{"id":78603,"date":"2020-06-07T17:09:18","date_gmt":"2020-06-07T15:09:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=78603"},"modified":"2020-05-29T05:08:26","modified_gmt":"2020-05-29T03:08:26","slug":"07-09-47","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=78603","title":{"rendered":"Fa\u0142szywy mit \u201e\u0141upaszki\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Fa\u0142szywy mit \u201e\u0141upaszki\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Dybicz <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

Zygmunt Szendzielarz odpowiada za zbrodnie wojenne<\/strong><\/p>\n

Staraniem prezydenta Dudy, Instytutu Pami\u0119ci Narodowej i biskup\u00f3w do panteonu zas\u0142u\u017conych Polak\u00f3w wpisywany jest bezrefleksyjnie Zygmunt Szendzielarz \u201e\u0141upaszka\u201d. Odbywaj\u0105ce si\u0119 w tych dniach uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z jego poch\u00f3wkiem maj\u0105 wzmacnia\u0107 przes\u0142anie, \u017ce oddajemy ho\u0142d wielkiemu polskiemu \u017co\u0142nierzowi, bohaterowi narodowemu. Tymczasem huczne obchody maskuj\u0105 prawd\u0119 o tym \u201eniez\u0142omnym\u201d, kt\u00f3ry odpowiada za zbrodni\u0119 ludob\u00f3jstwa, mord na cywilach dokonany w czerwcu 1944 r. przez jego podkomendnych. Wyznawcy heroizmu Szendzielarza wol\u0105 tego nie wiedzie\u0107. Obecnie bowiem liczy si\u0119 tylko jedno \u2013 \u201e\u0141upaszka\u201d walczy\u0142 z Sowietami i komun\u0105. Za walk\u0119 o woln\u0105 Polsk\u0119 zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci i stracony. St\u0105d taka celebracja. Kiedy organizowano pogrzeb, trudno by\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce nie kto inny, ale pracownik centrali IPN dr Pawe\u0142 Rokicki wykaza\u0142, \u017ce \u201e\u0141upaszka\u201d by\u0142 zbrodniarzem. Jego monografia \u201eGlinciszki i Dubinki. Zbrodnie wojenne na Wile\u0144szczy\u017anie w po\u0142owie 1944 roku i ich konsekwencje we wsp\u00f3\u0142czesnych relacjach polsko-litewskich\u201d, napisana zgodnie z wszelkimi kanonami naukowymi (powsta\u0142a w PAN), mimo \u017ce generalnie przemilczana, powinna po\u0142o\u017cy\u0107 kres chwalbie. Niestety, gdy uczestnicy i \u015bwiadkowie tamtych wydarze\u0144 ju\u017c nie \u017cyj\u0105, mo\u017cna \u0142atwo i bezkarnie fa\u0142szowa\u0107 histori\u0119, og\u0142aszaj\u0105c bohaterami tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 na r\u0119kach krew niewinnych ludzi.<\/span>
\n\u201e\u0141upaszka\u201d zosta\u0142 skazany za dzia\u0142ania na obszarze dzisiejszej Polski w latach 1944-1948. Za to, co robi\u0142 jego oddzia\u0142 na Podlasiu, Bia\u0142ostocczy\u017anie, Warmii i Mazurach oraz Pomorzu. Na tych terenach w wielu miejscowo\u015bciach, cho\u0107by w podlaskiej Narewce, pami\u0119ta si\u0119 go do dzi\u015b. Aresztowany w 1948 r., odpowiada\u0142 przed s\u0105dem za zbrodnie na cywilach, kt\u00f3rzy tworzyli now\u0105 Polsk\u0119, za \u015bmier\u0107 co najmniej 70 funkcjonariuszy MO, a tak\u017ce 60 \u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w Wojska Polskiego oraz Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego. Nigdy jednak nie odpowiedzia\u0142 za zbrodni\u0119 wojenn\u0105 w Dubinkach. A powinien!<\/span><\/p>\n

Historia mordu<\/strong><\/p>\n

Kiedy zbli\u017ca\u0142 si\u0119 front wschodni, na Wile\u0144szczy\u017anie dosz\u0142o do wydarze\u0144, kt\u00f3re by\u0142y konsekwencj\u0105 polsko-litewskiego konfliktu narodowo\u015bciowego, narastaj\u0105cego od co najmniej p\u00f3\u0142wiecza. W czasie II wojny \u015bwiatowej przybra\u0142 on charakter krwawych zbrojnych star\u0107 i dotkn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, szczeg\u00f3lnie na pograniczu polsko-litewskim.<\/span>
\nZbrodnia w Dubinkach to ci\u0105g nast\u0119puj\u0105cych po sobie zdarze\u0144. Do Glinciszek skierowano sze\u015bcioosobowy patrol 5. Wile\u0144skiej Brygady Armii Krajowej, kt\u00f3rego celem by\u0142o zwabienie w zasadzk\u0119 stacjonuj\u0105cych w pobliskim Podbrzeziu litewskich policjant\u00f3w z 3. kompanii 258. rezerwowego batalionu policji. W wyniku starcia zgin\u0119\u0142o czterech policjant\u00f3w. W odwecie za \u015bmier\u0107 koleg\u00f3w cz\u0142onkowie tego batalionu dowodzonego przez por. Petrasa Polekauskasa zamordowali 20 czerwca 1944 r. 38 Polak\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w Glinciszek. \u201eMord w Glinciszkach by\u0142 szczeg\u00f3lnie drastyczny ze wzgl\u0119du na bezlitosne potraktowanie ludno\u015bci cywilnej \u2013 bezbronnych kobiet, dzieci i starc\u00f3w. Sprawcy znajdowali si\u0119 zapewne w stanie silnego wzburzenia, spowodowanego widokiem zabitych i rannych towarzyszy broni\u201d, pisze Pawe\u0142 Rokicki.<\/span><\/p>\n

Trzy dni p\u00f3\u017aniej dowodzona przez rtm. Zygmunta Szendzielarza 5. Wile\u0144ska Brygada AK zabi\u0142a 21 cywil\u00f3w w zamieszkanych g\u0142\u00f3wnie przez Litwin\u00f3w Dubinkach. Partyzanci \u201e\u0141upaszki\u201d nie ograniczyli si\u0119 do tej wsi, zabijali te\u017c w okolicy. Szacuje si\u0119, \u017ce \u0142\u0105cznie zabili nie mniej ni\u017c 66 os\u00f3b. Czyn polskich partyzant\u00f3w by\u0142 nie mniej okrutny ni\u017c mord dokonany przez litewskich policjant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Akcja odwetowa 5. brygady by\u0142a zbrodni\u0105 wojenn\u0105, a ta nie podlega przedawnieniu. Podkomendni \u201e\u0141upaszki\u201d nie podj\u0119li walki z litewskimi policjantami, nie zaatakowali bezpo\u015brednich sprawc\u00f3w zbrodni w Glinciszkach ani ich siedziby w Podbrzeziu, ale dokonali mordu na ludno\u015bci cywilnej, i to na tej, kt\u00f3ra nie mia\u0142a nic wsp\u00f3lnego z mordercami z Glinciszek. Atak polskich partyzant\u00f3w mia\u0142 uderzy\u0107 w litewskich osadnik\u00f3w wojskowych, ale nie oni byli g\u0142\u00f3wnymi ofiarami, lecz kobiety i dzieci.<\/span><\/p>\n

Za te zab\u00f3jstwa bezpo\u015brednio odpowiada \u201e\u0141upaszka\u201d. Pawe\u0142 Rokicki (kt\u00f3ry konsekwentnie pisze \u201e\u0141upaszko\u201d) nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci: \u201eZ praktyki dowodzenia oddzia\u0142ami partyzanckimi AK wynika\u0142oby, \u017ce decyzj\u0119 o sposobie przeprowadzenia akcji odwetowej podj\u0105\u0142 dow\u00f3dca 5. Brygady AK rtm. Zygmunt Szendzielarz \u00bb\u0141upaszko\u00ab. Jak mo\u017cna wnioskowa\u0107 ze skutk\u00f3w akcji, za cel uzna\u0142 on najwyra\u017aniej zniszczenie w ca\u0142o\u015bci rodzin wybranych\u201d.<\/span><\/p>\n

S\u0142owa Rokickiego koresponduj\u0105 z ocen\u0105 \u201e\u0141upaszki\u201d dokonan\u0105 przez wielkiego znawc\u0119 Armii Krajowej na Wile\u0144szczy\u017anie, Romana Koraba-\u017bebryka, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce dow\u00f3dca 5. brygady nie informowa\u0142 prze\u0142o\u017conych o planowanym odwecie. Ma\u0142o tego, wiedzia\u0142, \u017ce po mordzie w Glinciszkach zakazali oni jakichkolwiek akcji odwetowych na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Wiadomo te\u017c, \u017ce \u201e\u0141upaszka\u201d w czasie akcji nie kontaktowa\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednio z prze\u0142o\u017conymi, sam podejmowa\u0142 decyzje. I to on zdecydowa\u0142 si\u0119 zastosowa\u0107 niedopuszczaln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 zbiorow\u0105.<\/span>
\nW tym miejscu warto przypomnie\u0107 rozkaz komendanta okr\u0119gu wile\u0144skiego AK pp\u0142k. Aleksandra Krzy\u017canowskiego \u201eWilka\u201d, kt\u00f3ry wr\u0119cz nakazywa\u0142 traktowanie ludno\u015bci cywilnej \u201ebez r\u00f3\u017cnicy narodowo\u015bci i wyznania (Polak, Litwin, Bia\u0142orusin, \u017byd, katolik, prawos\u0142awny). \u017badne nadu\u017cycia w stosunku do ludno\u015bci cywilnej nie mog\u0105 mie\u0107 miejsca. Ich \u017cycie i mienie musi by\u0107 ochraniane przez AK\u201d.<\/span><\/p>\n

\u015awiadomi mordercy<\/strong><\/p>\n

Rtm. Zygmunt Szendzielarz \u201e\u0141upaszka\u201d podobnie jak dow\u00f3dca litewskich policjant\u00f3w por. Petras Polekauskas doskonale wiedzieli, co robi\u0105. Byli \u015bwiadomi, \u017ce to, czego dopuszczaj\u0105 si\u0119 ich podkomendni, jest zbrodni\u0105 wojenn\u0105. Zar\u00f3wno Szendzielarz, jak i Polekauskas byli przedwojennymi zawodowymi oficerami. Mieli za sob\u0105 d\u0142ugoletni\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105. Wiedzieli zatem, \u017ce takie czyny podlegaj\u0105 karze, s\u0105 z\u0142amaniem prawa, pogwa\u0142ceniem konwencji mi\u0119dzynarodowych.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 partyzant\u00f3w \u201e\u0141upaszki\u201d r\u00f3wnie\u017c wiedzia\u0142a, \u017ce wydarzenia z czerwca 1944 r. chwa\u0142y im nie przynosz\u0105. W relacjach i wspomnieniach przemilczali albo bagatelizowali mord w Dubinkach. Pisali, \u017ce wie\u015b by\u0142a ufortyfikowana, \u017ce stoczyli b\u00f3j z litewskim oddzia\u0142em, a zamordowani cywile to przypadkowe ofiary wymiany ognia. Mo\u017cna jednak znale\u017a\u0107 i takie dokumenty jak prezentowany obok wniosek o awans dla weterana 5. brygady W\u0142adys\u0142awa Bujki \u201eLotnika\u201d. W podpisanym przez by\u0142ego dow\u00f3dc\u0119 Zygmunta Grunt-Mejera \u201eZyg\u0119\u201d wniosku z 15 sierpnia 1996 r. udzia\u0142 w tej akcji odwetowej jest potraktowany jako zas\u0142uga uzasadniaj\u0105ca awans.<\/span>
\nI tu dotykamy sprawy odpowiedzialno\u015bci za wydarzenia w Glinciszkach i Dubinkach. Dlaczego \u201e\u0141upaszka\u201d i jego podkomendni nie zostali uznani za sprawc\u00f3w i uczestnik\u00f3w zbrodni wojennej? Przypomnijmy: zbrodni, kt\u00f3ra nie podlega przedawnieniu i powinna by\u0107 \u015bcigana z mocy prawa polskiego i mi\u0119dzynarodowego.<\/span><\/p>\n

Przyczyn tej bezkarno\u015bci jest wiele, ale dwie s\u0105 najwa\u017cniejsze. Po pierwsze, zab\u00f3jcy niewinnej ludno\u015bci cywilnej, zw\u0142aszcza kobiet i dzieci, s\u0105 ma\u0142o znani. \u201e\u0141upaszka\u201d za swoje czyny powinien stan\u0105\u0107 przed s\u0105dem polowym AK ju\u017c w czerwcu 1944 r. To, \u017ce unikn\u0105\u0142 os\u0105dzenia, by\u0142o g\u0142\u00f3wnie wynikiem rozproszenia oddzia\u0142\u00f3w i licznych aresztowa\u0144 w\u015br\u00f3d dow\u00f3dztwa i \u017co\u0142nierzy AK dokonanych przez NKWD. Przed s\u0105dem AK powinien te\u017c stan\u0105\u0107 jego zast\u0119pca por. Wiktor Wi\u0105cek \u201eRakoczy\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 dowodzi\u0107 grup\u0105 wypadow\u0105 w czasie akcji odwetowej. Wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce mord\u00f3w dokonywali \u017candarmi polowi i kawalerzy\u015bci 5. brygady. Trudno dzi\u015b jednak precyzyjnie wskaza\u0107 bezpo\u015brednich uczestnik\u00f3w akcji odwetowej i sprawc\u00f3w mord\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Po drugie, wa\u017cna jest postawa polskich i litewskich organ\u00f3w \u015bcigania. Ich zachowanie to pochodna polityki historycznej uprawianej przez te dwa pa\u0144stwa. Zar\u00f3wno na Litwie, jak i w Polsce do rangi bohater\u00f3w walk o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 podniesiono tych, kt\u00f3rzy walczyli z Armi\u0105 Czerwon\u0105. W III RP dodatkowo nazwano ich \u201e\u017co\u0142nierzami wykl\u0119tymi\u201d.<\/span>
\n\u017badnemu z morderc\u00f3w ludno\u015bci cywilnej nie postawiono zarzutu sprawstwa i udzia\u0142u w mordzie. \u201e\u0141upaszka\u201d nie zosta\u0142 oskar\u017cony o zbrodni\u0119 w Dubinkach nawet w czasie procesu w 1950 r. Po 1989 r. wymiar sprawiedliwo\u015bci zacz\u0105\u0142 si\u0119 zajmowa\u0107 spraw\u0105 zab\u00f3jstwa w Glinciszkach (podobnie jak na Litwie zaj\u0119to si\u0119 mordem w Dubinkach), jednak \u2013 jak s\u0142usznie stwierdza Pawe\u0142 Rokicki \u2013 \u201ewsp\u00f3\u0142praca organ\u00f3w \u015bcigania Polski i Litwy niby istnieje, ale z uwagi na polityczny kontekst sprawy idzie, jak idzie. \u015arodowisko litewskiego AK jest czu\u0142e na punkcie swoich czyn\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych. Polska prokuratura te\u017c niespiesznie dzia\u0142a, korzystaj\u0105c z pomocy litewskiej prokuratury. Poszukiwania sprawc\u00f3w s\u0105 ograniczone. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprawc\u00f3w obu zbrodni ju\u017c nie \u017cyje, a ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105, to dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolatkowie\u201d.<\/span><\/p>\n

Rokicki dochodzi do zasmucaj\u0105cego wniosku, \u017ce \u201ebior\u0105c pod uwag\u0119 dotychczasowe wyniki \u015bcigania sprawc\u00f3w zbrodni glinciskiej i dubi\u0144skiej, mo\u017cna sformu\u0142owa\u0107 paradoksalne spostrze\u017cenie, \u017ce ostatnie osi\u0105gni\u0119cie na tym polu zanotowa\u0142 hitlerowski aparat policyjny, kt\u00f3ry nazajutrz po zbrodni w Glinciszkach aresztowa\u0142 12 podejrzanych o jej pope\u0142nienie policjant\u00f3w litewskich\u201d.<\/span><\/p>\n

To, \u017ce dochodzenie do prawdy trwa tak d\u0142ugo, \u017ce nie ma proces\u00f3w, wyrok\u00f3w, jest skutkiem zap\u0119tlenia si\u0119 samego IPN. Bo jak mo\u017cna przedstawia\u0107 \u201e\u0141upaszk\u0119\u201d i innych jako bohater\u00f3w, a jednocze\u015bnie uznawa\u0107 ich czyny za zbrodni\u0119 wojenn\u0105? Gdyby IPN to zrobi\u0142, zaprzeczy\u0142by dokonywanej przez t\u0119 instytucj\u0119 heroizacji Szendzielarza. Wi\u0119cej, zaprzeczy\u0142by sensowi swojego istnienia w obecnym kszta\u0142cie. Za\u0142\u00f3\u017cmy jednak, \u017ce znalaz\u0142by jeszcze \u017cyj\u0105cych winnych zbrodni dubi\u0144skiej \u2013 zaraz pojawi si\u0119 problem, jak\u0105 miar\u0105 s\u0105dzi\u0107 \u201ewykl\u0119tych\u201d i jak ich kara\u0107. Je\u017celi komendant wojew\u00f3dzki MO w Szczecinie tylko za podpisanie listy os\u00f3b wskazanych do internowania dosta\u0142 dwa lata bezwzgl\u0119dnego wi\u0119zienia, to jak\u0105 kar\u0119 powinny wymierzy\u0107 s\u0105dy zab\u00f3jcom z Dubinek? St\u0105d op\u00f3r przed napi\u0119tnowaniem tego mordu, odnalezieniem i os\u0105dzeniem jego sprawc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kult \u201e\u0141upaszki\u201d<\/strong><\/p>\n

W III RP zrodzi\u0142 si\u0119 niesamowity wr\u0119cz kult \u201e\u0141upaszki\u201d. Cho\u0107 IPN jest najwi\u0119kszym jego propagatorem i najgorliwszym realizatorem polityki historycznej prawicy, gloryfikuj\u0105cej takie postacie jak Zygmunt Szendzielarz, to w heroizacji \u201e\u0141upaszki\u201d nie by\u0142 i nie jest sam. Zawsze mo\u017ce liczy\u0107 na wsparcie radykalnych zwolennik\u00f3w prawicy, r\u00f3wnie\u017c zasiadaj\u0105cych w parlamencie. W 2006 r. Sejm, kt\u00f3remu marsza\u0142kowa\u0142 Marek Jurek, podj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 uznaj\u0105c\u0105 Zygmunta Szendzielarza za symbol walki \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d. 11 listopada 2007 r. Lech Kaczy\u0144ski po\u015bmiertnie odznaczy\u0142 \u201e\u0141upaszk\u0119\u201d Krzy\u017cem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zas\u0142ugi dla niepodleg\u0142o\u015bci kraju. Smaczku dodaje temu fakt, \u017ce tego samego dnia z oficjaln\u0105 wizyt\u0105 przebywa\u0142 w Warszawie prezydent Litwy Valdas Adamkus. G\u0142owa pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym \u201e\u0141upaszk\u0119\u201d uznaje si\u0119 za zbrodniarza, a wile\u0144sk\u0105 AK za formacj\u0119, kt\u00f3ra g\u0142\u00f3wnie zajmowa\u0142a si\u0119 mordowaniem cywil\u00f3w. (W tym miejscu przypomina si\u0119 polski protest przeciwko uhonorowaniu UPA przez ukrai\u0144ski parlament w czasie wizyty Bronis\u0142awa Komorowskiego w Kijowie).<\/span><\/p>\n

Legend\u0119 \u201e\u0141upaszki\u201d tworzy nie tylko IPN, organizuj\u0105cy okoliczno\u015bciowe wystawy i wydaj\u0105cy liczne publikacje na temat Szendzielarza i 5. Brygady AK. Do szerzenia jego chwa\u0142y przyczyniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce grupy rekonstrukcyjne rozmi\u0142owane w \u201e\u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych\u201d. Mo\u017ce wi\u0119c w ramach przybli\u017cania prawdy historycznej rekonstruktorzy odtworz\u0105 zbrodni\u0119 w Dubinkach, poka\u017c\u0105 sceny mordu, zabijania z zimn\u0105 krwi\u0105 kobiet i dzieci? Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie to niezwyk\u0142a forma popularyzacji \u201e\u0141upaszki\u201d i polityki historycznej uprawianej przez prawic\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z PiS i IPN.<\/span><\/p>\n

Demoralizacja \u201ewykl\u0119tych\u201d<\/strong><\/p>\n

Ch\u0119\u0107 odwetu by\u0142a jedn\u0105 z przyczyn mordu w Dubinkach, ale nie mniejszy wp\u0142yw na przebieg wydarze\u0144 mia\u0142a demoralizacja partyzant\u00f3w. Rokicki pisze wprost: \u201eWojenna demoralizacja mia\u0142a niew\u0105tpliwie szeroki zasi\u0119g. Jej skutki mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w zachowaniach zar\u00f3wno partyzant\u00f3w, jak i litewskich policjant\u00f3w. O przera\u017caj\u0105cej g\u0142\u0119boko\u015bci tej demoralizacji najdobitniej \u015bwiadczy brak zahamowa\u0144 sprawc\u00f3w obu zbrodni przed mordowaniem ma\u0142ych dzieci oraz kobiet w ci\u0105\u017cy. Wyra\u017anym przejawem deprawacji niekt\u00f3rych partyzant\u00f3w 5. Brygady AK by\u0142o zgwa\u0142cenie przed \u015bmierci\u0105 jednej z kobiet w Dubinkach. Sytuacja odg\u00f3rnego przyzwolenia da\u0142a w\u00f3wczas niekt\u00f3rym osobom mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezkarnego uprawiania bestialstwa. (\u2026) Przejawem rozpr\u0119\u017cenia moralnego niekt\u00f3rych sprawc\u00f3w by\u0142y r\u00f3wnie\u017c rabunki mienia ofiar, kt\u00f3rych dopuszczali si\u0119 sprawcy obu zbrodni. (\u2026) Demoralizacja sprawc\u00f3w sz\u0142a w parze ze wzajemn\u0105 nienawi\u015bci\u0105 na tle narodowo\u015bciowym\u201d.<\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 Rokicki ow\u0105 demoralizacj\u0119 t\u0142umaczy zatruciem \u201ebrutalno\u015bci\u0105 wojny, a zw\u0142aszcza okrucie\u0144stwem stosowanym przez sowieckich i niemieckich okupant\u00f3w\u201d. Trudno si\u0119 zgodzi\u0107 z takim postawieniem sprawy, bo wychodzi na to, \u017ce mordercy z Dubinek niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0105 od zbrodniarzy okupant\u00f3w. A przecie\u017c niemal wsz\u0119dzie wmawia si\u0119 nam, \u017ce Zygmunt Szendzielarz i inni byli pe\u0142ni rycerskich cn\u00f3t, zachowywali si\u0119, jak przysta\u0142o na polskich oficer\u00f3w i \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/p>\n

Widz\u0105c wojenn\u0105 demoralizacj\u0119 partyzant\u00f3w AK, trzeba inaczej spojrze\u0107 na \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d i na wojn\u0119 domow\u0105. Lata 1944-1948 wzmaga\u0142y ich demoralizacj\u0119. Po takich wydarzeniach jak te w Dubinkach \u201e\u0141upaszce\u201d i innym \u201ewykl\u0119tym\u201d zabijanie rodak\u00f3w \u2013 mundurowych lub cywil\u00f3w \u2013 musia\u0142o przychodzi\u0107 bardzo \u0142atwo. Stawiali si\u0119 w roli s\u0119dzi\u00f3w i kat\u00f3w. Nie mieli poczucia winy. Czuli si\u0119 bezkarni, bo nieukarane pozosta\u0142y ich wcze\u015bniejsze zbrodnie wojenne. I dzi\u015b mog\u0105 uchodzi\u0107 za podr\u0119cznikowych bohater\u00f3w, bo wybielanie ich zbrodni u\u015bwi\u0119cane jest kropid\u0142em biskup\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wszystkie cytaty pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki Paw\u0142a Rokickiego \u201eGlinciszki i Dubinki. Zbrodnie wojenne na Wile\u0144szczy\u017anie w po\u0142owie 1944 roku i ich konsekwencje we wsp\u00f3\u0142czesnych relacjach polsko-litewskich\u201d, Instytut Studi\u00f3w Politycznych PAN i IPN, Warszawa 2015.<\/span><\/p>\n

\n

Zamordowani cywile \u2013 bilans odwetu<\/strong><\/em><\/p>\n

Dok\u0142adna liczba os\u00f3b, kt\u00f3re straci\u0142y \u017cycie w wyniku akcji odwetowych AK, nie zosta\u0142a dot\u0105d ustalona. Pawe\u0142 Rokicki podaje, \u017ce w akcjach odwetowych przeprowadzanych przez AK w ko\u0144cu czerwca 1944 r. zamordowano co najmniej 119 cywil\u00f3w zamieszkuj\u0105cych pogranicze polsko-litewskie.<\/em>
\nOfiarami partyzant\u00f3w 5. Wile\u0144skiej Brygady AK dowodzonej przez \u201e\u0141upaszk\u0119\u201d by\u0142o co najmniej 66 os\u00f3b cywilnych oraz kilku policjant\u00f3w litewskich zabitych w czasie walk (wraz z przypadkowym, cywilnym wo\u017anic\u0105). Do najwi\u0119kszych mord\u00f3w dosz\u0142o w Dubinkach i O\u0142kunach, gdzie og\u00f3\u0142em zabito 44 osoby.<\/em><\/p>\n

W trakcie ekspedycji karnej 2. Zgrupowania AK, zorganizowanej na rozkaz komendanta okr\u0119gu wile\u0144skiego pp\u0142k. Aleksandra Krzy\u017canowskiego \u201eWilka\u201d, zabito przypuszczalnie nie mniej ni\u017c 13 cywil\u00f3w.<\/em>
\nPartyzanci AK przeprowadzali brutalne kontrole ludno\u015bci w poszukiwaniu podejrzanych, dopuszczaj\u0105c si\u0119 niekiedy pobi\u0107. Egzekucjom towarzyszy\u0142y te\u017c rekwizycje dobytku.<\/em><\/p>\n

Ofiarami by\u0142y cz\u0119sto osoby z rodzin mieszanych, polsko-litewskich, a nawet rdzenni Polacy. \u201ePrzera\u017caj\u0105ca jest statystyka obydwu zbrodni pod wzgl\u0119dem p\u0142ci i wieku zamordowanych. W\u015br\u00f3d ofiar najwi\u0119cej bowiem by\u0142o kobiet oraz nieletnich (dzieci i m\u0142odzie\u017cy). W Glinciszkach 56% ofiar nale\u017ca\u0142o do tej kategorii, a w Dubinkach ok. 75%. (\u2026) Zupe\u0142nie odmiennie przedstawiaj\u0105 si\u0119 wyniki akcji odwetowej 2. Zgrupowania AK, w czasie kt\u00f3rej zabijano niemal wy\u0142\u0105cznie doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn\u201d.<\/em><\/p>\n

\u201eNajtragiczniejszy pod wzgl\u0119dem liczby ofiar by\u0142 najazd grupy kawalerzyst\u00f3w 5. Brygady AK na zagrod\u0119 Gylis\u00f3w. Partyzanci wyprowadzili z domu \u017con\u0119 nieobecnego gospodarza Konstancij\u0119 Gylien\u011b z sze\u015bciorgiem dzieci oraz mieszkaj\u0105cego z nimi dzier\u017cawc\u0119 cz\u0119\u015bci ziem Boles\u0142awa Strumi\u0142\u0142\u0119 (Balys Strumila)\u201d. Ten ostatni pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 wstawi\u0107 za gospodyni\u0105, ale go zastrzelili. \u201eKonstancij\u0119 Gylien\u011b zastrzelono przy studni wraz z najm\u0142odsz\u0105, kilkumiesi\u0119czn\u0105 c\u00f3rk\u0105 Genovait\u011b. Pozosta\u0142\u0105 pi\u0105tk\u0119 zaprowadzono na rozstrzelanie do stodo\u0142y. Najstarsza z c\u00f3rek Gylis\u00f3w, dziewi\u0119tnastoletnia Jadvyga, zosta\u0142a tam przed \u015bmierci\u0105 zgwa\u0142cona. Z egzekucji ocala\u0142a jedynie ranna w szyj\u0119 Terese, kt\u00f3r\u0105 partyzanci uznali za martw\u0105\u201d. Nieopodal domu Gylis\u00f3w \u201eznajdowa\u0142o si\u0119 gospodarstwo kolejnego szaulisa (cz\u0142onka paramilitarnej organizacji, Zwi\u0105zku Strzelc\u00f3w Litewskich \u2013 przyp. red.) Alfonsasa Sta\u0161elisa. (\u2026) Pod nieobecno\u015b\u0107 gospodarza polscy partyzanci rozstrzelali jego \u017con\u0119 Emilij\u0119 i kilkuletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Onute\u201d.<\/em><\/p>\n

\n

Patrol 5. <\/em>
\nWile\u0144skiej Brygady AK dotar\u0142 do wsi Vyman\u010diai. \u201eW domu pozosta\u0142 Petras Vinslovans z \u017con\u0105 Salom\u0117j\u0105 i pi\u0119cioma c\u00f3rkami (w wieku od 5 do 20 lat): Liudvin\u0105, Zofij\u0105, On\u0105, Leonor\u0105 i Elen\u0105. Wszyscy oni zostali rozstrzelani\u201d. Kilometr dalej by\u0142 folwark Reputany, w kt\u00f3rym \u201emieszka\u0142a rodzina Dzimidas\u00f3w. W domu znajdowa\u0142 si\u0119 w tym czasie gospodarz Povilas z pi\u0119ciorgiem dzieci: jego \u017cona przebywa\u0142a w szpitalu w Malatach. W czasie naj\u015bcia partyzant\u00f3w (\u2026) gospodarz ukry\u0142 si\u0119 pod kanap\u0105, a dzieci przekona\u0142y partyzant\u00f3w, \u017ce ojciec wyjecha\u0142 odwiedzi\u0107 matk\u0119 do szpitala. W tej sytuacji rozstrzelanych zosta\u0142o czworo dzieci, w wieku od 2 do 16 lat: Benediktas, Antanas, Stepanija i Bronislava. (\u2026) \u0141\u0105cznie w Vyman\u010diai i Reputanach zabito tego ranka dwana\u015bcie os\u00f3b: dw\u00f3ch starszych m\u0119\u017cczyzn (w wieku 52 i 60 lat) oraz dziesi\u0119cioro kobiet i dzieci\u201d.<\/em><\/p>\n

W O\u0142kunach zastrzelono Mariann\u0119 Ramejkow\u0105, kt\u00f3ra trzyma\u0142a \u201ena r\u0119kach sze\u015bcioletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Aldon\u0119 Weronik\u0119. Matka zosta\u0142a \u015bmiertelnie trafiona w g\u0142ow\u0119, c\u00f3rka za\u015b otrzyma\u0142a dwa \u015bmiertelne postrza\u0142y w klatk\u0119 piersiow\u0105\u201d.<\/em><\/p>\n

Relacja Jonasa \u017dvinysa, plebana ko\u015bcio\u0142a w Dubinkach (fragmenty)<\/em><\/p>\n

\u201eId\u0119 na plebani\u0119. Dowiaduj\u0119 si\u0119, \u017ce Polacy wyszli w kierunku maj\u0105tku. Mama lamentuje, m\u00f3wi: rozstrzelali gajowego z rodzin\u0105 i jeszcze kogo\u015b.<\/em>
\nPrzychodz\u0119, straszny widok. W k\u0105tach \u2013 m\u0105\u017c zastrzelony, \u017cona zastrzelona i dwoje dzieci\u0105tek w ko\u0142ysce zakrwawionych, nie\u017cywych. Zamordowani te\u017c inni, kt\u00f3rzy byli w tym domu: m\u0142ynarka \u0160imenskien\u011b (Rozalia Szymia\u0144cowa), krawiec Kerulis, szwagier gajowego.<\/em><\/p>\n

Wzi\u0105\u0142em z ko\u015bcio\u0142a stu\u0142\u0119, olejki \u015bwi\u0119te i id\u0119 do maj\u0105tku. A tam s\u0142ycha\u0107 strza\u0142y. Przede wszystkim przychodz\u0119 do Vaidukevi\u010diusa: wszyscy wyprowadzeni na ganek i rozstrzelani. Ojciec trzyma krzy\u017c w r\u0119ku, matka z modlitewnikiem, ch\u0142opczyk dwunastoletni, dziewczynka dziesi\u0119cioletnia, z r\u00f3\u017ca\u0144cami. I w ko\u0142ysce trzymiesi\u0119czne dziecko, zalane krwi\u0105.<\/em>
\nId\u0119 do Gurkisa. Wchodz\u0119 \u2013 jego \u017cona i syn rozstrzelani. (\u2026)<\/em>
\nId\u0119 do Sta\u0161elisa. (\u2026) Polacy w jego domu zastrzelili \u017con\u0119 i mo\u017ce trzyletni\u0105 c\u00f3reczk\u0119, dopiero przebudzone.<\/em><\/p>\n

Id\u0119 do Gryt\u011b. Tam byli dwaj bracia, dwie siostry i babcia. Jednego z braci nie by\u0142o w domu, drugi schowa\u0142 si\u0119 za drzwiami, a dziewczyny w \u017cycie. Polacy przestrzelili babci g\u0142ow\u0119 przez skro\u0144. Ona jeszcze \u017cy\u0142a. Przewi\u0105za\u0142em ran\u0119, da\u0142em ostatnie namaszczenie, rozgrzeszenie\u201d.<\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fa\u0142szywy mit \u201e\u0141upaszki\u201d Pawe\u0142 Dybicz Zygmunt Szendzielarz odpowiada za zbrodnie wojenne Staraniem prezydenta Dudy, Instytutu Pami\u0119ci Narodowej i biskup\u00f3w do panteonu zas\u0142u\u017conych Polak\u00f3w wpisywany jest bezrefleksyjnie Zygmunt Szendzielarz \u201e\u0141upaszka\u201d. Odbywaj\u0105ce si\u0119 w tych dniach uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z jego poch\u00f3wkiem maj\u0105 wzmacnia\u0107 przes\u0142anie, \u017ce oddajemy ho\u0142d wielkiemu polskiemu \u017co\u0142nierzowi, bohaterowi narodowemu. Tymczasem huczne obchody maskuj\u0105 prawd\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78603"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78603"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78629,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78603\/revisions\/78629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}