{"id":76227,"date":"2020-02-12T17:09:54","date_gmt":"2020-02-12T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=76227"},"modified":"2020-02-12T08:53:06","modified_gmt":"2020-02-12T06:53:06","slug":"17-09-40","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=76227","title":{"rendered":"80 lat temu ZSRS przeprowadzi\u0142 pierwsz\u0105 z czterech masowych deportacji Polak\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>80 lat temu ZSRS przeprowadzi\u0142 pierwsz\u0105 z czterech masowych deportacji Polak\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Zast\u0119pca szefa NKWD Wsiewo\u0142od Mierku\u0142ow.<\/strong> \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia Commons<\/em><\/span><\/p>\n

80 lat temu, 10 lutego 1940 r., w\u0142adze ZSRS przeprowadzi\u0142y pierwsz\u0105 z czterech masowych deportacji obywateli polskich, podczas kt\u00f3rej do obwod\u00f3w Rosji i Syberii wywieziono ok. 140 tys. os\u00f3b. W trakcie transportu ludzie umierali z zimna, g\u0142odu i wyczerpania.<\/span><\/p>\n

Stalin i jego otoczenie zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce zaj\u0119cie wschodniej po\u0142owy Polski oraz propagandowe \u201ewcielenie\u201d do sowieckiej Bia\u0142orusi i Ukrainy nie rozwi\u0105zuje problemu podporz\u0105dkowania tych obszar\u00f3w. Jesieni\u0105 1939 r. wysi\u0142ki sowieckiego aparatu terroru skupi\u0142y si\u0119 na aresztowaniach polskich oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy ukrywaj\u0105c si\u0119 w najwa\u017cniejszych miastach Kres\u00f3w, stanowili baz\u0119 dla powstaj\u0105cych struktur polskiego pa\u0144stwa podziemnego. 5 pa\u017adziernika zast\u0119pca szefa NKWD Wsiewo\u0142od Mierku\u0142ow podpisa\u0142 rozkaz sporz\u0105dzenia list potencjalnych wrog\u00f3w nowej w\u0142adzy. W warunkach sowieckiego terroru by\u0142y one r\u00f3wnoznaczne z listami proskrypcyjnymi. Uwaga sowieckiej bezpieki i \u201ewymiaru sprawiedliwo\u015bci\u201d mia\u0142a si\u0119 skoncentrowa\u0107 na najwi\u0119kszych skupiskach ludno\u015bci polskiej. W nocy z 9 na 10 grudnia 1939 r. na polecenie gen. Iwana Sierowa NKWD rozpocz\u0119\u0142o masowe aresztowania polskich oficer\u00f3w.<\/span><\/div>\n

W tym samym czasie Sowieci rozpocz\u0119li przesiedlenia uchod\u017ac\u00f3w zamieszka\u0142ych przed wrze\u015bniem 1939 r. na terenach w tym momencie okupowanych przez Niemc\u00f3w. Ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z deportowanych stanowili \u017bydzi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a wywieziona na wschodnie obszary Bia\u0142orusi i Ukrainy. Deportacje dotkn\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c polskich i ukrai\u0144skich ch\u0142op\u00f3w przesiedlanych do Besarabii i Bukowiny. W sumie przesiedlenia z jesieni i wczesnej zimy obj\u0119\u0142y ok. 80 tys. os\u00f3b. Wywo\u017ceni nie trafiali jednak, tak jak w przypadku wielkich deportacji z lat 1940\u20131941, do ko\u0142choz\u00f3w, osad specjalnych i oboz\u00f3w pracy przymusowej, ale zwyczajnych osad i miast.<\/span><\/p>\n

Deportacje te nie rozwi\u0105zywa\u0142y wi\u0119c \u201eproblemu\u201d polskich elit wrogo nastawionych do nowej w\u0142adzy. 2 grudnia 1939 r. szef NKWD \u0141awrientij Beria przes\u0142a\u0142 Stalinowi dokument, w kt\u00f3rym proponowa\u0142 zorganizowanie wielkiej akcji wysiedlenia osadnik\u00f3w wojskowych. Ostateczn\u0105 decyzj\u0119 podj\u0119\u0142a 5 grudnia 1939 r. Rada Komisarzy Ludowych. Przez nast\u0119pne dwa miesi\u0105ce trwa\u0142y przygotowania do jej przeprowadzenia, w czasie kt\u00f3rych sporz\u0105dzano listy i prowadzono \u201erozeznanie terenu\u201d.<\/span><\/p>\n

Pod koniec grudnia NKWD podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o rozci\u0105gni\u0119ciu akcji na funkcjonariuszy stra\u017cy le\u015bnej, a nast\u0119pnie ich rodziny. Sowiecka bezpieka uzna\u0142a, \u017ce dzi\u0119ki swojej wiedzy o warunkach terenowych oraz umiej\u0119tno\u015bci pos\u0142ugiwania si\u0119 broni\u0105 le\u015bnicy stanowi\u0105 zaplecze dla potencjalnego ruchu partyzanckiego. Bia\u0142oruskie i ukrai\u0144skie struktury NKWD niemal natychmiast przyst\u0105pi\u0142y do opracowania imiennych list wysiedlanych oraz instrukcji dotycz\u0105cych kolejno\u015bci wysiedle\u0144, regulamin\u00f3w tzw. osad specjalnych oraz zatrudniania deportowanych przez poszczeg\u00f3lne ga\u0142\u0119zie sowieckiej gospodarki. Do prac przyst\u0105pi\u0142y te\u017c struktury NKWD i administracji terenowej w sowieckich republikach Kazachstanu i Uzbekistanu. Ca\u0142o\u015b\u0107 akcji mia\u0142 nadzorowa\u0107 osobi\u015bcie Wsiewo\u0142od Mierku\u0142ow.<\/span><\/p>\n

Ostatecznie do deportacji zakwalifikowanych zosta\u0142o 150 375 os\u00f3b. Z tej liczby 99 065 pochodzi\u0142o z obszaru \u201eZachodniej Ukrainy\u201d, a 51 310 z \u201eZachodniej Bia\u0142orusi\u201d. W transportach znalaz\u0142o si\u0119 139 764 os\u00f3b. Poza funkcjonariuszami s\u0142u\u017cby le\u015bnej oraz osadnikami wojskowymi w\u015br\u00f3d zes\u0142anych byli uciekinierzy z Rosji rz\u0105dzonej przez bolszewik\u00f3w, a nawet ch\u0142opi, kt\u00f3rzy otrzymali lub nabyli gospodarstwa na ziemiach parcelowanych maj\u0105tk\u00f3w lub teren\u00f3w nale\u017c\u0105cych do pa\u0144stwa. Polacy stanowili niemal 82 proc. wszystkich deportowanych, Ukrai\u0144cy ok. 9 proc., Bia\u0142orusini 8 proc., Niemcy 0,1 proc., a inne narodowo\u015bci (Rosjanie, \u017bydzi) ok. 1,3 proc. Na skutek stosowania sowieckiej zasady odpowiedzialno\u015bci zbiorowej w\u015br\u00f3d zsy\u0142anych 58 tys. stanowi\u0142y osoby poni\u017cej szesnastego roku \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Deportacja przeprowadzona przez NKWD 10 lutego 1940 r. odby\u0142a si\u0119 w straszliwych warunkach, kt\u00f3re dla wielu by\u0142y wyrokiem \u015bmierci. W czasie jej realizacji temperatura dochodzi\u0142a nawet do -40\u00b0C. Na spakowanie si\u0119 wywo\u017conym dawano od kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu minut. Bywa\u0142o i tak, \u017ce nie pozwalano zabra\u0107 z sob\u0105 niczego.<\/span><\/p>\n

Wtargni\u0119cie sowieckich funkcjonariuszy tak opisywa\u0142 kilkunastoletni ch\u0142opiec z powiatu dubie\u0144skiego na Wo\u0142yniu: \u201eN.K.W.D. wpadli jak wilki z naganami i sztyletami do naszego domu, zacz\u0119li niszczy\u0107 obrazy \u015bwi\u0119te, \u0142amali meble, wyzywa\u0107 nas od polskich bur\u017cuij. Ojca z oka nie spuszczali wci\u0105sz pytali si\u0119 o bro\u0144, kt\u00f3rej tatu\u015b nie mia\u0142, wi\u0119c pocz\u0119li wyrywa\u0107 deski z pod\u0142ogi, wy\u017cuca\u0107 ubranie z szaf, \u0142ama\u0107 \u0142\u00f3\u017cka. Po godzinnym zniszczeniu naszego domu kazano nam zbiera\u0107 si\u0119 przyczym wolno nam by\u0142o zabra\u0107 troch\u0119 odzierzy i tylko 5 kg m\u0105ki, cho\u0107 wywieziono nas 5 cioro. Jak wi\u0119\u017ani pod naganem wprowadzono nas na sanie i powieziono przez miasto jako po\u015bmiewisko do stacji\u201d. (\u201eW czterdziestym nas Matko na Sibir zes\u0142ali. Polska a Rosja 1939\u20131942\u201d; zachowano oryginaln\u0105 pisowni\u0119 tekstu).<\/span><\/p>\n

Deportowanych przewo\u017cono w wagonach towarowych z zakratowanymi oknami, do kt\u00f3rych \u0142adowano po pi\u0119\u0107dziesi\u0105t os\u00f3b, a czasami wi\u0119cej. Podr\u00f3\u017c na miejsce zsy\u0142ki trwa\u0142a niekiedy nawet kilka tygodni. Warunki panuj\u0105ce w trakcie transportu by\u0142y przera\u017caj\u0105ce, ludzie umierali z zimna, z g\u0142odu i wyczerpania.<\/span><\/p>\n

Mieszkanka Grodna, \u017cona podoficera WP, wspomina\u0142a: \u201eDroga by\u0142a wprost nie do opisania, gdy\u017c niedo\u015b\u0107, \u017ce podczas snu przymarza\u0142y w\u0142osy, ubrania i ko\u0142dry do \u015bcian, to jeszcze podczas jazdy trz\u0119\u015bli wagonami tak, \u017ce ludzie spadali na pal\u0105ce si\u0119 piecyki i na ziemi\u0119, ulegaj\u0105c powa\u017cnym uszkodzeniom cia\u0142a, po trzy dni nie dawali wody, a gdy \u0142apali\u015bmy przez okienka \u015bnieg to gdy milicjant zauwa\u017cy\u0142 to bi\u0142 kolb\u0105 po r\u0119ku i po naczyniu. Na koniec 4 marca przyjechali\u015bmy na posio\u0142ek Kwitesa, Irkuckiej ob\u0142asti, rejonu Tajszet. W barakach w kt\u00f3rych nas umieszczono og\u0142aszano nam, \u017ce o zgni\u0142ej Polsce mamy zapomnie\u0107 na zawsze, a tu mamy doko\u0144czy\u0107 \u017cycia naszego, nie zapominaj\u0105c o tem, \u017ce wszyscy musimy pracowa\u0107\u2026\u201d (\u201eW czterdziestym nas Matko na Sibir zes\u0142ali. Polska a Rosja 1939\u20131942\u201d).<\/span><\/p>\n

Po dotarciu na miejsce zsy\u0142ki zes\u0142a\u0144c\u00f3w czeka\u0142y niewolnicza praca, n\u0119dza, choroby i g\u0142\u00f3d. Zostali rozlokowani w 115 osadach specjalnych, rozsianych na niemal wszystkich bezludnych terenach sowieckiej republiki Komi oraz w obwodach Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej \u2013 archangielskim, czelabi\u0144skim, czka\u0142owskim, nowosybirskim, omskim, swierd\u0142owskim, Kraju Krasnojarskim i A\u0142tajskim.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c w marcu 1940 r. rozpocz\u0119to przygotowania do kolejnej zsy\u0142ki. Kolejne deportacje obywateli polskich przeprowadzono w kwietniu i czerwcu 1940 r. Ostatni\u0105 rozpocz\u0119to w przededniu wojny niemiecko-sowieckiej pod koniec maja 1941 r. W sumie wed\u0142ug danych NKWD w czterech deportacjach zes\u0142ano ok. 340 tys. os\u00f3b. Ich celem by\u0142a eksterminacja elit oraz og\u00f3\u0142u \u015bwiadomej narodowo polskiej ludno\u015bci; mia\u0142y one rozbi\u0107 spo\u0142eczn\u0105 struktur\u0119, dostarczaj\u0105c jednocze\u015bnie totalitarnemu sowieckiemu imperium si\u0142\u0119 robocz\u0105.<\/span><\/p>\n

Liczba wszystkich ofiar w\u015br\u00f3d obywateli polskich, kt\u00f3rzy w latach 1939\u20131941 znale\u017ali si\u0119 pod sowieck\u0105 okupacj\u0105, do dzi\u015b nie jest w pe\u0142ni znana. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w zawartych w \u201eCzarnej ksi\u0119dze komunizmu\u201d sowieckie represje mi\u0119dzy wrze\u015bniem a lipcem 1941 r. dotkn\u0119\u0142y ponad 1 mln os\u00f3b \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w Kres\u00f3w \u2013 a wi\u0119c co dziesi\u0105tego obywatela Rzeczypospolitej, kt\u00f3ry mieszka\u0142 lub znalaz\u0142 si\u0119 na tym terytorium. Co najmniej 30 tys. os\u00f3b zosta\u0142o rozstrzelanych, a \u015bmiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d \u0142agiernik\u00f3w i deportowanych szacuje si\u0119 na 8\u201310 proc., czyli 90\u2013100 tys. os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

80 lat temu ZSRS przeprowadzi\u0142 pierwsz\u0105 z czterech masowych deportacji Polak\u00f3w Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP) Zast\u0119pca szefa NKWD Wsiewo\u0142od Mierku\u0142ow. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikipedia Commons 80 lat temu, 10 lutego 1940 r., w\u0142adze ZSRS przeprowadzi\u0142y pierwsz\u0105 z czterech masowych deportacji obywateli polskich, podczas kt\u00f3rej do obwod\u00f3w Rosji i Syberii wywieziono ok. 140 tys. os\u00f3b. W trakcie transportu ludzie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76227"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76236,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76227\/revisions\/76236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}