{"id":78079,"date":"2020-05-08T17:09:22","date_gmt":"2020-05-08T15:09:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=78079"},"modified":"2020-05-08T10:24:49","modified_gmt":"2020-05-08T08:24:49","slug":"18-09-43","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=78079","title":{"rendered":"75 lat temu zako\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa w Europie"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>75 lat temu zako\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa w Europie<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Niemcy, Berlin, 1945-05-08. Feldmarsza\u0142ek Wilhelm Keitel (u szczytu sto\u0142u) podpisa\u0142 akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Fot. PAP\/CAF\/APN<\/em><\/span><\/p>\n

75 lat temu, 8 maja 1945 r., zako\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa w Europie. Akt kapitulacji Niemiec oznacza\u0142 koniec sze\u015bcioletnich zmaga\u0144. Nie oznacza\u0142 jednak uwolnienia kontynentu spod panowania autorytaryzmu. Europa \u015arodkowa na p\u00f3\u0142 wieku znalaz\u0142a si\u0119 pod kontrol\u0105 ZSRS.<\/strong><\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1945 r. sytuacja militarna i polityczna III Rzeszy wydawa\u0142a si\u0119 przes\u0105dza\u0107 jej los. Wielka ofensywa sowiecka rozpocz\u0119ta w czerwcu 1944 r. doprowadzi\u0142a do utraty przez Niemcy ogromnej cz\u0119\u015bci Europy \u015arodkowej. Straty w sprz\u0119cie i ludziach by\u0142y niemo\u017cliwe do odtworzenia. Co r\u00f3wnie istotne, Niemcy niemal ca\u0142kowicie utracili swoje zaplecze surowcowe w postaci p\u00f3l naftowych i rafinerii Rumunii. Na zachodzie potencja\u0142 przemys\u0142owy Zag\u0142\u0119bia Ruhry by\u0142 obracany w gruzy przez zmasowane naloty lotnictwa alianckiego. Wyczerpywa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u201ezasoby\u201d niewolniczej si\u0142y roboczej.<\/span><\/p>\n

Pora\u017cka ostatniej wielkiej ofensywy w Ardenach przekre\u015bla\u0142a niemieckie marzenia o zawarciu kompromisowego pokoju z mocarstwami zachodnimi i kontynuowaniu wojny ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim. Co wi\u0119cej, wsp\u00f3\u0142praca wojskowa mocarstw uk\u0142ada\u0142a si\u0119 doskonale. W styczniu 1945 r. Stalin zapewni\u0142 swoich zachodnich sojusznik\u00f3w, \u017ce wkr\u00f3tce znad Wis\u0142y ruszy wielka ofensywa, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwi Niemcom przerzucenie jakichkolwiek si\u0142 z frontu wschodniego i powt\u00f3rzenie ofensywy arde\u0144skiej. Wci\u0105\u017c zgodna wsp\u00f3\u0142praca sojusznik\u00f3w sprawia\u0142a, \u017ce dla obserwator\u00f3w realistycznie oceniaj\u0105cych sytuacj\u0119 Niemiec by\u0142o jasne, \u017ce wykluczone jest powt\u00f3rzenie sytuacji z listopada 1918 r., gdy wojna zako\u0144czy\u0142a si\u0119 zawieszeniem broni.<\/span><\/p>\n

D\u0105\u017ceniem Wielkiej Tr\u00f3jki by\u0142o doprowadzenie do bezwarunkowej kapitulacji Niemiec, a co za tym idzie, ich ca\u0142kowitego podporz\u0105dkowania woli Narod\u00f3w Zjednoczonych. Jednocze\u015bnie w przeciwie\u0144stwie do sytuacji z 1918 r. alianci musieli liczy\u0107 si\u0119 z fanatycznym oporem niemieckiej ludno\u015bci. W tej postawie umacnia\u0142a Niemc\u00f3w skuteczna propaganda szeroko kolportuj\u0105ca informacje o sowieckich zbrodniach na ludno\u015bci cywilnej w Prusach Wschodnich. Te nastroje wykorzystywa\u0142 re\u017cim narodowosocjalistyczny, kt\u00f3ry mobilizowa\u0142 ostatnie rezerwy \u2013 m\u0142odzie\u017c i starc\u00f3w \u2013 wcielanych do pospolitego ruszenia nazywanego Volkssturmem. Hitler dopatrywa\u0142 szansy na uratowanie Rzeszy tak\u017ce w tzw. cudownej broni, kt\u00f3ra mia\u0142a \u201eprzekona\u0107\u201d spo\u0142ecze\u0144stwa zachodnie do zawarcia pokoju. Bombardowania Londynu pociskami V-1, rakietami V-2 niedo\u015bcignione przez maszyny alianckie samoloty odrzutowe, program budowy broni nuklearnej i absurdalne projekty superci\u0119\u017ckich czo\u0142g\u00f3w nie mog\u0142y jednak przewa\u017cy\u0107 los\u00f3w wojny. W swoich fantazjach Hitler, niemal do ko\u0144ca swoich dni, przywo\u0142ywa\u0142 te\u017c tzw. cud domu brandenburskiego, czyli odwr\u00f3cenie przymierzy europejskich w wojnie siedmioletniej, kt\u00f3re ocali\u0142o Prusy przed ca\u0142kowit\u0105 kl\u0119sk\u0105.<\/span><\/p>\n

Rankiem 12 stycznia 1945 r. ruszy\u0142a ofensywa nazywana operacj\u0105 wi\u015bla\u0144sko-odrza\u0144sk\u0105. Pocz\u0105tkowo dow\u00f3dztwo sowieckie zak\u0142ada\u0142o dotarcie do Berlina w czasie nie d\u0142u\u017cszym ni\u017c sze\u015b\u0107dziesi\u0105t dni, jednak konieczno\u015b\u0107 wcze\u015bniejszego rozpocz\u0119cia dzia\u0142a\u0144 wojennych (o co zabiegali alianci zachodni odpieraj\u0105cy ataki niemieckie w Ardenach) i zaci\u0119ty op\u00f3r stawiany przez jednostki niemieckie zmusi\u0142y Armi\u0119 Czerwon\u0105 do weryfikacji za\u0142o\u017ce\u0144. Przewaga dw\u00f3ch front\u00f3w Armii Czerwonej dowodzonych przez marsza\u0142k\u00f3w \u017bukowa i Koniewa by\u0142a przygniataj\u0105ca. Przeciwko 2,2 mln \u017co\u0142nierzy sowieckich oraz tzw. armii Berlinga Niemcy mogli przeciwstawi\u0107 p\u00f3\u0142 miliona \u017co\u0142nierzy posiadaj\u0105cych wielokrotnie mniej czo\u0142g\u00f3w i artylerii. Skala i tempo sowieckiej ofensywy by\u0142y tak wielkie, \u017ce Niemcy wielokrotnie rezygnowali z obrony kluczowych miast i cofali si\u0119 na przygotowywane wcze\u015bniej linie obrony, kt\u00f3rych cz\u0119sto nie potrafili obsadzi\u0107 na czas. Sowieckie kolumny potrafi\u0142y pokona\u0107 do 50 km dziennie.<\/span><\/p>\n

17 stycznia w r\u0119kach sowieckich znalaz\u0142a si\u0119 lewobrze\u017cna Warszawa. Ju\u017c pi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej cz\u0119\u015b\u0107 si\u0142 sowieckich dotar\u0142a do Odry na po\u0142udnie i p\u00f3\u0142noc od Wroc\u0142awia. Kilka dni p\u00f3\u017aniej sowieci dotarli do Elbl\u0105ga i tym samym odci\u0119li Prusy Wschodnie od reszty Rzeszy. W po\u0142owie lutego ofensywa utraci\u0142a sw\u00f3j impet, a Niemcy lokalnie odzyskali inicjatyw\u0119. Skala kl\u0119ski niemieckiej by\u0142a jednak przyt\u0142aczaj\u0105ca. Front przesun\u0105\u0142 si\u0119 o 500 km na zach\u00f3d, niemieckie Grupy Armii \u201e\u015arodek\u201d i \u201eA\u201d zosta\u0142y rozbite, a wojska sowieckie i polskie by\u0142y gotowe do sforsowania Odry i marszu na Berlin.<\/span><\/p>\n

Wci\u0105\u017c jednak niekt\u00f3re miasta twierdze stawia\u0142y zaci\u0119ty op\u00f3r. Do 23 lutego broni\u0142 si\u0119 Pozna\u0144. Pot\u0119\u017cny garnizon wroc\u0142awski wytrzyma\u0142 a\u017c do 6 maja. Na p\u00f3\u0142nocy Niemcy wi\u0105zali wielkie nadzieje z obron\u0105 tzw. wa\u0142u pomorskiego oraz miast, m.in. Kolberga (Ko\u0142obrzegu). Mi\u0119dzy innymi z przyczyn propagandowych zadanie ich zdobycia przypad\u0142o 1. Armii Wojska Polskiego. R\u00f3wnie\u017c dla Niemc\u00f3w znaczenie Ko\u0142obrzegu wykracza\u0142o poza motywy wojskowe. Propaganda stale przypomina\u0142a obron\u0119 twierdzy przed wojskami Napoleona w 1807 r. Zaci\u0119te walki o Ko\u0142obrzeg trwa\u0142y dziesi\u0119\u0107 dni. Si\u0142y niemieckie podda\u0142y si\u0119 18 marca, dopiero po zepchni\u0119ciu do zaledwie kilku punkt\u00f3w oporu. Wed\u0142ug oficjalnych meldunk\u00f3w Polacy opanowali miasto za cen\u0119 1013 poleg\u0142ych, 2652 rannych i 143 zaginionych. Po stronie niemieckiej mia\u0142o zgin\u0105\u0107 lub odnie\u015b\u0107 rany ok. 5 tys. \u017co\u0142nierzy. Kolejne 4 tys. pomaszerowa\u0142o do niewoli. Zastrze\u017cenie budz\u0105 dane wskazuj\u0105ce na to, \u017ce podczas szturm\u00f3w na dobrze ufortyfikowane miasto zgin\u0119\u0142o wi\u0119cej obro\u0144c\u00f3w ni\u017c atakuj\u0105cych. 28 marca upad\u0142a tak\u017ce Gdynia, a trzy dni p\u00f3\u017aniej Gda\u0144sk.<\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku marca, po pr\u00f3bie ofensywy nad Balatonem, wojska niemieckie ponios\u0142y te\u017c kl\u0119sk\u0119 na W\u0119grzech. Droga na Wiede\u0144 dla wojsk sowieckich by\u0142a otwarta. Hitler za kl\u0119sk\u0119 operacji \u201eWiosenne przebudzenie\u201d obwini\u0142 elitarne i wci\u0105\u017c doskonale wyposa\u017cone dywizje SS. Jawnie okazana pogarda za\u0142ama\u0142a nastroje fanatyk\u00f3w z SS, a tym samym przyspieszy\u0142a upadek Rzeszy.<\/span><\/p>\n

Po kl\u0119sce ofensywy w Ardenach sytuacja na froncie zachodnim by\u0142a dla wojsk niemieckich rozpaczliwa. Si\u0142y obro\u0144c\u00f3w zachodnich rubie\u017cy Rzeszy liczy\u0142y r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 ok. 37 dywizji, w tym pi\u0119\u0107 pancernych, 1,8 mln \u017co\u0142nierzy, 39 tys. dzia\u0142, 2 tys. czo\u0142g\u00f3w i dzia\u0142 samobie\u017cnych oraz tysi\u0105c samolot\u00f3w bojowych. Naprzeciw nim alianci wystawali 4,9 mln \u017co\u0142nierzy zgrupowanych w 81 dywizji, wyposa\u017conych w 37 tys. dzia\u0142, 11 300 czo\u0142g\u00f3w i dzia\u0142 samobie\u017cnych i 11 700 samolot\u00f3w. 8 lutego alianci rozpocz\u0119li operacj\u0119 \u201eVeritable-Grenade\u201d, kt\u00f3rej celem by\u0142o uchwycenie przycz\u00f3\u0142k\u00f3w na wschodnim brzegu Renu. Trwaj\u0105ce niemal cztery tygodnie walki zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niespodziewanym prze\u0142omem. 7 marca wojska ameryka\u0144skie zdoby\u0142y nieuszkodzony most na Renie w Remagen. Zanim Luftwaffe zniszczy\u0142o most, Amerykanom uda\u0142o si\u0119 przerzuci\u0107 1. Armi\u0119.<\/span> Kolejne oddzia\u0142y przesz\u0142y po przeprawach pontonowych.<\/span><\/p>\n

W kolejnych tygodniach na zachodnim brzegu Renu znalaz\u0142a si\u0119 niemal ca\u0142o\u015b\u0107 si\u0142 alianckich. Linia Zygfryda, opisywana przez niemieck\u0105 propagand\u0119 jako niemo\u017cliwa do przej\u015bcia, zosta\u0142a stosunkowo \u0142atwo zdobyta. Kluczowa dla los\u00f3w frontu zachodniego okaza\u0142a si\u0119 sytuacja w Zag\u0142\u0119biu Ruhry. Dzi\u0119ki znakomitym manewrom si\u0142 ameryka\u0144skich wykorzystuj\u0105cym s\u0142abo\u015b\u0107 niekt\u00f3rych odcink\u00f3w obrony niemieckiej okr\u0105\u017cono w Zag\u0142\u0119biu Ruhry Grup\u0119 Armii \u201eB\u201d licz\u0105c\u0105 325 tys. \u017co\u0142nierzy. 21 kwietnia dowodz\u0105cy nimi feldmarsza\u0142ek Walther Model, po wydaniu rozkazu kapitulacji, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Kl\u0119ska w Zag\u0142\u0119biu Ruhry doprowadzi\u0142a do powstania licz\u0105cej 200 km luki w niemieckiej obronie. Podejmowane pr\u00f3by zorganizowania defensywy nie przynios\u0142y ju\u017c jakichkolwiek rezultat\u00f3w. Oddzia\u0142om niemieckim brakowa\u0142o ju\u017c nie tylko \u015brodk\u00f3w do walki, lecz i woli kontynuowania walki. Hitler nakaza\u0142 zaprzestanie stawiania jakiegokolwiek oporu si\u0142om pa\u0144stw zachodnich. W berli\u0144skim bunkrze pod Kancelari\u0105 Rzeszy wci\u0105\u017c marzy\u0142 o powt\u00f3rzeniu \u201ecudu domu brandenburskiego\u201d.<\/span><\/p>\n

W tym przekonaniu podtrzyma\u0142a go \u015bmier\u0107 prezydenta USA Franklina D. Roosevelta. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce tylko jego osobiste kontakty ze Stalinem podtrzymywa\u0142y jedno\u015b\u0107 Wielkiej Tr\u00f3jki. Uzna\u0142, \u017ce w nowej sytuacji nale\u017cy u\u0142atwi\u0107 jak najszybsze spotkanie wojsk ameryka\u0144skich i sowieckich, kt\u00f3re przyspieszy wybuch konfliktu. 25 kwietnia nad \u0141ab\u0105 w Torgau spotka\u0142y si\u0119 patrole ameryka\u0144skiej 69. Dywizji Piechoty i sowieckiej 58. Gwardyjskiej Dywizji Piechoty. Jedyne strza\u0142y tego dnia pad\u0142y na wiwat. \u017bo\u0142nierze obu stron wymienili braterskie u\u015bciski i podarunki.<\/span><\/p>\n

W kolejnych dniach wojska alianckie maszerowa\u0142y na wsch\u00f3d jedynie na po\u0142udniowym i p\u00f3\u0142nocnym odcinku frontu. 24 kwietnia swoj\u0105 ostatni\u0105 bitw\u0119 rozpocz\u0119\u0142a 1. Dywizja Pancerna gen. Stanis\u0142awa Maczka. Celem by\u0142o zdobycie twierdzy i portu Wilhelmshaven. Rano 5 maja Polacy przyj\u0119li kapitulacj\u0119 niemieckich obro\u0144c\u00f3w. W ten spos\u00f3b zako\u0144czy\u0142 si\u0119 szlak bojowy Polskich Si\u0142 Zbrojnych na froncie zachodnim. W tym samym czasie wojska alianckie wkroczy\u0142y do okupowanej Danii i przyj\u0119\u0142y kapitulacj\u0119 wszystkich si\u0142 niemieckich w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Rzeszy. Na po\u0142udniu gen. George Patton maszerowa\u0142 na stolic\u0119 Czechos\u0142owacji. 6 maja dotar\u0142 do Pilzna i pod wp\u0142ywem nacisk\u00f3w politycznych swoich prze\u0142o\u017conych powstrzyma\u0142 dalsze natarcie. Dzie\u0144 wcze\u015bniej ob\u00f3z koncentracyjny w pobliskim Holiszowie zosta\u0142 wyzwolony przez Brygad\u0119 \u015awi\u0119tokrzysk\u0105. Dzi\u0119ki Pattonowi jej \u017co\u0142nierze unikn\u0119li wpadni\u0119cia w r\u0119ce sowiet\u00f3w i wraz z jego oddzia\u0142ami wycofali si\u0119 na zach\u00f3d.<\/span><\/p>\n

W cieniu wydarze\u0144 na froncie zachodnim toczy\u0142y si\u0119 walki we W\u0142oszech. Od l\u0105dowania w Normandii i niemal r\u00f3wnoczesnego wyzwolenia Rzymu w czerwcu 1944 r. front ten by\u0142 traktowany przez obie strony jako drugorz\u0119dny. Niemcy stosunkowo niewielkimi si\u0142ami potrafili op\u00f3\u017ania\u0107 post\u0119py aliant\u00f3w i wyczerpywa\u0107 ich si\u0142y. Po zimowej przerwie w starciach, na pocz\u0105tku kwietnia alianci przyst\u0105pili do ofensywy, kt\u00f3ra mia\u0142a doprowadzi\u0107 do ca\u0142kowitego wyparcia Niemc\u00f3w z p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci W\u0142och. Alianci dysponowali trzykrotn\u0105 przewag\u0105 w sile ludzkiej, wielokrotn\u0105 si\u0142ach pancernych i trzydziestojednokrotn\u0105 powietrzu. 9 kwietnia oddzia\u0142y alianckie dotar\u0142y na przedpola Bolonii. Zadanie zdobycia miejsca przypad\u0142o polskiemu 2. Korpusowi. Prze\u0142amanie frontu pod Boloni\u0105 i wyzwolenie miasta mia\u0142o decyduj\u0105ce znaczenie dla ostatecznej kl\u0119ski Niemiec na froncie w\u0142oskim. 21 kwietnia 9. Batalion Strzelc\u00f3w Karpackich wkroczy\u0142 do Bolonii pierwszy i zawiesi\u0142 nad miastem polsk\u0105 flag\u0119. Kilka godzin p\u00f3\u017aniej dotar\u0142y tam pozosta\u0142e oddzia\u0142y alianckie. Oddzia\u0142y 2. Korpusu Polskiego by\u0142y owacyjnie witane przez ludno\u015b\u0107. 9. Batalion Strzelc\u00f3w Karpackich uzyska\u0142 miano \u201ebolo\u0144skiego\u201d, a siedemnastu jego dow\u00f3dc\u00f3w otrzyma\u0142o honorowe obywatelstwo miasta. Senat Bolonii wr\u0119czy\u0142 polskim \u017co\u0142nierzom 215 specjalnie wybitych pami\u0105tkowych medali. W bitwie bolo\u0144skiej zgin\u0119\u0142o trzystu polskich \u017co\u0142nierzy, a sze\u015bciuset zosta\u0142o rannych. By\u0142 to ostatni polski b\u00f3j na froncie w\u0142oskim.<\/span><\/p>\n

25 kwietnia W\u0142oski Komitet Wyzwolenia Narodowego og\u0142osi\u0142 powstanie narodowe. Si\u0142y partyzanckie doprowadzi\u0142y do sparali\u017cowania niemieckiego odwrotu w kierunku Alp. 28 kwietnia dow\u00f3dca si\u0142 niemieckich zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do aliant\u00f3w z pro\u015bb\u0105 o zawieszenie broni. Tego samego dnia w\u0142oscy partyzanci rozstrzelali uciekaj\u0105cego w stron\u0119 granicy ze Szwajcari\u0105 by\u0142ego przyw\u00f3dc\u0119 faszystowskich W\u0142och i marionetkowej W\u0142oskiej Republiki Socjalnej Benita Mussoliniego i jego kochank\u0119 Clar\u0119 Petacci. W ci\u0105gu kolejnych dw\u00f3ch dni si\u0142y brytyjskie i ameryka\u0144skie dotar\u0142y do Turynu, Mediolanu i Wenecji. Do 2 maja wszystkie niemieckie si\u0142y w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech z\u0142o\u017cy\u0142y bro\u0144.<\/span><\/p>\n

20 kwietnia 1945 r. w bunkrze pod Kancelari\u0105 Rzeszy swoje ostatnie urodziny obchodzi\u0142 Adolf Hitler. Tego dnia pierwsze sowieckie pociski artyleryjskie spad\u0142y na miasto. Zaledwie cztery dni wcze\u015bniej wojska sowieckie i 1. Armii WP przekroczy\u0142y Odr\u0119 i prze\u0142ama\u0142y niemieck\u0105 obron\u0119.<\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wna rola przypad\u0142a oddzia\u0142om 1. Frontu Bia\u0142oruskiego, dowodzonego przez marsza\u0142ka Gieorgija \u017bukowa. 1. Front Ukrai\u0144ski marsza\u0142ka Iwana Koniewa zabezpiecza\u0107 mia\u0142 operacj\u0119 od po\u0142udnia, a 2. Front Bia\u0142oruski pod dow\u00f3dztwem marsza\u0142ka Konstantego Rokossowskiego \u2013 od p\u00f3\u0142nocy. Ich zadaniem by\u0142o rozbicie si\u0142 niemieckich, d\u0105\u017c\u0105cych na odsiecz Berlinowi. Przewaga si\u0142 sowieckich i polskich by\u0142a wi\u0119cej ni\u017c wyra\u017ana \u2013 przeciw 2,5 mln \u017co\u0142nierzy, wyposa\u017conych w 6 200 czo\u0142g\u00f3w, ponad 41 tys. dzia\u0142 i mo\u017adzierzy i 7 500 samolot\u00f3w Niemcy byli w stanie wystawi\u0107 ok. 760 tys. ludzi (w tym niewyszkolone oddzia\u0142y Volkssturmu), zaledwie 1 500 czo\u0142g\u00f3w i 2 200 samolot\u00f3w, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 w trakcie ofensywy sta\u0142a si\u0119 bezu\u017cyteczna ze wzgl\u0119du na braki paliwa i amunicji.<\/span><\/p>\n

25 kwietnia pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia wok\u00f3\u0142 stolicy III Rzeszy zosta\u0142 ostatecznie zamkni\u0119ty, a artyleria radziecka rozpocz\u0119\u0142a ostrza\u0142 miasta, bronionego przez ponad 80 tys. \u017co\u0142nierzy, z czego niemal po\u0142ow\u0119 stanowi\u0142y s\u0142abo wyszkolone i niedostatecznie uzbrojone jednostki Volkssturmu.<\/span><\/p>\n

464 tys. \u017co\u0142nierzy 1. Frontu Bia\u0142oruskiego i 1. Frontu Ukrai\u0144skiego zdobywa\u0142o jedn\u0105 dzielnic\u0119 Berlina po drugiej. Pr\u00f3by szybkiego szturmu przy u\u017cyciu jednostek gwardyjskiej 2. Armii Pancernej nie przynios\u0142y rezultatu \u2013 pozbawione os\u0142ony piechoty czo\u0142gi z trudem manewrowa\u0142y na ulicach miasta i stawa\u0142y si\u0119 \u0142upem wyposa\u017conych w panzerfausty Niemc\u00f3w. Walki utrudnia\u0142a te\u017c konieczno\u015b\u0107 forsowania miejskich kana\u0142\u00f3w i coraz cz\u0119stsze przypadki ostrza\u0142u artyleryjskiego w\u0142asnych jednostek.<\/span><\/p>\n

Niemiecka obrona za\u0142amywa\u0142a si\u0119. 30 kwietnia samob\u00f3jstwo pope\u0142nili Hitler i jego \u017cona Ewa Braun. Tego samego dnia wieczorem sowiecka flaga zawis\u0142a nad Reichstagiem, op\u00f3r stawia\u0142y tylko jednostki zajmuj\u0105ce mocno ufortyfikowane budynki, lecz nie trwa\u0142 on d\u0142ugo \u2013 1 maja skapitulowa\u0142a twierdza Spandau, 2 maja o si\u00f3dmej rano oddzia\u0142y sowieckie zdoby\u0142y gmach Kancelarii Rzeszy. Tego samego dnia w budynku przy Schulenburgring 2 w dzielnicy Tempelhof, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142a si\u0119 kwatera g\u0142\u00f3wna gen. Wasilija Czujkowa, gen. Helmuth Weidling podpisa\u0142 kapitulacj\u0119 wszystkich jednostek garnizonu berli\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

W ofensywie berli\u0144skiej wzi\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 oddzia\u0142y 1. i 2. Armii Wojska Polskiego. Walcz\u0105ca w ramach 1. Frontu Bia\u0142oruskiego 1. Armia operowa\u0142a na p\u00f3\u0142noc od Berlina, wyzwalaj\u0105c m.in. ob\u00f3z koncentracyjny w Oranienburgu, cz\u0119\u015b\u0107 jej oddzia\u0142\u00f3w \u2013 w tym 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Ko\u015bciuszki, 1. Samodzielna Brygada Mo\u017adzierzy, brygada haubic i batalion saper\u00f3w \u2013 wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w bezpo\u015brednim szturmie na Berlin, tocz\u0105c boje w okolicach Tiergarten i Bramy Brandenburskiej. W tym czasie 2. Armia Wojska Polskiego, b\u0119d\u0105ca cz\u0119\u015bci\u0105 2. Frontu Ukrai\u0144skiego, po sforsowaniu Nysy \u0141u\u017cyckiej, toczy\u0142a ci\u0119\u017ckie walki w rejonie Budziszyna i Drezna. Na skutek kompromituj\u0105cej nieudolno\u015bci dowodz\u0105cego 2. Armi\u0105 WP gen. Karola \u015awierczewskiego polskie si\u0142y ponios\u0142y gigantyczne straty, si\u0119gaj\u0105ce w niekt\u00f3rych jednostkach 20 proc. stanu i 60 proc. pojazd\u00f3w pancernych. Bitwa pod Budziszynem okaza\u0142a si\u0119 ostatnim zwyci\u0119stwem III Rzeszy.<\/span><\/p>\n

W czasie operacji berli\u0144skiej zgin\u0119\u0142o lub odnios\u0142o rany ponad 361 tys. \u017co\u0142nierzy sowieckich i polskich. Straty niemieckie, zw\u0142aszcza te poniesione w walkach o stolic\u0119 Rzeszy, s\u0105 trudne do oszacowania. Przyjmuje si\u0119, \u017ce te czysto wojskowe wynios\u0142y ok. 100 tys. zabitych \u017co\u0142nierzy, a w trakcie samego szturmu na Berlin zgin\u0119\u0142o ok. 125 tys. cywil\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Na mocy testamentu Hitlera z 28 kwietnia po jego \u015bmierci stanowisko kanclerza obj\u0105\u0142 dotychczasowy minister propagandy Joseph Goebbels. Wieczorem 1 maja Goebbels wraz z \u017con\u0105, kt\u00f3ra wcze\u015bniej otru\u0142a sz\u00f3stk\u0119 ich dzieci, pope\u0142nili samob\u00f3jstwo. Przywr\u00f3cone po jedenastu latach stanowisko prezydenta Rzeszy obj\u0105\u0142 przebywaj\u0105cy we Flensburgu admira\u0142 Karl D\u00f6nitz. Po otrzymaniu informacji o \u015bmierci Goebbelsa powo\u0142a\u0142 nowy rz\u0105d z Johannem Ludwigiem Grafem Schwerinem von Krosigkiem jako kanclerzem. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o przerzucenie jak najwi\u0119kszej cz\u0119\u015bci wci\u0105\u017c istniej\u0105cych si\u0142 na zach\u00f3d, tak aby \u017co\u0142nierze i oficerowie nie wpadli w r\u0119ce sowiet\u00f3w. D\u00f6nitz i jego otoczenie wci\u0105\u017c liczyli na ewentualny wybuch konfliktu aliant\u00f3w zachodnich ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim. W takim wypadku Niemcy mogliby sta\u0107 si\u0119 istotnym sojusznikiem w nowej wojnie. 4 maja D\u00f6nitz zgodzi\u0142 si\u0119 na kapitulacj\u0119 wszystkich si\u0142 niemieckich w p\u00f3\u0142nocnych Niemczech. Jednocze\u015bnie jego wys\u0142annik spotka\u0142 si\u0119 z gen. Dwightem Eisenhowerem i pr\u00f3bowa\u0142 rozpocz\u0105\u0107 negocjacje dotycz\u0105ce kapitulacji przed aliantami zachodnimi. Naczelny Dow\u00f3dca Sprzymierzonych, zgodnie z wcze\u015bniejszymi ustaleniami Wielkiej Tr\u00f3jki, stwierdzi\u0142, \u017ce kapitulacja musi dotyczy\u0107 wszystkich si\u0142 na obu frontach. W tej sytuacji D\u00f6nitz powierzy\u0142 misj\u0119 podpisania kapitulacji gen. Alfredowi Jodlowi. 7 maja o 2:41 w kwaterze g\u0142\u00f3wnej Alianckich Si\u0142 Ekspedycyjnych w Reims we Francji z\u0142o\u017cono podpisy pod aktem kapitulacji. Rzesz\u0119 reprezentowali przedstawiciele trzech rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych \u2013 si\u0142 l\u0105dowych, lotnictwa i marynarki wojennej. Aliant\u00f3w reprezentowali ameryka\u0144ski genera\u0142 Walter Bedell Smith i przedstawiciel Armii Czerwonej gen. Iwan Sus\u0142oparow. Jako \u015bwiadek podpis z\u0142o\u017cy\u0142 przedstawiciel Francji.<\/span><\/p>\n

W stolicach zachodniej Europy trwa\u0142y uzgadniane mi\u0119dzy przyw\u00f3dcami przygotowania do og\u0142oszenia dnia zwyci\u0119stwa. Pokrzy\u017cowa\u0142 je J\u00f3zef Stalin, kt\u00f3ry za\u017c\u0105da\u0142 ponownego uroczystego podpisania kapitulacji w kontrolowanej przez siebie stolicy upadaj\u0105cej Rzeszy. Brytyjski samolot dostarczy\u0142 8 maja 1945 r. na berli\u0144skie lotnisko Tempelhof trzyosobow\u0105 delegacj\u0119 niemieck\u0105 z feldmarsza\u0142kiem Wilhelmem Keitlem na czele.<\/span> Przygotowany dokument zawiera\u0142 te same warunki bezwarunkowego poddania si\u0119 wojsk niemieckich, jakie ustalono poprzedniego dnia w Reims.<\/span><\/p>\n

Ceremonia odby\u0142a si\u0119 w by\u0142ym kasynie oficerskim szko\u0142y saperskiej w dzielnicy Berlina Karlshorst. Poza Keitlem jako przedstawiciele g\u0142\u00f3wnych rodzaj\u00f3w niemieckich si\u0142 zbrojnych kapitulacj\u0119 podpisali Hans-Georg von Friedeburg i genera\u0142 lotnictwa Hans-J\u00fcrgen Stumpff. Jako przedstawiciel naczelnego dow\u00f3dztwa sowieckich si\u0142 zbrojnych w roli sygnatariusza wyst\u0105pi\u0142 marsza\u0142ek Gieorgij \u017bukow; alianci zachodni powierzyli to zadanie brytyjskiemu genera\u0142owi lotnictwa Arthurowi Tedderowi. Ponadto dokument podpisali jako \u015bwiadkowie naczelny dow\u00f3dca ameryka\u0144skiego lotnictwa strategicznego gen. Carl A. Spaatz i dow\u00f3dca 1. Armii Francuskiej gen. Jean de Lattre de Tassigny (jako \u015bwiadek i przyjmuj\u0105cy kapitulacj\u0119). Wcze\u015bniej dosz\u0142o do zamieszania proceduralnego wok\u00f3\u0142 przedstawiciela Francji, kt\u00f3ry zagrozi\u0142 pope\u0142nieniem samob\u00f3jstwa, je\u015bli nie zostanie dopuszczony do podpisania aktu kapitulacji, a na sali nie znajdzie si\u0119 francuska flaga. Feldmarsza\u0142ek Keitel z\u0142o\u015bliwie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce podpis francuskiego genera\u0142a powinien znale\u017a\u0107 si\u0119 po obu stronach aktu \u2013 zwyci\u0119zc\u00f3w i zwyci\u0119\u017conych. Zgodnie z ustaleniami z Reims akt kapitulacji Rzeszy wszed\u0142 w \u017cycie o 23.01 czasu \u015brodkowoeuropejskiego. W ZSRS by\u0142a ju\u017c 1:01. St\u0105d jednodniowa r\u00f3\u017cnica w \u015bwi\u0119towaniu dnia zwyci\u0119stwa pomi\u0119dzy krajami zachodnimi a Zwi\u0105zkiem Sowieckim oraz wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Rosj\u0105.<\/span><\/p>\n

Formalna kapitulacja Rzeszy nie ko\u0144czy\u0142a walk w niekt\u00f3rych zak\u0105tkach Europy wci\u0105\u017c kontrolowanych przez resztki si\u0142 Wehrmachtu i SS. W Czechach Niemcy dysponowali wci\u0105\u017c blisko milionem \u017co\u0142nierzy pod dow\u00f3dztwem feldmarsza\u0142ka Ferdinanda Sch\u00f6rnera. Po kapitulacji Berlina skierowano przeciwko nim si\u0142y 1. Frontu Ukrai\u0144skiego marsza\u0142ka Iwana Koniewa, w kt\u00f3rych sk\u0142ad wchodzi\u0142y m.in. 2. Armia WP oraz czechos\u0142owacki 1. Czechos\u0142owackiego Korpusu Armijnego. 5 maja w Pradze wybuch\u0142o powstanie. Mimo gigantycznej przewagi militarnej Niemcy zdecydowali si\u0119 na podj\u0119cie rozm\u00f3w i jednoczesne przebijanie si\u0119 w kierunku frontu zachodniego. Rozkazom nie podporz\u0105dkowa\u0142o si\u0119 SS, kt\u00f3re brutalnie pacyfikowa\u0142o miasto. Dopiero wieczorem 9 maja wojska SS z\u0142o\u017cy\u0142y bro\u0144 przed nadci\u0105gaj\u0105cymi oddzia\u0142ami sowieckimi. Cz\u0119\u015b\u0107 wycofuj\u0105cych si\u0119 na zach\u00f3d Niemc\u00f3w stawia\u0142a op\u00f3r do 11 maja. Dzie\u0144 wcze\u015bniej bro\u0144 z\u0142o\u017cy\u0142y broni\u0105ce si\u0119 od jesieni 1944 r. resztki wojsk niemieckich nad Ba\u0142tykiem \u2013 na Helu, \u017bu\u0142awach, K\u0119pie Oksywskiej, Mierzei Wi\u015blanej i w Kurlandii. Niekt\u00f3re odci\u0119te oddzia\u0142y niemieckie, m.in. na Wyspach Normandzkich, podda\u0142y si\u0119 bez walki dopiero 16 maja. 11 czerwca na Spitsbergenie podda\u0142a si\u0119 za\u0142oga niemieckiej stacji meteorologicznej. 17 sierpnia do Argentyny dop\u0142yn\u0105\u0142 ostatni aktywny niemiecki okr\u0119t podwodny U-977.<\/span><\/p>\n

Mimo kapitulacji wszystkich si\u0142 niemieckich we Flensburgu wci\u0105\u017c dzia\u0142a\u0142 rz\u0105d Rzeszy. Dopiero 23 maja Brytyjczycy zdecydowali si\u0119 na aresztowanie jego cz\u0142onk\u00f3w. Szczeg\u00f3lny niepok\u00f3j istnienie rz\u0105du D\u00f6nitza wywo\u0142ywa\u0142o w Moskwie. Stalin uwa\u017ca\u0142, \u017ce to element przygotowa\u0144 zachodnich aliant\u00f3w do agresji na ZSRS i jego satelit\u00f3w. 5 czerwca 1945 r. w\u0142adz\u0119 nad Niemcami przej\u0119\u0142a Sojusznicza Rada Kontroli Niemiec, ko\u0144cz\u0105c w ten spos\u00f3b histori\u0119 III Rzeszy.<\/span><\/p>\n

Wojn\u0119 na Dalekim Wschodzie zako\u0144czy\u0142a bezwarunkowa kapitulacja Japonii 2 wrze\u015bnia 1945 r. Najwi\u0119kszy konflikt w dziejach poch\u0142on\u0105\u0142 ponad 50 mln ofiar \u2013 poleg\u0142ych, zamordowanych i zmar\u0142ych w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych. Wed\u0142ug danych przedstawionych w publikacji Instytutu Pami\u0119ci Narodowej \u201ePolska 1939\u20131945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami\u201d, pod redakcj\u0105 prof. Wojciecha Materskiego i prof. Tomasza Szaroty, w czasie II wojny \u015bwiatowej zgin\u0119\u0142o od 5,6 do 5,8 mln obywateli polskich.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

75 lat temu zako\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa w Europie Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP) Niemcy, Berlin, 1945-05-08. Feldmarsza\u0142ek Wilhelm Keitel (u szczytu sto\u0142u) podpisa\u0142 akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Fot. PAP\/CAF\/APN 75 lat temu, 8 maja 1945 r., zako\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa w Europie. Akt kapitulacji Niemiec oznacza\u0142 koniec sze\u015bcioletnich zmaga\u0144. Nie oznacza\u0142 jednak uwolnienia kontynentu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78079"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78079"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78102,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78079\/revisions\/78102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}