{"id":78365,"date":"2020-05-19T17:09:22","date_gmt":"2020-05-19T15:09:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=78365"},"modified":"2020-05-19T08:51:51","modified_gmt":"2020-05-19T06:51:51","slug":"29-09-42","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=78365","title":{"rendered":"75 lat temu wyzwolony zosta\u0142 niemiecki kompleks oboz\u00f3w KL Mauthausen-Gusen"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>75 lat temu wyzwolony zosta\u0142 niemiecki kompleks oboz\u00f3w KL Mauthausen-Gusen<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Gusen, Austria, 07.05.2017. Pozosta\u0142o\u015bci nazistowskiego obozu koncentracyjnego KZ-Mauthausen-Gusen na terenie Gusen, 7 bm., kt\u00f3re wi\u0119kszej mierze zosta\u0142o zabudowane po wojnie przez mieszka\u0144c\u00f3w. W Austrii przebywa polska delegacja z wiceszefem MSZ Janem Dziedziczakiem i wiceminister kultury Magdalen\u0105 Gawin. Fot. PAP\/J. Kami\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

75 lat temu, 5 maja 1945 r., wojska ameryka\u0144skie wyzwoli\u0142y niemiecki ob\u00f3z koncentracyjny Mauthausen-Gusen \u2013 miejsce zag\u0142ady m.in. ok. 30 tys. Polak\u00f3w. Kompleks na terenie Austrii by\u0142 jednym z najstraszniejszych element\u00f3w niemieckiej machiny \u015bmierci.<\/strong><\/p>\n

\n

\u201eM\u00f3j blokowy w Dachau powiedzia\u0142, \u017ceby\u015bmy pami\u0119tali, \u017ce jedziemy do najci\u0119\u017cszego obozu, gdzie naprawd\u0119 potrzeba b\u0119dzie du\u017cego wysi\u0142ku, \u017ceby przetrwa\u0107. Ale te\u017c zacytowa\u0142 nam Szekspira, by\u015bmy wierzyli, \u017ce nie ma takiej nocy, po kt\u00f3rej nie za\u015bwieci\u0142oby s\u0142o\u0144ce. Nam te\u017c za\u015bwieci\u2026\u201d \u2013 wspomina\u0142 Stanis\u0142aw Dobosiewicz. W podobozie Gusen I, nale\u017c\u0105cym do kompleksu oboz\u00f3w, jako numer 166 przetrwa\u0142 niemal pi\u0119\u0107 lat \u2013 od ko\u0144ca maja 1940 r. do dnia wyzwolenia. Podobnie jak wielu innych wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych wiedzia\u0142, \u017ce trafia do miejsca b\u0119d\u0105cego symbolem bestialstwa niemieckiego totalitaryzmu. Niekt\u00f3rzy okre\u015blali ten ob\u00f3z jako \u201emordhausen\u201d.<\/span><\/p>\n

Kompleks Mauthausen nale\u017ca\u0142 do grupy tzw. starych oboz\u00f3w koncentracyjnych, powsta\u0142ych jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej. Zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w sierpniu 1938 r., p\u00f3\u0142 roku po aneksji Austrii przez III Rzesz\u0119. Miejsce pod przysz\u0142y ob\u00f3z dow\u00f3dztwo SS wybra\u0142o niemal natychmiast po wkroczeniu wojsk niemieckich. W Mauthausen wydobywano wysokiej jako\u015bci granit. SS utworzy\u0142o wyspecjalizowane przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3rego celem by\u0142o wykorzystywanie niewolniczej pracy wi\u0119\u017ani\u00f3w do budowy monumentalnych obiekt\u00f3w metropolii Rzeszy \u2013 Berlina i Norymbergii. Drugim celem funkcjonowania by\u0142o wyniszczanie potencjalnych przeciwnik\u00f3w re\u017cimu. Pocz\u0105tkowo byli to g\u0142\u00f3wnie socjali\u015bci, socjaldemokraci i komuni\u015bci do niedawna dzia\u0142aj\u0105cy w Austrii. Ju\u017c w grudniu 1939 r. podj\u0119to decyzj\u0119 o wybudowaniu filii obozu w odleg\u0142ym o 4 km Gusen. Na pocz\u0105tku 1940 r. w kompleksie Mauthausen-Gusen pracowa\u0142o ju\u017c ponad 3 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w. Po przybyciu do Gusen I pierwszych transport\u00f3w Polak\u00f3w esesmani okre\u015blali ten ob\u00f3z jako: \u201eVernichtungslager f\u00fcr die polnische Intelligenz\u201d \u2013 ob\u00f3z zag\u0142ady dla polskiej inteligencji.<\/span><\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do p\u00f3\u017aniejszych oboz\u00f3w zag\u0142ady w Mauthausen-Gusen g\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem zadawania \u015bmierci by\u0142a wyniszczaj\u0105ca praca. Praca w kamienio\u0142omach zaczyna\u0142a si\u0119 o \u015bwicie i trwa\u0142a do zachodu s\u0142o\u0144ca, z regu\u0142y oko\u0142o dziesi\u0119ciu godzin. W \u015brodku dnia zarz\u0105dzano p\u00f3\u0142godzinn\u0105 przerw\u0119 na obiad. Wi\u0119\u017ani\u00f3w przeznaczonych do jak najszybszego u\u015bmiercenia kierowano do wnoszenia g\u0142az\u00f3w z kamienio\u0142omu Wiener Graben po stromych, licz\u0105cych 186 stopni schodach, nazywanych \u201eschodami \u015bmierci\u201d. W p\u00f3\u017aniejszym okresie funkcjonowania obozu schody s\u0142u\u017cy\u0142y do wst\u0119pnej selekcji nowoprzyby\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy nie byli zdolni do wniesienia ci\u0119\u017ckich kamieni po schodach, byli spychani w przepa\u015b\u0107. Przeprowadzaj\u0105cy selekcj\u0119 esesmani nazywali ich \u201espadochroniarzami\u201d.<\/span><\/p>\n

We wspomnieniach wi\u0119\u017ani\u00f3w chwila przybycia zapisa\u0142a si\u0119 jako najgorsza podczas ca\u0142ego pobytu w \u201ekacecie\u201d. \u201eTo by\u0142 najci\u0119\u017cszy moment, bo cz\u0142owiek trafia\u0142 do innego \u015bwiata. To by\u0142o \u017cycie, kt\u00f3re nie mog\u0142o pomie\u015bci\u0107 si\u0119 w g\u0142owie! Co\u015b okropnego, \u017ceby tak cz\u0142owieka traktowa\u0107. Nikt by sobie tego nie wyobrazi\u0142. Dochodzi\u0142y s\u0142uchy, \u017ce w obozach morduj\u0105, ale przekona\u0107 si\u0119 o tym na w\u0142asnej sk\u00f3rze, to co innego\u201d \u2013 opisywa\u0142 Jerzy Roso\u0142owski, kt\u00f3ry zosta\u0142 wi\u0119\u017aniem Mauthausen-Gusen w 1944 r. Istotnym etapem \u201eprzyj\u0119cia do obozu\u201d by\u0142o odarcie wi\u0119\u017ani\u00f3w z godno\u015bci. Odbierano im ubrania i wszystkie rzeczy osobiste, golono g\u0142owy, dezynfekowano ich i wydawano pasiasty drelich lub stare mundury wojskowe. \u201eNie orientowali\u015bmy si\u0119 w tym wszystkim. Pop\u0119dzali nas kijami, \u017ceby szybko rozbiera\u0107 si\u0119 do naga, wyrzucili\u015bmy wszystkie nasze rzeczy. Byli\u015bmy p\u0119dzeni jak stado oszala\u0142ych ze strachu zwierz\u0105t, to w t\u0119, to w tamt\u0105 stron\u0119\u201d \u2013 wspomina\u0142 jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w przyby\u0142ych do obozu w 1943 r. Krzyk esesman\u00f3w i przemoc towarzyszy\u0142y wi\u0119\u017aniom w czasie ca\u0142ego koszmaru pobytu. \u201eJe\u017celi nie dosta\u0142o si\u0119 kijem, to by\u0142 szcz\u0119\u015bliwy dzie\u0144. Ka\u017cda czynno\u015b\u0107 \u2013 czy noszenie kamieni, czy zbi\u00f3rka, czy tworzenie grup obozowych \u2013 to by\u0142 jeden wrzask, jedno bicie, mordowanie\u201d \u2013 relacjonowa\u0142 Leon Ceglarz, kt\u00f3ry do Gusen I trafi\u0142 w 1940 r.<\/span><\/p>\n

W 1942 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 b\u0142yskawiczna rozbudowa kompleksu oboz\u00f3w Mauthausen-Gusen. Obozy zlokalizowane na terenie Rzeszy sta\u0142y si\u0119 wa\u017cnymi o\u015brodkami produkcji zbrojeniowej. Kierownictwo SS og\u0142osi\u0142o \u201emobilizacj\u0119 wszelkich si\u0142 wi\u0119\u017aniarskich do cel\u00f3w wojennych\u201d. W ci\u0105gu kilkunastu miesi\u0119cy powsta\u0142o ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t podoboz\u00f3w podporz\u0105dkowanych g\u0142\u00f3wnemu w Mauthausen. Jego kierownictwo decydowa\u0142o o rozdziale wi\u0119\u017ani\u00f3w pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lne przedsi\u0119biorstwa zbrojeniowe pracuj\u0105ce na rzecz niemieckiej machiny wojennej. Wi\u0119\u017aniowie pracowali r\u00f3wnie\u017c przy rozbudowie podziemnych korytarzy maj\u0105cych pomie\u015bci\u0107 fabryki zbrojeniowe.<\/span><\/p>\n

W 1944 r. do obozu nap\u0142ywa\u0142y tysi\u0105ce z innych oboz\u00f3w koncentracyjnych po\u0142o\u017conych bli\u017cej frontu oraz niszczonej Warszawy. \u201eW sierpniu 1944 do Gusen przysz\u0142y dwa transporty m\u0142odych ludzi, warszawiak\u00f3w, powsta\u0144c\u00f3w. Przyjechali do nas jako wielcy bohaterowie. Dopiero po kilku dniach, kiedy dostali si\u0119 do pracy w kamienio\u0142omach i kapo zamordowali kilku z nich, zrozumieli swoj\u0105 sytuacj\u0119. Wcze\u015bniej nie wiedzieli, co to jest ob\u00f3z koncentracyjny\u201d \u2013 wspomina\u0142 jeden z wieloletnich wi\u0119\u017ani\u00f3w Gusen, Witold Domachowski.<\/span><\/p>\n

Pomimo licznych podzia\u0142\u00f3w pomi\u0119dzy wi\u0119\u017aniami i niekiedy wzajemnej niech\u0119ci we wspomnieniach przewija si\u0119 przekonanie, \u017ce kluczowe dla przetrwania by\u0142o wzajemne podtrzymywanie si\u0119 na duchu. \u201eNasza konspiracja w obozie polega\u0142a na tym, by pom\u00f3c drugiemu, uratowa\u0107 mu \u017cycie. To by\u0142y rzeczy najistotniejsze. Nie by\u0142o karabin\u00f3w i innej mo\u017cliwo\u015bci obrony. Walka sz\u0142a o przetrwanie\u201d \u2013 podkre\u015bla\u0142 jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3ry w Gusen I sp\u0119dzi\u0142 pi\u0119\u0107 lat.<\/span><\/p>\n

Wielk\u0105 rol\u0119 w przetrwaniu odgrywa\u0142 te\u017c osobisty charakter i pomys\u0142owo\u015b\u0107. Pisarz i pie\u015bniarz Stanis\u0142aw Grzesiuk stwierdzi\u0142, \u017ce jego szans\u0105 na prze\u017cycie b\u0119dzie wspieranie innych wi\u0119\u017ani\u00f3w gr\u0105 na band\u017coli. Kupi\u0142 j\u0105 za 400 papieros\u00f3w, r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 400 kawa\u0142k\u00f3w obozowego chleba. Zachowany do dzi\u015b instrument z Myszk\u0105 Miki i napisem jest jednym z najwa\u017cniejszych \u015bwiadectw \u017cycia w obozie. Band\u017cola by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zabezpieczeniem przed pozbawieniem cz\u0142owiecze\u0144stwa. \u201eTo jest celem oboz\u00f3w, \u017ceby zanim ludzie umr\u0105 z g\u0142odu i przem\u0119czenia, zamieni\u0107 ich przedtem w byd\u0142o, upodli\u0107, wyzu\u0107 z wszystkiego, co ludzkie\u201d \u2013 wyja\u015bnia\u0142 Grzesiuk we wspomnieniach \u201ePi\u0119\u0107 lat kacetu\u201d.<\/span><\/p>\n

Dla innych ucieczk\u0105 od koszmaru \u017cycia w obozie by\u0142o \u017cycie duchowe. W Gusen grupa wyk\u0142adowc\u00f3w akademickich prowadzi\u0142a swoisty uniwersytet obozowy. \u201eTe wyk\u0142ady by\u0142y bardzo buduj\u0105ce, jedna z najwspanialszych rzeczy. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce poza wyniszczaj\u0105c\u0105 prac\u0105 ju\u017c nic nie istnieje, a tymczasem byli ludzie, kt\u00f3rzy tak si\u0119 po\u015bwi\u0119cali. Odrobny [Kazimierz, dzia\u0142acz narodowy z Wielkopolski \u2013 przyp. red.] m\u00f3wi\u0142 nam: Wy do kraju nie b\u0119dziecie wracali, pojedziecie na studia w Londynie. Przedstawia\u0142 nam przysz\u0142o\u015b\u0107 w jasnych barwach\u201d \u2013 wspomina\u0142 jeden z m\u0142odych wi\u0119\u017ani\u00f3w Gusen I.<\/span><\/p>\n

Jako jeden z najbardziej wstrz\u0105saj\u0105cych moment\u00f3w w obozie wi\u0119\u017aniowie opisywali pierwsze zetkni\u0119cie si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 przyjaci\u00f3\u0142. \u201ePierwszego dnia w krematorium pali\u0142em koleg\u0119 \u2013 tego pierwszego pami\u0119tam. Wiem, \u017ce pali\u0142em nast\u0119pnych, ale nie pami\u0119tam, w jakich okoliczno\u015bciach, ju\u017c by\u0142em uodporniony. To by\u0142 przedmiot po prostu\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 jeden przydzielonych do obs\u0142ugi krematorium.<\/span><\/p>\n

W Mauthausen-Gusen dokonywano tak\u017ce koszmarnych eksperyment\u00f3w medycznych. Lekarzowi naczelnemu oboz\u00f3w podlega\u0142a grupa sze\u015bciu, dwunastu lekarzy oraz kilkudziesi\u0119ciu sanitariuszy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 eksperyment\u00f3w by\u0142a zlecana przez kierownictwo SS. Niekiedy jednak lekarze podejmowali \u201ew\u0142asne inicjatywy\u201d. Eduard Kreschach, pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 naczelnego lekarza oboz\u00f3w w latach 1941\u20131943, by\u0142 szczeg\u00f3lnie znany z zastrzyk\u00f3w dosercowych zwanych przez wi\u0119\u017ani\u00f3w \u201eszprycami\u201d. S\u0142u\u017c\u0105cy w Mauthausen Hermann Richter prowadzi\u0142 \u201eprogram badawczy\u201d polegaj\u0105cy na przeprowadzaniu operacji usuni\u0119cia niekt\u00f3rych organ\u00f3w wewn\u0119trznych w celu sprawdzenia, jak d\u0142ugo da si\u0119 \u017cy\u0107 po przeprowadzeniu takiego zabiegu. Lekarz obozu Gusen I testowa\u0142 na wi\u0119\u017aniach \u015brodki chemiczne dostarczane przez jeden z najwi\u0119kszych niemieckich koncern\u00f3w chemicznych, IG Farben.<\/span><\/p>\n

Zbrodnie w Mauthausen i obozach podleg\u0142ych trwa\u0142y niemal do samego ko\u0144ca ich istnienia. Pomi\u0119dzy 21 i 25 kwietnia 1945 r. zagazowanych zosta\u0142o 650 wi\u0119\u017ani\u00f3w. 28 kwietnia zamordowano kilkudziesi\u0119ciu. W chaosie ostatnich chwil istnienia III Rzeszy codziennie z g\u0142odu umiera\u0142o blisko dwie\u015bcie os\u00f3b. Tysi\u0105ce zmar\u0142y z wyczerpania lub zosta\u0142o zamordowanych podczas marsz\u00f3w \u015bmierci. Pomi\u0119dzy zim\u0105 1944\/1945 a dniem wyzwolenia w systemie oboz\u00f3w Mauthausen-Gusen \u017cycie straci\u0142o 45 tys. os\u00f3b, po\u0142owa og\u00f3lnej liczby ofiar sze\u015bciu lat istnienia oboz\u00f3w. Przewin\u0119\u0142o si\u0119 przez nie 335 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W nocy z 2 na 3 maja za\u0142oga SS uciek\u0142a z Mauthausen przed zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 wojskami ameryka\u0144skimi i nieuchronnym rozliczeniem przez wi\u0119\u017ani\u00f3w. Kontrol\u0119 nad obozem przej\u0119\u0142a policja z Wiednia z\u0142o\u017cona z m\u0119\u017cczyzn niezdolnych do s\u0142u\u017cby wojskowej. 5 maja, ok. godz. 17 do obozu Mauthausen dotar\u0142y czo\u0142gi ameryka\u0144skiej 11. Dywizji Pancernej. Pierwszy, kt\u00f3ry przekroczy\u0142 bram\u0119, by\u0142 dowodzony przez sier\u017canta Alberta J. Kosieka. \u201eJak zobaczyli\u015bmy zielony uniform, he\u0142m ameryka\u0144ski, to niebo nam si\u0119 otworzy\u0142o. Ludzie skakali, ta\u0144czyli\u2026 To by\u0142a najpi\u0119kniejsza chwila, jeste\u015bmy wolni\u201d \u2013 wspomina\u0142 Lech Grze\u015bkowiak z obozu Gusen I. \u201eDo mnie po pi\u0119ciu latach nie dociera\u0142o, \u017ce ju\u017c nie jestem numerem, \u017ce zn\u00f3w nazywam si\u0119 Witold Domachowski\u201d \u2013m\u00f3wi\u0142 inny wi\u0119zie\u0144. Tego samego wieczoru wi\u0119\u017aniowie przej\u0119li ogromne zapasy \u017cywno\u015bci przeznaczone dla esesman\u00f3w. Tak jak w innych obozach wielu zmar\u0142o z przejedzenia. W wielu barakach wprowadzono \u201ere\u017cim\u201d \u2013 wolno by\u0142o je\u015b\u0107 jedynie niewielkie porcje w odst\u0119pach kilku godzin. Opornych bito kijami. Ci, kt\u00f3rzy mieli si\u0142\u0119 i pragn\u0119li zemsty, przyst\u0105pili do \u201eos\u0105dzania\u201d wi\u0119\u017ani\u00f3w funkcyjnych \u2013 blokowych i kapo \u2013 oraz donosicieli. \u201eAmerykanie dali nam dwa dni i powiedzieli, \u017ce my tu stanowimy prawo\u201d \u2013 wyja\u015bnia\u0142 jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ostatni komendant Mauthausen SS-Standartenf\u00fchrer Franz Ziereis ukrywa\u0142 si\u0119 w G\u00f3rnej Austrii. 23 maja zosta\u0142 postrzelony przy pr\u00f3bie aresztowania przez \u017candarmeri\u0119 ameryka\u0144sk\u0105. Przewieziono go do szpitala w Gusen. Tam zosta\u0142 rozpoznany przez jednego z wi\u0119\u017ani\u00f3w. W ostatnich godzinach \u017cycia z\u0142o\u017cy\u0142 zeznania, w kt\u00f3rych odrzuci\u0142 oskar\u017cenia o zbrodnie i usprawiedliwia\u0142 si\u0119 \u201ewykonywaniem rozkaz\u00f3w\u201d. Nast\u0119pnego dnia jego cia\u0142o zosta\u0142o powieszone przez wi\u0119\u017ani\u00f3w na drutach ogrodzenia obozu Gusen I. W walkach w maju 1945 r. zgin\u0105\u0142 te\u017c pierwszy komendant Mauthausen Albert Sauer. 8 maja samob\u00f3jstwo pope\u0142ni\u0142 Schutzhaftlagerf\u00fchrer (szef pionu administracji obozu odpowiedzialnej za wi\u0119\u017ani\u00f3w), zast\u0119pca Ziereisa i pierwszy komendant podobozu Ebensee Georg Bachmayer. Wcze\u015bniej zastrzeli\u0142 \u017con\u0119 i dw\u00f3jk\u0119 dzieci. W 1946 r. sprawa zbrodni w po\u0142o\u017conych w Austrii obozach koncentracyjnych by\u0142a rozpatrywana w trakcie proces\u00f3w norymberskich i proces\u00f3w w Dachau. Przed s\u0105dami stan\u0119\u0142o w sumie 299 esesman\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych w obozach w okupowanej Austrii.<\/span><\/p>\n

Kompleks Mauthausen-Gusen znalaz\u0142 si\u0119 w sowieckiej strefie okupacyjnej. Pocz\u0105tkowo cz\u0119\u015b\u0107 barak\u00f3w zosta\u0142a zaadaptowana na koszary. W czerwcu 1947 r. sowieci przekazali teren dawnego obozu Mauthausen, wraz ze schodami \u015bmierci, rz\u0105dowi Austrii. W kolejnych latach wi\u0119kszo\u015b\u0107 barak\u00f3w rozebrano. Podobny los spotka\u0142 ogrodzenie. Wiele obiekt\u00f3w zaadaptowano do nowych cel\u00f3w. W kolejnych dziesi\u0119cioleciach teren potencjalnych miejsc pami\u0119ci ulega\u0142 systematycznemu zmniejszeniu. W\u0142adze Austrii d\u0105\u017cy\u0142y r\u00f3wnie\u017c do przedstawienia Mauthausen g\u0142\u00f3wnie jako symbolu martyrologii, \u201epierwszej ofiary III Rzeszy\u201d.<\/span><\/p>\n

Niemal ca\u0142kowitemu zatarciu uleg\u0142a przestrze\u0144 podobozu Gusen I. W prywatne r\u0119ce przesz\u0142y nieliczne istniej\u0105ce obiekty, w tym budynek bramy obozowej (i zarazem wartownia SS), tzw. Jourhaus, oraz dawne koszary SS, kt\u00f3re zosta\u0142y przekszta\u0142cone w domy mieszkalne, a tak\u017ce teren placu apelowego obozu, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 obecnie na terenie aktywnego zak\u0142adu kamieniarskiego. W 2016 r. powsta\u0142 list otwarty do w\u0142adz Austrii, podpisany przez grup\u0119 osobisto\u015bci zajmuj\u0105cych si\u0119 histori\u0105, ochron\u0105 miejsc pami\u0119ci i polityk\u0105 historyczn\u0105 w Polsce, co doprowadzi\u0142o do zainteresowania polskiej i austriackiej opinii publicznej spraw\u0105 Gusen. W czerwcu 2016 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydelegowa\u0142o wiceminister Magdalen\u0119 Gawin w celu podj\u0119cia rozm\u00f3w dot. powstrzymania dewastacji pozosta\u0142o\u015bci po KL Gusen. W po\u0142owie lipca 2016 r., na skutek negocjacji w\u0142adz polskich, austriacki parlament przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 o ustanowieniu federalnego urz\u0119du \u201eMiejsce Pami\u0119ci KL Mauthausen\u201d.<\/span><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 2016 r. plac apelowy po KL Gusen zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w Republiki Austrii. Oznacza to obj\u0119cie tego terenu, znajduj\u0105cego si\u0119 obecnie w r\u0119kach prywatnych, ochron\u0105 konserwatorsk\u0105, kt\u00f3ra pozwala zapobiec niekontrolowanym przekszta\u0142ceniom tego miejsca. W Gusen Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie chcia\u0142aby utworzy\u0107 Europejskie Centrum Edukacyjne im. Henryka S\u0142awika.<\/span><\/p>\n

\n

Cytaty ze wspomnie\u0144 wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu na podstawie zbioru \u201eOcaleni z Mauthausen. Historia m\u00f3wiona\u201d wydanego nak\u0142adem Domu Spotka\u0144 z Histori\u0105 i O\u015brodka KARTA<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

75 lat temu wyzwolony zosta\u0142 niemiecki kompleks oboz\u00f3w KL Mauthausen-Gusen Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP) Gusen, Austria, 07.05.2017. Pozosta\u0142o\u015bci nazistowskiego obozu koncentracyjnego KZ-Mauthausen-Gusen na terenie Gusen, 7 bm., kt\u00f3re wi\u0119kszej mierze zosta\u0142o zabudowane po wojnie przez mieszka\u0144c\u00f3w. W Austrii przebywa polska delegacja z wiceszefem MSZ Janem Dziedziczakiem i wiceminister kultury Magdalen\u0105 Gawin. Fot. PAP\/J. Kami\u0144ski 75 lat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78365"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78375,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78365\/revisions\/78375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}