{"id":76574,"date":"2020-03-02T17:09:54","date_gmt":"2020-03-02T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=76574"},"modified":"2020-03-02T12:58:41","modified_gmt":"2020-03-02T10:58:41","slug":"06-09-42","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=76574","title":{"rendered":"DO CELI Z JURGENEM STROOPEM, KATEM GETTA."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>2 MARCA 1949. KAZIMIERZ MOCZARSKI TRAFIA DO CELI Z JURGENEM STROOPEM, KATEM GETTA WARSZAWSKIEGO<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

PRZEMYS\u0141AW BATORSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

71 lat temu Kazimierz Moczarski, by\u0142y \u017co\u0142nierz Armii Krajowej, zosta\u0142 umieszczony w jednej celi z J\u00fcrgenem Stroopem, genera\u0142em SS, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 likwidacj\u0119 warszawskiego getta. Po latach Moczarski napisa\u0142 \u201eRozmowy z katem\u201d, wyj\u0105tkow\u0105 relacj\u0119 ze spotkania z hitlerowskim zbrodniarzem.<\/strong><\/p>\n

\u201eWykurzanie \u017byd\u00f3w i bandyt\u00f3w\u201d. Zdj\u0119cie z walk w getcie warszawskim, zrobione na ulicy Nowolipie, pochodzi z raportu J\u00fcrgena Stroopa.<\/em><\/span><\/p>\n

255 dni w celi z genera\u0142em SS<\/strong><\/p>\n

2 marca 1949 roku. Odzia\u0142 XI Mokotowa, warszawskiego wi\u0119zienia. W\u0142a\u015bnie przeniesiono mnie do innej celi, gdzie siedzia\u0142o dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn. Ledwo drzwi przyryglowano, zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 \u00abobw\u0105chiwa\u0107\u00bb, jak to wi\u0119\u017aniowie. Ci dwaj mieli chwilowo przewag\u0119 w uk\u0142adzie stosunk\u00f3w wewn\u0105trzcelowych, bo by\u0142em do nich dokwaterowany.<\/em><\/span><\/p>\n

Kazimierz Moczarski urodzi\u0142 si\u0119 w 1907 r. w Warszawie, przed wojn\u0105 pracowa\u0142 jako dziennikarz i radca prawny w Ministerstwie Pracy i Opieki Spo\u0142ecznej. Wst\u0105pi\u0142 do Armii Krajowej, bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu warszawskim. Aresztowany w sierpniu 1945 roku, z 10-letnim wyrokiem za walk\u0119 z \u201ew\u0142adz\u0105 ludow\u0105\u201d trafi\u0142 do okrytego z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 wi\u0119zienia mokotowskiego przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie. Wyrok w 1946 r. zredukowano do 5 lat, ale w 1948 r. Moczarski zosta\u0142 ponownie oskar\u017cony \u2013 o kolaboracj\u0119 z Niemcami podczas wojny. Zarzut by\u0142 zniewag\u0105, poniewa\u017c Moczarski nigdy nie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z okupantem.<\/span><\/p>\n

Kazimierz Moczarski<\/strong>, ok. 1956 r.<\/em><\/span><\/p>\n

Aby jeszcze bardziej poni\u017cy\u0107 by\u0142ego \u017co\u0142nierza AK, komuni\u015bci osadzili go w jednej celi z jednym z najbardziej znanych w Polsce zbrodniarzy hitlerowskich \u2013 J\u00fcrgenem Stroopem. By\u0142y SS-Gr\u00fcppenfuhrer by\u0142 traktowany przez w\u0142adze wi\u0119zienia lepiej ni\u017c Moczarski \u2013 wychodzi\u0142 na spacery, dostawa\u0142 listy i paczki od rodziny, otrzymywa\u0142 podw\u00f3jn\u0105 porcj\u0119 jedzenia. Nie by\u0142 bity \u2013 a Moczarskiego wyci\u0105gano na przes\u0142uchania nawet kilka razy dziennie, torturowano.<\/span><\/p>\n

Moczarski m\u00f3g\u0142 si\u0119 za\u0142ama\u0107 i ulec \u015bledczym. Zamiast tego w rozmowach, trwaj\u0105cych przez 255 dni wsp\u00f3lnego pobytu w celi, usi\u0142owa\u0142 wnikn\u0105\u0107 w \u017cycie i pogl\u0105dy Stroopa, aby \u201eodpowiedzie\u0107 sobie na pytanie, jaki mechanizm historyczny, psychologiczny, socjologiczny doprowadzi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Niemc\u00f3w do uformowania si\u0119 w zesp\u00f3\u0142 ludob\u00f3jc\u00f3w, kt\u00f3rzy kierowali Rzesz\u0105 i usi\u0142owali zaprowadzi\u0107 sw\u00f3j Ordnung w Europie i w \u015bwiecie\u201d[1]<\/a>. Dzi\u0119ki niezwykle wyostrzonej przez napi\u0119cie psychiczne pami\u0119ci \u2013 przez 2,5 roku Moczarski czeka\u0142 na wykonanie wyroku \u015bmierci \u2013 zapami\u0119tywa\u0142 z wielk\u0105 precyzj\u0105 wypowiedzi towarzysza z celi.<\/span><\/p>\n

\u201eDow\u00f3dca Wielkiej Akcji\u201d. J\u00fcrgen Stroop (w centrum zdj\u0119cia), \u017ar\u00f3d\u0142o: raport Stroopa.<\/em><\/span><\/p>\n

Umys\u0142 nazisty od wewn\u0105trz<\/strong><\/p>\n

\u2013 Chrystus, bardzo m\u0105dry cz\u0142owiek. Filozof, romantyk. Rasowo: p\u00f3\u0142nordyk. (\u2026) by\u0142 blondynem i innym psychicznie od \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy jego nauki \u201eufryzowali\u201d, przykroili do swych cel\u00f3w, a potem pu\u015bcili na rynek mi\u0119dzynarodowy, aby upodli\u0107 i zmi\u0119kczy\u0107 cz\u0142owieka przez wpajanie mu poczucia winy <\/em>[2]<\/em><\/a>.<\/em><\/span><\/p>\n

Josef Stroop pochodzi\u0142 z mieszcza\u0144skiej rodziny z centralnych Niemiec. W okolicy znajdowa\u0142 si\u0119 pomnik Hermana (Arminiusza), wodza German\u00f3w, kt\u00f3ry w 9 r. n. e. pobi\u0142 Rzymian w Lesie Teutoburskim \u2013 mi\u0119dzy innymi z tego powodu Stroop by\u0142 przywi\u0105zany do nacjonalizmu. Odebra\u0142 tylko podstawowe wykszta\u0142cenie, walczy\u0142 na froncie zachodnim podczas I wojny \u015bwiatowej, potem pracowa\u0142 w urz\u0119dzie katastralnym.<\/span><\/p>\n

W 1932 r. wst\u0105pi\u0142 do SS, szybko awansowa\u0142 w hierarchii tej organizacji. Podczas wojny zarz\u0105dza\u0142 jednostkami policji i SS mi\u0119dzy innymi w Poznaniu i Lwowie. W 1941 roku zmieni\u0142 imi\u0119 na J\u00fcrgen, \u017ceby by\u0142o bardziej \u201earyjskie\u201d. W kwietniu 1943 roku Heinrich Himmler mianowa\u0142 go SS und Polizeif\u00fchrer Warschau<\/em> z zadaniem likwidacji getta warszawskiego, najwi\u0119kszego w okupowanej Europie. Po wojnie zosta\u0142 pojmany przez aliant\u00f3w w Bawarii i skazany na \u015bmier\u0107 za zabijanie ameryka\u0144skich je\u0144c\u00f3w. Jednak przed wykonaniem wyroku, w maju 1947 r., nast\u0105pi\u0142a jego ekstradycja do Polski.<\/span><\/p>\n

Nawet po przegranej wojnie i uwi\u0119zieniu, Stroop by\u0142 przekonany o nieomylno\u015bci Hitlera, kt\u00f3rego zawsze ze czci\u0105 nazywa\u0142 \u201eAdolf Hitler\u201d. Nadal wierzy\u0142 w antysemickie i rasistowskie dogmaty III Rzeszy, uwa\u017ca\u0142, \u017ce to \u017cydowski spisek doprowadzi\u0142 do wojennej kl\u0119ski Niemiec. Uwielbia\u0142 konie, muzyk\u0119 Wagnera, \u201egermano-realizm\u201d w malarstwie, monumentaln\u0105 architektur\u0119 III Rzeszy, ale nie wiedzia\u0142, \u017ce istnieje kontynent o nazwie Antarktyda. Cynizm i niemoralno\u015b\u0107 Stroopa budzi\u0142y zdumienie Moczarskiego, a jego intelektualne potkni\u0119cia wywo\u0142ywa\u0142y ironiczne komentarze Gustava Schielkego, trzeciego w celi, niemieckiego policjanta, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 wojn\u0119 w archiwum tajnej policji w Krakowie.<\/span><\/p>\n

Flagi nad gettem<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wielokrotnie widzia\u0142em takie fakty: \u017byd wyskoczy\u0142 z p\u0142on\u0105cych mur\u00f3w. Ubranie ju\u017c si\u0119 zaj\u0119\u0142o ogniem. Ruchy i gesty pomyle\u0144ca. Twarz umorusana. W\u0142osy zmierzwione i cz\u0119\u015bciowo spalone. Posta\u0142 chwil\u0119. Odetchn\u0105\u0142 gor\u0105cym powietrzem, ale \u015bwie\u017cym. Gdy nas zobaczy\u0142, krzykn\u0105\u0142 co\u015b, pogrozi\u0142 r\u0119k\u0105, zrobi\u0142 nieprzyzwoity gest, strzeli\u0142 do SS-manna z pistoletu i poszed\u0142 z powrotem w ogie\u0144. Wola\u0142 tak\u0105 \u015bmier\u0107, w swoich murach, w swoim roz\u017carzonym krematorium, ni\u017c dostanie si\u0119 w nasze r\u0119ce<\/em>[3]<\/a>.<\/span><\/p>\n

J\u00fcrgen Stroop ch\u0119tnie opowiada\u0142 Moczarskiemu i Schielkemu wydarzenia swojego \u017cycia, a szczeg\u00f3lnie likwidacj\u0119 getta warszawskiego, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za swoje najwi\u0119ksze osi\u0105gni\u0119cie. Opisywa\u0142 zaci\u0119ty op\u00f3r \u017byd\u00f3w i trudy walk ulicznych. Stroop by\u0142 zdumiony, \u017ce akcja w getcie, rozpocz\u0119ta 19 kwietnia 1943 roku i planowana na trzy dni, trwa\u0142a a\u017c 28 dni. Wbrew oficjalnym statystykom, kt\u00f3re przygotowa\u0142 jego sztab, straty niemieckie w powstaniu nie zamyka\u0142y si\u0119 w liczbie kilkunastu zabitych i kilkudziesi\u0119ciu rannych. Niemcy zani\u017cali liczb\u0119 poleg\u0142ych i rannych po swojej stronie, by \u015bwiat nie dowiedzia\u0142 si\u0119 o heroicznej walce warszawskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u2013 Z ka\u017cdego k\u0105ta, za\u0142omu \u015bciany, piwnicy, z ka\u017cdej wypalonej ruiny mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 pigu\u0142k\u0119 z broni palnej, granat lub p\u0142omie\u0144 z \u201ecocktailu Mo\u0142otowa\u201d. Pomijam salwy [niemieckich] dzia\u0142ek przeciwlotniczych, grzechotanie pistolet\u00f3w maszynowych, ca\u0142y ten wojenny zgie\u0142k, dym, kurz, po\u017cary, rozwalanie mur\u00f3w, wysadzanie w powietrze stanowisk wroga<\/em> (\u2026) [4]<\/a>.<\/span><\/p>\n

\u2013 Rozgardiasz niebywa\u0142y. Po\u017cary, dymy, p\u0142omienie, iskry p\u0119dzone wiatrem, kurz, fruwaj\u0105ce pierze, zapachy przypalonych materia\u0142\u00f3w i cia\u0142, huk armat i granat\u00f3w, \u0142uny i \u201espadochroniarze\u201d\u2026<\/em>[5]<\/a>. Tym ostatnim s\u0142owem Niemcy okre\u015blali \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy wyskakiwali z wy\u017cszych pi\u0119ter p\u0142on\u0105cych kamienic, a wcze\u015bniej wyrzucali na ulic\u0119 materace i poduszki. Do \u201espadochroniarzy\u201d strzelali niemieccy snajperzy.<\/span><\/p>\n

Na osobisty rozkaz Himmlera Stroop po\u015bwi\u0119ca\u0142 \u017co\u0142nierzy, by zdj\u0119li z dachu budynku przy ulicy Muranowskiej 6 zatkni\u0119te 21 kwietnia przez powsta\u0144c\u00f3w flagi \u2013 bia\u0142o-czerwon\u0105 i bia\u0142o-niebiesk\u0105[6]<\/a>. Wobec twardego oporu bojowc\u00f3w, Stroop podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o niszczeniu getta dom po domu. Saperzy wysadzali kolejne kamienice \u0142adunkami wybuchowymi, wypalali bunkry miotaczami ognia. Bezwzgl\u0119dne metody okaza\u0142y si\u0119 skuteczne. 16 maja 1943 roku Stroop osobi\u015bcie wysadzi\u0142 w powietrze Wielk\u0105 Synagog\u0119 \u2013 dzie\u0144 ten uwa\u017ca si\u0119 za koniec walk w getcie warszawskim. Jednak i po tej dacie na terenie getta dochodzi\u0142o do star\u0107, a Niemcy poszukiwali ukrywaj\u0105cych si\u0119 w ruinach \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

“\u017bydowska dzielnica mieszkaniowa w Warszawie ju\u017c nie istnieje!” Strona tytu\u0142owa raportu Stroopa, kopia przechowywana w IPN<\/span><\/em><\/p>\n

Sprawca pozostawia dow\u00f3d ludob\u00f3jstwa<\/strong><\/p>\n

\u2013 Drugiego dnia ataku na getto, we wtorek 20 kwietnia, obudzi\u0142em si\u0119 przed brzaskiem, niedospany, ale rze\u015bki \u2013 opowiada\u0142 Stroop z wyj\u0105tkow\u0105 jak na niego ochot\u0105. Wyra\u017anie podniecony, prze\u017cywa\u0142 po raz kt\u00f3ry\u015b sw\u00f3j \u201etw\u00f3rczy udzia\u0142 w Grossaktion in Warschau\u201d<\/em> [7]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Po upadku powstania Stroop przygotowa\u0142 raport ze swojej \u201eakcji w Warszawie\u201d. Marzy\u0142, \u017ce w miejsce doszcz\u0119tnie zniszczonej dzielnicy \u017cydowskiej powstanie kiedy\u015b nowa, willowa dzielnica niemiecka, z alej\u0105 jego imienia, a m\u0142odzi narodowi socjali\u015bci b\u0119d\u0105 si\u0119 o nim uczy\u0107 w szko\u0142ach. Raport mia\u0142 pom\u00f3c Stroopowi w napisaniu wspomnie\u0144 i \u2013 jak powiedzia\u0142 \u2013 \u201ew przysz\u0142ych moich pracach historycznych\u201d[8]<\/a>. Tymczasem pos\u0142u\u017cy\u0142 jako akt oskar\u017cenia i nale\u017cy do najwa\u017cniejszych dowod\u00f3w ludob\u00f3jstwa w okupowanej przez Niemc\u00f3w Europie. \u201eNiemiecka sk\u0142onno\u015b\u0107 do skrupulatnej dokumentacji i archiwizowania m\u015bci si\u0119 w razie niepowodze\u0144\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 Stroop[9]<\/a>.<\/span><\/p>\n

W 1951 roku Stroop zosta\u0142 skazany przez s\u0105d w Warszawie na kar\u0119 \u015bmierci za zbrodnie na ludno\u015bci \u017cydowskiej i polskiej, przede wszystkim za likwidacj\u0119 getta warszawskiego. 6 marca 1952 roku kat getta zosta\u0142 powieszony w wi\u0119zieniu mokotowskim. W 1952 r. r\u00f3wnie\u017c Kazimierz Moczarski zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107, kt\u00f3r\u0105 w 1953 r. zamieniono na do\u017cywocie. Wyszed\u0142 z wi\u0119zienia w okresie odwil\u017cy w 1956 r. \u2013 sp\u0119dziwszy za kratami 10 lat, 8 miesi\u0119cy i 13 dni \u2013 zosta\u0142 te\u017c oczyszczony z zarzut\u00f3w. Rozmowy z katem<\/em> wydrukowa\u0142 w odcinkach w latach 1972\u201374 miesi\u0119cznik \u201eOdra\u201d, ksi\u0105\u017ckowe wydanie wysz\u0142o w 1977 r., a pe\u0142na, nieocenzurowana wersja dopiero w 1992 r., 17 lat po \u015bmierci autora.<\/span><\/p>\n

\n

Kazimierz Moczarski, Rozmowy z katem<\/em>, przedmowa Andrzej Szczypiorski, opracowa\u0142 Andrzej Krzysztof Kunert, Warszawa 1993.<\/strong><\/span><\/p>\n

[1]<\/a> Kazimierz Moczarski, Rozmowy z katem<\/em>, przedmowa Andrzej Szczypiorski, opracowa\u0142 Andrzej Krzysztof Kunert, Warszawa 1993, s. 30.<\/span>
\n[2]<\/a> Tam\u017ce, s. 102\u2013103.<\/span>
\n[3]<\/a> Tam\u017ce, s. 210.<\/span>
\n[4]<\/a> Tam\u017ce, s. 223\u2013224.<\/span>
\n[5]<\/a> Tam\u017ce, s. 207.<\/span>
\n[6]<\/a> Tam\u017ce, s. 206\u2013207.<\/span>
\n[7]<\/a> Tam\u017ce, s. 196.<\/span>
\n[8]<\/a> Tam\u017ce, s. 253.<\/span>
\n[9]<\/a> Tam\u017ce, s. 262.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2 MARCA 1949. KAZIMIERZ MOCZARSKI TRAFIA DO CELI Z JURGENEM STROOPEM, KATEM GETTA WARSZAWSKIEGO PRZEMYS\u0141AW BATORSKI 71 lat temu Kazimierz Moczarski, by\u0142y \u017co\u0142nierz Armii Krajowej, zosta\u0142 umieszczony w jednej celi z J\u00fcrgenem Stroopem, genera\u0142em SS, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 likwidacj\u0119 warszawskiego getta. Po latach Moczarski napisa\u0142 \u201eRozmowy z katem\u201d, wyj\u0105tkow\u0105 relacj\u0119 ze spotkania z hitlerowskim zbrodniarzem. \u201eWykurzanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76574"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76574"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76586,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76574\/revisions\/76586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}