{"id":78472,"date":"2022-07-25T17:09:48","date_gmt":"2022-07-25T15:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=78472"},"modified":"2022-07-16T06:25:19","modified_gmt":"2022-07-16T04:25:19","slug":"02-09-48","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=78472","title":{"rendered":"Cudowny p\u0142aszcz sn\u00f3w J\u00f3zefa w technikolorze [komentarz do parszy Wa-jeszew]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Cudowny p\u0142aszcz sn\u00f3w J\u00f3zefa w technikolorze [komentarz do parszy Wa-jeszew]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Gregg Drinkwater<\/strong>
\nT\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ok\u0142adka \u201eChiduszu” 10\/2018 Autorka: Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n

Dzieje J\u00f3zefa, najd\u0142u\u017cszy ci\u0105g\u0142y fragment narracji w ksi\u0119dze Be-reszit, s\u0105 jednym z najbogatszych i najbardziej szczeg\u00f3\u0142owych opis\u00f3w postaci w ca\u0142ej Biblii Hebrajskiej. Opowie\u015b\u0107 o jego \u017cyciu jest tak emocjonalna i z\u0142o\u017cona, \u017ce zar\u00f3wno staro\u017cytni, jak i wsp\u00f3\u0142cze\u015bni komentatorzy czuj\u0105 ogromn\u0105 potrzeb\u0119 analizowania i interpretowania ka\u017cdego jego posuni\u0119cia, identyfikowania si\u0119 z jego sukcesami i licznymi pr\u00f3bami, jakim jest poddawany. Thomas Mann, laureat literackiej Nagrody Nobla, napisa\u0142 nawet powie\u015b\u0107 zatytu\u0142owan\u0105 J\u00f3zef i jego bracia<\/em>. Badacze, rabini i aktywi\u015bci ruchu LGBT, szukaj\u0105cy w Biblii queerowych kontekst\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto skupiaj\u0105 si\u0119 na postaci J\u00f3zefa. Dramatyczna historia jego \u017cycia pe\u0142na wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w stanowi \u017cyzny grunt dla queerowych docieka\u0144. Wielu czytelnik\u00f3w z kr\u0119g\u00f3w LGBT zapytanych o to, kt\u00f3ra ze wszystkich postaci biblijnych wed\u0142ug nich mog\u0142aby by\u0107 gejem, wskaza\u0142oby w\u0142a\u015bnie J\u00f3zefa.<\/strong><\/span><\/p>\n

Wielu staro\u017cytnych rabin\u00f3w i komentator\u00f3w zwraca\u0142o uwag\u0119 na szczeg\u00f3ln\u0105 \u201ewra\u017cliwo\u015b\u0107\u201d J\u00f3zefa, co tym bardziej u\u0142atwia wsp\u00f3\u0142czesnym czytelnikom patrzenie na jego posta\u0107 przez queerowy obiektyw. Raszi pisa\u0142 na przyk\u0142ad, \u017ce J\u00f3zef \u201euk\u0142ada\u0142 w\u0142osy i malowa\u0142 powieki, \u017ceby dobrze wygl\u0105da\u0107\u201d. Jak zobaczymy p\u00f3\u017aniej, spostrze\u017cenia Rasziego nie s\u0105 jego oryginalnym pomys\u0142em, ale powt\u00f3rzeniem s\u0142\u00f3w \u017cyj\u0105cych przed nim tw\u00f3rc\u00f3w midraszy, kt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce w postaci J\u00f3zefa rzeczywi\u015bcie jest \u201eco\u015b wyj\u0105tkowego\u201d, co\u015b, co przez wieki ciekawi\u0142o egzeget\u00f3w. Cho\u0107 nie twierdzili oni, \u017ce J\u00f3zef by\u0142 gejem we wsp\u00f3\u0142czesnym znaczeniu tego s\u0142owa (idea homoseksualizmu w dzisiejszym rozumieniu nie istnia\u0142a w \u015bwiadomo\u015bci staro\u017cytnych Izraelit\u00f3w), mamy wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 dowod\u00f3w na to, \u017ce by\u0142 on w pewnym sensie queer \u2013 wycofany, zawsze na uboczu, odseparowany od rodziny, nie do ko\u0144ca pasuj\u0105cy do reszty. Odkryjmy wi\u0119c krok po kroku queerowo\u015b\u0107 J\u00f3zefa.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef jako naar<\/em><\/strong><\/h4>\n

Opis J\u00f3zefa z pierwszych wers\u00f3w parszy Wa-jeszew<\/em> wprawia\u0142 komentator\u00f3w w zak\u0142opotanie od dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat. Jest on tam przedstawiony jako siedemnastolatek, kt\u00f3ry wraz z bra\u0107mi dogl\u0105da stada owiec. W tym samym fragmencie nazwany zostaje naar<\/em> \u2013 ch\u0142opcem, m\u0142odzie\u0144cem. W czasach biblijnych siedemnastolatek uwa\u017cany by\u0142 za osob\u0119 doros\u0142\u0105, dlaczego wi\u0119c Tora nazywa J\u00f3zefa naar<\/em>? I sk\u0105d to doprecyzowanie, skoro wcze\u015bniej jednoznacznie podany zosta\u0142 jego wiek?<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug autor\u00f3w midrasza J\u00f3zef, cho\u0107 rzeczywi\u015bcie by\u0142 siedemnastolatkiem, \u201ezachowywa\u0142 si\u0119 jak ch\u0142opiec, malowa\u0142 oczy, kr\u0119ci\u0142 w\u0142osy i unosi\u0142 pi\u0119t\u0119\u201d (Be-reszit Raba <\/em>84:7). Czy dzi\u015b nie powiedzieliby\u015bmy, \u017ce m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry tak si\u0119 zachowuje, jest zniewie\u015bcia\u0142y, a nawet \u2013 pod\u0105\u017caj\u0105c za kulturowym stereotypem, jakkolwiek problematyczny by on nie by\u0142 \u2013 \u017ce jest gejem? Mimo \u017ce taka interpretacja wydaje si\u0119 by\u0107 oczywista dla wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika, w kulturach staro\u017cytnych, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d Grek\u00f3w i Rzymian, granica mi\u0119dzy ch\u0142opcem (jako przeciwie\u0144stwem m\u0119\u017cczyzny) a kobiet\u0105 nie by\u0142a tak wyra\u017ana jak dzisiaj. Nazywaj\u0105c J\u00f3zefa ch\u0142opcem, autor feminizuje jego posta\u0107, podaj\u0105c jednocze\u015bnie w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jego emocjonaln\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107. Okre\u015blenie naar<\/em> stawia go za\u015b w wyra\u017anej opozycji do braci, przedstawionych jako doro\u015bli, i sugeruje, \u017ce J\u00f3zef odznacza\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 niewinno\u015bci\u0105, co w Biblii cz\u0119sto oznacza bliski zwi\u0105zek z Bogiem.<\/span><\/p>\n

Inni komentatorzy pr\u00f3buj\u0105cy zrozumie\u0107 u\u017cycie s\u0142owa naar<\/em> zwr\u00f3cili uwag\u0119 na ca\u0142o\u015b\u0107 wersu, w kt\u00f3rym ono pada: we-hu naar et-bnaj Bilha we-et-bnaj Zilpa<\/em> (\u201eon to m\u0142odzieniec \u2013 z synami Bilhy i Zylpy\u201d; Be-reszit 37:2). Zgodnie z ich interpretacj\u0105 J\u00f3zef by\u0142 pomocnikiem kilku swoich braci (syn\u00f3w Bilhy i Zylpy \u2013 Dana, Naftalego, Gada i Asera)[1]<\/a>, a by\u0107 mo\u017ce nawet ich s\u0142ug\u0105[2]<\/a>. Niezale\u017cnie od celu, w jakim u\u017cyte by\u0142o to s\u0142owo, zastosowanie go w kontek\u015bcie J\u00f3zefa jest kolejnym dowodem na to, \u017ce by\u0142 on queerow\u0105 postaci\u0105 \u2013 odstaj\u0105c\u0105 od reszty rodziny, a by\u0107 mo\u017ce i feminizowan\u0105 przez braci.<\/span><\/p>\n

Wyj\u0105tkowy p\u0142aszcz dla wyj\u0105tkowego syna<\/strong><\/h4>\n

Jakub, ojciec J\u00f3zefa, traktowa\u0142 go w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b. Zaraz po wersie, w kt\u00f3rym pada s\u0142owo naar<\/em>, czytamy, \u017ce \u201emi\u0142owa\u0142 J\u00f3zefa nad wszystkich syn\u00f3w swoich, gdy\u017c synem staro\u015bci jego by\u0142; i sprawi\u0142 mu p\u0142aszcz strojny [z r\u0119kawami]\u201d (37:3). P\u0142aszcz J\u00f3zefa, po hebrajsku ketonet pasim<\/em>, cz\u0119sto opisywany by\u0142 jako \u201ep\u0142aszcz wielu kolor\u00f3w\u201d. Dzi\u015b mogliby\u015bmy go nazwa\u0107 \u201ecudownym p\u0142aszczem sn\u00f3w w technikolorze\u201d, nawi\u0105zuj\u0105c do s\u0142ynnego musicalu z 1968 roku. Ten element garderoby por\u00f3\u017cni\u0142 jednak J\u00f3zefa i jego braci: \u201eA widz\u0105c bracia jego, i\u017c go mi\u0142owa\u0142 ojciec nad wszystkich braci jego, znienawidzili go, i nie mogli m\u00f3wi\u0107 z nim uprzejmie\u201d (37:4).<\/span><\/p>\n

P\u0142aszcz jest widocznym symbolem faworyzowania J\u00f3zefa przez ojca, co podkre\u015blone jest przez u\u017cycie w zdaniu czasownika \u201ewidzie\u0107\u201d. Tekst nie m\u00f3wi, \u017ce bracia zrozumieli <\/em>albo odczuli<\/em>, \u017ce ojciec kocha\u0142 J\u00f3zefa bardziej ni\u017c innych. Oni to widzieli<\/em>. P\u0142aszcz jest namacalnym symbolem nowej hierarchii, kt\u00f3r\u0105 Jakub pr\u00f3buje ustanowi\u0107 w\u015br\u00f3d syn\u00f3w. J\u00f3zef jest najm\u0142odszym z nich, a jak Jakub doskonale wiedzia\u0142 po swoich do\u015bwiadczeniach z Ezawem, prawo pierworodnego nale\u017cy si\u0119 najstarszemu synowi \u2013 w tym przypadku Rubenowi[3]<\/a>. Tutaj, tak jak w historii z Ezawem, wyj\u0105tkowy element garderoby odgrywa szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w obaleniu rodzinnej hierarchii.<\/span><\/p>\n

Co jeszcze symbolizuje strojny p\u0142aszcz? Czy ma wyra\u017ca\u0107 jak\u0105\u015b g\u0142\u0119bsz\u0105, ukryt\u0105 prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 Jakub widzi w J\u00f3zefie, czy raczej maskowa\u0107 jego niedojrza\u0142o\u015b\u0107 wynikaj\u0105c\u0105 z bycia naar<\/em>? W biblijnym hebrajskim jest kilka okre\u015ble\u0144 na ubranie, w tym beged <\/em>i lewusz. Bgadim<\/em> to stroje, kt\u00f3re definiuj\u0105 nosz\u0105c\u0105 je osob\u0119 lub nadaj\u0105 jej znaczenia \u2013 jasne jest, \u017ce zar\u00f3wno osoba je nosz\u0105ca, jak i jej dzia\u0142ania s\u0105 szczeg\u00f3lnie istotne. Lewusz <\/em>za\u015b s\u0142u\u017c\u0105 zatajeniu czego\u015b \u2013 osoba, kt\u00f3ra je nosi, b\u0119dzie sprawia\u0142a wra\u017cenie kogo\u015b, kim w rzeczywisto\u015bci nie jest. Jak jest zatem z p\u0142aszczem J\u00f3zefa? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 komentator\u00f3w zgodzi\u0142aby si\u0119, \u017ce jego ketonet pasim<\/em> nale\u017cy niew\u0105tpliwie do kategorii beged<\/em>, poniewa\u017c definiuje go jako kogo\u015b, kto w przysz\u0142o\u015bci zostanie cnotliw\u0105 osob\u0105 (hebr. cadik<\/em>). Jednak w oczach braci J\u00f3zefa jego p\u0142aszcz jest lewusz<\/em> \u2013 widz\u0105 go oni nie tylko jako pr\u00f3b\u0119 wywy\u017cszenia si\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3d na to, \u017ce ojciec nie potrafi\u0142 skutecznie oceni\u0107 najm\u0142odszego syna (a przynajmniej oceni\u0107 go tak, jak widzieli go jego bracia). P\u0142aszcz \u015bwiadczy o wyj\u0105tkowo\u015bci J\u00f3zefa, przez co zagra\u017ca jego braciom \u2013 stawia go poza reszt\u0105 rodze\u0144stwa, a by\u0107 mo\u017ce nawet ponad nimi. Litery rdzenia imienia \u201eJ\u00f3zef\u201d mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c tworzy\u0107 hebrajskie s\u0142owo hosafa<\/em> \u2013 dodatek, nadmiar. Jak zauwa\u017ca badaczka Avivah Zornberg, bracia czuj\u0105 si\u0119 zagro\u017ceni przez to, co w J\u00f3zefie \u201edodatkowe i wyj\u0105tkowe\u201d, co \u015bwiadczy o jego wy\u017cszo\u015bci i oryginalno\u015bci.<\/span><\/p>\n

\u201eP\u0142aszcz J\u00f3zefa\u201d drzeworyt wg Forda Madoxa Browna \/ fot. The Metropolitan Museum of Art<\/em><\/span><\/p>\n

A co z samym J\u00f3zefem? Czy p\u0142aszcz pomaga mu zamaskowa\u0107 brak pewno\u015bci siebie i b\u00f3l, kt\u00f3ry odczuwa\u0142, dorastaj\u0105c bez matki? Rachela umar\u0142a przecie\u017c, kiedy by\u0142 dzieckiem. W jednym z midraszy czytamy nawet, \u017ce p\u0142aszcz J\u00f3zefa zrobiony by\u0142 ze skrawk\u00f3w sukni \u015blubnej jego matki. Czy p\u0142aszcz pozwala\u0142 mu wi\u0119c pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 autorytetem, kt\u00f3rego w rzeczywisto\u015bci nie mia\u0142? Czy J\u00f3zef u\u017cywa\u0142 krzykliwego, queerowego p\u0142aszcza jako atrybutu, kt\u00f3ry pomaga\u0142 mu podtrzymywa\u0107 fa\u0142szywy publiczny obraz osoby pewnej siebie? Rzeczywi\u015bcie w pocz\u0105tkowych wersach historii J\u00f3zefa nie ma \u015bladu dojrza\u0142o\u015bci emocjonalnej, kt\u00f3r\u0105 wykazuje si\u0119 on w dalszej cz\u0119\u015bci opowie\u015bci, kiedy w ko\u0144cu dorasta do \u201ewybra\u0144stwa\u201d na\u0142o\u017conego na niego przez ojca.<\/span><\/p>\n

Snowidz i marzyciel<\/strong><\/h4>\n

Centralnym punktem historii J\u00f3zefa opowiedzianej w parszy Wa-jeszew<\/em> s\u0105 jego dwa szczeg\u00f3\u0142owo opisane sny. J\u00f3zef opowiada o nich braciom, co pot\u0119guje ich gniew i nienawi\u015b\u0107: \u201eOto wi\u0105\u017cem snopy w\u015br\u00f3d pola; a oto powsta\u0142 snop m\u00f3j i stan\u0105\u0142; a oto otoczy\u0142y go snopy wasze, i k\u0142ania\u0142y si\u0119 snopowi mojemu\u201d (37:7). Bracia natychmiast reaguj\u0105, pytaj\u0105c: \u201eAlbo\u017c jako kr\u00f3l kr\u00f3lowa\u0107 chcesz nad nami? Albo\u017c jako w\u0142adca w\u0142ada\u0107 chcesz nami?\u201d (37:8).<\/span><\/p>\n

Klasyczni komentatorzy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 tu oczywist\u0105 wizj\u0119 przysz\u0142o\u015bci \u2013 bracia rzeczywi\u015bcie przyjd\u0105 w ko\u0144cu do J\u00f3zefa w poszukiwaniu zbo\u017ca i pok\u0142oni\u0105 si\u0119 przed nim. Rabini zauwa\u017caj\u0105, \u017ce \u201esnop\u201d J\u00f3zefa powstaje bez pomocy braci, co oznacza, \u017ce dochodzi on do w\u0142adzy samodzielnie, ale nie widz\u0105 potencjalnej fallicznej metaforyki snu. \u201eSnop\u201d J\u00f3zefa wznosi si\u0119 stanowczo i pr\u0119\u017cnie, podczas gdy te nale\u017c\u0105ce do jego braci wiotczej\u0105 wobec jego fallicznej si\u0142y. Czy powinno nas zatem dziwi\u0107, \u017ce bracia byli \u017ali i czuli si\u0119 zagro\u017ceni seksualnym wyzwaniem, kt\u00f3re zasugerowa\u0142 J\u00f3zef, opowiadaj\u0105c o swoim \u015bnie? Triumf nad bra\u0107mi jest tu przedstawiony w spos\u00f3b wyra\u017anie nawi\u0105zuj\u0105cy do p\u0142odno\u015bci \u2013 zbo\u017ce zbierane w snopy mo\u017cemy interpretowa\u0107 jako nieograniczony potencja\u0142 rozrodczy J\u00f3zefa. To przez niego wype\u0142ni si\u0119 przymierze, kt\u00f3re B\u00f3g zawar\u0142 z Abrahamem. To J\u00f3zef, a nie \u017caden z jego starszych braci, przeka\u017ce dar etycznego monoteizmu przysz\u0142ym pokoleniom. Po raz kolejny w Biblii prawo pierworodnego przejmuje m\u0142odszy syn i hierarchia zostaje odwr\u00f3cona. Reakcja braci nie mog\u0142aby by\u0107 bardziej przewidywalna \u2013 pr\u00f3buj\u0105 pozbawi\u0107 J\u00f3zefa jego m\u0119sko\u015bci, unieszkodliwi\u0107 j\u0105 i metaforycznie wykastrowa\u0107 uzurpatora-dziwaka.<\/span><\/p>\n

Bracia wyruszaj\u0105 wypasa\u0107 owce ojca do Szechem \u2013 miejsca pe\u0142nego erotycznej symboliki. To tam zosta\u0142a zgwa\u0142cona ich siostra Dina, na co jej bracia zareagowali niezwykle agresywnie, zabijaj\u0105c wszystkich m\u0119\u017cczyzn w okolicy, kiedy ci dochodzili do siebie po obrzezaniu. Gwa\u0142ciciele Diny zostaj\u0105 tym samym symbolicznie wykastrowani, aby nast\u0119pnie zgin\u0105\u0107 w chwili, gdy pozbawieni s\u0105 ju\u017c swej m\u0119sko\u015bci i seksualno\u015bci \u2013 w ten spos\u00f3b synowie Jakuba zaznaczaj\u0105 sw\u00f3j ostateczny triumf[4]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Teraz w Szechem bracia spiskuj\u0105 przeciwko J\u00f3zefowi, chc\u0105c go zabi\u0107. Widz\u0105c brata, krzycz\u0105: \u201eOto snowidz \u00f3w idzie!\u201d. Nie nazywaj\u0105 go po imieniu ani nie odnosz\u0105 si\u0119 do niego jak do brata. Odcinaj\u0105 si\u0119, nazywaj\u0105c go marzycielem, dziwakiem (queer), Innym, kt\u00f3rego si\u0119 wypieraj\u0105. Nie chc\u0105 go zrozumie\u0107 ani nawet z nim rozmawia\u0107.<\/span><\/p>\n

Jak bardzo przypomina to antygejowsk\u0105 nagonk\u0119! Bracia zamieniaj\u0105 si\u0119 w gang niepewnych swej seksualno\u015bci m\u0119\u017cczyzn zagro\u017conych przez rozrodcz\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 J\u00f3zefa. Najpierw nazywaj\u0105 go marzycielem i dziwakiem, aby za chwil\u0119 podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 odebrania mu przemoc\u0105 kontroli nad pojawiaj\u0105cym si\u0119 zagro\u017ceniem o spo\u0142eczno-seksualnym charakterze. Bo czym jest antygejowska nagonka, je\u015bli nie najbardziej dos\u0142ownie odegranym psychoseksualnym dramatem os\u00f3b zafiksowanych na punkcie swojej fallicznej t\u0119\u017cyzny? Czy nie jest to pr\u00f3ba zaprzeczenia zdolno\u015bci osoby queer do podwa\u017cenia heteronormatywnego wzorca, kt\u00f3ry utrzymuje wy\u017cszo\u015b\u0107 patriarchatu? Czy tego w\u0142a\u015bnie zagro\u017cenia nie symbolizuje J\u00f3zef?<\/span><\/p>\n

Podtrzymuj\u0105c psychoseksualny dramatyzm sytuacji, bracia wrzucaj\u0105 J\u00f3zefa do do\u0142u \u2013 miejsca, kt\u00f3re mo\u017cemy interpretowa\u0107 jako \u017ce\u0144ski antycz\u0142onek, reprezentuj\u0105cy w patriarchalnym \u015bwiatopogl\u0105dzie przeciwie\u0144stwo symbolicznego \u201esnopu we wzwodzie\u201d ze snu J\u00f3zefa. Na wizj\u0119 seksualnej w\u0142adzy, p\u0142odno\u015bci i triumfu bracia odpowiadaj\u0105 wrzuceniem marzyciela-dziwaka do ziemi, w g\u0142\u0119bok\u0105 i ciemn\u0105 przestrze\u0144 kojarz\u0105c\u0105 si\u0119 z macic\u0105. Pr\u00f3ba ca\u0142kowitej kastracji J\u00f3zefa jednak si\u0119 nie powodzi. D\u00f3\u0142 zmienia si\u0119 za to w miejsce odrodzenia \u2013 J\u00f3zef wychodzi z niego, aby ju\u017c bez braci kontynuowa\u0107 swoj\u0105 podr\u00f3\u017c. Zaczyna nowe \u017cycie, w\u0119dr\u00f3wk\u0119 w innym kierunku. Co wi\u0119cej w Torze wyra\u017anie powiedziane jest, \u017ce w dole, do kt\u00f3rego wrzucono J\u00f3zefa, nie by\u0142o wody. Ma to symbolizowa\u0107 moment narodzin, kiedy nowe \u017cycie, \u017ceby przetrwa\u0107, musi szybko opu\u015bci\u0107 macic\u0119, kt\u00f3ra nie jest ju\u017c dla niego bezpiecznym miejscem.<\/span><\/p>\n

Wrzucenie J\u00f3zefa do do\u0142u to nie koniec r\u00f3wni pochy\u0142ej, na kt\u00f3rej si\u0119 znajduje (zostanie jeszcze sprzedany jako niewolnik i trafi do wi\u0119zienia, aby dopiero p\u00f3\u017aniej odbi\u0107 si\u0119 od dna). Jest to jednak moment, w kt\u00f3rym od\u0142\u0105cza si\u0119 od rodziny i przyjmuje now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Wrzucenie J\u00f3zefa do do\u0142u i pozostawienie go na pewn\u0105 \u015bmier\u0107 oznacza ostateczny roz\u0142am mi\u0119dzy nim a rodzin\u0105 i prze\u0142omowy punkt w jego \u017cyciu. Historia pe\u0142na tego typu roz\u0142am\u00f3w i przemian wyra\u017anie koresponduje z historiami wielu os\u00f3b LGBT, kt\u00f3re tworz\u0105 dla siebie nowe to\u017csamo\u015bci i buduj\u0105 relacje od podstaw, po tym jak zostaj\u0105 odrzucone przez swoje biologiczne rodziny. Jak staje si\u0119 jasne p\u00f3\u017aniej, J\u00f3zef zmaga si\u0119 z poczuciem krzywdy i musi przej\u015b\u0107 osobist\u0105 i rodzinn\u0105 pr\u00f3b\u0119, zanim jakiekolwiek pojednanie b\u0119dzie mo\u017cliwe. Zainspirowana snem wizja triumfu nad bra\u0107mi w ko\u0144cu si\u0119 spe\u0142ni. Siedz\u0105c jednak w dole, J\u00f3zef jest samotny, g\u0142odny i pozbawiony braterskiego wsp\u00f3\u0142czucia. Musi czu\u0107 si\u0119 jak kompletny wyrzutek i Inny, brutalnie powalony przez m\u0119\u017cczyzn tak zastraszonych jego inno\u015bci\u0105, \u017ce nie s\u0105 w stanie z nim nawet rozmawia\u0107.<\/span><\/p>\n

Nabytek Potifara<\/strong><\/h4>\n

Narracja o socjoseksualnym charakterze trwa nawet po przybyciu J\u00f3zefa do Egiptu. Tym razem, ju\u017c nie jako naar<\/em>, staje si\u0119 on cz\u0119\u015bci\u0105 erotycznej intrygi, kt\u00f3ra wywo\u0142a\u0142a odwa\u017cne reakcje M\u0119drc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef trafia do Egiptu po tym, jak jego bracia w ostatniej chwili postanawiaj\u0105 sprzeda\u0107 go jako niewolnika zamiast zostawia\u0107 na pewn\u0105 \u015bmier\u0107. Tam kupuje go \u201ePotifar, dworzanin Faraona, naczelnik przybocznej stra\u017cy, Micrejczyk, od Iszmaelit\u00f3w, kt\u00f3rzy sprowadzili go tam\u201d (39:1). Przez ca\u0142\u0105 histori\u0119 J\u00f3zefa Tora przypomina nam, jak pi\u0119knym by\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105. R\u00f3wnie\u017c po jego przybyciu do Egiptu, chwil\u0119 przed tym, kiedy zaczyna zaleca\u0107 si\u0119 do niego \u017cona Potifara, czytamy: \u201eA by\u0142 Josef pi\u0119knej postaci, i pi\u0119knego wejrzenia\u201d (39:6).<\/span><\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 odwo\u0142a\u0144 do urody J\u00f3zefa m\u0119drcy Talmudu doszli do zaskakuj\u0105cego wniosku, odpowiadaj\u0105c na pytanie, co powodowa\u0142o Potifarem, kiedy kupowa\u0142 niewolnika. W traktacie Sota<\/em> 13b czytamy: \u201e[Potifar] kupi\u0142 [J\u00f3zefa] dla siebie; ale zst\u0105pi\u0142 Gabriel i wykastrowa\u0142 [Potifara], i przyszed\u0142 Gabriel i okaleczy\u0142 go, bo cho\u0107 oryginalnie imi\u0119 jego brzmia\u0142o Potifar, p\u00f3\u017aniej zmienione zosta\u0142o na Potifer\u0119\u201d. Roz\u0142\u00f3\u017cmy to zdanie na czynniki pierwsze. Kiedy m\u0119drcy pisz\u0105, \u017ce Potifar kupi\u0142 J\u00f3zefa dla siebie, wyra\u017anie sugeruj\u0105, \u017ce zrobi\u0142 to w celach erotycznych. Potifar by\u0142 dworzaninem faraona \u2013 z hebrajskiego saris<\/em> (w liczbie mnogiej sarisim<\/em>). W Tanachu ten sam termin u\u017cywany by\u0142 do opisu kastrat\u00f3w czy eunuch\u00f3w, kt\u00f3rzy czasami s\u0142u\u017cyli na dworze faraona. Rabini, cz\u0119\u015bciowo ze wzgl\u0119du na u\u017cyty we fragmencie termin saris<\/em>, twierdz\u0105, \u017ce anio\u0142 Gabriel wykastrowa\u0142 Potifara, aby nie dopu\u015bci\u0107 do seksualnego wykorzystania J\u00f3zefa[5]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Erotyczne propozycje<\/strong><\/h4>\n

Wraz z rozwojem historii J\u00f3zefa odkrywamy jeszcze jeden dow\u00f3d, cz\u0119sto wykorzystywany przez wsp\u00f3\u0142czesnych queerowych czytelnik\u00f3w, na to, \u017ce jest on \u201enajbardziej gejowsk\u0105\u201d postaci\u0105 w Torze. Nied\u0142ugo po tym, jak J\u00f3zef trafia do domu Potifara, jego \u017cona pr\u00f3buje w agresywny spos\u00f3b uwie\u015b\u0107 m\u0142odzie\u0144ca, a ten odrzuca jej zaloty. Nie jest to jednak jedyny moment, w kt\u00f3rym dochodzi do podobnej sytuacji. W midraszu czytamy, \u017ce \u201ekiedy J\u00f3zefowi wydano polecenie sprawowania w\u0142adzy w Egipcie, c\u00f3rki kr\u00f3l\u00f3w patrzy\u0142y na niego zza trelia\u017cy i rzuca\u0142y mu pod nogi bransolety, naszyjniki, kolczyki i pier\u015bcionki, \u017ceby podnosz\u0105c je m\u00f3g\u0142 na nie spojrze\u0107; ale on na nie nie patrzy\u0142\u201d (Be-reszit Raba<\/em> 98:18). Mimo \u017ce J\u00f3zef ma \u017con\u0119 i dzieci, opisywany jest jako niezaanga\u017cowany seksualnie, a przynajmniej niewykazuj\u0105cy wi\u0119kszego zainteresowania kobietami. <\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Oczywi\u015bcie m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry nie przyjmuje propozycji niezobowi\u0105zuj\u0105cych stosunk\u00f3w z kobietami na dworze faraona, nie powinien by\u0107 od razu zaszufladkowany jako gej. Jest wiele innych zupe\u0142nie oczywistych, a nawet honorowych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142by odmawia\u0107. O jednym z nich dowiadujemy si\u0119 od samego J\u00f3zefa, kiedy m\u00f3wi do \u017cony Potifara: \u201ejak\u017ce mia\u0142bym spe\u0142ni\u0107 t\u0119 niegodziwo\u015b\u0107 wielk\u0105, i zgrzeszy\u0107 przeciw Bogu!?\u201d. Tym samym stawia siebie jako wzorzec m\u0119skiej skromno\u015bci w \u017cydowskiej tradycji[6]<\/a>. A jednak jego pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 odznacza si\u0119 na tle tak wielu innych postaci biblijnych \u2013 nawet jego w\u0142asnego brata Rubena, kt\u00f3ry podwa\u017cy\u0142 seksualny autorytet ojca, obcuj\u0105c z jedn\u0105 z jego \u017con, co poskutkowa\u0142o odebraniem mu prawa pierwor\u00f3dztwa.<\/span><\/p>\n

Ostatecznie wi\u0119c psychologiczne i seksualne dowody na to, \u017ce J\u00f3zef by\u0142 gejem pozostaj\u0105 niejasne i ma\u0142o precyzyjne. Ale czy rzeczywi\u015bcie potrzebujemy bezpo\u015brednich relacji z erotycznych zachowa\u0144 niejednoznacznej genderowo postaci, aby spojrze\u0107 na ni\u0105 z innej perspektywy? Pr\u00f3by ustanowienia J\u00f3zefa biblijnym praojcem wszystkich gej\u00f3w mog\u0105 by\u0107 nieco naci\u0105gane, ale nie oznacza to, \u017ce nie mo\u017cemy zaklasyfikowa\u0107 go do queerowych postaci, bo z osobami LGBT \u0142\u0105czy go bardzo wiele. W ka\u017cdym momencie swojego \u017cycia jest m\u0119\u017cczyzn\u0105 oddzielonym od reszty, obcym w\u015br\u00f3d swoich, wybranym przez ojca i przez Boga do osi\u0105gni\u0119cia wielkich rzeczy.<\/span><\/p>\n

\n

[1]<\/em><\/span><\/a> Bilha i Zylpa by\u0142y na\u0142o\u017cnicami Jakuba, s\u0142u\u017c\u0105cymi jego \u017con \u2013 Racheli i Lei. Mia\u0142y wi\u0119c w stosunku do nich drugorz\u0119dn\u0105 pozycj\u0119. Mimo \u017ce by\u0142y matkami syn\u00f3w Jakuba, kt\u00f3rzy zapocz\u0105tkowali kilka z dwunastu plemion Izraela, nie wymienia si\u0119 ich w\u015br\u00f3d \u017cydowskich pramatek (do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 Sara, Rebeka, Lea i Rachela). Zasugerowane powi\u0105zanie J\u00f3zefa z synami Bilhy i Zylpy wskazuje na zwi\u0105zek mi\u0119dzy nim a wszystkimi tymi, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 na marginesie naszego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/em><\/span><\/p>\n

[2]<\/a> Naar to s\u0142owo oznaczaj\u0105ce s\u0142ug\u0119, pojawiaj\u0105ce si\u0119 w Be-reszit 18:7 w kontek\u015bcie pomocnika Abrahama, kt\u00f3ry pomaga przygotowa\u0107 uczt\u0119 dla trzech anio\u0142\u00f3w odwiedzaj\u0105cych jego i Sar\u0119 w parszy Wa-jera. S\u0142owo pojawia si\u0119 te\u017c w ksi\u0119dze Szemot 33:11 w odniesieniu do Jozuego, \u201es\u0142ugi\u201d Moj\u017cesza, a nast\u0119pnie w historii J\u00f3zefa, kiedy b\u0119d\u0105c w wi\u0119zieniu w Egipcie zostaje on interpretatorem sn\u00f3w. J\u00f3zef okre\u015blony jest jako naar iwri, \u017cydowski ch\u0142opiec (41:12). Raszi interpretuje to jako negatywne okre\u015blenie, oznaczaj\u0105ce g\u0142upca.<\/em><\/span><\/p>\n

[3]<\/a> Ruben zaburzy\u0142 ju\u017c jednak socjoseksualn\u0105 hierarchi\u0119, uprawiaj\u0105c seks z Bilh\u0105, na\u0142o\u017cnic\u0105 Jakuba. Jak czytamy w parszy Wa-jiszlach: \u201eposzed\u0142 Reuben i obcowa\u0142 z Bilh\u0105, na\u0142o\u017cnic\u0105 ojca swojego. I us\u0142ysza\u0142 to Israel [Jakub]\u201d (Be-reszit 35:22). Interpretacje komentator\u00f3w s\u0105 w tym przypadku r\u00f3\u017cne: niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce Ruben zgwa\u0142ci\u0142 Bilh\u0119, inni, \u017ce jedynie podwa\u017cy\u0142 autorytet ojca, pr\u00f3buj\u0105c przenie\u015b\u0107 \u0142\u00f3\u017cko Jakuba z namiotu Bilhy \u2013 gdzie jego ojciec zacz\u0105\u0142 sypia\u0107 po \u015bmierci ukochanej Racheli \u2013 do namiotu Lei (matki Rubena). Niezale\u017cnie od tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o, dosz\u0142o do k\u0142\u00f3tni mi\u0119dzy ojcem a synem, Ruben za\u015b musia\u0142 zosta\u0107 ukarany. P\u00f3\u017aniej pr\u00f3bowa\u0142 oczywi\u015bcie za\u0142agodzi\u0107 sytuacj\u0119, chc\u0105c naprawi\u0107 wi\u0119\u017a z ojcem i odzyska\u0107 jego mi\u0142o\u015b\u0107. Jakub by\u0142 jednak nieugi\u0119ty w swej decyzji o pozbawieniu Rubena prawa pierwor\u00f3dztwa.<\/em><\/span><\/p>\n

[4]<\/a> Mimo \u017ce obrzezanie symbolizuje przymierze mi\u0119dzy Bogiem i Izraelitami, uosabiaj\u0105c tym samym pozytywn\u0105 wi\u0119\u017a ze Stw\u00f3rc\u0105, w tym przypadku jest rodzajem fizycznej przemocy i form\u0105 kastracji podobn\u0105 do tej, o kt\u00f3rej mowa w I Ksi\u0119dze Samuela 18.<\/em><\/span><\/p>\n

[5]<\/a> Ta interpretacja nabiera wi\u0119kszego znaczenia przez pozornie che\u0142pliwy komentarz J\u00f3zefa po tym, jak Potifar ustanawia go panem swojego domostwa. Kiedy \u017cona Potifara pr\u00f3buje go uwie\u015b\u0107, J\u00f3zef m\u00f3wi: \u201eNiema wy\u017cszego w domu tym nademnie\u201d (39:9), pozornie twierdz\u0105c, \u017ce tylko on, nie Potifar, posiada m\u0119sk\u0105 w\u0142adz\u0119 i autorytet w domostwie.<\/em><\/span><\/p>\n

[6]<\/a> Inn\u0105 interpretacj\u0119, o kt\u00f3rej wspomina Ra\u2019anan Abusch, odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do wcze\u015bniejszej dyskusji o Potifarze jako eunuchu, zaproponowa\u0142 Filon z Aleksandrii. W swoim Legum Allegoria sugeruje, \u017ce sam J\u00f3zef jest pewnego rodzaju symbolicznym eunuchem, bior\u0105c pod uwag\u0119 jego rozw\u00f3j kariery w Egipcie i seksualn\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107. Filon pisze<\/span>: \u201ez innego punktu widzenia najszlachetniej by\u0142oby sta\u0107 si\u0119 eunuchem, je\u015bli [dzi\u0119ki temu] nasza dusza mog\u0142aby unikn\u0105\u0107 nikczemno\u015bci i oduczy\u0107 si\u0119 nami\u0119tno\u015bci. A zatem i J\u00f3zef, posta\u0107 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 samokontrol\u0105, kiedy rozkosz podpowiada \u00ab\u015apij ze mn\u0105, a b\u0119d\u0105c cz\u0142owiekiem, oddawaj si\u0119 ludzkiej nami\u0119tno\u015bci i ciesz rozkoszami, kt\u00f3re spotykaj\u0105 nas w \u017cyciu\u00bb, odmawia odpowiedzi\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cudowny p\u0142aszcz sn\u00f3w J\u00f3zefa w technikolorze [komentarz do parszy Wa-jeszew] Gregg Drinkwater T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o Ok\u0142adka \u201eChiduszu” 10\/2018 Autorka: Edyta Marciniak Dzieje J\u00f3zefa, najd\u0142u\u017cszy ci\u0105g\u0142y fragment narracji w ksi\u0119dze Be-reszit, s\u0105 jednym z najbogatszych i najbardziej szczeg\u00f3\u0142owych opis\u00f3w postaci w ca\u0142ej Biblii Hebrajskiej. Opowie\u015b\u0107 o jego \u017cyciu jest tak emocjonalna i z\u0142o\u017cona, \u017ce zar\u00f3wno staro\u017cytni, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78472"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78472"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78734,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78472\/revisions\/78734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}