{"id":77211,"date":"2020-04-03T17:09:56","date_gmt":"2020-04-03T15:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=77211"},"modified":"2020-04-03T07:43:51","modified_gmt":"2020-04-03T05:43:51","slug":"12-09-37","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=77211","title":{"rendered":"Wiesza\u0142y si\u0119 przez niego nastoletnie dzieciaki. Salomon Morel, stalinowski komendant obozu Zgoda"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Wiesza\u0142y si\u0119 przez niego nastoletnie dzieciaki. Salomon Morel, stalinowski komendant obozu Zgoda<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Salomon Morel, komendant obozu pracy przymusowej w Jaworznie<\/em><\/span><\/p>\n

O Salomonie Morelu prze\u0142o\u017ceni ze stalinowskiej bezpieki pisali, \u017ce mimo przeci\u0119tnej inteligencji i marnego wykszta\u0142cenia prac\u0119 na linii wi\u0119ziennictwa opanowa\u0142 ca\u0142kowicie. Opanowa\u0142 j\u0105 g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce stosowa\u0142 hitlerowskie metody.<\/h4>\n

*<\/h4>\n

\u017bycie Morela oraz to, co my\u015bla\u0142 o \u015bwiecie, odtwarza Anna Malinowska w ksi\u0105\u017cce \u201eKomendant. \u017bycie Salomona Morela\u201d. To nie tylko portret sadystycznego nadzorcy, ale w du\u017cej cz\u0119\u015bci tak\u017ce obraz powojennego \u015al\u0105ska, gdzie \u017cyciorysy pl\u0105ta\u0142y si\u0119 bardziej ni\u017c w innych miejscach Polski. Trudno ten \u015al\u0105sk ogarn\u0105\u0107, podobnie jak trudno sobie wyobrazi\u0107, jak upodli\u0107 sam siebie mo\u017ce cz\u0142owiek, kt\u00f3remu w\u0142adza na to pozwala, a nawet do tego zach\u0119ca. Malinowska nie opisuje jednak wy\u0142\u0105cznie jego powojennej dzia\u0142alno\u015bci na linii wi\u0119ziennictwa, ale tak\u017ce p\u00f3\u017aniejsze losy w Polsce i Izraelu, gdzie w 2007 r. dokona\u0142 \u017cywota.<\/span><\/p>\n

\n

Oocalony z Holocaustu \u017byd, kochaj\u0105cy ojciec, szarmancki starszy pan<\/strong><\/h4>\n

Diabelsk\u0105 s\u0142aw\u0119 zyska\u0142 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, by\u0142 jedn\u0105 z postaci, przez kt\u00f3r\u0105 PRL dla wielu okaza\u0142 si\u0119 przedsionkiem piek\u0142a. Pochodzi\u0142 z Lubelszczyzny, by\u0142 partyzantem Armii Ludowej i ocalonym z Holocaustu \u017bydem, co mo\u017ce mie\u0107 znaczenie tylko dla antysemit\u00f3w. By\u0142 \u015bwietnym, kochaj\u0105cym ojcem, co jest istotne tylko dla jego potomstwa. Prezentowa\u0142 si\u0119 u schy\u0142ku \u017cycia jako mi\u0142y, szarmancki starszy pan. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce zosta\u0142 zaszczuty.<\/span><\/div>\n

Co z tego wynika? Doskona\u0142e nic. Gdy\u017c liczy si\u0119 Morel \u2013 komendant obozu koncentracyjnego Zgoda w \u015awi\u0119toch\u0142owicach, gdzie trzymano \u015bl\u0105skich Niemc\u00f3w oraz \u015al\u0105zak\u00f3w, kt\u00f3rzy podczas okupacji podpisali folkslist\u0119, cz\u0119sto po to, by ratowa\u0107 \u017cycie. Liczy si\u0119 Morel \u2013 komendant Wi\u0119zienia Progresywnego dla M\u0142odocianych Przest\u0119pc\u00f3w, utworzonego w Jaworznie na miejscu niemieckiego kacetu, gdzie wcze\u015bniej pa\u0144stwo polskie zamkn\u0119\u0142o Ukrai\u0144c\u00f3w wysiedlonych w akcji \u201eWis\u0142a\u201d. Albo Morel \u2013 pracownik wi\u0119zie\u0144 w Lublinie, Tarnobrzegu, Opolu, naczelnik aresztu \u015bledczego w Katowicach.<\/span><\/p>\n

Wprawdzie nie Morel wymy\u015bli\u0142 koncentraki oraz stalinowskie metody \u015bledztwa, bicie, karcer, tortury i gwa\u0142ty na wi\u0119\u017aniarkach. Nie tylko on dysza\u0142 nienawi\u015bci\u0105 do Niemc\u00f3w i wszystkich, kt\u00f3rych podejrzewa\u0142 o kolaboracj\u0119, cho\u0107 dobrze wiedzia\u0142, \u017ce w Zgodzie siedz\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci ludzie Bogu ducha winni. Nie by\u0142 r\u00f3wnie\u017c jedynym w Polsce entuzjast\u0105 metod wychowawczych sowieckiego pedagoga Antona Makarenki, kt\u00f3rych na w\u0142asnych plecach do\u015bwiadcza\u0142y nastolatki zamkni\u0119te w Jaworznie.<\/span><\/p>\n

\u00a0On po prostu nie przynale\u017ca\u0142 do \u017byd\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

Morel otrzyma\u0142 kilka odznacze\u0144 pa\u0144stwowych i odznak\u0119 Wzorowego Pracownika Wi\u0119ziennictwa, niekt\u00f3re ju\u017c po stalinizmie. Za co? Nikt oczywi\u015bcie odznacze\u0144 tak nie uzasadnia\u0142, lecz to on, z pe\u0142n\u0105 aprobat\u0105 zwierzchnik\u00f3w, zastosowa\u0142 w Zgodzie ca\u0142\u0105 palet\u0119 hitlerowskich represji, z wy\u0142\u0105czeniem zbiorowych egzekucji i kom\u00f3r gazowych.<\/span><\/p>\n

\n

I przez Morela w Jaworznie wiesza\u0142y si\u0119 nastoletnie dzieciaki.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Umia\u0142 bi\u0107 i torturowa\u0107, wsadza\u0107 do karceru wype\u0142nionego wod\u0105, a gdy wybuch\u0142a epidemia tyfusu, tym samym wozem jego personel wywozi\u0142 z obozu trupy i przywozi\u0142 gliniasty chleb. G\u0142\u00f3d w Zgodzie spowodowa\u0142, i\u017c wi\u0119\u017aniowie wyjedli ca\u0142\u0105 traw\u0119. Tymczasem Morel z podw\u0142adnymi i uprzywilejowanymi wi\u0119\u017aniami organizowa\u0142 libacje, podczas kt\u00f3rych do zabawy ch\u0119tnie przygrywa\u0142 na mandolinie.<\/span><\/p>\n

Chlanie na um\u00f3r cz\u0119sto zamienia\u0142o si\u0119 w orgi\u0119 okrucie\u0144stwa, bo stra\u017cnicy lubili sobie ekstra potorturowa\u0107, lub w tzw. polowania. Nad barakami nios\u0142o si\u0119 echo strza\u0142\u00f3w, a o poranku wynoszono z nich trupy. A poniewa\u017c gorza\u0142a idzie w parze z dziewuszkami, do Zgody zapraszano us\u0142u\u017cnie mi\u0142e funkcjonariuszki UB. Albo obozowy lekarz, wi\u0119zie\u0144, lecz z w\u0142adz\u0105, wieczorami zamienia\u0142 sw\u00f3j gabinet w burdel, typowa\u0142 do niego przywlekane si\u0142\u0105 wi\u0119\u017aniarki. Niekt\u00f3re mia\u0142y 13-14 lat, sporo popad\u0142o w ob\u0142\u0119d, rzuca\u0142y si\u0119 na obozowe druty pod\u0142\u0105czone do pr\u0105du.<\/span><\/p>\n

Morel by\u0142 bezdusznym sadyst\u0105. Nie usprawiedliwia tego jego t\u0142umaczenie, \u017ce widzia\u0142 \u015bmier\u0107 najbli\u017cszych, zamordowanych podczas wojny przez Polak\u00f3w, \u017ceby nie by\u0142o problem\u00f3w z Niemcami. Ani legenda, jakoby siedzia\u0142 w Auschwitz, jak jedna z jego kochanek, te\u017c naczelniczka kacetu, gdy\u017c ob\u00f3z m\u00f3g\u0142 zna\u0107 jedynie z opowiada\u0144. Tak\u017ce przekle\u0144stwo ci\u0105\u017c\u0105ce nad narodem \u017cydowskim: dziedziczone w genach pogromy, oskar\u017cenia o mordy rytualne, rampa w Birkenau lub w Treblince.<\/span><\/p>\n

Po pogromie kieleckim \u017bydzi masowo uciekali z Polski, Morel za\u015b ochoczo s\u0142u\u017cy\u0142 organom w\u0142adzy. Nie ma w jego opowie\u015bciach ani s\u0142owa o tym, \u017ce powojenne mordy na \u017bydach zrobi\u0142y na nim jakiekolwiek wra\u017cenie. On po prostu nie przynale\u017ca\u0142 do \u017byd\u00f3w. Ale do stalinowskich zbrodniarzy wielu narodowo\u015bci \u2013 jak najbardziej.<\/span><\/p>\n

Sk\u00f3rzanym pasem, \u017celazn\u0105 rurk\u0105, nog\u0105 od taboretu<\/strong><\/h4>\n

Historia Morela to r\u00f3wnie\u017c archetypiczna opowie\u015b\u0107 o demoralizacji, rozpi\u0119tej od najwy\u017cszego szczytu nowych w\u0142adc\u00f3w Polski po rynsztokowy \u015bwiat wi\u0119ziennych nadzorc\u00f3w. Nie by\u0142 geniuszem, lecz musia\u0142 rozumie\u0107, \u017ce to, co robi, pozostanie bezkarne. Kto\u015b wysy\u0142a\u0142 mu z g\u00f3ry aprobuj\u0105ce komunikaty, \u017ce je\u015bli sk\u00f3rzanym pasem, \u017celazn\u0105 rurk\u0105 lub nog\u0105 od taboretu zat\u0142uk\u0142 na \u015bmier\u0107 wi\u0119\u017ania albo uczestniczy\u0142 w gwa\u0142tach, wszystko gra i buczy, bo tak si\u0119 utrwala polsko\u015b\u0107 i w\u0142adz\u0119 ludow\u0105.<\/span><\/p>\n

A kiedy Morel przegina\u0142, dostawa\u0142 kar\u0119 \u2013 np. za doprowadzenie do epidemii tyfusu w Zgodzie kilka dni domowego aresztu. Burzy\u0142 si\u0119 przeciwko temu, a kiedy w 1968 r. zes\u0142ano go na\u00a0emerytur\u0119<\/a><\/strong><\/span>, czu\u0142 si\u0119 skrzywdzony.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n