 nowej, szerszej narracji. Pomog\u0142o to J\u00f3zefowi przetrwa\u0107 \u017cycie pe\u0142ne wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w, a teraz korzysta z tej samej techniki, aby pom\u00f3c braciom przezwyci\u0119\u017cy\u0107 ogromne poczucie winy.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Ten w\u0105tek cz\u0119sto pojawia si\u0119 w historii judaizmu. Prorocy reinterpretowali histori\u0119 biblijn\u0105 tak, aby odpowiada\u0142a ona czasom, w kt\u00f3rych \u017cyli. Potem stworzono Midrasz, zawieraj\u0105cy jeszcze g\u0142\u0119bsz\u0105 reinterpretacj\u0119 \u2013 odpowiadaj\u0105c\u0105 radykalnej sytuacji, w kt\u00f3rej znale\u017ali si\u0119 \u017bydzi. Nast\u0119pnie przyszed\u0142 czas wielkich komentator\u00f3w, mistyk\u00f3w i filozof\u00f3w. W ca\u0142ej historii \u017cydowskiej nie by\u0142o chyba pokolenia, kt\u00f3re nie interpretowa\u0142oby \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w przez pryzmat ich w\u0142asnego do\u015bwiadczenia. Jeste\u015bmy narodem ludzi, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 historie, a nast\u0119pnie powtarzaj\u0105 je wielokrotnie, za ka\u017cdym razem nieco inaczej \u2013 szukaj\u0105c po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy tym, co by\u0142o, a tym, co jest; odczytuj\u0105c przesz\u0142o\u015b\u0107 w \u015bwietle tera\u017aniejszo\u015bci najlepiej, jak tylko potrafimy.<\/span><\/p>\n

Opowiadaj\u0105c historie, nadajemy sens naszemu \u017cyciu i \u017cyciu ca\u0142ego narodu. Dzi\u0119ki przekszta\u0142caniu naszego rozumienia przesz\u0142o\u015bci mo\u017cemy odkupi\u0107 histori\u0119 i sprawi\u0107, \u017ce stanie si\u0119 ona pozytywn\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 dla naszego tera\u017aniejszego \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Poda\u0142em tego przyk\u0142ad w przemowie podczas Kinud ha-Szluchim, na kt\u00f3rym zebra\u0142o si\u0119 oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy chabadnik\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Opowiedzia\u0142em o tym, jak w 1978 roku odwiedzi\u0142em Lubawiczer Rebe, aby zapyta\u0107 go o rad\u0119 w sprawie wyboru mojej \u015bcie\u017cki kariery. Zrobi\u0142em to, co zwykle \u2013 wys\u0142a\u0142em kr\u00f3tki list z trzema mo\u017cliwo\u015bciami. Liczy\u0142em na to, \u017ce wska\u017ce mi w\u0142a\u015bciw\u0105 odpowied\u017a. Opcje by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce: mog\u0142em zosta\u0107 albo adwokatem, albo ekonomist\u0105, albo studiowa\u0107 filozofi\u0119 i zosta\u0107 akademikiem.<\/span><\/p>\n

Rebe przeczyta\u0142 list\u0119 i nie zgodzi\u0142 si\u0119 z \u017cadn\u0105 z trzech opcji. Wed\u0142ug niego moj\u0105 misj\u0105 mia\u0142o by\u0107 szkolenie rabin\u00f3w w Jews\u2019 College (dzi\u015b London School of Jewish Studies) i zostanie rabinem. W ci\u0105gu jednego dnia musia\u0142em wi\u0119c po\u017cegna\u0107 si\u0119 ze wszystkimi moimi aspiracjami i nabytymi umiej\u0119tno\u015bciami.<\/span><\/p>\n

Najdziwniejsze by\u0142o jednak to, \u017ce w momencie, w kt\u00f3rym obra\u0142em drog\u0119 w innym kierunku, zacz\u0105\u0142em spe\u0142nia\u0107 wszystkie moje ambicje. Zosta\u0142em honorowym adwokatem londy\u0144skiej Inner Temple i przemawia\u0142em przed grup\u0105 sze\u015bciuset prawnik\u00f3w i Lordem Najwy\u017cszym S\u0119dzi\u0105 Anglii i Walii. Wyg\u0142osi\u0142em dwa znacz\u0105ce wyk\u0142ady o ekonomii w ramach corocznego Mais Lecture i Hayek Lecture. Zosta\u0142em pracownikiem naukowym na moim uniwersytecie w Cambridge i wyk\u0142ada\u0142em na kilku innych uczelniach. G\u0142\u0119boko identyfikuj\u0119 si\u0119 z biblijnym J\u00f3zefem, poniewa\u017c to, o czym marzy\u0142em, spe\u0142ni\u0142o si\u0119 w momencie, w kt\u00f3rym straci\u0142em nadziej\u0119. Dopiero po czasie zrozumia\u0142em, \u017ce Rebe wcale nie chcia\u0142, \u017cebym porzuci\u0142 wszystkie plany. Pokazywa\u0142 mi po prostu inn\u0105 \u2013 i, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, korzystniejsz\u0105 \u2013 drog\u0119.<\/span><\/p>\n

Wierz\u0119, \u017ce spos\u00f3b, w jaki piszemy nast\u0119pny rozdzia\u0142 naszego \u017cycia, wp\u0142ywa na wszystkie rozdzia\u0142y, kt\u00f3re s\u0105 ju\u017c za nami. Dzia\u0142aj\u0105c w przysz\u0142o\u015bci, mo\u017cemy uwolni\u0107 si\u0119 od b\u00f3lu z przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przysz\u0142o\u015b\u0107 i przesz\u0142o\u015b\u0107 [komentarz do parszy Wa-jigasz] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o J\u00f3zef ujawnia sie przed bra\u0107mi, ilustr. z Biblii Dore’a\/ Wikipedia W parszy Wa-jigasz J\u00f3zef robi co\u015b niezwyk\u0142ego. Ujawnia braciom, kim jest, wiedz\u0105c, \u017ce kiedy przypomn\u0105 sobie okoliczno\u015bci, w jakich trafi\u0142 do Egiptu, wywo\u0142a to u nich nie tylko szok, ale i poczucie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75862"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75862"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75869,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75862\/revisions\/75869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}