{"id":77144,"date":"2020-04-17T17:09:42","date_gmt":"2020-04-17T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=77144"},"modified":"2020-04-07T07:34:28","modified_gmt":"2020-04-07T05:34:28","slug":"06-09-43","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=77144","title":{"rendered":"Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Matt Ridley
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

Pokoleniowy efekt koronawirusa jest podst\u0119pny i zaskakuj\u0105cy. Przez to, \u017ce cz\u0119sto jest tak \u0142agodny u m\u0142odych i zdrowych, zamienia ludzi w nie\u015bwiadomych nosicieli. Przez to, \u017ce jest tak \u015bmiertelny dla starych i chorych, czyni z nosicieli potencjalnych kat\u00f3w ich przyjaci\u00f3\u0142 i s\u0105siad\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Koronawirus jest bardzo niebezpieczny dla ludzi, kt\u00f3rzy ju\u017c choruj\u0105 na pewne choroby i to prawdopodobnie jest g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego jest tak powa\u017cny dla ludzi starych. Wydaje si\u0119, \u017ce nawet je\u015bli sam nie zabija ludzi, pogarsza ich ju\u017c istniej\u0105ce choroby. Jest to niepodobne do grypy, przy kt\u00f3rej dzieci s\u0105 r\u00f3wnie zagro\u017cone jak ludzie starzy. W odr\u00f3\u017cnieniu od tego, w tym wypadku, m\u0142odzi, zdrowi ludzie, nawet bardzo ma\u0142e dzieci, przechodz\u0105 infekcj\u0119 koronawirusem w spos\u00f3b tak \u0142agodny, \u017ce rzadko szukaj\u0105 pomocy medycznej. Analiza chi\u0144skich przypadk\u00f3w choroby pokaza\u0142a, \u017ce zaledwie 0,1 procenta dzieci poni\u017cej dziewi\u0105tego roku \u017cycia, kt\u00f3re zarazi\u0142y si\u0119 wirusem, musia\u0142y by\u0107 leczone szpitalnie, a tylko 5 procent spo\u015br\u00f3d nich wymaga\u0142o intensywnej opieki; tylko 0,002 procent zmar\u0142o w por\u00f3wnaniu do 9,3 procent tych powy\u017cej 80 roku \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 ten wz\u00f3r powoduje, \u017ce tak trudno jest powstrzyma\u0107 szerzenie si\u0119 tej choroby. Ludzie przekazuj\u0105 COVID-19 zanim poczuj\u0105 si\u0119 chorzy, mo\u017ce nawet bez tego, by kiedykolwiek czuli si\u0119 chorzy. Wed\u0142ug badania 468 przypadk\u00f3w w Chinach, dok\u0105d mo\u017cna by\u0142o prze\u015bledzi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o infekcji, przeci\u0119tny czas mi\u0119dzy jedn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra zaczyna chorowa\u0107, a zachorowaniem osoby, kt\u00f3rej to przekaza\u0142a, wynosi oko\u0142o czterech dni, a 59 zara\u017conych zachorowa\u0142o nawet zanim osoba, od kt\u00f3rej zarazili si\u0119, sama zachorowa\u0142a. (To mo\u017ce, na przyk\u0142ad, by\u0107 m\u0142ody cz\u0142owiek bez \u017cadnych wczesnych objaw\u00f3w, kt\u00f3ry przekazuje chorob\u0119 starszej osobie.)<\/span><\/p>\n

Ten okres czterech dni jest po\u0142ow\u0105 czasu, jakiego potrzebuje SARS i jest oznak\u0105 tego, jak bardzo zara\u017aliwy jest COVID-19. Bez spo\u0142ecznego dystansowania si\u0119 przeci\u0119tnie cz\u0142owiek zara\u017cony przekazuje chorob\u0119 oko\u0142o trzem osobom, co jest dwukrotnie cz\u0119\u015bciej ni\u017c przy grypie. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, z\u0142ym geniuszem tego wirusa jest to, \u017ce tworzy epidemi\u0119 szybkiego przekazywania bez dawania wi\u0119kszo\u015bci swoich ofiar objaw\u00f3w, kt\u00f3re zatrzyma\u0142yby je w domu. Dlatego te\u017c \u015bmiertelno\u015b\u0107 kilku ofiar nie jest problemem dla samego wirusa: normalnie wirus przekazywany przy kaszlu, \u017ceby m\u00f3c przetrwa\u0107, ewoluowa\u0142by w \u0142agodniejsz\u0105 posta\u0107, kt\u00f3ra nie zabija ludzi.<\/span><\/p>\n

Stosunkowa niepodatno\u015b\u0107 m\u0142odych prawdopodobnie wyja\u015bnia oboj\u0119tno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych ludzi wobec coraz bardziej rozpaczliwych rad rz\u0105du, by ludzie trzymali si\u0119 od siebie na odleg\u0142o\u015b\u0107. W niedziel\u0119 wieczorem reporter telewizyjny robi\u0142 wywiad z wysportowanymi m\u0142odymi m\u0119\u017cczyznami, \u0107wicz\u0105cymi w londy\u0144skim parku blisko jeden drugiego i cz\u0119sto wymieniaj\u0105cymi si\u0119 przyrz\u0105dami: idealna recepta na szerzenie wirusa. Nie przejmowali si\u0119. Jeden z nich powiedzia\u0142: \u201eMy\u015bla\u0142em, \u017ce to jest nawet lepsze, bo jestem na \u015bwie\u017cym powietrzu\u201d. Nie przysz\u0142o mu do g\u0142owy, \u017ce mo\u017ce przekazywa\u0107 wirusa, \u015bwietnie si\u0119 czuj\u0105c.<\/span><\/p>\n

Wielu m\u0142odych ludzi i tak czuje si\u0119, jak nie\u015bmiertelni, ale okropn\u0105 prawda jest to, \u017ce dane z tej epidemii uczyni\u0142y ich bardziej pewnymi siebie zamiast mniej, najwyra\u017aniej zapominaj\u0105c o ryzyku, \u017ce mog\u0105 by\u0107 nosicielami, nie tylko ofiarami wirusa.<\/span><\/p>\n

Tyfusowa Mary by\u0142a kuchark\u0105, kt\u00f3ra przenosi\u0142a si\u0119 od jednego bogatego pracodawcy do drugiego w Nowym Jorku i na Long Island, zara\u017caj\u0105c tyfusem siedem rodzin mi\u0119dzy 1900 a 1907 rokiem, zanim lekarze zidentyfikowali j\u0105 jako wsp\u00f3ln\u0105 przyczyn\u0119 zara\u017ce\u0144. Kluczowe by\u0142o to, \u017ce sama by\u0142a przez ca\u0142y czas zupe\u0142nie zdrowa. Kiedy skonfrontowano j\u0105, pe\u0142na oburzenia odm\u00f3wi\u0142a dostarczenia pr\u00f3bki ka\u0142u do analizy, a\u017c w ko\u0144cu zosta\u0142a uwi\u0119ziona za t\u0119 odmow\u0119.<\/span><\/p>\n

Po trzech latach wypuszczono j\u0105 za obietnic\u0119, \u017ce nie b\u0119dzie pracowa\u0142a jako kucharka. Niezadowolona z niskiej p\u0142acy praczki zmieni\u0142a nazwisko, ponownie zacz\u0119\u0142a gotowa\u0107 i ponownie zara\u017ca\u0142a tyfusem. Po epidemii tyfusu w szpitalu dla kobiet w 1915 roku, w kt\u00f3rej zachorowa\u0142o 25 os\u00f3b, a dwie zmar\u0142y, Mary Mallon\/Brown znowu aresztowano i trzymano w kwarantannie do ko\u0144ca jej \u017cycia, bo odmawia\u0142a operacji usuni\u0119cia woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego. Kiedy zmar\u0142a w 1938 roku, autopsja ujawni\u0142a kwitn\u0105c\u0105 koloni\u0119 bakterii tyfusu w jej woreczku \u017c\u00f3\u0142ciowym. Z jakich\u015b genetycznych przyczyn nie powodowa\u0142y one u niej \u017cadnych objaw\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Nie sugeruj\u0119, \u017ce ludzie s\u0105 \u015bwiadomie nieodpowiedzialni jak Tyfusowa Mary i oczywi\u015bcie, ludzie zara\u017caj\u0105 koronawirusem tylko przez tydzie\u0144 lub dwa, a nie przez ca\u0142e \u017cycie. Jest tu jednak niepokoj\u0105ce echo \u2013 w t\u0142umach, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w parkach, na targach i w sklepach w ostatni weekend \u2013 i niech\u0119ci do uwierzenia, \u017ce mog\u0105 by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 problemu.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce by\u0107 jeszcze inny pow\u00f3d. Sformu\u0142owa\u0142a go prezenterka Timandra Harkness na Twitterze: \u201e Czy jest nietaktem sugerowanie, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy sp\u0119dzili ostatnie 20 lat wys\u0142uchuj\u0105c poucze\u0144, by nie robili niczego, co sprawia rado\u015b\u0107, bo jest to dla nich z\u0142e, byli teraz mniej podatni na pilne porady w sprawie zdrowia publicznego?\u201d Nie pij! Nie jedz cukru! Nie wychod\u017a z domu! Oboj\u0119tni mog\u0105 nie posiada\u0107 wielkiego ducha obywatelskiego, ale nie s\u0105 irracjonalni. Ryzyko \u015bmierci z powodu tej choroby jest prawdopodobnie dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi bardzo ma\u0142e. Og\u00f3lny wska\u017anik \u015bmiertelno\u015bci prawdopodobnie le\u017cy poni\u017cej 1 procenta. Obecnie wydaje si\u0119 znacznie wy\u017cszy, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 testowanych to ludzie, kt\u00f3rzy zachorowali wystarczaj\u0105co powa\u017cnie, by p\u00f3j\u015b\u0107 do szpitala. Wszyscy znamy ludzi, kt\u00f3rzy z\u0142apali wirusa i maj\u0105 objawy \u2013 w\u0142\u0105cznie z niezwyk\u0142\u0105 cech\u0105 utraty w\u0119chu i smaku \u2013 ale nie zostali przetestowani. A je\u015bli masz poni\u017cej 70 lat i \u017cadnej powa\u017cnej wcze\u015bniejszej choroby, jest niemal pewne, \u017ce nie umrzesz.<\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce zreszt\u0105 jest to prawd\u0105 r\u00f3wnie\u017c dla ludzi powy\u017cej 70 lat. Starsi ludzie coraz bardziej dr\u0119czeni s\u0105 przez choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce \u2013 czyli r\u00f3\u017cne rzeczy w nich szwankuj\u0105, a ka\u017cda jest leczona innymi lekami \u2013 i by\u0107 mo\u017ce dlatego umieraj\u0105 z powodu tego wirusa. Mo\u017ce to nie mie\u0107 nic wsp\u00f3lnego z samym wiekiem.<\/span><\/p>\n

Tak wi\u0119c, gdyby\u015bmy rzeczywi\u015bcie mogli odizolowa\u0107 tych z innymi chorobami od reszty spo\u0142ecze\u0144stwa, to wszyscy inni mogliby przywr\u00f3ci\u0107 gospodark\u0119 do stanu normalnego, przechodz\u0105c przez epidemi\u0119 dla zdobycia odporno\u015bci stada. Mo\u017cna by\u0142oby otworzy\u0107 szko\u0142y, przedsi\u0119biorstwa zacz\u0119\u0142yby znowu pracowa\u0107 i s\u0142u\u017cba zdrowia mog\u0142aby sobie da\u0107 rad\u0119. Kiedy wystarczaj\u0105ca liczba ludzi b\u0119dzie odporna, mog\u0105 oni opiekowa\u0107 si\u0119 tymi, kt\u00f3rzy s\u0105 nara\u017ceni. Ale czy mo\u017cna to zrobi\u0107? Jak dzia\u0142a dom opieki, je\u015bli cz\u0119\u015b\u0107 personelu sp\u0119dza czas w otwartym \u015bwiecie? Dostarczenie poczty lub zakup\u00f3w osobie z chorym sercem samo w sobie stanowi ryzyko. Ponadto, \u015bmier\u0107 kilku lekarzy we W\u0142oszech pokazuje, \u017ce wirus mo\u017ce jednak czasami zabija\u0107 zdrowych ludzi \u2013 chocia\u017c ci lekarze prawdopodobnie otrzymali znacznie wi\u0119ksze dawki wirusa ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi.<\/span><\/p>\n

Przy \u0142ucie szcz\u0119\u015bcia mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 lepsze rozwi\u0105zanie: test i wy\u015bledzenie kontakt\u00f3w, co, jak si\u0119 wydaje, zadzia\u0142a\u0142o w Korei Po\u0142udniowej. Kiedy b\u0119dziemy mieli wystarczaj\u0105ce ilo\u015bci zestaw\u00f3w do testowania, w\u0142\u0105cznie z testem serologicznym, \u017ceby odkry\u0107 tych, kt\u00f3rzy przeszli chorob\u0119 i s\u0105 odporni, wtedy b\u0119dziemy mogli przeprowadza\u0107 testy wystarczaj\u0105cej liczby ludzi i wy\u015bledzi\u0107 kontakty ka\u017cdego nosiciela, i z pewno\u015bci\u0105 zawr\u00f3cimy chorob\u0119. Do tego czasu jednak s\u0142u\u017cba zdrowia mo\u017ce zosta\u0107 przyt\u0142oczona.<\/span><\/p>\n

\n

Matt Ridley<\/strong> – Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertaria\u0144skiej. Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i b. prezes International Centre for Life, “parku naukowego\u201d w Newcastle. Zrobi\u0142 doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat by\u0142 korespondentem naukowym w “The Economist”. Autor ksi\u0105\u017cek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona kr\u00f3lowa, 2001, t\u0142um. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, t\u0142um. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, t\u0142um. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (tak\u017ce jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia? Matt Ridley T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Pokoleniowy efekt koronawirusa jest podst\u0119pny i zaskakuj\u0105cy. Przez to, \u017ce cz\u0119sto jest tak \u0142agodny u m\u0142odych i zdrowych, zamienia ludzi w nie\u015bwiadomych nosicieli. Przez to, \u017ce jest tak \u015bmiertelny dla starych i chorych, czyni z nosicieli potencjalnych kat\u00f3w ich przyjaci\u00f3\u0142 i s\u0105siad\u00f3w. Koronawirus jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=77144"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77155,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/77144\/revisions\/77155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=77144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=77144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=77144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}