{"id":76522,"date":"2020-02-29T17:09:44","date_gmt":"2020-02-29T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=76522"},"modified":"2020-02-29T10:23:35","modified_gmt":"2020-02-29T08:23:35","slug":"04-09-45","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=76522","title":{"rendered":"Dlaczego tak wiele nowych wirus\u00f3w pochodzi od nietoperzy?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego tak wiele nowych wirus\u00f3w pochodzi od nietoperzy?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Matt Ridley
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

\u017baden ze mnie Nostradamus, ale 20 lat temu, kiedy poproszono mnie o napisanie kr\u00f3tkiej ksi\u0105\u017cki o chorobach w nowym tysi\u0105cleciu, prognozowa\u0142em, \u017ce je\u015bli zdarzy si\u0119 nowa pandemia, b\u0119dzie to wirus, nie bakteria ani zwierz\u0119cy paso\u017cyt i z\u0142apiemy go od dzikiego zwierz\u0119cia. \u201eStawiam na nietoperza\u201d \u2013 napisa\u0142em. Wiemy teraz, \u017ce naturalnym gospodarzem i rezerwuarem tego nowego koronawirusa, Covid-19, jest nietoperz i \u017ce wirus prawdopodobnie dosta\u0142 si\u0119 do ludzi poprzez targ \u017cywymi zwierz\u0119tami w Wuhan.<\/span><\/p>\n

Nie jest to pierwsza choroba, jak\u0105 da\u0142y nam nietoperze. W\u015bcieklizna prawdopodobnie pochodzi od nietoperzy. Podobnie Ebola, kt\u00f3rej pojawienie si\u0119 na og\u00f3\u0142 mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 do ludzi, kt\u00f3rzy zetkn\u0119li si\u0119 z nietoperzami gnie\u017cd\u017c\u0105cymi si\u0119 w jaskiniach, na drzewach i w budynkach. Wirus Marburg, podobny do Eboli, najpierw zabi\u0142 wielu ludzi w Niemczech w 1967 roku, a teraz wiadomo, \u017ce jest to wirus nietoperzy. Od 1994 roku wirus Hendra czasami przeskakuje z australijskich nietoperzy na konie i (rzadko) na ludzi \u2013 z \u015bmiertelnym wynikiem. Od 1998 roku inny wirus nietoperza, Nipah, infekowa\u0142 i zabija\u0142 ludzi g\u0142\u00f3wnie w Indiach i Bangladeszu. Sars, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w Chinach w 2003 roku tak\u017ce pochodzi od nietoperzy, prawdopodobnie za po\u015brednictwem cywet. Tak\u017ce Mers, podobny, przenoszony przez nietoperze koronawirus, od 2012 roku zabija setki ludzi i wielb\u0142\u0105d\u00f3w na Bliskim Wschodzie.<\/span><\/p>\n

Wszystkie one powoduj\u0105 wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107, ale nie przenosz\u0105 si\u0119 \u0142atwo z jednego cz\u0142owieka na drugiego. Z Covid-19 jest inaczej: wysoce zara\u017aliwy, ale stosunkowo rzadko \u015bmiertelny. Istnieje dobry pow\u00f3d tej wymiany mi\u0119dzy zaka\u017ano\u015bci\u0105 a zjadliwo\u015bci\u0105, ale pomaga my\u015blenie z punktu widzenia wirusa, \u017ceby to zrozumie\u0107. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, nowe choroby, je\u015bli nie s\u0105 przekazywane przez owady, brudn\u0105 wod\u0119 lub seks, ewoluuj\u0105 ku ni\u017cszej zjadliwo\u015bci, je\u015bli szeroko si\u0119 rozprzestrzeniaj\u0105.<\/span><\/p>\n

Oko\u0142o 200 r\u00f3\u017cnych rinowirus\u00f3w, adenowirus\u00f3w i koronawirus\u00f3w, kt\u00f3re powoduj\u0105 to, co nazywamy \u201eprzezi\u0119bieniem\u201d, maj\u0105 w\u0142asny interes w tym, by nie doskwiera\u0107 nam zanadto, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o zabijaniu: \u201echc\u0105\u201d, \u017ceby\u015bmy poszli do pracy, kaszleli tam i kichali, lub chodzili na przyj\u0119cia, ca\u0142owali innych ludzi i \u015bciskali im r\u0119ce. W ten spos\u00f3b \u0142agodniejsze szczepy szerz\u0105 si\u0119 bardziej ni\u017c ostrzejsze i stopniowo je wypieraj\u0105. Tak wi\u0119c nietoperze mog\u0105 mie\u0107 Covid-19 ale nie umieraj\u0105 z tego powodu.<\/span><\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od tego malaria \u201echce\u201d, by\u015bmy le\u017celi w ciemnym pokoju, na p\u00f3\u0142 przytomni, \u017ceby przyci\u0105gn\u0105\u0107 komary i nie zauwa\u017cy\u0107 ich. Herpes, syfilis i HIV \u2014 ta najgorsza nowo nabyta od zwierz\u0105t infekcja w ostatnich dziesi\u0119cioleciach \u2013 lubi przycupn\u0105\u0107 na miesi\u0105ce lub lata w nadziei, \u017ce b\u0119dziemy mieli nowego partnera seksualnego. Ewolucja jest podst\u0119pnym wrogiem.<\/span><\/p>\n

Dlaczego nietoperze s\u0105 odpowiedzialne za tak wiele niedawnych zoonoz\u00f3w (wykwintna grecka nazwa na infekcje nabyte od innych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t)? Po pierwsze, nietoperze s\u0105 ssakami, co znaczy, \u017ce s\u0105 wystarczaj\u0105co blisko spokrewnione z nami, by cz\u0119\u015b\u0107 ich wirus\u00f3w dobrze czu\u0142a si\u0119 w naszych cia\u0142ach. Jest mniejsze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce wirus, kt\u00f3ry \u017cyje w rybie lub ptaku, b\u0119dzie w stanie zarazi\u0107 cz\u0142owieka. Grypa jest rzadkim wyj\u0105tkiem, z\u0142apanym od kaczek via \u015bwinie. Po drugie, nietoperze nigdy nie by\u0142y udomowione. Ju\u017c z\u0142apali\u015bmy choroby od kr\u00f3w, \u015bwi\u0144 i ps\u00f3w. Odra, ospa wietrzna, w\u0105glik i gru\u017alica s\u0105 darami od naszych zwierz\u0105t hodowlanych.<\/span><\/p>\n

Po trzecie, w odr\u00f3\u017cnieniu od innych ssak\u00f3w, nietoperze \u017cyj\u0105 w stadach \u2013 tak samo jak my. Dlatego ich wirusy szerz\u0105 si\u0119 przez kontakt. Tygrysy spotykaj\u0105 tak ma\u0142o innych tygrys\u00f3w, \u017ce s\u0105 beznadziejnymi gospodarzami dla ambitnych wirus\u00f3w. Bracken Cave w Teksasie jest z grubsza domem dla 20 milion\u00f3w molosk\u00f3w brazylijskich, podobnie jak (ludzka) populacja miejskich obszar\u00f3w Mexico City. Miejscami jest 500 m\u0142odych nietoperza na nieca\u0142ym metrze kwadratowym. Dla wirusa jest to wspania\u0142y bufet. Ale dlaczego teraz? Na to te\u017c \u0142atwo jest odpowiedzie\u0107. Nie jest to z powodu zmiany klimatu ani niszczenia las\u00f3w. Nietoperze \u017cy\u0142y w dzwonnicach i na drzewach przez stulecia. Jest tak dlatego, \u017ce my \u017cyjemy w tak g\u0119stych skupiskach i podr\u00f3\u017cujemy tak du\u017co. Z 7,7 miliarda ludzi na planecie, z kt\u00f3rych wielu podr\u00f3\u017cuje na wielkie odleg\u0142o\u015bci, jeste\u015bmy kusz\u0105cym celem. Jak pisa\u0142em 20 lat temu: \u201dNagrody dla zarazka, kt\u00f3ry nas skolonizuje, b\u0119d\u0105 olbrzymie. Szybko mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jednym z mikrob\u00f3w, kt\u00f3re odnios\u0142y najwi\u0119kszy sukces w historii\u201d. Jest mo\u017cliwe, \u017ce wielu ludzi umar\u0142o tak\u017ce w przesz\u0142o\u015bci z powodu przenoszonych przez nietoperze infekcji, ale te epidemie zazwyczaj wygasa\u0142y, poniewa\u017c wsie by\u0142y ma\u0142e a d\u0142ugodystansowe podr\u00f3\u017ce rzadkie.<\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce nietoperze nie da\u0142y nam Covid-19 bezpo\u015brednio. Sekwencja RNA (kuzyna DNA) wirusa u ludzi jest w 96 procentach taka sama jak znaleziona u nietoperza w Yunnan w 2013 roku podczas poszukiwa\u0144 pochodzenia Sars. To sugeruje, \u017ce mia\u0142y wsp\u00f3lnego przodka co najmniej 25 lat temu. W odr\u00f3\u017cnieniu od tego, wersja tego wirusa u \u0142uskowca jest w 99 procentach podobna do naszej. Prawdopodobnie schwytany \u0142uskowiec, na sprzeda\u017c na targu \u017cywych zwierz\u0105t w Wuhan i g\u0142\u00f3wnie importowany z Malezji, w jaki\u015b spos\u00f3b z\u0142apa\u0142 wirusa od nietoperzy. \u0141uskowce s\u0105 globalnie zagro\u017cone z powodu popytu na nie w Chinach.<\/span><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie nowoczesny \u015bwiat nie tylko stanowi kusz\u0105cy cel dla nowych chor\u00f3b, daje nam tak\u017ce narz\u0119dzia do ich zwalczania. Zsekwencjonowanie genomu HIV zabra\u0142o lata, genomu Sars tygodnie, a Covid-19 tylko dni. Nasza zdolno\u015b\u0107 diagnozowania szybko wi\u0119c goni chorob\u0119 i s\u0105 szanse, \u017ce wkr\u00f3tce b\u0119dzie dost\u0119pna szczepionka, podczas gdy kwarantanna i autoizolacja mog\u0105 powstrzyma\u0107 wirusa przed globalnym rozprzestrzenieniem. Je\u015bli to zrobi, zjadliwo\u015b\u0107 prawdopodobnie zmniejszy si\u0119; niewielka to pociecha dla tych, kt\u00f3rzy umr\u0105, ale znaczy to, \u017ce \u015bmier\u0107 miliard\u00f3w jest ma\u0142o prawdopodobna.<\/span><\/p>\n

Tymczasem, czy mogliby\u015bmy wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego dwie lekcje? Pierwsza, przesta\u0144my przynosi\u0107 dzikie zwierz\u0119ta \u017cywe na targi (a mo\u017ce w og\u00f3le): wirusy nie prze\u017cywaj\u0105 d\u0142ugo w martwym ciele, nawet je\u015bli nie jest sch\u0142odzone. I druga, trzymajmy si\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107 od nietoperzy. A ju\u017c na pewno ich nie jedzmy.<\/span><\/p>\n

\n

Matt Ridley<\/strong> – Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertaria\u0144skiej. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i b. prezes International Centre for Life, “parku naukowego\u201d w Newcastle. Zrobi\u0142 doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat by\u0142 korespondentem naukowym w “The Economist”. Autor ksi\u0105\u017cek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona kr\u00f3lowa, 2001, t\u0142um. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, t\u0142um. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, t\u0142um. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (tak\u017ce jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego tak wiele nowych wirus\u00f3w pochodzi od nietoperzy? Matt Ridley T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska \u017baden ze mnie Nostradamus, ale 20 lat temu, kiedy poproszono mnie o napisanie kr\u00f3tkiej ksi\u0105\u017cki o chorobach w nowym tysi\u0105cleciu, prognozowa\u0142em, \u017ce je\u015bli zdarzy si\u0119 nowa pandemia, b\u0119dzie to wirus, nie bakteria ani zwierz\u0119cy paso\u017cyt i z\u0142apiemy go od dzikiego zwierz\u0119cia. \u201eStawiam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76522"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76522"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76549,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76522\/revisions\/76549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}