{"id":75910,"date":"2020-02-05T17:09:33","date_gmt":"2020-02-05T15:09:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=75910"},"modified":"2020-02-01T09:12:37","modified_gmt":"2020-02-01T07:12:37","slug":"01-09-38","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=75910","title":{"rendered":"Co to znaczy, \u017ce Polska jest krajem ch\u0142op\u00f3w i \u017co\u0142nierzy"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>TOKARSKA-BAKIR: Co to znaczy, \u017ce Polska jest krajem ch\u0142op\u00f3w i \u017co\u0142nierzy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Joanna Tokarska-Bakir<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Joanna Tokarska-Bakir<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Szanowni Pa\u0144stwo, nawi\u0105zuj\u0105c do aktualnego Tematu Tygodni<\/strong><\/span>a<\/a>, zapytali\u015bmy Joann\u0119 Tokarsk\u0105-Bakir, jaka by\u0142a rola negatywnych stereotyp\u00f3w wobec polskiej wsi w dyskusji nad \u201eZ\u0142otymi \u017cniwami\u201d. I czy \u201eZ\u0142ote \u017cniwa\u201d odegra\u0142y rol\u0119 przy negatywnej stereotypizacji polskiej wsi. Zapraszamy do lektury!<\/span><\/p>\n

Co to znaczy, \u017ce Polska jest krajem ch\u0142op\u00f3w i \u017co\u0142nierzy<\/strong><\/p>\n

W odpowiedzi chc\u0119 tu powiedzie\u0107 dwie rzeczy, og\u00f3ln\u0105 i szczeg\u00f3\u0142ow\u0105.<\/span><\/p>\n

Og\u00f3lna: Polska jest krajem ch\u0142op\u00f3w i \u017co\u0142nierzy. Tak w ka\u017cdym razie s\u0105dzi\u0142 Konstanty Kot Jele\u0144ski. Jak to jest, \u017ce w kraju ch\u0142op\u00f3w i \u017co\u0142nierzy \u017co\u0142nierze udaj\u0105 arystokracj\u0119, za\u015b ch\u0142opi \u2013 \u017co\u0142nierzy? Moja pr\u00f3bna odpowied\u017a jest nast\u0119puj\u0105ca. Polska, mimo \u017ce tyle od Indii mniejsza, stanowi poniek\u0105d przeciwie\u0144stwo Indii, gdzie hierarchie spo\u0142eczne trwaj\u0105 nienaruszone. Nigdy nie potrafi\u0142am zrozumie\u0107, jak to by\u0107 mo\u017ce, \u017ce w sze\u015b\u0107setmilionowym pa\u0144stwie tak \u0142atwo spotka\u0107 znajomych. Ludzie znaj\u0105 si\u0119 do tego stopnia, \u017ce nie spos\u00f3b udawa\u0107, \u017ce si\u0119 jest braminem, podczas gdy si\u0119 jest siudr\u0105 (jako instrukcj\u0119 w dziedzinie indyjskich podzia\u0142\u00f3w kastowych polecam \u201eHomo hierarchicus\u201d Louisa Dumonta, niedawno wydany po polsku). Zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w Polsce, gdzie panuje zagadkowa anonimowo\u015b\u0107 \u2013 nie znaj\u0105 si\u0119 nawet ci, kt\u00f3rzy zna\u0107 si\u0119 powinni. Wskutek dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych i powojennego wymieszania, sk\u0105din\u0105d bardzo po\u017cytecznego, wszystkie polskie klasy uciek\u0142y ze swoich miejsc w miejsca wybrane, najzupe\u0142niej fantastyczne.<\/span><\/p>\n

Skoro polskie spo\u0142ecze\u0144stwo powojenne gra w kom\u00f3rki do wynaj\u0119cia, spo\u0142eczna pogarda musi dzi\u015b dotyczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy nie zd\u0105\u017cyli si\u0119 zorientowa\u0107 w jej regu\u0142ach. Byli zbyt powolni, by dok\u0105dkolwiek uciec. To ch\u0142opi.<\/span><\/p>\n

Teraz rzecz szczeg\u00f3\u0142owa. Absolutnie nie zgadzam si\u0119 z pogl\u0105dem, \u017ce Jan Tomasz Gross przyczyni\u0142 si\u0119 do negatywnej stereotypizacji polskiej wsi. Jest natomiast faktem, \u017ce w publicznej dyskusji po ostatniej ksi\u0105\u017cce Gross\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 trend, przechwytuj\u0105cy impet argumentacji autor\u00f3w \u201eZ\u0142otych \u017cniw\u201d tak, by przesta\u0142a ona godzi\u0107 <\/em>w \u201enarodowe cia\u0142o zbiorowe\u201d i zamiast tego ugodzi\u0142a w \u201ecia\u0142o klasowe\u201d \u2013 ch\u0142opstwo w\u0142a\u015bnie. Badacz spo\u0142eczny bez trudu rozpozna w tym usi\u0142owaniu metamorfoz\u0119 narodowej obsesji niewinno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Martwi\u0107 si\u0119 wypada, \u017ce podobne g\u0142upstwa, deleguj\u0105ce ch\u0142op\u00f3w do odegrania roli czarnego luda w polskiej historii najnowszej, powtarzaj\u0105 nobliwi inteligenci. Tego samego wieczoru, gdy w Teatrze Na Woli odbywa\u0142a si\u0119 warszawska premiera ksi\u0105\u017cki Gross\u00f3w, mia\u0142o te\u017c miejsce posiedzenie ekumenicznej rady, mniejsza o nazw\u0119, na kt\u00f3rym w kontek\u015bcie \u201eZ\u0142otych \u017cniw\u201d zupe\u0142nie wprost ch\u0142opstwo mianowano j\u0105drem ciemno\u015bci narodu polskiego. Gdyby cz\u0142onkowie tej\u017ce rady mieli w pami\u0119ci ofert\u0119 \u201eprzyj\u0119cia szumowin do narodu\u201d, z wiadomym skutkiem z\u0142o\u017con\u0105 kiedy\u015b ch\u0142opom przez Stronnictwo Narodowe, zachowaliby si\u0119 mo\u017ce bardziej odpowiedzialnie.<\/span><\/p>\n

Niepokoj\u0105ce generalizacje w tej sprawie znajduj\u0119 w ksi\u0105\u017cce sk\u0105din\u0105d bardzo zas\u0142u\u017conej badaczki, Barbary Engelking-Boni, \u201eJest taki pi\u0119kny letni dzie\u0144\u201d. Fantastyczna jest praca, kt\u00f3r\u0105 wykona\u0142a, zbieraj\u0105c \u017cydowskie relacje, jednak etnograficzna refleksja, jaka ksi\u0105\u017ck\u0119 poprzedza, sk\u0142ada si\u0119 \u2013 w kwestiach dotycz\u0105cych ch\u0142opstwa jako grupy \u2013 z serii szkolnych b\u0142\u0119d\u00f3w, umacniaj\u0105cych stereotyp. Staraj\u0105c si\u0119 wyja\u015bni\u0107 makabr\u0119, jak\u0105 zion\u0105 relacje \u017byd\u00f3w o przechowywaniu si\u0119 na prowincji, badaczka si\u0119ga po zas\u0142u\u017con\u0105 w etnografii kategori\u0119 izolacji \u015bwiadomo\u015bciowej, kt\u00f3r\u0105 interpretuje nieprawnie \u2013 w kategoriach nie tyle konserwatyzmu tre\u015bci, ile ich genealogii. Przypomn\u0119 wi\u0119c, \u017ce tre\u015bci, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na tzw. ch\u0142opski \u015bwiatopogl\u0105d, szczeg\u00f3lnie w partiach, kt\u00f3re dotycz\u0105 tego, co wolno by\u0142o robi\u0107 \u017bydom, rzadko by\u0142y w\u0142asnym wynalazkiem ch\u0142opstwa. Bez przyzwolenia klas wy\u017cszych \u2013 duchowie\u0144stwa, ziemia\u0144stwa, nauczycieli i elit urz\u0119dniczych \u2013 ch\u0142opstwo, jako grupa podporz\u0105dkowana, \u201enie wychyli\u0142oby si\u0119\u201d przeciw \u017bydom.<\/span><\/p>\n

Jest tak\u017ce co\u015b nieprzyzwoitego w poszukiwaniu uzasadnie\u0144 mord\u00f3w w \u201egospodarce ograniczonych d\u00f3br\u201d (mowa o artykule Marcina Zaremby \u201eO polskiej banalno\u015bci z\u0142a\u201d, \u201ePolityka\u201d, nr 12 (2799) z 19 marca 2011<\/strong><\/span><\/a>, s. 70-73), podczas gdy pod r\u0119k\u0105 s\u0105 racje tak oczywiste, jak opadanie tre\u015bci dziedziczonych po elitach i wyuczona, g\u0142\u0119boko zakorzeniona pogarda. Pisz\u0119 o tym kr\u00f3tko, bo stanowisko Marcina Zaremby komentowa\u0142am w debacie o \u201eZ\u0142otych \u017cniwach\u201d w Teatrze Na Woli, a tak\u017ce w tek\u015bcie \u201eHistoria jako ksi\u0119gowo\u015b\u0107 kreatywna\u201d (dwutygodnik.com<\/a><\/span>).<\/span><\/p>\n

Nie sztuka pi\u0119tnowa\u0107 postaw\u0119 tych, kt\u00f3rzy powtarzaj\u0105 za wieszczem: \u201eznam to tylko z opowiada\u0144, ale strzeg\u0119 si\u0119 tych bada\u0144, bo mi psuj\u0105 my\u015bl o polskiej wsi\u201d. Chodzi o to, \u017ceby mimo \u017ce serce nas boli, zacz\u0105\u0107 \u017cegna\u0107 si\u0119 z tez\u0105 \u201ewie\u015b to Jedwabne, miasto to \u017begota\u201d (Sylwia Chutnik)<\/span>.<\/p>\n

\n

Joanna Tokarska-Bakir<\/strong>, antropolo\u017cka kultury, pracowniczka naukowa Instytutu Stosowanych Nauk Spo\u0142ecznych Uniwersytetu Warszawskiego i Instytutu Slawistyki PAN.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

TOKARSKA-BAKIR: Co to znaczy, \u017ce Polska jest krajem ch\u0142op\u00f3w i \u017co\u0142nierzy Joanna Tokarska-Bakir Joanna Tokarska-Bakir Szanowni Pa\u0144stwo, nawi\u0105zuj\u0105c do aktualnego Tematu Tygodnia, zapytali\u015bmy Joann\u0119 Tokarsk\u0105-Bakir, jaka by\u0142a rola negatywnych stereotyp\u00f3w wobec polskiej wsi w dyskusji nad \u201eZ\u0142otymi \u017cniwami\u201d. I czy \u201eZ\u0142ote \u017cniwa\u201d odegra\u0142y rol\u0119 przy negatywnej stereotypizacji polskiej wsi. Zapraszamy do lektury! Co to znaczy, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75910"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75910"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75910\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76008,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75910\/revisions\/76008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}