{"id":77057,"date":"2020-04-15T17:09:42","date_gmt":"2020-04-15T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=77057"},"modified":"2020-04-14T09:21:05","modified_gmt":"2020-04-14T07:21:05","slug":"01-09-40","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=77057","title":{"rendered":"Jankew Dinezon \u2013 najs\u0142ynniejszy zapomniany pisarz"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jankew Dinezon \u2013 najs\u0142ynniejszy zapomniany pisarz<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MAGDALENA W\u00d3JCIK<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Szymon An-Ski przy \u0142\u00f3\u017cku J. Dinezona (na dwa dni przed \u015bmierci\u0105). Narysowa\u0142 dla \u201eIlustrirte Welt” H. Berlewi<\/em><\/span><\/p>\n

Jankew Dinezon za \u017cycia cieszy\u0142 si\u0119 ogromn\u0105 s\u0142aw\u0105<\/strong>. Der szwarcer jungermanczik (Czarny m\u0142odzieniaszek), <\/i>jego debiutancka powie\u015b\u0107, by\u0142a pierwszym jidyszowym bestsellerem \u2013 sprzedano j\u0105 w ponad dziesi\u0119ciu tysi\u0105cach egzemplarzy. Autor nie by\u0142 z niej jednak zadowolony i na kilkana\u015bcie lat przesta\u0142 tworzy\u0107. A cho\u0107 jego p\u00f3\u017aniejsze powie\u015bci nie by\u0142y ju\u017c tak popularne, do ko\u0144ca \u017cycia pozosta\u0142 wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 warszawskiego \u015bwiatka literackiego.<\/span><\/p>\n

Gdy umar\u0142, na jego pogrzeb przyby\u0142y t\u0142umy. Spocz\u0105\u0142 na cmentarzu \u017cydowskim w Warszawie we wsp\u00f3lnym grobowcu z dw\u00f3jk\u0105 najbli\u017cszych przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 Perecem i An-skim. Tylko on pozostaje dzi\u015b niemal zupe\u0142nie zapomniany.<\/span><\/p>\n

W 2019 roku min\u0119\u0142a setna rocznica \u015bmierci pisarza. Z tej okazji, pocz\u0105wszy od \u201eChiduszu\u201d 8\/2019 (62), publikujemy w odcinkach pierwsze polskie t\u0142umaczenie Czarnego m\u0142odzieniaszka. <\/i>Od 26.03.2020 roku pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powie\u015bci udost\u0119pnimy te\u017c w odcinkach na naszej stronie internetowej. Zanim to jednak nast\u0105pi, zach\u0119camy do lektury rozmowy na temat Dinezona ze Scottem Hiltonem Davisem, za\u0142o\u017cycielem ameryka\u0144skiego wydawnictwa Jewish Storyteller Press, kt\u00f3re wyda\u0142o niedawno bestseller Dinezona w j\u0119zyku angielskim.<\/span><\/p>\n

MAGDALENA W\u00d3JCIK: OPOWIEDZ NAJPIERW, JAK NATKN\u0104\u0141E\u015a SI\u0118 NA DINEZONA.<\/b><\/span><\/h4>\n

Scott Hilton Davis: Prowadzi\u0142em zaj\u0119cia w religijnej szkole przy mojej synagodze w Raleigh w P\u00f3\u0142nocnej Karolinie. Dzieciaki z dziewi\u0105tej klasy by\u0142y troch\u0119 niesforne, wi\u0119c \u017ceby z\u0142apa\u0107 z nimi jaki\u015b kontakt, przynios\u0142em pewnego razu na lekcj\u0119 opowiadania Pereca i Szolema Alejchema, jidyszowych pisarzy, kt\u00f3rych wszyscy znaj\u0105. Bardzo ich to zainteresowa\u0142o \u2013 by\u0142em zdziwiony, jak mocno si\u0119 zaanga\u017cowali. Przypomnia\u0142em sobie, \u017ce kiedy czyta\u0142em te opowiadania jako nastolatek, te\u017c bardzo mi si\u0119 podoba\u0142y.<\/span><\/p>\n

Zacz\u0105\u0142em zastanawia\u0107 si\u0119, jak prze\u0142o\u017cy\u0107 te historie na realia XXI wieku, by przybli\u017cy\u0107 je moim uczniom. Najpierw wpad\u0142em na pomys\u0142, \u017ceby na podstawie tych opowiada\u0144 stworzy\u0107 sztuk\u0119 teatraln\u0105, ale ostatecznie zdecydowa\u0142em si\u0119 na wydanie ich w formie ksi\u0105\u017cki. Podczas gromadzenia materia\u0142\u00f3w co chwil\u0119 natrafia\u0142em na nazwisko Dinezona. Zdziwi\u0142em si\u0119, \u017ce nigdy o nim nie s\u0142ysza\u0142em.<\/span><\/p>\n

Nie znam jidysz, wi\u0119c zacz\u0105\u0142em szuka\u0107 t\u0142umacze\u0144 jego dzie\u0142 na angielski. Jedyne, co znalaz\u0142em, to wzmiank\u0119 na jego temat w zbiorze opowiada\u0144 z 1908 roku w przek\u0142adzie Heleny Frank. We wst\u0119pie t\u0142umaczka przeprasza\u0142a czytelnik\u00f3w za to, \u017ce nie uda\u0142o jej si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 do tego tomu dzie\u0142 Szolema Abramowicza i w\u0142a\u015bnie Jankewa Dinezona. Chcia\u0142em dowiedzie\u0107 si\u0119 o nim czego\u015b wi\u0119cej. I tak odkry\u0142em, \u017ce debiut literacki Dinezona napisany w jidysz, Der szwarcer jungermanczik<\/i>, uznawany by\u0142 za pierwszy jidyszowy bestseller \u2013 ponaddziesi\u0119ciotysi\u0119czny nak\u0142ad wyprzeda\u0142 si\u0119 w ca\u0142o\u015bci!<\/span><\/p>\n

I TO W\u0141A\u015aNIE ZAPEWNI\u0141O MU S\u0141AW\u0118<\/span>?<\/b><\/h4>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce nawet nie zdajemy sobie dzisiaj sprawy z tego, jak bardzo sta\u0142 si\u0119 znany. Wszyscy czytali Jungermanczika<\/i>. W powie\u015bci Pionierzy<\/i> Szymona An-skiego, przyjaciela Dinezona, jest fragment, w kt\u00f3rym dw\u00f3ch pan\u00f3w wchodzi do domu, a w \u015brodku szlochaj\u0105 zrozpaczone kobiety. \u201eCo si\u0119 sta\u0142o?\u201d \u2013 pytaj\u0105. One odpowiadaj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie sko\u0144czy\u0142y czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 Dinezona i \u017ce to takie smutne! \u201eNie martwcie si\u0119 \u2013 m\u00f3wi jeden z nich \u2013 osobi\u015bcie znam pisarza i wiem, \u017ce prawdziwa historia wcale tak si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a. W rzeczywisto\u015bci ch\u0142opak i dziewczyna ostatecznie byli razem, a tego z\u0142ego zes\u0142ali na Syberi\u0119\u201d. Dziewcz\u0119ta tak si\u0119 podekscytowa\u0142y, \u017ce pobieg\u0142y opowiedzie\u0107 o tym swoim przyjaci\u00f3\u0142kom, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c czyta\u0142y t\u0119 powie\u015b\u0107. W drodze do domu jeden z ch\u0142opc\u00f3w pyta drugiego: \u201eNaprawd\u0119 znasz autora?\u201d. \u201eNie, ale nie chcia\u0142em, \u017ceby by\u0142y takie smutne\u201d.<\/span><\/p>\n

W Pionierach<\/i> An-ski nie tylko puszcza oko do Dinezona, ale te\u017c pokazuje, jak to wtedy by\u0142o \u2013 m\u0142odzi ch\u0142opcy przyje\u017cd\u017cali ze sztetli do du\u017cych miast, obcinali pejsy i skracali p\u0142aszcze, a ka\u017cdy z nich zna\u0142 Jungermanczika<\/i>.<\/span><\/p>\n

ALE SAM DINEZON NIE LUBI\u0141 TEJ KSI\u0104\u017bKI.<\/b><\/span><\/h4>\n

Rzeczywi\u015bcie tak by\u0142o. Obwinia\u0142 si\u0119, \u017ce jej wydanie spowodowa\u0142o wysyp miernych jidyszowych powie\u015bci zwanych szundem<\/i>, czyli \u015bmieciem. Nie opublikowa\u0142 nic przez kolejnych trzyna\u015bcie lat.<\/span><\/p>\n

CZY W TAKIM RAZIE <\/b>DER SZWARCER JUNGERMANCZIK<\/i><\/b> TO WED\u0141UG CIEBIE <\/b>SZUND<\/i><\/b>?<\/b><\/span><\/h4>\n

Nie. Nale\u017cy na to spojrze\u0107 przez pryzmat tamtych czas\u00f3w. Dinezon by\u0142 pierwszym autorem, kt\u00f3ry napisa\u0142 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 \u017cydowsk\u0105 powie\u015b\u0107 w jidysz, traktuj\u0105c\u0105 o \u017cydowskich sprawach i bohaterach mierz\u0105cych si\u0119 z prawdziwymi problemami swoich czas\u00f3w. Nie wiemy dok\u0142adnie, ile mia\u0142 lat, gdy sko\u0144czy\u0142 powie\u015b\u0107, mo\u017cemy jednak za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce oko\u0142o dwudziestu. Nie by\u0142 do\u015bwiadczonym pisarzem, a dodatkowo zrobi\u0142 co\u015b, na co nikt przed nim si\u0119 nie odwa\u017cy\u0142 \u2013 stworzy\u0142 sentymentaln\u0105 powie\u015b\u0107 w jidysz.<\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce czytelnicy byli pod ogromnym wra\u017ceniem. Nie nale\u017cy jednak por\u00f3wnywa\u0107 dzie\u0142a napisanego przez m\u0142odego dziewi\u0119tnastowiecznego autora z czymkolwiek, co powstaje wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie.<\/span><\/p>\n

Jungermanczik<\/i> mo\u017ce dzi\u015b wydawa\u0107 si\u0119 nieco przestarza\u0142y, dlatego pracuj\u0105c nad wersj\u0105 angielsk\u0105, dokonali\u015bmy powa\u017cnych zmian. Dinezon na przyk\u0142ad bardzo cz\u0119sto cytuje Talmud, Gemar\u0119, Tor\u0119\u2026 Te odniesienia by\u0142y oczywi\u015bcie zrozumia\u0142e dla \u017byd\u00f3w w dziewi\u0119tnastowiecznej Europie Wschodniej, poniewa\u017c prawie wszyscy \u2013 a przynajmniej m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 posiadali tradycyjne, religijne wykszta\u0142cenie, tak jak sam Dinezon. Ale wsp\u00f3\u0142czesnemu czytelnikowi mog\u0105 one wydawa\u0107 si\u0119 nudne. W oryginalnym tek\u015bcie jest te\u017c mn\u00f3stwo d\u0142u\u017c\u0105cych si\u0119 opis\u00f3w, w kt\u00f3rych autor ci\u0105gle powtarza to samo. Dzisiejsi czytelnicy nie mieliby do tego cierpliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce w XIX wieku ludzie mieli do dyspozycji g\u0142\u00f3wnie ksi\u0105\u017cki. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce w szabatowe wieczory czytanie tych d\u0142ugich, dramatycznych rozdzia\u0142\u00f3w by\u0142o \u015bwietn\u0105 rozrywk\u0105.<\/span><\/p>\n

NAWET TYTU\u0141 POWIE\u015aCI NIE JEST DZISIAJ DO KO\u0143CA POPRAWNY POLITYCZNIE.<\/b><\/span><\/h4>\n

Dok\u0142adnie. G\u0142\u00f3wny bohater ma ciemn\u0105 sk\u00f3r\u0119 \u2013 \u201ejak Maur\u201d, pisze<\/span> autor \u2013 nazywany jest wi\u0119c czarnym, w oryginale \u201eder szwarcer\u201d. Mo\u017ce mie\u0107 to pewne rasowe konotacje, dlatego angielsk\u0105 wersj\u0119 zdecydowali\u015bmy si\u0119 zatytu\u0142owa\u0107 The Dark Young Man<\/i>, ciemny czy te\u017c mroczny m\u0142odzieniec.<\/span><\/p>\n

T\u0141UMACZ\u0104C POWIE\u015a\u0106 NA J\u0118ZYK POLSKI, NIE MIELI\u015aMY TAKIEJ MO\u017bLIWO\u015aCI, BO \u201eCIEMNY\u201d OZNACZA PO POLSKU \u201eG\u0141UPI\u201d ALBO \u201eOGRANICZONY\u201d. DLATEGO ZDECYDOWALI\u015aMY SI\u0118 ZACHOWA\u0106 ORYGINALNY TYTU\u0141.<\/b><\/span><\/h4>\n

A co z wszystkimi cytatami? Je te\u017c zachowali\u015bcie?<\/span><\/p>\n

TAK. ZALE\u017bA\u0141O NAM, \u017bEBY BY\u0106 JAK NAJBLI\u017bEJ ORYGINA\u0141U. POZA TYM NADAJ\u0104 ONE POWIE\u015aCI CHARAKTERYSTYCZNEGO KOLORYTU, TWORZ\u0104 ATMOSFER\u0118 JESZIWY. CHO\u0106 MUSZ\u0118 PRZYZNA\u0106, \u017bE PODCZAS T\u0141UMACZENIA MIA\u0141AM PROBLEM Z WY\u015aLEDZENIEM WSZYSTKICH ODNIESIE\u0143. <\/b><\/span><\/h4>\n

Martwi\u0142o mnie to, \u017ce tak bardzo zmieniamy tekst. Podobne obawy mia\u0142a nasza t\u0142umaczka. Ale w ko\u0144cu zgodnie uznali\u015bmy, \u017ce tekst broni si\u0119 nawet bez wszystkich cytat\u00f3w z Talmudu.<\/span><\/p>\n

POWIEDZIA\u0141E\u015a, \u017bE DINEZON NIE PUBLIKOWA\u0141 PRZEZ TRZYNA\u015aCIE LAT. CZY PO TYM CZASIE NADAL BY\u0141 S\u0141AWNY?<\/b><\/span><\/h4>\n

Jak najbardziej. W 1889 roku przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Warszawy. Sta\u0142 si\u0119 patronem wielu m\u0142odych jidyszowych pisarzy i znacz\u0105c\u0105 osobisto\u015bci\u0105 literackiego \u015bwiatka. S. L. Citron pisa\u0142 o Dinezonie, \u017ce mia\u0142 wspania\u0142y charakter, \u017ce zawsze by\u0142 dla wszystkich uprzejmy i pomocny. Ludzie uwielbiali przebywa\u0107 w jego otoczeniu.<\/span><\/p>\n

M\u0142odzi pisarze ch\u0119tnie odwiedzali go w jego mieszkaniu. Mia\u0142 tam tylko jedno ma\u0142e \u0142\u00f3\u017cko, na kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o usi\u0105\u015b\u0107, bo na krzes\u0142a nie by\u0142o ju\u017c miejsca. Mimo to lubili tam przebywa\u0107. Dinezon zach\u0119ca\u0142 ich do pracy \u2013 jak nauczyciel, z kt\u00f3rym uczniowie ch\u0119tnie sp\u0119dzaj\u0105 czas.<\/span><\/p>\n

Nadal zatem cieszy\u0142 si\u0119 s\u0142aw\u0105. Mo\u017cna to zobaczy\u0107 w Muzeum POLIN. Jego nazwisko nie jest chyba nigdzie wymienione, ale wsz\u0119dzie s\u0105 jego zdj\u0119cia! Widnieje na poczt\u00f3wkach, plakatach\u2026 By\u0142 znan\u0105 osob\u0105 \u2013 celebryt\u0105!<\/span><\/p>\n

Kiedy Szolem Alejchem zak\u0142ada\u0142 swoje pierwsze czasopismo literackie, przyszed\u0142 do mieszkania Dinezona, \u017ceby to z nim przedyskutowa\u0107. Poprosi\u0142 go te\u017c o napisanie czego\u015b do pierwszego numeru.<\/span><\/p>\n

MIMO \u017bE DINEZON MIA\u0141 TAK D\u0141UG\u0104 PRZERW\u0118 W PISANIU?<\/b><\/span><\/h4>\n

Nigdy nie przesta\u0142 pisa\u0107. Nie tworzy\u0142 powie\u015bci, ale publikowa\u0142 w gazetach. Na przyk\u0142ad kiedy znany wroc\u0142awski historyk Heinrich Graetz nie zgodzi\u0142 si\u0119 na prze\u0142o\u017cenie na jidysz swojej Historii \u017byd\u00f3w<\/i>, Dinezon ostro go za to skrytykowa\u0142. By\u0142o o tym g\u0142o\u015bno.<\/span><\/p>\n

W ko\u0144cu te\u017c zacz\u0105\u0142 ponownie pisa\u0107 powie\u015bci, i to za namow\u0105 Icchoka Lejba Pereca.<\/span><\/p>\n

Z KT\u00d3RYM BY\u0141 MOCNO ZAPRZYJA\u0179NIONY.<\/b><\/span><\/h4>\n

Byli jak bracia. Perec liczy\u0142 si\u0119 z opini\u0105 Dinezona i wysy\u0142a\u0142 mu wszystko, co stworzy\u0142. Kuzynka Pereca, R\u00f3\u017ca Perec, pisa\u0142a w jednym z esej\u00f3w, \u017ce jej krewny nie robi\u0142 nic bez konsultacji z Jankewem. Wspomina\u0142a te\u017c, \u017ce kiedy Perec popada\u0142 w depresj\u0119, jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a w stanie mu pom\u00f3c, by\u0142 Dinezon.<\/span><\/p>\n

Dinezon czuwaj\u0105cy przy zmar\u0142ym Perecu<\/em><\/span><\/p>\n

\u017bona Pereca, Helena, napisa\u0142a po \u015bmierci Jankewa: \u201eZe \u015bmierci\u0105 Dinezona Perec umar\u0142 dla mnie jeszcze raz\u201d. Ale Dinezon r\u00f3wnie\u017c w du\u017cej mierze polega\u0142 na Perecu i ci\u0119\u017cko zni\u00f3s\u0142 jego \u015bmier\u0107. Jest zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym wida\u0107, jak stoi przy ciele przyjaciela, pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 szomera \u2013 niezwykle poruszaj\u0105ca scena.<\/span><\/p>\n

PEREC G\u0141O\u015aNO KRYTYKOWA\u0141 <\/b>SZUND<\/i><\/b><\/span>. NIE BY\u0141 KRYTYCZNY WOBEC PIERWSZEJ POWIE\u015aCI DINEZONA<\/span>?<\/b><\/h4>\n

To by\u0142y dawne dzieje. Pami\u0119tajmy, \u017ce Perec pozna\u0142 Dinezona dopiero w 1889 roku, a Der szwarcer jungermanczik <\/i>powsta\u0142 dwana\u015bcie lat wcze\u015bniej. <\/span><\/p>\n

JAKIE S\u0104 JEGO P\u00d3\u0179NIEJSZE DZIE\u0141A?<\/b><\/span><\/h4>\n

Zdecydowanie lepsze. Uwa\u017cam, \u017ce powie\u015b\u0107 Herszele<\/i> jest znacznie ciekawsza ni\u017c Der szwarcer jungermanczik<\/i>. Dinezon pisa\u0142 bardziej zwi\u0119\u017ale, nie wdawa\u0142 si\u0119 w d\u0142ugie dygresje, a mimo to \u017cadne z jego p\u00f3\u017aniejszych dzie\u0142 nie zdoby\u0142o takiej popularno\u015bci jak Der szwarcer<\/i>. Mo\u017ce dlatego, \u017ce przypomina\u0142 on powie\u015bci, kt\u00f3re powstawa\u0142y w tym czasie w Europie. Na przyk\u0142ad w dzie\u0142ach Dumasa r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puje narrator, kt\u00f3ry ujawnia si\u0119 przed czytelnikiem i m\u00f3wi mu, co ma my\u015ble\u0107. W Jungermancziku<\/i> mo\u017cna dostrzec, \u017ce Dinezon mia\u0142 dar opowiadania i wiedzia\u0142, jak utrzyma\u0107 czytelnika w napi\u0119ciu.<\/span><\/p>\n

NARRATOR W TEJ POWIE\u015aCI<\/b> BARDZO MI SI\u0118 PODOBA. SZCZEG\u00d3LNIE NA POCZ\u0104TKU, KIEDY WYG\u0141ASZA SWOJE D\u0141UGIE ANTYKAPITALISTYCZNE OR\u0118DZIE O NADU\u017bYCIACH W\u0141ADZY I NIESPRAWIEDLIWO\u015aCI SYSTEMU. <\/b><\/span><\/h4>\n

Tak, walczy\u0142 z establishmentem. Dobrze to dzisiaj wybrzmiewa. <\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119 te\u017c, \u017ce ta powie\u015b\u0107 jest w pewnym stopniu autobiograficzna \u2013 pisa\u0142 o tym te\u017c S. L. Citron. G\u0142\u00f3wny bohater, m\u0142ody ch\u0142opak o imieniu J\u00f3zef, zakochuje si\u0119 w swojej uczennicy R\u00f3\u017cy. Tak samo by\u0142o w przypadku Dinezona. By\u0142 zatrudniony przez rodzin\u0119 Horowic\u00f3w jako nauczyciel i zarz\u0105dza\u0142 ich finansami. I zakocha\u0142 si\u0119 w ich c\u00f3rce, swojej uczennicy.<\/span><\/p>\n

Szolem Alejchem by\u0142 w podobnej sytuacji. Jednak w jego przypadku historia sko\u0144czy\u0142a si\u0119 inaczej \u2013 on i jego ukochana uciekli, wzi\u0119li potajemnie \u015blub i \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie, wi\u0119c w sumie tak, jak to widzimy w jego ksi\u0105\u017ckach. Dinezonowi nie uda\u0142o si\u0119 wywalczy\u0107 ukochanej, mo\u017ce dlatego zako\u0144czenia jego powie\u015bci nie s\u0105 tak kolorowe.<\/span><\/p>\n

Jest wi\u0119cej podobie\u0144stw mi\u0119dzy autorem a g\u0142\u00f3wnym bohaterem powie\u015bci. J\u00f3zef chce edukowa\u0107 \u017cydowskie masy \u2013 podobnie jak Dinezon, szczeg\u00f3lnie w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u017cycia. Pisarz naprawd\u0119 dzia\u0142a\u0142. Kiedy podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej do Warszawy zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 \u017cydowskie sieroty, stworzy\u0142 dla nich sie\u0107 dom\u00f3w opieki. W m\u0142odo\u015bci uczy\u0142 te\u017c jako wolontariusz w szkole religijnej. Mia\u0142 wi\u0119c zwi\u0105zek z edukacj\u0105 i dzie\u0107mi. Wydaje si\u0119, \u017ce te cele przy\u015bwieca\u0142y mu przez ca\u0142e \u017cycie. <\/span><\/p>\n

JAK ZARABIA\u0141 NA \u017bYCIE W WARSZAWIE?<\/b><\/span><\/h4>\n

Z tego, co wiem, utrzymywa\u0142 si\u0119 z pisania do gazet. Czyta\u0142em te\u017c gdzie\u015b, \u017ce pracowa\u0142 jako ich przedstawiciel \u2013 mo\u017ce sprzedawa\u0142 reklamy? Nie uda\u0142o mi si\u0119 znale\u017a\u0107 na ten temat \u017cadnych konkretnych informacji, cho\u0107 na pewno mia\u0142 do\u015bwiadczenie w zarz\u0105dzaniu, kt\u00f3re zdoby\u0142 podczas pracy u Horowic\u00f3w. Nic nie wskazuje na to, \u017ce by\u0142 szczeg\u00f3lnie zamo\u017cny \u2013 mieszka\u0142 z siostr\u0105, nigdy si\u0119 te\u017c nie o\u017ceni\u0142\u2026 W dokumentacji z 1905 roku znalaz\u0142em jego nazwisko, obok kt\u00f3rego napisane by\u0142o \u201episarz\u201d. A wi\u0119c w tamtym czasie by\u0142 to jego zaw\u00f3d.<\/span><\/p>\n

ZASKOCZY\u0141O MNIE, \u017bE W GAZETACH PISANO O TYM, JAK LE\u017bA\u0141 NA \u0141O\u017bU \u015aMIERCI.<\/b><\/span><\/h4>\n

To prawda, gazety niemal\u017ce zdawa\u0142y z tego relacj\u0119 \u201ena \u017cywo\u201d, a na pogrzeb przysz\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy os\u00f3b. Nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wa\u017cn\u0105 by\u0142 wtedy osobisto\u015bci\u0105. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce gdy umiera\u0142 w 1919 roku, byli przy nim najwa\u017cniejsi pisarze i dziennikarze. A potem wspominali o nim w swoich artyku\u0142ach.<\/span><\/p>\n

Henryk Berlewi narysowa\u0142 An-skiego przy umieraj\u0105cym Dinezonie, na kt\u00f3rym ten pierwszy przyk\u0142ada czo\u0142o do g\u0142owy przyjaciela. Pisarze zbli\u017cyli si\u0119 do siebie szczeg\u00f3lnie pod koniec \u017cycia. W li\u015bcie do An-skiego Dinezon pisa\u0142: \u201eDo mojego najlepszego przyjaciela zaraz po Perecu\u201d. A wi\u0119c ten ostatni pozostawa\u0142 dla niego najwa\u017cniejszy. W 1925 roku wszyscy trzej \u2013 Icchok Lejbusz Perec, Szymon An-ski i Jankew Dinezon \u2013 zostali pochowani we wsp\u00f3lnym grobowcu na cmentarzu w Warszawie.<\/span><\/p>\n

PISARSTWO DINEZONA ZALICZANO DO LITERATURY KOBIECEJ.<\/b><\/span><\/h4>\n

W tamtym czasie jidysz mia\u0142 status mame loszn<\/i>, \u201ej\u0119zyka matki\u201d. Dziewcz\u0119ta nie chodzi\u0142y do szko\u0142y, nie uczy\u0142y si\u0119, nie zna\u0142y hebrajskiego. M\u00f3wi\u0142y w domu w jidysz. Ale w latach osiemdziesi\u0105tych XIX wieku jidysz zacz\u0105\u0142 stawa\u0107 si\u0119 pe\u0142noprawnym j\u0119zykiem. Powstawa\u0142y jidyszowe gazety, teatry\u2026<\/span><\/p>\n

Dinezon pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c i o tym: dziewcz\u0119ta mog\u0142y czyta\u0107 histori\u0119 w jidysz, podczas gdy ch\u0142opcy uczyli si\u0119 Gemary. Powie\u015b\u0107 Dinezona o tyle wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 na tle innych ksi\u0105\u017cek dla kobiet, \u017ce zacz\u0119li j\u0105 czyta\u0107 tak\u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani. Sta\u0142a si\u0119 sensacj\u0105 \u2013 histori\u0119 J\u00f3zefa zna\u0142 ka\u017cdy.<\/span><\/p>\n

CO NAJBARDZIEJ LUBISZ W DINEZONIE?<\/b><\/span><\/h4>\n

Jest dla mnie prawdziwym mentszem<\/i>, uosobieniem osoby uczciwej, honorowej, gotowej broni\u0107 swoich pogl\u0105d\u00f3w i przekona\u0144. Ludzie my\u015bl\u0105, \u017ce by\u0142 cichym, dobrym cz\u0142owiekiem, i tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o. Jednocze\u015bnie jednak to by\u0142 uparty i zdeterminowany dzia\u0142acz spo\u0142eczny. Pomaga\u0142 ludziom \u2013 to by\u0142a jego g\u0142\u00f3wna cnota. Dla mnie to w\u0142a\u015bnie definiuje prawdziwego mentsza<\/i>. <\/span><\/p>\n

W mowie pogrzebowej przy jego grobie An-ski powiedzia\u0142: \u201eDinezon by\u0142 ofiarnikiem i \u015bwi\u0119tym\u201d. Wida\u0107 to nawet w jego pierwszej powie\u015bci. J\u00f3zef jest taki sam \u2013 o\u015bwiadcza wyra\u017anie ju\u017c na pierwszych stronach: \u201eB\u0105d\u017a mentszem!<\/i>\u201d. Taki by\u0142 w\u0142a\u015bnie Dinezon. <\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jankew Dinezon \u2013 najs\u0142ynniejszy zapomniany pisarz MAGDALENA W\u00d3JCIK Szymon An-Ski przy \u0142\u00f3\u017cku J. Dinezona (na dwa dni przed \u015bmierci\u0105). Narysowa\u0142 dla \u201eIlustrirte Welt” H. Berlewi Jankew Dinezon za \u017cycia cieszy\u0142 si\u0119 ogromn\u0105 s\u0142aw\u0105. Der szwarcer jungermanczik (Czarny m\u0142odzieniaszek), jego debiutancka powie\u015b\u0107, by\u0142a pierwszym jidyszowym bestsellerem \u2013 sprzedano j\u0105 w ponad dziesi\u0119ciu tysi\u0105cach egzemplarzy. Autor nie by\u0142 z niej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77057"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=77057"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77067,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77057\/revisions\/77067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=77057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=77057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=77057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}