{"id":77105,"date":"2020-04-06T17:09:15","date_gmt":"2020-04-06T15:09:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=77105"},"modified":"2020-04-05T07:08:40","modified_gmt":"2020-04-05T05:08:40","slug":"04-09-46","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=77105","title":{"rendered":"Der szwarcer jungermanczik (rozdzia\u0142 I)"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Der szwarcer jungermanczik (rozdzia\u0142 I)<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JANKEW DINEZON<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fragment ok\u0142adki \u201eChiduszu” 8\/2019 b\u0119d\u0105cej ilustracj\u0105 do powie\u015bci Jankewa Dinezona \u201eDer szwarcer jungermanczik”. Autorka: Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n

POCZ\u0104WSZY OD \u201eCHIDUSZU\u201d 8\/2019 PUBLIKUJEMY W ODCINKACH PIERWSZE T\u0141UMACZENIE NA J\u0118ZYK POLSKI POWIE\u015aCI JANKEWA DINEZONA DER SZWARCER JUNGERMANCZIK (CZARNY M\u0141ODZIENIASZEK)<\/em>. POWIE\u015a\u0106, PO OPUBLIKOWANIU W 1877 ROKU, STA\u0141A SI\u0118 PIERWSZYM JIDYSZOWYM BESTSELLEREM \u2013 LOSY ROZY I J\u00d3ZEFA PRZE\u017bYWA\u0141 NIEMAL KA\u017bDY POLSKI \u017bYD [CZYTAJ WI\u0118CEJ O AUTORZE POWIE\u015aCI<\/a>]. CHO\u0106 DO NIEDAWNA ZAPOMNIANY, JANKEW DINEZON BY\u0141 SWEGO CZASU JEDNYM Z NAJWA\u017bNIEJSZYCH PISARZY JIDYSZ. PO \u015aMIERCI SPOCZ\u0104\u0141 WRAZ Z PRZYJACI\u00d3\u0141MI \u2013 PERECEM I AN-SKIM \u2013 W JEDNYM GROBOWCU NA CMENTARZU \u017bYDOWSKIM W WARSZAWIE.<\/span><\/p>\n

PONI\u017bEJ PREZENTUJEMY PIERWSZY ROZDZIA\u0141 POWIE\u015aCI.  <\/span><\/p>\n

\n

1.<\/strong><\/span><\/p>\n

P\u00d3\u0141NOC W BESMEDRESZU<\/strong><\/span><\/h4>\n

Jest p\u00f3\u017ana noc, na ulicach cisza i mrok. Sklepy ju\u017c dawno pozamykano, pogaszono wszystkie lampy. Tylko gdzieniegdzie przez szpar\u0119 w okiennicy czy lufcik w dachu s\u0105czy si\u0119 odrobina \u015bwiat\u0142a. Tam pracuje kto\u015b, kto nie zd\u0105\u017cy\u0142 za dnia zarobi\u0107 na chleb; albo kto\u015b czuwa przy chorym, wci\u0105\u017c wierz\u0105cym, \u017ce ujrzy kolejny \u015bwit. <\/span><\/span><\/p>\n

Po ulicach kr\u0105\u017c\u0105 stra\u017cnicy, opatuleni w szale i chusty, p\u0142aszcze i znoszone \u017co\u0142nierskie szynele. Od czasu do czasu wykrzykuj\u0105 swoje \u201eSluszaj!\u201d. Czasem charakterystycznym, szybkim stukaniem uderzaj\u0105 w okna gospodarzy, je\u015bli ci jeszcze nie \u015bpi\u0105. Za sw\u00f3j trud otrzymuj\u0105 od nich co miesi\u0105c trzydzie\u015bci, mo\u017ce trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 kopiejek.<\/span><\/p>\n

Ale ju\u017c godzin\u0119 lub dwie p\u00f3\u017aniej zamiast znajomego pukania us\u0142yszymy ich g\u0142\u0119boki, senny oddech. I cho\u0107 \u015bpi\u0105 w zimnie, na czyim\u015b progu, z g\u0142ow\u0105 wspart\u0105 o drzwi, cho\u0107 s\u0105 ubodzy i nieszcz\u0119\u015bliwi, to ich sen jest smaczny i g\u0142\u0119boki. Mo\u017ce nawet smaczniejszy od snu bogaczy, kt\u00f3rzy wyleguj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d poduch i pierzyn. Nie powinni\u015bmy dziwi\u0107 si\u0119 stra\u017cnikom, \u017ce tak \u015bpi\u0105, ani mie\u0107 do nich pretensji, \u017ce odpoczywaj\u0105, zamiast sta\u0107 na stra\u017cy. Cz\u0142owiek to nie anio\u0142! Musi je\u015b\u0107, gdy jest g\u0142odny, i spa\u0107 w nocy, gdy pracuje w dzie\u0144! A nawet je\u015bli nie dane jest mu spa\u0107 w wygodnym \u0142\u00f3\u017cku, z dachem nad g\u0142ow\u0105, to wci\u0105\u017c jest cz\u0142owiekiem. Za\u015bnie w\u00f3wczas na mrozie, z g\u0142ow\u0105 opart\u0105 o zaci\u015bni\u0119t\u0105 pi\u0119\u015b\u0107<\/span>. <\/span><\/p>\n

Ach, ludzie! Dlaczego chcecie, by wasi bliscy byli anio\u0142ami, a zapominacie, \u017ce sami nimi nie jeste\u015bcie? Oczekujecie wr\u0119cz, by tamci byli od anio\u0142\u00f3w lepsi. A przecie\u017c Raszi pisa\u0142, \u017ce nawet anio\u0142 wykona tylko jedno zadanie. Powiedzcie zatem, prosz\u0119, w jaki spos\u00f3b stra\u017cnik, kt\u00f3ry przez ca\u0142y dzie\u0144 pcha\u0142 w\u00f3zek, nosi\u0142 na plecach worki z m\u0105k\u0105, kopa\u0142 w ziemi, sprz\u0105ta\u0142 ulice, pi\u0142owa\u0142 deski i zamiata\u0142 podw\u00f3rza \u2013 jakim cudem ma on jeszcze ca\u0142\u0105 noc kr\u0105\u017cy\u0107 po ulicach? Jak ten jeden spracowany cz\u0142owiek ma od zmierzchu do \u015bwitu, nie zmru\u017cywszy oka, pilnowa\u0107 waszych sklep\u00f3w? I za co? Za te, za przeproszeniem, paskudnie ma\u0142e pieni\u0105dze, kt\u00f3re mu p\u0142acicie? Jak\u017ce ten nieszcz\u0119sny stra\u017cnik ma wy\u017cywi\u0107 \u017con\u0119 i dzieci za tych trzydzie\u015bci kopiejek, kt\u00f3re da mu mo\u017ce dziesi\u0119\u0107 albo pi\u0119tna\u015bcie os\u00f3b? Czy przy tak ogromnej pensji mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na spanie w dzie\u0144, \u017ceby m\u00f3c potem czuwa\u0107 dla was ca\u0142\u0105 noc? Czy on nie jest cz\u0142owiekiem? \u017bycie trwa tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo \u015bwieci przyjemne, jasne s\u0142o\u0144ce, dop\u00f3ki na ulicach go\u015bci ciep\u0142y dzie\u0144. Lecz gdy s\u0142o\u0144ce zachodzi i nadchodzi noc, my zasypiamy, a przecie\u017c sen, jak uczy Gemara, jest jedn\u0105 sz\u00f3st\u0105 \u015bmierci\u2026<\/span><\/p>\n

A id\u017acie\u017c wy, ludzie! Jakimi strasznymi jeste\u015bmy egoistami! Chcieliby\u015bmy, \u017ceby drugi cz\u0142owiek po\u015bwi\u0119ci\u0142 dla nas ca\u0142e swoje \u017cycie! Niech haruje, gdy my \u015bpimy, niech nie odpoczywa ani chwili! Wszystko to za trzydzie\u015bci kopiejek! <\/span><\/span><\/p>\n

A ile kosztuje przys\u0142uga bogacza? Ka\u017cde tykni\u0119cie jego z\u0142otego zegarka to jeden rubel. Tymczasem biedak nie ma zegara w og\u00f3le. Jego minuty, godziny, ca\u0142e jego dnie s\u0105 z o\u0142owiu, ze starych kawa\u0142k\u00f3w metalu. Wyrzuca si\u0119 je na \u015bmietnik albo sprzedaje za bezcen. Dlatego w\u0142a\u015bnie biedak \u017cyje \u017cyciem ci\u0119\u017ckim jak o\u0142\u00f3w i musi w\u0142\u00f3czy\u0107 si\u0119 po \u015bmietnikach. <\/span><\/span><\/p>\n

A przecie\u017c metal jest bardzo potrzebny! Dzi\u0119ki niemu otrzymujemy to, co jest dla nas konieczne. To nim wykopywane jest z\u0142oto, srebro i diamenty, kt\u00f3re kupujemy, by zdobi\u0107 nasze domy i siebie samych. I tak jak niezb\u0119dne s\u0105 cyna i o\u0142\u00f3w, tak te\u017c potrzebni nam s\u0105 ubodzy, cho\u0107 sprzedaje si\u0119 ich za bezcen.<\/span><\/p>\n

To oni zdobywaj\u0105 dla nas przecie\u017c z\u0142oto, czyni\u0105 z nas bogaczy i kapitalist\u00f3w. Potem i krwi\u0105 buduj\u0105 nasze szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie. A co biedak dostaje w zamian? \u0141askawe przyzwolenie, \u017ceby sta\u0107 pod drzwiami, dop\u00f3ki kto\u015b nie krzyknie \u201eWon!\u201d i nie z\u0142amie mu tym serca. <\/span><\/span><\/p>\n

Biedacy te\u017c s\u0105 na \u015bwiecie potrzebni, poniewa\u017c ci\u0119\u017cko pracuj\u0105, a ka\u017cdy, kto pracuje, ma prawo cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem w zgodzie z w\u0142asnym sumieniem. Za to pr\u00f3\u017cniak, bumelant, kt\u00f3ry nic nie robi, jest d\u0142u\u017cnikiem. Korzysta z cudzego wysi\u0142ku i nie wype\u0142nia przeznaczenia, kt\u00f3re zes\u0142a\u0142 nam wszystkim B\u00f3g i kt\u00f3re musimy wcieli\u0107 w \u017cycie wed\u0142ug w\u0142asnego sumienia. I zostanie kiedy\u015b zapytany: jak sp\u0119dzi\u0142e\u015b swoje \u017cycie? Czy by\u0142e\u015b po\u017cyteczny dla drugiego cz\u0142owieka? Wszyscy kiedy\u015b us\u0142yszymy to pytanie p\u0142yn\u0105ce z naszego sumienia, nawet je\u015bli na razie udaje nam si\u0119 je zag\u0142uszy\u0107.<\/span><\/p>\n

W t\u0119 cich\u0105, ciemn\u0105 noc wszyscy, nawet stra\u017cnicy, po\u0142o\u017cyli si\u0119 ju\u017c spa\u0107. Tylko w besmedreszu na przedmie\u015bciach wielkiego, staro\u017cydowskiego miasta Mohylewa siedzia\u0142 pr\u00f3\u017cniak lub, jak m\u00f3wi\u0105 w innych miastach, ucze\u0144 jesziwy, klojznik[1]<\/sup><\/a>, biedak czy jeszcze inaczej. <\/span><\/span><\/p>\n

Zegar w besmedreszu, kt\u00f3ry zawsze sp\u00f3\u017ania\u0142 si\u0119 lub spieszy\u0142 o p\u00f3\u0142 godziny, wybi\u0142 dwunast\u0105. W budynku by\u0142o cicho. Gdzieniegdzie da\u0142o si\u0119 tylko s\u0142ysze\u0107 chrapanie dzieci bogaczy. Rodzice wys\u0142ali je tam, by zgodnie z uczniowsk\u0105 mod\u0105 studiowa\u0142y ca\u0142\u0105 noc. One jednak, pod\u0142o\u017cywszy sobie futra pod g\u0142owy, skuli\u0142y si\u0119 na le\u017cankach i g\u0142o\u015bno chrapa\u0142y, co jaki\u015b czas mrucz\u0105c co\u015b niewyra\u017anie przez sen. <\/span><\/span><\/p>\n

Na bimie spa\u0142 szames, kurnosy \u017byd z d\u0142ugimi pejsami, a obok niego le\u017ca\u0142 trzyletni ch\u0142opiec. Szames jak zwykle zabra\u0142 go na noc do besmedreszu, licz\u0105c na to, \u017ce jego m\u0142ody m\u00f3zg nape\u0142ni si\u0119 Tor\u0105 albo chocia\u017c polityk\u0105, kt\u00f3r\u0105 tak zwani M\u0119drcy Le\u017canki omawiaj\u0105 ca\u0142ymi wieczorami. Dziecko kwili\u0142o czasem cicho niczym le\u015bny ptaszek.<\/span><\/p>\n

Pr\u00f3\u017cniak, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c jeszcze nie spa\u0142, studiowa\u0142 zawzi\u0119cie Maharsz\u0119[2]<\/sup><\/a>. Pochyla\u0142 si\u0119 nad ksi\u0119g\u0105 i \u0142ama\u0142 sobie g\u0142ow\u0119, lecz na pr\u00f3\u017cno \u2013 zagadnienie nie chcia\u0142o sta\u0107 si\u0119 jasne. Siedzia\u0142 tam, jak zwykle rozmy\u015blaj\u0105c i g\u0142\u00f3wkuj\u0105c tak gorliwie, \u017ce nie zauwa\u017cy\u0142, jak szybko mija czas. Nagle poderwa\u0142 si\u0119. Poczu\u0142, \u017ce co\u015b parzy go w d\u0142o\u0144. To dogasa\u0142a \u015bwieca, kt\u00f3r\u0105 trzyma\u0142. Szuka\u0142 kolejnej, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zu\u017cy\u0142 ju\u017c wszystkie. Wsta\u0142, podszed\u0142 do zegara i sprawdziwszy godzin\u0119, zacz\u0105\u0142 rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za miejscem do spania. Nigdzie jednak nie by\u0142o wolnego k\u0105ta. Przez jaki\u015b czas sta\u0142 tak jeszcze, nie wiedz\u0105c, co pocz\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

\u2013 Nie mam nawet gdzie po\u0142o\u017cy\u0107 g\u0142owy! \u2013 powiedzia\u0142 do siebie. \u2013 Nie tak to sobie wyobra\u017ca\u0142em. Niedawno sam by\u0142em przecie\u017c dzieckiem bogacza i te\u017c przychodzi\u0142em uczy\u0107 si\u0119 do besmedreszu, lecz nigdy nie przysz\u0142oby mi do g\u0142owy zaj\u0105\u0107 miejsce biednego ucznia! O, gdyby kto\u015b mi wtedy powiedzia\u0142, \u017ce sam zostan\u0119 biedakiem! Wtedy, gdy by\u0142o mi dobrze, a moja matka ledwo mog\u0142a si\u0119 mnie doczeka\u0107, kiedy w mro\u017ane zimowe noce wraca\u0142em z chederu, kt\u00f3\u017c powiedzia\u0142by jej: \u201eTwoje ukochane dziecko, tw\u00f3j k\u0105pany w winie Josefke b\u0119dzie si\u0119 tu\u0142a\u0142 po obczy\u017anie, zam\u0119cza\u0142 si\u0119, harowa\u0142\u2026 I po co?\u201d. Pewnie by\u015b mnie wyk\u0105pa\u0142a, matko, we \u0142zach, gdyby\u015b widzia\u0142a, jak teraz \u017cyj\u0119. Ale jeszcze bardziej cierpia\u0142aby\u015b, gdyby\u015b czu\u0142a to, co ja czuj\u0119, i widzia\u0142a, \u017ce tak oto trac\u0119 sw\u00f3j czas i zdrowie. I po co? Czy kto\u015b mi to wyja\u015bni? Kto wam, rodzicom, wyt\u0142umaczy, \u017ce nie uszcz\u0119\u015bliwia mnie to, co uszcz\u0119\u015bliwia\u0142o was, gdy byli\u015bcie w moim wieku? Albo \u017ce b\u0119d\u0119 musia\u0142 pozbywa\u0107 si\u0119 tego, czego z tak wielkim wysi\u0142kiem si\u0119 nauczy\u0142em? Jednak nie jestem ju\u017c dzieckiem, mog\u0119 cierpie\u0107 z zaci\u015bni\u0119tymi wargami i nie okazywa\u0107 b\u00f3lu. I naprawd\u0119 by\u0142bym got\u00f3w siedzie\u0107 i uczy\u0107 si\u0119 Gemary tak, jakby\u015bcie tego chcieli wy, drodzy rodzice. Chc\u0119 tylko wiedzie\u0107, czy to was naprawd\u0119 uszcz\u0119\u015bliwi albo przynajmniej mnie nie wp\u0119dzi w rozpacz. Bo kocham was, drodzy rodzice, bardziej ni\u017c samego siebie. Niestety wiem ju\u017c jednak, \u017ce pociech\u0105 rodzic\u00f3w jest dziecko, z\u0142oty ch\u0142opiec, kt\u00f3ry zna na pami\u0119\u0107 tysi\u0105ce kart Gemary, kt\u00f3ry czyta ju\u017c nawet haftar\u0119 i megil\u0119. Lecz mie\u0107 syna, kt\u00f3ry sam musi wie\u015b\u0107 w\u0142asne \u017cycie, kt\u00f3ry pr\u00f3buje zamieni\u0107 karty Gemary na kawa\u0142ek chleba, buty czy ubranie dla \u017cony i dziecka\u2026 Gdy on sam zobaczy, \u017ce jego akcje straci\u0142y na warto\u015bci, wtedy, drodzy rodzice, szcz\u0119\u015bcie zamieni si\u0119 w pretensje. Gdy\u017c to, \u017ce syn marnuje tyle lat i wysi\u0142ku, jest nieszcz\u0119\u015bciem nie tylko dla niego samego, ale te\u017c dla rodzic\u00f3w! Ale nie wini\u0119 was za to. Za\u015blepieni jeste\u015bcie pewno\u015bci\u0105. Nie widzicie, \u017ce oto nadesz\u0142y nowe czasy. Nowe ksi\u0105\u017cki, pisane w jidysz i po niemiecku, zerwa\u0142y mi z oczu opask\u0119 pewno\u015bci, kt\u00f3rej nie mog\u0119 ju\u017c odnale\u017a\u0107!<\/span><\/p>\n

Pr\u00f3\u017cniak podszed\u0142 do pulpitu, zapali\u0142 \u015bwiec\u0119 na jorcajt, wyci\u0105gn\u0105\u0142 ze swojej skrzyni ksi\u0105\u017ck\u0119 napisan\u0105 po rosyjsku i zacz\u0105\u0142 czyta\u0107.<\/span><\/p>\n

\u2013 Ach \u2013 westchn\u0105\u0142 \u2013 gdyby gabaj widzia\u0142, \u017ce czytam rosyjskie i niemieckie ksi\u0105\u017cki, a do tego przy \u015bwiecy na jorcajt\u2026 Na szcz\u0119\u015bcie wszyscy \u015bpi\u0105. Gabaj nigdy nie b\u0119dzie mnie podejrzewa\u0142. A czy zmar\u0142y wie, co robi\u0119 ze \u015bwiec\u0105, kt\u00f3ra p\u0142onie na jego cze\u015b\u0107? C\u00f3\u017c, je\u015bli nawet, to z pewno\u015bci\u0105 wie te\u017c, jak\u0105 czytam ksi\u0105\u017ck\u0119 i nic go to nie obchodzi. A mo\u017ce nawet mi podzi\u0119kuje, \u017ce przy jego \u015bwiecy czytam Sztrafnoj<\/i> Rabinowicza[3]<\/sup><\/a> zamiast zapala\u0107 od niej fajk\u0119, jak to robi\u0105 wszyscy ci pobo\u017cni i dobrzy chasydzi! Dlaczego w\u0142a\u015bciwie nazywa si\u0119 takie ksi\u0105\u017cki \u201eobcymi\u201d lub \u201eberli\u0144skimi\u201d? Dlaczego \u017bydzi nie wiedz\u0105, sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 hebrajskie okre\u015blenie na \u201eheretycki\u201d \u2013 \u201eepikores\u201d? Wszystko, co nie jest Gemar\u0105 ani pismem gaon\u00f3w i m\u0119drc\u00f3w, nazywaj\u0105 herezj\u0105. Dlaczego \u017bydzi nie widz\u0105, kto chce dla nich dobrze, a kto \u017ale? I czy ci, kt\u00f3rzy uczyli, \u017ce nie wolno czyta\u0107 \u015bwieckich ksi\u0105\u017cek, znali lektury, kt\u00f3re opisuj\u0105 nasze cierpienia, cz\u0119sto daj\u0105 nam pociech\u0119, a nierzadko sprawiaj\u0105 wr\u0119cz, \u017ce p\u0142aczemy rzewnymi \u0142zami nad losem naszych cierpi\u0105cych, niewinnych braci? Czy ustanawiaj\u0105c ten zakaz, mieli na uwadze dobro wszystkich \u017byd\u00f3w, czy tylko swoje w\u0142asne? To pytanie nie daje mi spokoju. Wydawa\u0142o mi si\u0119 bowiem, \u017ce rozumiem zagadnienia naszej wiary, tymczasem nie pojmuj\u0119, dlaczego zabrania si\u0119 by\u0107 cz\u0142owiekiem wykszta\u0142conym, kt\u00f3ry nie idzie przez \u017cycie jak \u015blepiec? Dzi\u0119kuj\u0119 ci, Rabinowiczu, \u015bwi\u0119ty pisarzu! Ka\u017cda \u0142za, kt\u00f3r\u0105 wycisn\u0119\u0142y z moich oczu twoje s\u0142owa, jest jak balsam. Zamierzam ci\u0119 na\u015bladowa\u0107 najlepiej, jak tylko b\u0119d\u0119 potrafi\u0142, dla mojego narodu, dla moich braci \u017byd\u00f3w! <\/span><\/span><\/p>\n

Sw\u00f3j wyw\u00f3d zako\u0144czy\u0142 pie\u015bni\u0105:<\/span><\/p>\n

Narodu \u017cydowskiego jestem synem,<\/p>\n

Pom\u00f3c mu jest mym jedynym pragnieniem.<\/p>\n

Dam mu wszystko, co mam, m\u0105 krew, moje cia\u0142o,<\/p>\n

Jestem jednak s\u0142aby, o Bo\u017ce, daj mi si\u0142\u0119!<\/p>\n

Gdy tak \u015bpiewa\u0142, podszed\u0142 do niego szesnastoletni Szneur.<\/span><\/p>\n

\u2013 J\u00f3zefie \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 us\u0142ysza\u0142em przez sen tw\u00f3j \u015bpiew i zdawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce stoisz przy pulpicie i modlisz si\u0119, a wszyscy, s\u0142ysz\u0105c tw\u00f3j g\u0142os, p\u0142acz\u0105. Lecz gdy si\u0119 zbudzi\u0142em, spostrzeg\u0142em, \u017ce to ty \u015bpiewasz i p\u0142aczesz. C\u00f3\u017c si\u0119 sta\u0142o?<\/span><\/p>\n

\u2013 Szneurze \u2013 odpowiedzia\u0142 J\u00f3zef \u2013 nie jest mi, bro\u0144 Bo\u017ce, a\u017c tak \u017ale, \u017cebym musia\u0142 p\u0142aka\u0107 nad swoim losem. Lecz cz\u0142owiek mo\u017ce p\u0142aka\u0107 nie tylko z powodu w\u0142asnych zmartwie\u0144. Cz\u0119sto mamy ochot\u0119 roni\u0107 \u0142zy, gdy zdajemy sobie spraw\u0119 z cierpienia innych. Pos\u0142uchaj, przeczytam ci co\u015b, a zobaczysz, \u017ce i ciebie to wzruszy.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef czyta\u0142 na g\u0142os przez jaki\u015b czas. <\/span><\/span><\/p>\n

\u2013 Wystarczy \u2013 powiedzia\u0142, dostrzegaj\u0105c, \u017ce Szneur p\u0142acze. \u2013 Chcia\u0142em si\u0119 tylko przekona\u0107, \u017ce poza mn\u0105 jest jeszcze kto\u015b, kogo ta historia wzrusza do \u0142ez.<\/span><\/p>\n

Ch\u0142opiec spojrza\u0142 zdziwiony na J\u00f3zefa. Otworzy\u0142 usta, chc\u0105c co\u015b powiedzie\u0107, lecz powstrzyma\u0142 si\u0119, jakby si\u0119 czego\u015b obawia\u0142. W ko\u0144cu rzek\u0142:<\/span><\/p>\n

\u2013 J\u00f3zefie, chc\u0119 ci\u0119 o co\u015b zapyta\u0107, tylko, prosz\u0119, nie obra\u017a si\u0119. Wszyscy tutaj si\u0119 dziwimy, jak znalaz\u0142e\u015b si\u0119 w takim po\u0142o\u017ceniu. Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przyby\u0142e\u015b do besmedreszu i jesz przy obcych sto\u0142ach? Mam nadziej\u0119, \u017ce to pytanie ci\u0119 nie urazi.<\/span><\/p>\n

\u2013 A czym ja r\u00f3\u017cni\u0119 si\u0119 od ch\u0142opca z Mi\u0144ska, Grodna czy od pozosta\u0142ych uczni\u00f3w jesziwy?<\/span><\/a><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>\u2013 M\u00f3wi si\u0119, \u017ce cz\u0142owieka \u0142atwo pozna\u0107 po ubiorze. Ale ja ciebie rozpoznaj\u0119 po twojej szlachetnej twarzy i pi\u0119knej mowie. Nie wiem dlaczego, ale co\u015b mnie ku tobie przyci\u0105ga, musisz zosta\u0107 moim bratem. Czuj\u0119 to ju\u017c od pierwszego dnia. Obiecaj mi, J\u00f3zefie \u2013 prosi\u0142 Szneurke. <\/span><\/span><\/p>\n

\u2013 Tylko, je\u015bli b\u0119dziesz tego godzien \u2013 odpowiedzia\u0142 J\u00f3zef.<\/span><\/p>\n

\u2013 Jak mam to udowodni\u0107?<\/span><\/p>\n

\u2013 Musisz by\u0107 pilny. Przesta\u0144 \u017cy\u0107 bezczynnie, jak dotychczas. Odrzu\u0107 dziecinne zwyczaje i sta\u0144 si\u0119 cz\u0142owiekiem!<\/span><\/p>\n

\u2013 Czy\u017c ju\u017c nie jestem cz\u0142owiekiem, J\u00f3zefie?<\/span><\/p>\n

\u2013 Jeste\u015b nim bez w\u0105tpienia. Ale musisz wiedzie\u0107, drogi Szneurze, \u017ce s\u0142owo \u201ecz\u0142owiek\u201d mo\u017ce znaczy\u0107 wiele. I ja sam daleki jeszcze jestem od tego, by tak siebie nazywa\u0107. Och, jak ci\u0119\u017cko trzeba pracowa\u0107, by sta\u0107 si\u0119 godnym tego miana!<\/span><\/p>\n

\u2013 Wystarczy mi, \u017ce b\u0119d\u0119 taki, jak ty, J\u00f3zefie. B\u0105d\u017a moim nauczycielem, opowiedz mi swoj\u0105 histori\u0119. Sk\u0105d si\u0119 tu wzi\u0105\u0142e\u015b? Chc\u0119 ci\u0119 lepiej pozna\u0107. Przysi\u0105g\u0142bym, \u017ce nie jeste\u015b biedakiem.<\/span><\/p>\n

\u2013 Moja historia jest bardzo d\u0142uga, a ju\u017c wybi\u0142a trzecia. Chc\u0119 i\u015b\u0107 spa\u0107.<\/span><\/p>\n

\u2013 Po\u0142\u00f3\u017c si\u0119 na moim futrze \u2013 powiedzia\u0142 Szneurke. \u2013 Ja ju\u017c nie zasn\u0119.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 w miejscu wskazanym przez Szneura. Nim jednak usn\u0105\u0142, zacz\u0105\u0142 opowiada\u0107 mu swoj\u0105 histori\u0119 i t\u0142umaczy\u0107, w jaki spos\u00f3b znalaz\u0142 si\u0119 w besmedreszu.<\/span><\/p>\n

\u2013 Moi rodzice jeszcze niedawno byli ca\u0142kiem bogaci. Nie mog\u0119 ci w kilku zdaniach opowiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b stracili maj\u0105tek. Na t\u0119 histori\u0119 przyjdzie jeszcze czas. Pr\u0119dko zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce ojciec martwi si\u0119 tym, jak op\u0142aci mojego nauczyciela. Zrobi\u0142o mi si\u0119 gorzko na sercu. Zacz\u0105\u0142em my\u015ble\u0107, jak cho\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny ci\u0119\u017car zdj\u0105\u0107 z jego zm\u0119czonych ramion. Ale dok\u0105d mia\u0142em p\u00f3j\u015b\u0107? Nie chcia\u0142em przysparza\u0107 ojcu zmartwie\u0144, jednak sam jeszcze wtedy nie wiedzia\u0142em, co jest dla mnie najlepsze. On chcia\u0142, bym si\u0119 uczy\u0142. Niewa\u017cne gdzie, byle nie w domu. A czego? No c\u00f3\u017c, je\u015bli si\u0119 uczy\u0107, to tylko Gemary\u2026 W mi\u0119dzyczasie sko\u0144czy\u0142y mi si\u0119 jednak pieni\u0105dze i nie mog\u0142em dalej podr\u00f3\u017cowa\u0107. Zosta\u0142em wi\u0119c tutaj. Nadal nie wiem, czy dzi\u0119kowa\u0107 Bogu za to, \u017ce mnie tu przywi\u00f3d\u0142, czy raczej przeklina\u0107 przypadek, kt\u00f3ry mnie tu sprowadzi\u0142. Nie jestem zadowolony z powszedniego jedzenia, nie mog\u0119 przyzwyczai\u0107 si\u0119 do tego \u017cycia ani do reszty pr\u00f3\u017cniak\u00f3w. Gdybym chocia\u017c mia\u0142 ucznia, kt\u00f3ry zapewni\u0142by mi wikt, a mo\u017ce nawet i troch\u0119 pieni\u0119dzy! Mo\u017ce po roku uda\u0142oby mi si\u0119 zrobi\u0107 pierwszy krok w stron\u0119, kt\u00f3r\u0105 sobie obra\u0142em. Wtedy by\u0142bym szcz\u0119\u015bliwy!<\/span><\/p>\n

\u2013 Mam dla ciebie ucznia \u2013 powiedzia\u0142 Szneur. \u2013 Moja matka ju\u017c dawno kaza\u0142a zapyta\u0107, czy nie chcia\u0142by\u015b zosta\u0107 moim nauczycielem. M\u00f3j szwagier do tej pory si\u0119 nie zgadza\u0142, bo uwa\u017ca\u0142 to za strat\u0119 pieni\u0119dzy. Ale teraz nie b\u0119dzie mia\u0142 nic przeciwko, zobaczysz!<\/span><\/p>\n

Zegar wybi\u0142 czwart\u0105. J\u00f3zef po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119, lecz spa\u0142 mo\u017ce p\u00f3\u0142torej godziny, po czym zacz\u0119li schodzi\u0107 si\u0119 ci, kt\u00f3rzy chcieli odm\u00f3wi\u0107 szachris o wschodzie s\u0142o\u0144ca. Przechodzili nad J\u00f3zefem, odmawiaj\u0105c modlitwy i psalmy, czytaj\u0105c Tanja <\/i>lub Noem Elimelech<\/i><\/span><\/a>[4]<\/a>, ka\u017cdy wed\u0142ug w\u0142asnych potrzeb\u2026 J\u00f3zef poczu\u0142 nie raz, jak po jego ledwo okrytym ciele przesuwa si\u0119 mokry but. <\/span><\/p>\n

\u2013 Wstawaj! \u2013 krzykn\u0105\u0142 podobny do charta, wysoki, chudy m\u0142odzieniec z mokrymi pejsami. \u2013 Wstawaj, m\u00f3wi\u0119! Do czego to dosz\u0142o? Kiedy\u015b w besmedreszu ca\u0142\u0105 noc panowa\u0142 gwar, a teraz pr\u00f3\u017cniacy \u015bpi\u0105 jak kr\u00f3lowie. Brakuje im czego? Maj\u0105 jedzenie i picie, \u017cadnych zmartwie\u0144, musz\u0105 si\u0119 tylko uczy\u0107. S\u0142owo daj\u0119, sam chcia\u0142bym by\u0107 takim pr\u00f3\u017cniakiem!<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef wsta\u0142 szybko. Szneurke podszed\u0142 do niego i zaproponowa\u0142 mu herbat\u0119, lecz ten odm\u00f3wi\u0142.<\/span><\/p>\n

\u2013 Matka ju\u017c o tobie wie, J\u00f3zefie, przecie\u017c kobiety w besmedreszu wszystko sobie m\u00f3wi\u0105. W poprzedni szabes nasza s\u0105siadka opowiada\u0142a, \u017ce gdy posz\u0142a do rabina po porad\u0119, on poprosi\u0142 ciebie, \u017ceby\u015b jej pom\u00f3g\u0142. Wiesz przecie\u017c, \u017ce dla wielu jeste\u015b b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem. Moja matka m\u00f3wi, \u017ce zbli\u017cenie si\u0119 do ciebie jest micw\u0105\u2026<\/span><\/p>\n

\u2013 Dzi\u0119kuj\u0119 ci za te s\u0142owa \u2013 powiedzia\u0142 J\u00f3zef. \u2013 Prosz\u0119 ci\u0119 jednak, aby\u015b wi\u0119cej mi tego nie m\u00f3wi\u0142. Nie powinno si\u0119 nigdy nikogo chwali\u0107 tak, aby on to s\u0142ysza\u0142. Albowiem nawet ma\u0142y kamyczek, gdy wpada do spokojnej wody, tworzy fale, kt\u00f3re j\u0105 wzburzaj\u0105. Z ludzkim sercem jest podobnie, a nawet gorzej \u2013 przecie\u017c serce uspokaja si\u0119 du\u017co wolniej ni\u017c woda\u2026 Pami\u0119taj o tym, Szneurze, i sam nie przyjmuj od nikogo komplement\u00f3w. <\/span><\/span><\/p>\n

\u2013 J\u00f3zefie, je\u015bli prawd\u0105 jest to, co\u015b mi kiedy\u015b powiedzia\u0142 \u2013 \u017ce wed\u0142ug ksi\u0105\u017cek ludzie te\u017c maj\u0105 sw\u00f3j magnetyzm \u2013 to ty jeste\u015b moim magnesem. Ca\u0142kowicie przylgn\u0105\u0142em do ciebie. Trzymam si\u0119 ciebie i wiem, dlaczego, ale nie wiem, co to dla mnie oznacza. <\/span><\/span><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie niekt\u00f3rzy m\u0105drzy ludzie maj\u0105 w sobie magnetyzm, podobnie jak ci o silnym charakterze. Przyci\u0105gaj\u0105 do siebie innych tak mocno, \u017ce nie mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzieje. To jeden z tajemnych sposob\u00f3w Opatrzno\u015bci na spe\u0142nienie swoich zamiar\u00f3w. Bez tego na \u015bwiecie nie by\u0142oby geniuszy, a ludzie byliby ca\u0142y czas na tym samym poziomie, na kt\u00f3rym byli w momencie stworzenia.<\/span><\/p>\n

W besmedreszu s\u0142ycha\u0107 ju\u017c by\u0142o nigun hodu \u2013 to modlili si\u0119 chasydzi. Ciekawie by\u0142o patrze\u0107 na te ta\u0144cz\u0105ce, mokre po wizycie w mykwie pejsy i oszronione brody, spomi\u0119dzy kt\u00f3rych stercza\u0142y fajki. Ta\u0144cz\u0105c, chasydzi kiwali g\u0142owami i pstrykali palcami w duchowym uniesieniu. <\/span><\/span><\/p>\n

J\u00f3zefowi to si\u0119 nie podoba\u0142o. Sta\u0142 z boku i modli\u0142 si\u0119 cicho, bezg\u0142o\u015bnie poruszaj\u0105c ustami. Szneurke, kt\u00f3ry nie spuszcza\u0142 z niego wzroku, pr\u00f3bowa\u0142 modli\u0107 si\u0119 tak jak on, lecz cz\u0119sto si\u0119 zapomina\u0142, kiwa\u0142 g\u0142ow\u0105 i wykrzykiwa\u0142: \u201eO, tatenju! O, serdeczny!\u201d. Te okrzyki nie pochodzi\u0142y jednak z serca, lecz by\u0142y wynikiem przyzwyczajenia. <\/span><\/span><\/p>\n

J\u00f3zef zauwa\u017cy\u0142 to i obieca\u0142 sobie, \u017ce wyja\u015bni Szneurowi, co oznacza modlitwa i sk\u0105d pochodzi zwyczaj kiwania si\u0119. Postanowi\u0142, \u017ce oduczy go zachowa\u0144, kt\u00f3re przej\u0105\u0142 od me\u0142amed\u00f3w i swoich towarzyszy.<\/span><\/p>\n

Po modlitwie m\u0142odzie\u0144cy zasiedli do nauki. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 szwagier Szneura, Mosze Szneur. Ci, kt\u00f3rzy go znali, wiedzieli, \u017ce, jak to si\u0119 m\u00f3wi, bardziej ni\u017c na Hagadzie zale\u017ca\u0142o mu na knedlach. Swoj\u0105 udawan\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 chcia\u0142 tylko omami\u0107 te\u015bcia, aby zdoby\u0107 prawo pierwsze\u0144stwa dziedziczenia\u2026<\/span><\/p>\n

\n

[1]<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/sup> Klojz \u2013 ma\u0142a bo\u017cnica lub besmedresz, stanowi\u0105ca w\u0142asno\u015b\u0107 jakiej\u015b grupy zawodowej lub spo\u0142ecznej. Cz\u0119sto tak w\u0142a\u015bnie nazywali swoje bo\u017cnice chasydzi [przyp. t\u0142um.].<\/em><\/span><\/strong><\/span>
\n<\/a><\/p>\n

[2]<\/sup> Maharsza (akr. od Morenu ha-raw rabi Szmuel Edels) \u2013 Samuel Eliezer Ejdels, ur. 1555 r. w Krakowie, zm. 1631 r. w Ostrogu, rabin, talmudysta, komentator [przyp. t\u0142um.].<\/a><\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

[3]<\/sup> Osip Rabinowicz \u2013 znany \u017cydowsko-rosyjski pisarz (ur. 1817, zm. 1869). Sztrafnoj \u2013 popularne opowiadanie po rosyjsku z 1859 roku o \u017cydowskim \u017cyciu w Rosji podczas strasznego czasu pobor\u00f3w.
\n<\/a><\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

[4]<\/sup>Sefer Tanja \u2013 dzie\u0142o Szneura Zalmana z Lad\u00f3w (1745-1812), cadyka i za\u0142o\u017cyciela dynastii Lubawicz\u00f3w. Noem Elimelech \u2013 ksi\u0119ga autorstwa s\u0142ynnego cadyka i rebego Elimelecha z Le\u017cajska (1717-1787) [przyp. t\u0142um.].<\/a><\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Der szwarcer jungermanczik (rozdzia\u0142 I) JANKEW DINEZON Fragment ok\u0142adki \u201eChiduszu” 8\/2019 b\u0119d\u0105cej ilustracj\u0105 do powie\u015bci Jankewa Dinezona \u201eDer szwarcer jungermanczik”. Autorka: Edyta Marciniak POCZ\u0104WSZY OD \u201eCHIDUSZU\u201d 8\/2019 PUBLIKUJEMY W ODCINKACH PIERWSZE T\u0141UMACZENIE NA J\u0118ZYK POLSKI POWIE\u015aCI JANKEWA DINEZONA DER SZWARCER JUNGERMANCZIK (CZARNY M\u0141ODZIENIASZEK). POWIE\u015a\u0106, PO OPUBLIKOWANIU W 1877 ROKU, STA\u0141A SI\u0118 PIERWSZYM JIDYSZOWYM BESTSELLEREM \u2013 LOSY ROZY I […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77105"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=77105"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77258,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77105\/revisions\/77258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=77105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=77105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=77105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}