{"id":76645,"date":"2020-03-29T17:09:05","date_gmt":"2020-03-29T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=76645"},"modified":"2020-03-23T08:05:58","modified_gmt":"2020-03-23T06:05:58","slug":"10-09-48","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=76645","title":{"rendered":"29 LUTEGO.(mine\u0142a) ROCZNICA \u015aMIERCI LUDWIKA STARSKIEGO"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>29 LUTEGO. (mine\u0142a) ROCZNICA \u015aMIERCI LUDWIKA STARSKIEGO<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Przemys\u0142aw Batorski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

36 lat temu zmar\u0142 Ludwik Starski, scenarzysta pochodzenia \u017cydowskiego, jeden z najwybitniejszych polskich filmowc\u00f3w XX wieku. W jego dorobku jest scenariusz \u201eZakazanych piosenek\u201d oraz teksty szlagier\u00f3w takich jak \u201eJu\u017c taki jestem zimny dra\u0144\u201d.<\/strong><\/p>\n

Kadr z filmu \u201eZakazane piosenki\u201d \/ Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

WCZESNA KARIERA LUDWIKA STARSKIEGO<\/strong><\/p>\n

Ludwik Starski urodzi\u0142 si\u0119 jako Ludwik Ka\u0142uszyner 1 marca 1903 roku w \u0141odzi, w rodzinie inteligenckiej. Jego rodzicami byli Chaim Icyk (Ignacy \u2013 zgin\u0105\u0142 z r\u0105k Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej) i Chaja (Helena) z domu Szpiro. Rodzina ojca prawdopodobnie pochodzi\u0142a z Ka\u0142uszyna, matka urodzi\u0142a si\u0119 w Warszawie. Rodzina do pocz\u0105tku lat 30. mieszka\u0142a w czteropi\u0119trowej kamienicy przy ulicy Zielonej 48, wybudowanej przez dziadka Ludwika, handlarza sk\u00f3r Moszka Dawida Ka\u0142uszynera. (Budynek zosta\u0142 zburzony w 2015 roku).<\/span><\/p>\n

Ludwik Starski<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Swoje pierwsze felietony i wiersze satyryczne z lat 20. Ludwik Ka\u0142uszyner podpisywa\u0142 pseudonimami Julian Starski, Spleen czy nawet O.Kay. Pseudonimu Starski zacz\u0105\u0142 w ko\u0144cu u\u017cywa\u0107 jako nazwiska. Uczci\u0142 w ten spos\u00f3b \u201enegatywnego\u201d bohatera Lalki<\/em> Boles\u0142awa Prusa, kobieciarza i aferzyst\u0119, kt\u00f3ry odbija pann\u0119 Izabel\u0119 Wokulskiemu.<\/span><\/p>\n

Jako sekretarz redakcji \u0142\u00f3dzkiego dziennika \u201eExpress Wieczorny\u201d Starski wydawa\u0142 sensacyjne powie\u015bci w odcinkach: Szczury \u0141odzi<\/em>, Tajemnice \u0142\u00f3dzkiego cmentarza<\/em>, Demon \u201eczarnej willi\u201d<\/em>. W latach 30. przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy, gdzie zrobi\u0142 karier\u0119 w przemy\u015ble filmowym. Pisa\u0142 piosenki, skecze i monologi do kabaret\u00f3w literackich \u201eQui Pro Quo\u201d i \u201eMorskie Oko\u201d, a tak\u017ce scenariusze do komedii i film\u00f3w muzycznych, mi\u0119dzy innymi Ju\u017c taki jestem zimny dra\u0144<\/em> z Eugeniuszem Bodo w roli tytu\u0142owej.<\/span><\/p>\n

Wymy\u015blanie zabawnych gag\u00f3w, dialog\u00f3w \u2013 to nam jako\u015b posz\u0142o, gorzej wysz\u0142y pr\u00f3by sklecenia fabu\u0142y. Materia\u0142 zacz\u0105\u0142 stawia\u0107 op\u00f3r nie do pokonania. Nic si\u0119 z niczym nie wi\u0105za\u0142o, nic z niczego nie wynika\u0142o.<\/em> (\u2026) Przychodzi\u0142y dni puste strasz\u0105ce biel\u0105 nie zapisanego papieru<\/em> \u2013 pisa\u0142 o problemach ze scenariuszem filmu z Eugeniuszem Bodo. Znany aktor wpad\u0142 w sza\u0142 i wrzeszcz\u0105c \u201eBydl\u0119\u201d, wyrzuci\u0142 Starskiego ze swojego mieszkania.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c przed wojn\u0105 Starski wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma czo\u0142owymi tw\u00f3rcami epoki, mi\u0119dzy innymi z Julianem Tuwimem, W\u0142adys\u0142awem Szpilmanem czy re\u017cyserem Leonem Trystanem, bratem poety Adama Wa\u017cyka. Filmy z jego dialogami nale\u017c\u0105 do najlepiej ocenianych polskich produkcji filmowych epoki.<\/span><\/p>\n

Po 1930 roku Starski przeszed\u0142 na katolicyzm i o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Mari\u0105 Bargielsk\u0105, tancerk\u0105 Teatru Wielkiego w Warszawie, wyst\u0119puj\u0105c\u0105 tak\u017ce w kabarecie \u201eQui Pro Quo\u201d.<\/span><\/p>\n

WOJNA W UKRYCIU
\n<\/strong><\/p>\n

We wrze\u015bniu 1939 r. Starski jak tysi\u0105ce innych os\u00f3b uciek\u0142 z Warszawy, powr\u00f3ci\u0142 do miasta po jego kapitulacji. W 1940 roku, podobnie jak wielu zasymilowanych \u017byd\u00f3w, zignorowa\u0142 niemiecki nakaz przesiedlenia si\u0119 do getta. Kiedy donosiciel ujawni\u0142 Niemcom jego adres, musia\u0142 ukrywa\u0107 si\u0119 po stronie \u201earyjskiej\u201d. Schronienia udzieli\u0142 mu W\u0142adys\u0142aw Zawadzki-Moran, by\u0142y partner taneczny \u017cony, mieszkaj\u0105cy przy ulicy Z\u0142otej, niedaleko muru getta. \u017bona, pozosta\u0142a w mieszkaniu na ulicy \u017belaznej, zaopatrywa\u0142a Starskiego w jedzenie dzi\u0119ki otwarciu lombardu. Podczas dw\u00f3ch lat ukrywania si\u0119 Starski musia\u0142 nieraz ucieka\u0107 z mieszkania, obawiaj\u0105c si\u0119 w\u015bcibskich s\u0105siad\u00f3w, i ukrywa\u0107 w lokalu przy ulicy Sosnowej.<\/span><\/p>\n

Po upadku powstania warszawskiego Starscy zdo\u0142ali unikn\u0105\u0107 rozdzielenia si\u0119. Wraz z p\u00f3\u0142torarocznym synkiem, urodzonym 1 stycznia 1943 roku Allanem, przeszli przez ob\u00f3z dla uchod\u017ac\u00f3w w Pruszkowie i schronili si\u0119 w Skawinie pod Krakowem. Po 1945 r. Starski wr\u00f3ci\u0142 do pracy w kinematografii. Zn\u00f3w trafi\u0142 do \u0141odzi, gdzie powstawa\u0142o nowe \u015brodowisko filmowe. Napisa\u0142 scenariusz do pierwszego powojennego filmu polskiego, s\u0142ynnych \u201eZakazanych piosenek\u201d (1947 r.) w re\u017cyserii Leonarda Buczkowskiego. Produkcji zarzucano, \u017ce odmalowuje okupacj\u0119 w zbyt jasnych, nierealistycznych barwach, w zwi\u0105zku z czym w 1948 r. powsta\u0142a nowa wersja, w kt\u00f3rej zachowa\u0142o si\u0119 tylko oko\u0142o 1\/3 pierwotnego filmu. W\u015br\u00f3d piosenek napisanych przez Starskiego, wzorowanych na autentycznych utworach powstaj\u0105cych podczas okupacji, znalaz\u0142a si\u0119 Warszawo ma<\/em>:<\/span><\/p>\n

Warszawo ma, o Warszawo ma<\/em>
\nWci\u0105\u017c p\u0142acz\u0119 gdy ciebie zobacz\u0119,<\/em>
\nWarszawo, Warszawo ma!<\/em><\/p>\n

Tam w getcie g\u0142\u00f3d, i n\u0119dza, i ch\u0142\u00f3d,<\/em>
\nI gorsza od g\u0142odu, od ch\u0142odu<\/em>
\nT\u0119sknota, Warszawo ma!<\/em><\/p>\n

W POWOJENNEJ POLSCE<\/strong><\/p>\n

Na pocz\u0105tku lat 50. Ludwik Starski zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w socrealizm, a po jego upadku kr\u0119ci\u0142 dalej g\u0142\u00f3wnie komedie, takie jak \u201eNikodem Dyzma\u201d z 1956 r. na podstawie powie\u015bci Tadeusza Do\u0142\u0119gi-Mostowicza. W latach 60. napisa\u0142 scenariusz filmu o Januszu Korczaku, kt\u00f3ry chcia\u0142 nakr\u0119ci\u0107 Aleksander Ford, jednak po nagonce antysemickiej 1968 r. nie by\u0142o szans na realizacj\u0119 filmu. Napisa\u0142 liczne szlagiery, m.in. Um\u00f3wi\u0142em si\u0119 z ni\u0105 na dziewi\u0105t\u0105<\/em>, Jak przygoda to tylko w Warszawie<\/em> czy Cyraneczka<\/em> z filmu Buczkowskiego Przygoda na Mariensztacie<\/em>. Jego ostatnim filmem by\u0142 Hallo Szpicbr\u00f3dka, czyli ostatni wyst\u0119p kr\u00f3la kasiarzy<\/em> z 1978 r.<\/span><\/p>\n

Ludwik Starski by\u0142 podobno mistrzem anegdot o polskim kinie, jednak zmar\u0142 przed uko\u0144czeniem ksi\u0105\u017cki wspomnieniowej. Jego m\u0142odszy o 10 lat brat Adam Ochocki (1913\u20131991) by\u0142 dziennikarzem i satyrykiem, podobnie jak Ludwik, w latach 30. przyj\u0105\u0142 sw\u00f3j pseudonim jako nazwisko (chocia\u017c twierdzi\u0142, \u017ce nie czyta\u0142 Lalki<\/em> i tylko przez przypadek nazwa\u0142 si\u0119 jak jeden z jej bohater\u00f3w). Podczas wojny by\u0142 wi\u0119ziony w sowieckich \u0142agrach. Napisa\u0142 ksi\u0105\u017cki: Raz, dwa, wziali! Wspomnienia z ZSRR 1939\u20131946<\/em> i Reporter przed konfesjona\u0142em, czyli jak si\u0119 w \u0141odzi przed wojn\u0105 robi\u0142o gazet\u0119<\/em>. Ludwik Starski zmar\u0142 dzie\u0144 przed 81. urodzinami, w \u201edodatkowy\u201d dzie\u0144 przest\u0119pnego roku 1984. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu wojskowym na Pow\u0105zkach.<\/span><\/p>\n

Syn Ludwika, Allan Starski, zosta\u0142 \u015bwiatowej s\u0142awy scenografem. Pracowa\u0142 przy takich filmach, jak Cz\u0142owiek z marmuru<\/em> i Danton<\/em> Andrzeja Wajdy, Lista Schindlera<\/em> Stevena Spielberga (za swoj\u0105 prac\u0119 otrzyma\u0142 Oscara) oraz Pianista<\/em> Romana Pola\u0144skiego. Wspomina\u0142, \u017ce to ojciec nauczy\u0142 go pracowito\u015bci: Sam re\u017cyserem by\u0107 nie chcia\u0142, cho\u0107 mu to wielokrotnie proponowano. Twierdzi\u0142, \u017ce re\u017cyseria to ci\u0119\u017cka praca fizyczna. On preferowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105, czyli \u2013 jego zdaniem \u2013 tak\u0105, kt\u00f3r\u0105 wykonuje si\u0119 w\u00f3wczas, gdy ma si\u0119 na to ochot\u0119. Ojciec ochot\u0119 miewa\u0142 na przyk\u0142ad w nocy. Zreszt\u0105 zwykle pracowa\u0142 nad swoimi tekstami rankiem albo p\u00f3\u017anym wieczorem. Jak nie sz\u0142o mu \u2013 to si\u0119 w\u015bcieka\u0142, jak sz\u0142o, to siedzia\u0142 w swoim pokoju cicho i d\u0142ugo.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Milewski Barbara, Hidden in Plain View. The Music of Holocaust Survival in Poland\u2019s First Post-War Feature Film, w: Music, Collective Memory, Trauma, and Nostalgia in European Cinema after the Second World War, red. Michael Baumgartner, Ewelina Boczkowska, Routledge, Nowy Jork 2020.<\/em><\/span><\/p>\n

Starski. Droga do Oskara. Historia dw\u00f3ch pokole\u0144 filmowych, red. Stanis\u0142aw Zawi\u015bli\u0144ski, Wydawnictwo Skorpion, Warszawa 1998.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

29 LUTEGO. (mine\u0142a) ROCZNICA \u015aMIERCI LUDWIKA STARSKIEGO Przemys\u0142aw Batorski 36 lat temu zmar\u0142 Ludwik Starski, scenarzysta pochodzenia \u017cydowskiego, jeden z najwybitniejszych polskich filmowc\u00f3w XX wieku. W jego dorobku jest scenariusz \u201eZakazanych piosenek\u201d oraz teksty szlagier\u00f3w takich jak \u201eJu\u017c taki jestem zimny dra\u0144\u201d. Kadr z filmu \u201eZakazane piosenki\u201d \/ Wikipedia WCZESNA KARIERA LUDWIKA STARSKIEGO Ludwik Starski […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76645"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76645"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76824,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76645\/revisions\/76824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

Patek Artur, Ludwik Starski, https:\/\/www.ipsb.nina.gov.pl\/a\/biografia\/ludwik-starski<\/strong><\/span><\/a> <\/strong><\/span>(dost\u0119p 26.02.2020)<\/em><\/span><\/p>\n