{"id":76099,"date":"2020-02-23T17:09:20","date_gmt":"2020-02-23T15:09:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=76099"},"modified":"2020-02-18T08:34:09","modified_gmt":"2020-02-18T06:34:09","slug":"11-09-41","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=76099","title":{"rendered":"In\u017cynierowie z firmy Topf i Synowie zaprojektowali piece do Auschwitz."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>In\u017cynierowie z firmy Topf i Synowie zaprojektowali piece do Auschwitz. Do ko\u0144ca byli przekonani o swojej niewinno\u015bci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Joanna Bana\u015b<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Piec krematoryjny w Muzeum Auschwitz (Fot. Tomasz Wiech \/ AG)<\/em><\/span><\/p>\n

Dlaczego zdolni i wykszta\u0142ceni ludzie, kt\u00f3rzy nie byli ani zagorza\u0142ymi zwolennikami Hitlera, ani antysemitami, bez skrupu\u0142\u00f3w i z gorliwo\u015bci\u0105 produkowali i wci\u0105\u017c udoskonalali urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105ce nazistom do ludob\u00f3jstwa?<\/strong><\/h4>\n

Architekci \u015bmierci. Rodzina in\u017cynier\u00f3w Holocaustu<\/i><\/b>
\nKaren Bartlett, t\u0142um. Jaros\u0142aw Skowro\u0144ski<\/i>
\nPr\u00f3szy\u0144ski i S-ka<\/i><\/p>\n

Na to pytanie pr\u00f3buje odpowiedzie\u0107 brytyjska pisarka non-fiction Karen Bartlett w ksi\u0105\u017cce \u201eArchitekci \u015bmierci\u201d, opowiadaj\u0105c o erfurckiej firmie Topf & S\u00f6hne (Topf i Synowie). Wydaje si\u0119 ono jeszcze bardziej zasadne, gdy dowiadujemy si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bciciele fabryki na wsp\u00f3\u0142pracy z nazistami zbyt wiele nie zarabiali.<\/span><\/p>\n

Firm\u0119 za\u0142o\u017cy\u0142 w 1878 r. mistrz piwowarski Johann Andreas Topf, autor patentu na system ogrzewania w procesie produkcji piwa. Kolejne pokolenia j\u0105 rozbudowywa\u0142y. W latach 30. XX w. osi\u0105gn\u0119\u0142a pozycj\u0119 lidera bran\u017cy urz\u0105dze\u0144 browarniczych i s\u0142odowniczych, od 1914 r. jej poboczn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 by\u0142a produkcja piec\u00f3w krematoryjnych. Szefem tego dzia\u0142u w firmie by\u0142 in\u017cynier Karl Pr\u00fcfer, cz\u0142onek erfurckiego Towarzystwa Kremacji Ludzkiej.<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z nazistami firma zacz\u0119\u0142a w maju 1939 r., za kierownictwa kolejnego pokolenia Topf\u00f3w \u2013 Ludwiga jr. i Ernsta-Wolfganga. Wtedy Pr\u00fcfer zaprezentowa\u0142 projekt mobilnego pieca na olej, idealne rozwi\u0105zanie problemu rosn\u0105cej liczby zw\u0142ok w obozach koncentracyjnych, m.in. w pobliskim Buchenwaldzie. SS z\u0142o\u017cy\u0142o zam\u00f3wienie na trzy urz\u0105dzenia. Przez kolejne trzy lata firma dostarcza\u0142a piece do czterech oboz\u00f3w, opracowywa\u0142a tak\u017ce kolejne projekty dla Auschwitz. W 1943 r. wybudowa\u0142a i uruchomi\u0142a cztery krematoria i komory gazowe w Birkenau.<\/span><\/p>\n

Dyrektor Ernst-Wolfgang Topf z dum\u0105 raportowa\u0142, \u017ce nowe piece b\u0119d\u0105 bardziej wydajne, nawet je\u015bli trzeba b\u0119dzie pali\u0107 zamarzni\u0119te zw\u0142oki. A ich konstruktor Karl Pr\u00fcfer, cho\u0107 kiepsko zarabia\u0142, gorliwie pracowa\u0142 nad kolejnymi rozwi\u0105zaniami, tak\u017ce w czasie wolnym.<\/span><\/p>\n

Inny in\u017cynier, Fritz Sander, we wrze\u015bniu 1942 r. z my\u015bl\u0105 o rozbudowie obozu Auschwitz opatentowa\u0142 piec, kt\u00f3ry po dwudniowym nagrzewaniu nie wymaga\u0142by dodatkowego paliwa \u2013 \u017car podtrzymywa\u0142yby kolejne cia\u0142a wrzucane do ognia z ta\u015bmy produkcyjnej.<\/p><\/blockquote>\n

In\u017cynierowie Topfa udoskonalali i testowali tak\u017ce komory gazowe i wentylacj\u0119 w obozach zag\u0142ady, a firma zapewnia\u0142a im serwis. Wszyscy wiedzieli, do czego s\u0142u\u017c\u0105 te urz\u0105dzenia. Nikt nie protestowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Karen Bartlett opisuje dzieje firmy, charakteryzuje jej szef\u00f3w i najwa\u017cniejszych pracownik\u00f3w. Opowiada o jej wsp\u00f3\u0142pracy z G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy administruj\u0105cym obozami koncentracyjnymi. Poznajemy te\u017c powojenne zeznania in\u017cynier\u00f3w przekonanych o swojej niewinno\u015bci, a skazanych przez radziecki trybuna\u0142 na 25 lat ci\u0119\u017ckich rob\u00f3t. Dowiadujemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, jak kary unikn\u0119li w\u0142a\u015bciciele firmy i jak z przesz\u0142o\u015bci\u0105 pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 rozliczy\u0107 ich potomkowie. 27 stycznia 2011 r., w Dniu Pami\u0119ci Ofiar Narodowego Socjalizmu, w budynku dawnej administracji firmy otwarto fili\u0119 Muzeum Historycznego Erfurtu \u2013 Miejsce Pami\u0119ci Topf i Synowie po\u015bwi\u0119cone udzia\u0142owi firmy w Holocau\u015bcie.<\/span><\/p>\n

Ten przypadek pokazuje, \u017ce nikt i nic nie mo\u017ce nas zwolni\u0107 z moralnej odpowiedzialno\u015bci za to, jak wykorzystywane s\u0105 efekty naszej pracy. To my sami musimy okre\u015bli\u0107, czemu ma ona s\u0142u\u017cy\u0107. Inaczej b\u0119dziemy jak ci in\u017cynierowie, kt\u00f3rych ambicj\u0105 by\u0142o konstruowanie coraz lepszych piec\u00f3w w obozach \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Architekci \u015bmierci. Rodzina in\u017cynier\u00f3w Holocaustu<\/strong>‘, Karen Bartlett<\/strong>, t\u0142um. Jaros\u0142aw Skowro\u0144ski, Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In\u017cynierowie z firmy Topf i Synowie zaprojektowali piece do Auschwitz. Do ko\u0144ca byli przekonani o swojej niewinno\u015bci Joanna Bana\u015b Piec krematoryjny w Muzeum Auschwitz (Fot. Tomasz Wiech \/ AG) Dlaczego zdolni i wykszta\u0142ceni ludzie, kt\u00f3rzy nie byli ani zagorza\u0142ymi zwolennikami Hitlera, ani antysemitami, bez skrupu\u0142\u00f3w i z gorliwo\u015bci\u0105 produkowali i wci\u0105\u017c udoskonalali urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105ce nazistom […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76099"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76099"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76194,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76099\/revisions\/76194"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}