{"id":79065,"date":"2020-06-19T17:09:08","date_gmt":"2020-06-19T15:09:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=79065"},"modified":"2020-06-18T19:00:09","modified_gmt":"2020-06-18T17:00:09","slug":"26-09-47","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=79065","title":{"rendered":"Hitler chcia\u0142 pokona\u0107 Leningrad g\u0142odem i zimnem. A Stalin nienawidzi\u0142 tego miasta."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Hitler chcia\u0142 pokona\u0107 Leningrad g\u0142odem i zimnem. A Stalin nienawidzi\u0142 tego miasta i nie pom\u00f3g\u0142 obl\u0119\u017conym<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Jelena Czy\u017cowa<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Badanie lekarskie dzieci w obl\u0119\u017conym Leningradzie (Fot. East News)<\/em><\/span><\/p>\n

W rocznic\u0119 prze\u0142amania blokady Leningradu pa\u0144stwo rosyjskie podarowa\u0142o mojej matce trzy paczki przeterminowanych krakers\u00f3w. Oto jak traktuje \u017cyj\u0105cych uczestnik\u00f3w tamtej tragedii.<\/h4>\n

.<\/p>\n

Jelena Czy\u017cowa<\/b> – ur. w 1957 r. w Leningradzie, rosyjska pisarka, eseistka i t\u0142umaczka. W Polsce ukaza\u0142y si\u0119 w wydawnictwie Czarne jej powie\u015bci \u201eCzas kobiet\u201d (nagrodzona Rosyjskim Bookerem) i \u201eGrzybnia\u201d. Mieszka w Petersburgu.<\/em><\/span><\/p>\n

.<\/p>\n

Tekst jej eseju o blokadzie Leningradu za \u201eNow\u0105 Gaziet\u0105\u201d, gdzie ukaza\u0142 si\u0119 rok temu w \u015blad za publikacj\u0105 w szwajcarskim dzienniku \u201eNeue Z\u00fcrcher Zeitung\u201d (6 maja 2019 r.). Po polsku we wrze\u015bniu 2019 r. ukaza\u0142 si\u0119 w \u201eRzeczpospolitej\u201d. \u201eWyborcza\u201d tak\u017ce go publikuje ze wzgl\u0119du na wag\u0119 spor\u00f3w o przesz\u0142o\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 polityki historycznej Putina w dzisiejszej Rosji. Tytu\u0142: \u201eMagazyn\u201d. Do\u0142\u0105czamy te\u017c list rosyjskiego Pen Clubu w obronie atakowanej za ten tekst autorki<\/span>.<\/p>\n

\n

Dyskusja tak, paragrafy nie – od redakcji \u201eNowej Gaziety\u201d<\/strong><\/h4>\n

Przed pa\u0144stwem esej pisarki Jeleny Czy\u017cowej \u201eMoja pami\u0119\u0107 blokady\u201d, opublikowany w \u201eNeue Z\u00fcrcher Zeitung\u201d. Ostry jest tekst i ostry temat: rola Stalina w tragedii obl\u0119\u017conego w czasie II wojny \u015bwiatowej Leningradu. Duma Pa\u0144stwowa nazwa\u0142a jej artyku\u0142 fa\u0142szowaniem historii, \u201eobrzydliw\u0105 prowokacj\u0105 i blu\u017anierstwem\u201d. Politolog Natalia Jelisejewa skierowa\u0142a do Komitetu \u015aledczego Federacji Rosyjskiej o\u015bwiadczenie z \u017c\u0105daniem, by wszcz\u0105\u0107 przeciwko Czy\u017cowej post\u0119powanie z paragrafu zakazuj\u0105cego \u201erehabilitacji nazizmu\u201d, za co grozi do pi\u0119ciu lat. [Komitet \u015aledczy FR ostatecznie nie dostrzeg\u0142 w artykule usprawiedliwiania nazizmu].<\/span><\/p>\n

Temat blokady Leningradu, wojny i kultu jednostki, tak jak inne, nawet najbardziej kontrowersyjne i niewygodne tematy, nie powinien by\u0107 wyciszany – powinien sta\u0107 si\u0119 przedmiotem szerokiej, publicznej dyskusji. I z pewno\u015bci\u0105 nie jest powodem do s\u0142ania skarg do organ\u00f3w \u015bledczych. Kto si\u0119 nie zgadza, mo\u017ce polemizowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Pami\u0119\u0107 ma prawo by\u0107 stronnicza – Jelena Czy\u017cowa dla \u201eNowej Gazety\u201d<\/strong><\/h4>\n

Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie chc\u0119 sprawy szczeg\u00f3\u0142owo komentowa\u0107. Musz\u0119 jedynie przypomnie\u0107, \u017ce nie jest to rozprawa ani artyku\u0142 naukowy, ale esej, w kt\u00f3rym opisuj\u0119 moj\u0105 pami\u0119\u0107 blokady. Moje wyobra\u017cenia o tym, jak Stalin traktowa\u0142 Leningrad i leningradczyk\u00f3w, opieraj\u0105 si\u0119 na lekturze wspomnie\u0144 Lidii Czukowskiej i Nadie\u017cdy Mandelsztam, pami\u0119tnik\u00f3w Olgi Bergholc i wreszcie ksi\u0105\u017cek Aleksandra So\u0142\u017cenicyna i Danii\u0142a Granina, historyk\u00f3w Siergieja Jarowa i Nikity \u0141omagina. S\u0142ucha\u0142am relacji ocala\u0142ych z blokady mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Ich \u015bwiadectwa – \u015bwiadectwa ludzi, kt\u00f3rzy znali tamte czasy z pierwszej r\u0119ki – sta\u0142y si\u0119 moj\u0105 pami\u0119ci\u0105.<\/span><\/p>\n

Wierz\u0119, \u017ce tak dzia\u0142a \u201emechanizm\u201d pami\u0119ci. Albo \u201emechanizm\u201d kultury. Pami\u0119\u0107 ludzka jest stronnicza. Mo\u017ce dlatego na jedno z mott mojej powie\u015bci \u201eMiasto opisane z pami\u0119ci\u201d wybra\u0142am s\u0142owa: \u201eMo\u017cesz k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 z prawd\u0105. Z pami\u0119ci\u0105 nie\u201d.<\/span><\/p>\n

* * *<\/span><\/p>\n

Zakazana pami\u0119\u0107 blokady Leningradu [ESEJ CZY\u017bOWEJ]<\/strong><\/h4>\n

Jedna z najbardziej niezno\u015bnych scen \u015bwiatowego kina to te kilka sekund, kiedy bohaterka \u201eWyboru Zofii\u201d musi zdecydowa\u0107, kogo – syna czy c\u00f3rk\u0119 – wys\u0142a\u0107 na \u015bmier\u0107. Tylko raz wytrzyma\u0142am t\u0119 scen\u0119. Ogl\u0105daj\u0105c ponownie film, wy\u0142\u0105cza\u0142am obraz i d\u017awi\u0119k.<\/span><\/p>\n

\n

Ka\u017cdy, kto chce sobie wyobrazi\u0107, czym by\u0142a blokada Leningradu, musi rozumie\u0107, \u017ce zim\u0105 1941-42 r. wiele leningradzkich matek musia\u0142o wybiera\u0107, kt\u00f3re ze swoich dzieci wykarmi\u0107.<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

W naszych rodzinach pami\u0119\u0107 o blokadzie przekazuje si\u0119 z pokolenia na pokolenie. Ta pami\u0119\u0107 to nieustaj\u0105cy b\u00f3l i powszechna trauma leningradczyk\u00f3w: ka\u017cda rodzina ma w\u0142asn\u0105 martyrologi\u0119, list\u0119 zmar\u0142ych i poleg\u0142ych.<\/span><\/p>\n

Blokadowy kamerton<\/strong><\/h4>\n

3 lipca 1941 r. moja mama sko\u0144czy\u0142a dziesi\u0119\u0107 lat. Jej matka pracowa\u0142a w fabryce obuwia, a babcia w izbie przyj\u0119\u0107 szpitala im. Koniaszyna. Ewakuowa\u0142y si\u0119 na Ural w sierpniu 1942 r., przechodz\u0105c co\u015b, co leningradczycy do dzi\u015b nazywaj\u0105 \u201eczasem \u015bmierci\u201d. Prze\u017cy\u0142y z jednego powodu: wyje\u017cd\u017caj\u0105c na front, ojciec mojej matki kupi\u0142 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 drewna na opa\u0142, a okna w pokoju zabi\u0142 sklejk\u0105. Jeszcze wcze\u015bniej, w maju, rozebra\u0142 du\u017cy piec i zrobi\u0142 nowy, ma\u0142y – \u017ceby w nim napali\u0107, wystarczy\u0142y dwie-trzy k\u0142ody. Tej zimy cierpia\u0142y TYLKO g\u0142\u00f3d.<\/span><\/p>\n

Leningradczycy wiedzieli, \u017ce g\u0142\u00f3d i zimno to \u0142\u0105cznie gwarancja \u015bmierci. Ale dla mnie, urodzonej po wojnie, znaczy\u0142o to, \u017ce ojciec matki, m\u00f3j dziadek, kt\u00f3ry poleg\u0142 pod Leningradem 27 stycznia 1944 r. (dzie\u0144 ostatecznego zniesienia blokady), nie wierzy\u0142 oficjalnej propagandzie, kt\u00f3ra przekonywa\u0142a, \u017ce wojna nie potrwa d\u0142ugo, najdalej do jesieni, kiedy si\u0142y faszystowskie zostan\u0105 odparte.<\/span><\/p>\n

Moje dzieci\u0144stwo mija\u0142o pod znakiem milczenia.<\/span><\/p>\n

Teraz rozumiem, \u017ce pami\u0119\u0107 mojej rodziny o blokadzie by\u0142a zablokowana z dw\u00f3ch stron: od wewn\u0105trz i od zewn\u0105trz.<\/span><\/p>\n

Od wewn\u0105trz, bo blokada jest b\u00f3lem, o kt\u00f3rym trudno, strach m\u00f3wi\u0107, a z zewn\u0105trz, bo bali si\u0119 powiedzie\u0107 \u201eco\u015b niepotrzebnego\u201d – nawet podczas wojny blokada by\u0142a tematem podlegaj\u0105cym cenzurze, pa\u0144stwo robi\u0142o wszystko, \u017ceby ukry\u0107 prawd\u0119. W tym celu w 1946 r. w\u0142adze zr\u00f3wna\u0142y z ziemi\u0105 muzeum narodowe, kt\u00f3remu leningradczycy przekazali dzienniki czasu blokady i rzeczy osobiste, w nadziei, \u017ce przetrwa pami\u0119\u0107 o ich cierpieniu. Starsze pokolenie pami\u0119ta ognisko na dziedzi\u0144cu likwidowanego muzeum, w kt\u00f3rym spalono te pami\u0119tniki i rzeczy. Nie wolno by\u0142o podawa\u0107 prawdziwej liczby ofiar cywilnych. Dopiero po pierestrojce powiedziano otwarcie: od 1 do 1,2 miliona.<\/span><\/p>\n

Jak wszystkie wielkie liczby tak i t\u0119 trudno sobie wyobrazi\u0107. Ale mo\u017cna przyjrze\u0107 si\u0119 twarzom. W naszym rodzinnym archiwum zachowa\u0142a si\u0119 przedwojenna fotografia, na kt\u00f3rej dziesi\u0119cioletnia matka bawi si\u0119 na podw\u00f3rku z kole\u017cankami. Na zdj\u0119ciu wida\u0107 dziewi\u0119\u0107 dziewcz\u0105t. Sze\u015b\u0107 zgin\u0119\u0142o podczas blokady, zosta\u0142y trzy (z ch\u0142opc\u00f3w z jej podw\u00f3rka, posy\u0142anych rok w rok na front, nie wr\u00f3ci\u0142 \u017caden).<\/span><\/p>\n

Milczenie matki i babci nie oznacza, \u017ce w dzieci\u0144stwie nie wiedzia\u0142am o blokadzie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
Nie mia\u0142y gdzie ukry\u0107 si\u0119 przed swoj\u0105 pami\u0119ci\u0105. Kiedy wspomina\u0142y, zmienia\u0142 im si\u0119 g\u0142os. Robi\u0142y si\u0119 bezbronne, jakby zawstydzone w\u0142asnym cierpieniem. Rozmawia\u0142y cicho. I czasem m\u00f3wi\u0142y \u201eco\u015b niepotrzebnego\u201d.<\/div>\n<\/blockquote>\n
<\/div>\n
Ot mama rzuci nagle: \u201eW naszej rodzinie nie by\u0142o ch\u0142opc\u00f3w\u201d, a ja, czteroletnia dziewczynka, siedz\u0119 i zastanawiam si\u0119, jacy ch\u0142opcy, dlaczego ich nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

A babcia wspomni o jakich\u015b \u201emi\u0119kkich cz\u0119\u015bciach\u201d. \u201eRano przychodzisz do szpitala, a oni s\u0105 cali – wychodzisz wieczorem, a wszystkie mi\u0119kkie cz\u0119\u015bci powycinane\u201d (czym by\u0142 kanibalizm czasu blokady, domy\u015bli\u0142am si\u0119, zanim moja babcia mi o tym opowiedzia\u0142a).<\/span><\/p>\n

Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce najwa\u017cniejsze rzeczy, kt\u00f3re wiem o blokadzie, pods\u0142ucha\u0142am. Nie mam na my\u015bli wiedzy, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna czerpa\u0107 z ksi\u0105\u017cek i pami\u0119tnik\u00f3w. Ich te\u017c przeczyta\u0142am wiele. Ale zrozumienie, czym by\u0142a blokada Leningradu, przysz\u0142o w wieku jakich\u015b pi\u0119ciu lat. Odt\u0105d nie dzia\u0142a\u0142y ju\u017c na mnie \u017cadne oficjalne mity – do dzi\u015b jestem pewna, \u017ce to one, moja matka i babcia, swymi cichymi rozmowami wbudowa\u0142y mi specjalny blokadowy kamerton, umo\u017cliwiaj\u0105cy odr\u00f3\u017cnienie prawdy od k\u0142amstwa.<\/span><\/p>\n

Tragiczna fuga Hitlera i Stalina<\/strong><\/h4>\n

Pami\u0119\u0107 blokady w moim pokoleniu to powolny, d\u0142ugi proces przemy\u015ble\u0144, stopniowe dochodzenie do wniosku, \u017ce tragedii blokady Leningradu winni byli Hitler i Stalin – dwaj najstraszniejsi dyktatorzy XX wieku, kt\u00f3rzy grali na cztery r\u0119ce t\u0119 tragiczn\u0105 fug\u0119. \u201ePartia\u201d Hitlera jest oczywista: chc\u0105c unikn\u0105\u0107 strat w\u0142asnych w ludziach i sprz\u0119cie, nieuniknionych podczas walk w wielkim mie\u015bcie, podj\u0105\u0142 \u201enaukowo uzasadnion\u0105\u201d decyzj\u0119: pokona\u0107 leningradczyk\u00f3w g\u0142odem i zimnem – wszystkich, w tym starc\u00f3w i dzieci.<\/span><\/p>\n

Dla Stalina Leningrad by\u0142 przedmiotem czystej jak kryszta\u0142 nienawi\u015bci.<\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce powodem tego by\u0142a duma mieszka\u0144c\u00f3w Leningradu, zdolno\u015b\u0107 do samodzielnego my\u015blenia, kt\u00f3re dla umocnienia jego boskiej w\u0142adzy trzeba by\u0142o wyrwa\u0107 z korzeniami, zniszczy\u0107 raz na zawsze. Trudno inaczej wyja\u015bni\u0107, dlaczego w sytuacji, gdy podczas blokady transporty produkowanego w leningradzkich zak\u0142adach sprz\u0119tu wojskowego sz\u0142y na \u201ekontynent\u201d [okre\u015blenie nieokupowanych terytori\u00f3w kraju], Stalin i jego s\u0142udzy nie organizowali regularnych dostaw \u017cywno\u015bci do miasta, a przynajmniej nie w ilo\u015bciach zapewniaj\u0105cych przetrwanie. Z \u201ekontynentu\u201d te same wagony wraca\u0142y za\u0142adowane surowcami (tysi\u0105cami ton potrzebnych metali), komponentami i narz\u0119dziami. Wed\u0142ug historyk\u00f3w kursowa\u0142o co najmniej sto sk\u0142ad\u00f3w poci\u0105g\u00f3w. Nie jestem historykiem, ale my\u015bl\u0119, \u017ce nawet niewielka ich cz\u0119\u015b\u0107 mog\u0142aby uratowa\u0107 dziesi\u0105tki, je\u015bli nie setki tysi\u0119cy ludzkich istnie\u0144.<\/span><\/p>\n

Teraz, po 75 latach, kiedy otworzono archiwa (bynajmniej nie wszystkie), jest wi\u0119cej pyta\u0144 zwi\u0105zanych z blokad\u0105 ni\u017c odpowiedzi. Ale jestem pewna, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej prawda wyjdzie na jaw. Ta wsp\u00f3lna, i ta osobista, ho\u0142ubiona w ka\u017cdej leningradzkiej rodzinie.<\/span><\/p>\n

M\u00f3j skromny wk\u0142ad do wsp\u00f3lnej pami\u0119ci blokady to powie\u015b\u0107 \u201eMiasto opisane z pami\u0119ci\u201d, czerpi\u0105ca z relacji matki (w 2017 r., rozumiej\u0105c, \u017ce wkr\u00f3tce mo\u017ce by\u0107 za p\u00f3\u017ano, nagra\u0142am je), rodzinnych fotografii, opowie\u015bci babci i bolesnych historii, kt\u00f3rych sama do\u015bwiadczy\u0142am.<\/span><\/p>\n

Wyobra\u017acie sobie dzwonek do drzwi. Otwieracie, a tam starszy pan. Obok kobieta w moim, \u015brednim wieku. On stoi, milcz\u0105c, wsparty na jej ramieniu. Ona m\u00f3wi: – Prosz\u0119 wybaczy\u0107, przyjechali\u015bmy z daleka, ojciec mieszka\u0142 tu jako ch\u0142opiec podczas blokady, wyjechali w 1944, ale nie wr\u00f3cili. Prosi\u0142 od dawna, ale jako\u015b nie wychodzi\u0142o, no wie pani, jak to bywa, raz nie ma pieni\u0119dzy, raz czasu.<\/span><\/p>\n

Kobieta milknie, \u017ceby da\u0107 ci czas zrozumie\u0107 i w zak\u0142opotaniu odsun\u0105\u0107 si\u0119, i powstrzymuj\u0105c \u0142zy, cieszy\u0107 si\u0119, \u017ce nic ci\u0119 nie kosztuje, by zrobi\u0107 tak, jak chcia\u0142, urzeczywistni\u0107 marzenie jego \u017cycia. Przechodzi ju\u017c bez pomocy z pokoju do pokoju. Idziesz za nim, mamrocz\u0105c: przepraszam, tu wszystko teraz inaczej, remonty, drzwi, okna… – Nie – m\u00f3wi; palce opartej o \u015bcian\u0119 d\u0142oni lekko dr\u017c\u0105. – Wszystko jest, jak by\u0142o. Teraz mog\u0119 umiera\u0107.<\/span><\/p>\n

Moja pami\u0119\u0107 blokady odzywa si\u0119 przy lekturze eseju W.G. Sebalda o dywanowym bombardowaniu Kolonii, a po g\u0142owie kr\u0105\u017cy uparta my\u015bl: \u201eTam te\u017c mieli piek\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

Moja pami\u0119\u0107 to tak\u017ce wstyd za to, jak pa\u0144stwo rosyjskie traktuje \u017cyj\u0105cych uczestnik\u00f3w blokady. Z jednej strony parada wojskowa na placu Pa\u0142acowym w rocznic\u0119 prze\u0142amania blokady.<\/span><\/p>\n

A z drugiej Stowarzyszenie Blokady (oficjalna organizacja finansowana z bud\u017cetu miasta) da\u0142o w podarunku noworocznym mojej matce trzy paczki przeterminowanych krakers\u00f3w. Nie pyta\u0142am, co czu\u0142a w tym momencie, \u017ceby oszcz\u0119dzi\u0107 jej przykro\u015bci.<\/span><\/p>\n

Prezent trafi\u0142 do kosza.<\/span><\/p>\n

Kwestia blokady wci\u0105\u017c dzieli rosyjskie spo\u0142ecze\u0144stwo. Min\u0119\u0142y dekady, a wok\u00f3\u0142 \u201eprawdy o blokadzie\u201d tocz\u0105 si\u0119 boje. Za pytanie \u201eCzy nie m\u0105drzej by\u0142o podda\u0107 miasto, by unikn\u0105\u0107 koszmaru blokady?\u201d stacji telewizyjnej Do\u017cd grozi\u0142o zamkni\u0119cie. Za takie publiczne pytanie mo\u017ce pa\u015b\u0107 oskar\u017cenie o \u201efa\u0142szowanie historii\u201d lub \u201eekstremizm\u201d. Jednocze\u015bnie w\u0142adze wykorzystuj\u0105 czasem t\u0119 kwesti\u0119 do zdyskredytowania swoich politycznych przeciwnik\u00f3w. Na przyk\u0142ad tymczasowy gubernator Petersburga oskar\u017cy\u0142 pos\u0142a opozycji, kt\u00f3ry stwierdzi\u0107 mia\u0142, \u017ce trzeba by\u0142o skapitulowa\u0107. Oskar\u017cony pose\u0142 pr\u00f3bowa\u0142 go pozwa\u0107, broni\u0105c swojego honoru i godno\u015bci, s\u0105d oddali\u0142 spraw\u0119.<\/span><\/p>\n

Nie trzeba szczeg\u00f3lnej przenikliwo\u015bci, \u017ceby zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nie chodzi tu o samo pytanie, tylko o to, \u017ce nasze obecne w\u0142adze, ideologiczni spadkobiercy ZSRR, reaguj\u0105 \u015blep\u0105 furi\u0105 na wszelkie wykraczaj\u0105ce poza oficjalny dyskurs rozwa\u017cania o blokadzie (w tym o prawdziwej roli Stalina). W ich \u201epami\u0119ci\u201d nie ma cierpie\u0144 umieraj\u0105cych w Leningradzie z g\u0142odu dzieci, s\u0105 za\u015b majestatyczne pomniki i podnios\u0142e uroczysto\u015bci, podczas kt\u00f3rych wychwala si\u0119 na wszelkie sposoby czyn mieszka\u0144c\u00f3w Leningradu, kt\u00f3rzy bronili miasta przed hitlerowskimi hordami. Obowi\u0105zuj\u0105ca militarystyczna retoryka o udr\u0119ce i cierpieniach wspomina mimochodem.<\/span><\/p>\n

Przykro mi, \u017ce blokada – w odr\u00f3\u017cnieniu od Holocaustu i Gu\u0142agu – pozostaje marginesem europejskiej \u015bwiadomo\u015bci. Tymczasem jest ona lustrem, w kt\u00f3rym przegl\u0105da si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna Rosja. Patrz\u0105c w nie, mo\u017cna wiele zrozumie\u0107.<\/span><\/p>\n

* * *<\/p>\n

Donos to nie recenzja. Solidarni z Jelen\u0105 Czy\u017cow\u0105<\/strong><\/h4>\n

O\u015bwiadczenie petersburskiego oddzia\u0142u Pen Clubu, 10 maja 2019 r.<\/a><\/i><\/strong><\/span><\/p>\n

Nasza przyjaci\u00f3\u0142ka i kole\u017canka, pisarka Jelena Czy\u017cowa, opublikowa\u0142a w szwajcarskiej \u201eNeue Z\u00fcrcher Zeitung\u201d artyku\u0142 o blokadzie Leningradu zatytu\u0142owany \u201ePami\u0119\u0107 zablokowana z dw\u00f3ch stron\u201d. Rosyjska wersja dost\u0119pna jest w sieci<\/a><\/strong><\/span>, ka\u017cdy mo\u017ce zapozna\u0107 si\u0119 z ni\u0105 i podj\u0105\u0107 decyzj\u0119. Niekt\u00f3rzy jednak ju\u017c przeczytali i przygotowali nie tylko opini\u0119, ale tak\u017ce zawiadomienie przekazane Komisji \u015aledczej FR, uznaj\u0105c, \u017ce nie warto marnowa\u0107 przepis\u00f3w prawa dotycz\u0105cych \u201efa\u0142szowania historii\u201d, \u201eobra\u017cania uczu\u0107\u201d czy \u201erehabilitacji nazizmu\u201d (chocia\u017c \u017cadnego \u201eobra\u017cania\u201d, \u201erehabilitacji\u201d itp. w artykule Czy\u017cowej jako \u017cywo nie by\u0142o).<\/span><\/p>\n

Tematem jej artyku\u0142u (dodajmy, \u017ce \u0142atwiej go przeczyta\u0107 ni\u017c stre\u015bci\u0107) jest percepcja blokady, ochrona pami\u0119ci o niej w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 po wojnie. Przekaz nie tylko o historii blokady, ale te\u017c o jej odczuwaniu. Kie\u0142kowa\u0142o ono i kie\u0142kuje w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w naszego miasta mimo kaprys\u00f3w historiografii pa\u0144stwowej, kt\u00f3ra albo ignorowa\u0142a blokad\u0119, albo czyni\u0142a z niej sztandar patriotyzmu.<\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 Jeleny Czy\u017cowej jest jasnym, a zarazem \u017carliwym apelem o przechowanie osobistej, ludzkiej, a nie upa\u0144stwowionej pami\u0119ci o blokadzie. Autorka ko\u0144czy, wyra\u017caj\u0105c s\u0142uszny \u017cal, \u017ce blokada nie sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zbiorowej pami\u0119ci ludzko\u015bci. \u201ePrzykro mi – pisze – \u017ce blokada – w odr\u00f3\u017cnieniu od Holocaustu i Gu\u0142agu – pozostaje marginesem europejskiej \u015bwiadomo\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

Jednak nie chodzi tu wcale o pami\u0119\u0107 ani, \u015bci\u015blej, o rywalizacj\u0119 dw\u00f3ch pami\u0119ci – oficjalnej, pa\u0144stwowej, z jednej strony, a z drugiej oddolnej, spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra tak wzburzy\u0142a oskar\u017cycieli Jeleny Czy\u017cowej. Wyprowadzi\u0142o ich z r\u00f3wnowagi par\u0119 zda\u0144, w kt\u00f3rych autorka obarcza osobist\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za tragedi\u0119 blokady nie tylko Hitlera, ale i innego \u201estrasznego dyktatora\u201d – Stalina. Zdaniem Czy\u017cowej Stalin nienawidzi\u0142 Leningradu i jego mieszka\u0144c\u00f3w, a w blokadzie dostrzeg\u0142 okazj\u0119 do rozprawienia si\u0119 z miastem.<\/span><\/p>\n

W tej kwestii mo\u017cliwe s\u0105 r\u00f3\u017cne punkty widzenia, ale jedno jest pewne: Stalin ponosi straszn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za niepowodzenia wojenne, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do blokady. Stalin i stalinowski re\u017cim mieli za nic ludzkie \u017cycie i szanse przetrwania nie tylko leningradczyk\u00f3w, ale wszystkich poddanych w\u0142adcy. Jednak zniszczenie po wojnie Muzeum Historii Blokady i jego zbior\u00f3w dowodzi, \u017ce Stalin by\u0142 co najmniej wrogo nastawiony je\u015bli nie do samego Leningradu, to na pewno do jego wielko\u015bci i pr\u00f3b utrwalenia jej w pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

W artykule Czy\u017cowej jest zdaniem wielu jedna istotna nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107. W najtrudniejszym momencie blokady komunikacja kolejowa z miastem zosta\u0142a przerwana, nie by\u0142 wi\u0119c mo\u017cliwy ani wyw\u00f3z sprz\u0119tu wojskowego, ani dostawy surowc\u00f3w zamiast \u017cywno\u015bci, o czym pisze Czy\u017cowa (r\u00f3\u017cne opinie na temat artyku\u0142u s\u0105 dost\u0119pne w sieci<\/a><\/strong><\/span>). Tak czy inaczej, arbitrem w sporach o interpretacj\u0119 historii nie powinien by\u0107 Komitet \u015aledczy, tylko specjali\u015bci.<\/span><\/p>\n

A co najwa\u017cniejsze, punktem ci\u0119\u017cko\u015bci artyku\u0142u nie jest historia blokady, tylko wsp\u00f3\u0142czesna \u201epolityka pami\u0119ci\u201d. Rodzi si\u0119 podejrzenie, \u017ce narastaj\u0105c\u0105 w ostatnich dniach fal\u0119 w\u015bciek\u0142o\u015bci i wulgarnych obelg spowodowa\u0142a nie tyle charakterystyka roli Stalina, ile nast\u0119puj\u0105cy akapit artyku\u0142u:<\/span><\/p>\n

\u201eMoja pami\u0119\u0107 to tak\u017ce wstyd za to, jak pa\u0144stwo rosyjskie traktuje \u017cyj\u0105cych uczestnik\u00f3w blokady. Z jednej strony parada wojskowa na placu Pa\u0142acowym w rocznic\u0119 prze\u0142amania blokady. A z drugiej Stowarzyszenie Blokady (oficjalna organizacja finansowana z bud\u017cetu miasta) da\u0142o w podarunku noworocznym mojej matce trzy paczki przeterminowanych krakers\u00f3w. Nie pyta\u0142am, co czu\u0142a w tym momencie, \u017ceby oszcz\u0119dzi\u0107 jej przykro\u015bci. Prezent trafi\u0142 do kosza\u201d.<\/span><\/p>\n

W\u0142adze upolityczniaj\u0105 pami\u0119\u0107 blokady, zamieniaj\u0105c j\u0105 w polityczn\u0105 bro\u0144 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 rozprawie z nieprawomy\u015blnymi, o czym pisze wprost Czy\u017cowa: \u201eJednocze\u015bnie w\u0142adze wykorzystuj\u0105 czasem t\u0119 kwesti\u0119 do zdyskredytowania swoich politycznych przeciwnik\u00f3w. Na przyk\u0142ad tymczasowy gubernator Petersburga oskar\u017cy\u0142 pos\u0142a opozycji, kt\u00f3ry stwierdzi\u0107 mia\u0142, \u017ce trzeba by\u0142o skapitulowa\u0107. Oskar\u017cony pose\u0142 pr\u00f3bowa\u0142 go pozwa\u0107, broni\u0105c swojego honoru i godno\u015bci, s\u0105d oddali\u0142 spraw\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce przeciwnik\u00f3w Czy\u017cowej bardziej irytuj\u0105 te precyzyjne i aktualne oskar\u017cenia ni\u017c opisy historycznej roli towarzysza Stalina podczas blokady.<\/span><\/p>\n

My, cz\u0142onkowie petersburskiego oddzia\u0142u Pen Clubu, jeste\u015bmy \u015bwiadomi tego, \u017ce reputacja Jeleny Czy\u017cowej, autorki niedawno opublikowanej, pi\u0119knej, opartej na wspomnieniach rodzinnych ksi\u0105\u017cki \u201eMiasto opisane z pami\u0119ci\u201d, nie potrzebuje naszej obrony. Rozumiemy, \u017ce nie ma sensu spiera\u0107 si\u0119 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 donos za form\u0119 recenzji. Nie pierwszy raz rosyjscy pisarze staj\u0105 pod pr\u0119gierzem i s\u0105 pi\u0119tnowani za publicznie wyra\u017cone pogl\u0105dy. Jak m\u00f3wi poeta, \u201edoprawdy \u017cyjemy w mrocznych czasach\u201d.<\/span><\/p>\n

Jednak nie wolno nam milcze\u0107. Jelena Czy\u017cowa uczciwie sformu\u0142owa\u0142a swoje stanowisko jako mieszkanka Petersburga, jako artystka i jako ta, kt\u00f3rej rodzina przetrwa\u0142a blokad\u0119. Uczciwo\u015b\u0107 nie wymaga uzasadnie\u0144, ale zas\u0142uguje na zrozumienie i szacunek. Wyra\u017camy nasz\u0105 solidarno\u015b\u0107 z Jelen\u0105 Czy\u017cow\u0105, a wielu z nas w pe\u0142ni podziela jej punkt widzenia.<\/span><\/p>\n

Pod o\u015bwiadczeniem podpisali si\u0119:<\/strong><\/p>\n

Konstantin Azadowski<\/b>, historyk literatury, w czasie II wojny mieszkaniec obl\u0119\u017conego Leningradu<\/em><\/span>
\nJewgienij Anisimow<\/b>, doktor nauk historycznych, profesor, cz\u0142onek Prezydenckiej Rady ds. Nauki i Edukacji<\/em><\/span>
\nAnatolij Berger<\/b>, cz\u0142onek Zwi\u0105zku Pisarzy Petersburga i Zwi\u0105zku Pisarzy Rosji<\/em><\/span>
\nTamara Bukowska<\/b>, poetka<\/em><\/span>
\nBorys Wiszniewski<\/b>, cz\u0142onek Zgromadzenia Ustawodawczego Petersburga, pisarz, dziennikarz, politolog, cz\u0142onek Federalnego Komitetu Politycznego partii Jab\u0142oko<\/em><\/span>
\nTatiana Woltska<\/b>, poetka, dziennikarka<\/em><\/span>
\nAleksandra Glebowska<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nJakow Gordin<\/b>, pisarz, publicysta<\/em><\/span>
\nDmitrij Grigoriew<\/b>, poeta, prozaik<\/em><\/span>
\nLubow Gurewicz<\/b>, pisarka, krytyczka sztuki<\/em><\/span>
\nAleksander Dolinin<\/b>, historyk literatury, syn, wnuk, brat mieszka\u0144c\u00f3w obl\u0119\u017conego miasta<\/em><\/span>
\nWalerij Dymszyc<\/b>, t\u0142umacz, nauczyciel<\/em><\/span>
\nBorys Jegorow<\/b>, doktor filologii, profesor<\/em><\/span>
\nWadim \u017buk<\/b>, poeta, dramaturg<\/em><\/span>
\nSergiej Zawia\u0142ow<\/b>, poeta<\/em><\/span>
\nAleksiej Zacharenkow<\/b>, cz\u0142onek Zwi\u0105zku Pisarzy Rosji, wydawca<\/em><\/span>
\nNina Katerli<\/b>, pisarka, dzia\u0142aczka spo\u0142eczna<\/em><\/span>
\nAleksander Kobry\u0144ski<\/b>, doktor filologii, literaturoznawca<\/em><\/span>
\nNiko\u0142aj Kononow<\/b>, poeta<\/em><\/span>
\nIrina Krawczowa<\/b>, filolog, wydawca<\/em><\/span>
\nOlga Kuszlina<\/b>, krytyczka, literaturoznawczyni<\/em><\/span>
\nAleksander \u0141awrow<\/b>, cz\u0142onek Rosyjskiej Akademii Nauk, historyk literatury rosyjskiej, urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie mieszka\u0144c\u00f3w obl\u0119\u017conego Leningradu<\/em><\/span>
\nIrina Lewi\u0144ska<\/b>, historyczka<\/em><\/span>
\nAleksander Melichow<\/b>, pisarz, publicysta<\/em><\/span>
\nWaleria Michalewicz<\/b>, cz\u0142onkini Zwi\u0105zku Pisarzy Petersburga i Zwi\u0105zku Pisarzy Rosji<\/em><\/span>
\nGrigorij Michnow-Wajtenko<\/b>, publicysta, dzia\u0142acz spo\u0142eczny<\/em><\/span>
\nGiennadij Niko\u0142ajew<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nNiko\u0142aj Podosokorski<\/b>, publicysta, krytyk literacki<\/em><\/span>
\nDawid Raskin<\/b>, doktor nauk historycznych, pisarz<\/em><\/span>
\nBorys Rogi\u0144ski<\/b>, krytyk, nauczyciel<\/em><\/span>
\nNatalia Siwochina<\/b>, poetka, dziennikarka<\/em><\/span>
\nNatalia Soko\u0142owska<\/b>, pisarka, redaktorka dziennik\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w obl\u0119\u017conego Leningradu<\/em><\/span>
\nSiergiej Stratanowski<\/b>, poeta<\/em><\/span>
\nAleksander Timofiejew<\/b>, historyk literatury rosyjskiej XX wieku<\/em><\/span>
\nDmitrij Trawin<\/b>, dyrektor naukowy Centrum Bada\u0144 Modernizacyjnych Uniwersytetu Europejskiego w Petersburgu<\/em><\/span>
\nMarietta Turjan<\/b>, doktor filologii, cz\u0142onkini Zwi\u0105zku Pisarzy Petersburga<\/em><\/span>
\nAndrej Czernow<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nTatiana Czernyszewa<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nIlja Sztemler<\/b>, pisarz, laureat nagrody miasta Petersburg i wielu innych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 literackich<\/em><\/span>
\nWalery Szubi\u0144ski<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nMichai\u0142 Jasnow<\/b>, poeta, t\u0142umacz<\/em><\/span><\/p>\n

Do o\u015bwiadczenia do\u0142\u0105czyli popieraj\u0105cy prawo pisarzy do wolno\u015bci s\u0142owa cz\u0142onkowie moskiewskiego oddzia\u0142u Pen Clubu i Stowarzyszenia Wolne S\u0142owo:<\/em><\/span><\/p>\n

Nadie\u017cda A\u017cgichina<\/b>, dziennikarka<\/em><\/span>
\nAleksandr Archangielski<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nDmitrij Bawilski<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nNune Barsegian<\/b>, pisarka, psycholo\u017cka<\/em><\/span>
\nLeonid Bachnow<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nIrina Bogatyriewa<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nTatiana Boncz-Osmo\u0142owska<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nMarina Borodycka<\/b>, poetka, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nOlga Warszawer<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nDmitrij Wedeniapin<\/b>, poeta, t\u0142umacz<\/em><\/span>
\nAlina Wituchnowska<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nMarina Wiszniewiecka<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nMaria Galina<\/b>, pisarka, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nSiergiej Gandlewski<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nAlisa Ganiewa<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nAleksandr Gelman<\/b>, dramaturg<\/em><\/span>
\nA\u0142\u0142a Gerber<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nWarwara Gornostajewa<\/b>, wydawca<\/em><\/span>
\nMark Grinberg<\/b>, t\u0142umacz<\/em><\/span>
\nNatalia Gromowa<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nWitalij Dikson<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nOlga Drobot<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nJewgienij Jermolin<\/b>, eseista, historyk kultury<\/em><\/span>
\nWiktor Jesipow<\/b>, literaturoznawca, poeta<\/em><\/span>
\nGeorgij Jefremow<\/b>, poeta, t\u0142umacz<\/em><\/span>
\nLeonid Zorin<\/b>, pisarz, dramaturg<\/em><\/span>
\nNatalia Iwanowa<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nGiennadij Ka\u0142asznikow<\/b>, poeta<\/em><\/span>
\nGiennadij Krasuchin<\/b>, literaturoznawca<\/em><\/span>
\nSergiej Kuzniecow<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nMaja Kuczerska<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nOleg Lekmanow<\/b>, filolog<\/em><\/span>
\nMaria Liudkowska<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nNatalia Mawlewicz<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nWiktor Matizen<\/b>, krytyk filmowy<\/em><\/span>
\nAnton Nieczajew<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nLeonid Nikitinski<\/b>, dziennikarz<\/em><\/span>
\nLew Oborin<\/b>, poeta, dziennikarz<\/em><\/span>
\nMaksym Osipow<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nPawie\u0142 Polan<\/b>, historyk, autor prac historycznych<\/em><\/span>
\nAlosza Prokopiew<\/b>, poeta, t\u0142umacz<\/em><\/span>
\nLew Rubinsztejn<\/b>, poeta, eseista<\/em><\/span>
\nMaria Rybakowa<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nOlga Sedakowa<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nWiaczes\u0142aw Sereda<\/b>, t\u0142umacz<\/em><\/span>
\nAleksiej S\u0142apowski<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nBorys Soko\u0142ow<\/b>, historyk, dziennikarz<\/em><\/span>
\nW\u0142adimir Sotnikow<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nTatiana Sotnikowa<\/b> (Anna Berseniewa), pisarka<\/em><\/span>
\nIrina Staf<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nDmitrij Stachow<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nLiubow Summ<\/b>, t\u0142umaczka<\/em><\/span>
\nIrina Surat<\/b>, filolo\u017cka<\/em><\/span>
\nLew Timofiejew<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nLudmi\u0142a Ulicka<\/b>, pisarka<\/em><\/span>
\nIgor Chariczew<\/b>, pisarz<\/em><\/span>
\nA\u0142\u0142a Szewe\u0142kina<\/b>, dziennikarka<\/em><\/span>
\nArkadij Sztypel<\/b>, poeta<\/em><\/span>
\nTatiana Szczerbina<\/b>, pisarka<\/em><\/span><\/p>\n

Do o\u015bwiadczenia do\u0142\u0105czyli:<\/em><\/span><\/p>\n

Sergiej Zenkin<\/b>, filolog<\/em><\/span>
\nAleksiej Motorow<\/b>, pisarz<\/em><\/span><\/p>\n

Prze\u0142. Sergiusz Kowalski<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hitler chcia\u0142 pokona\u0107 Leningrad g\u0142odem i zimnem. A Stalin nienawidzi\u0142 tego miasta i nie pom\u00f3g\u0142 obl\u0119\u017conym Jelena Czy\u017cowa Badanie lekarskie dzieci w obl\u0119\u017conym Leningradzie (Fot. East News) W rocznic\u0119 prze\u0142amania blokady Leningradu pa\u0144stwo rosyjskie podarowa\u0142o mojej matce trzy paczki przeterminowanych krakers\u00f3w. Oto jak traktuje \u017cyj\u0105cych uczestnik\u00f3w tamtej tragedii. . Jelena Czy\u017cowa – ur. w 1957 r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79065"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79065"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79086,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79065\/revisions\/79086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}