{"id":79196,"date":"2020-06-24T17:09:07","date_gmt":"2020-06-24T15:09:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=79196"},"modified":"2020-06-24T10:26:24","modified_gmt":"2020-06-24T08:26:24","slug":"02-09-49","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=79196","title":{"rendered":"24 CZERWCA. ROCZNICA URODZIN RAFA\u0141A LEMKINA"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>24 CZERWCA. ROCZNICA URODZIN RAFA\u0141A LEMKINA<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
120 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Rafa\u0142 Lemkin, polski prawnik pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e swoje \u017cycie stworzeniu definicji ludob\u00f3jstwa.<\/strong><\/h5>\n

Rafa\u0142 Lemkin \/ Ukrai\u0144ski Instytut Pami\u0119ci Narodowej, CC BY-SA 3.0<\/em><\/span><\/p>\n

15 marca 1921 r. Soghomon Tehlirian, 24-letni Ormianin, zastrzeli\u0142 na ulicy Berlina Talaata Pasz\u0119, by\u0142ego wielkiego wezyra Imperium Osma\u0144skiego, kt\u00f3ry od listopada 1918 r. przebywa\u0142 w Niemczech. Talaat by\u0142 g\u0142\u00f3wnym organizatorem rzezi Ormian w osma\u0144skiej Turcji, uznawanej za jeden z pierwszych nowo\u017cytnych przypadk\u00f3w ludob\u00f3jstwa. W latach 1915\u20131917 na wschodzie Azji Mniejszej zamordowano od 1,2 do 1,5 miliona os\u00f3b (w tym samym czasie Turcy poddali eksterminacji tak\u017ce Asyryjczyk\u00f3w i Grek\u00f3w pontyjskich). Tehlirian cudem prze\u017cy\u0142 jedn\u0105 z masakr w Armenii, a po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej do\u0142\u0105czy\u0142 do sztabu operacji \u201eNemesis\u201d, kt\u00f3rej celem by\u0142o wymierzenie sprawiedliwo\u015bci sprawcom ludob\u00f3jstwa. Po g\u0142o\u015bnym procesie s\u0105d niemiecki, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do traumatycznych do\u015bwiadcze\u0144 Tehliriana, uniewinni\u0142 go.<\/span><\/p>\n

Nag\u0142\u00f3wek z \u201eNew York Tribune\u201d z 4 czerwca 1921 r. Mowa o uniewinnieniu Tehliriana ze wzgl\u0119du na \u201eniepoczytalno\u015b\u0107\u201d<\/em><\/span>
\nWikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

Wypadki te mia\u0142y wielkie znaczenie dla Rafa\u0142a Lemkina, w tamtym czasie studenta prawa na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Lemkin by\u0142 zdumiony bezkarno\u015bci\u0105 tureckich sprawc\u00f3w ludob\u00f3jstwa, zwi\u0105zan\u0105 z niech\u0119ci\u0105 innych pa\u0144stw do wtr\u0105cania si\u0119 w sprawy tureckie, a tak\u017ce taktyk\u0105, kt\u00f3r\u0105 musieli zastosowa\u0107 obro\u0144cy Tehliriana, by uchroni\u0107 go przed wi\u0119zieniem. Dlatego p\u00f3\u017aniej uwa\u017ca\u0142, \u017ce w obronie grup etnicznych nara\u017conych na systematyczn\u0105 eksterminacj\u0119 w danym pa\u0144stwie, inne kraje powinny mie\u0107 prawo do naruszania jego suwerenno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Pod koniec lat 20. Lemkin podj\u0105\u0142 pierwsze pr\u00f3by zdefiniowania ludob\u00f3jstwa. Na jego d\u0105\u017cenia mia\u0142 wp\u0142yw prze\u017cyty w 1906 r. pogrom w Bia\u0142ymstoku, zorganizowany przez w\u0142adze carskie, oraz dorastanie w wieloetnicznym \u015brodowisku polskich Kres\u00f3w. Bada\u0142 podobne do rzezi Ormian zdarzenia w Iraku, gdzie w 1933 r. dosz\u0142o do kolejnych mord\u00f3w na Asyryjczykach, a tak\u017ce pogromy \u017byd\u00f3w na Ukrainie i zainicjowany przez w\u0142adze radzieckie Ho\u0142odomor z pocz\u0105tku lat 30. Interesowa\u0142 si\u0119 dziejami prze\u015bladowa\u0144 od staro\u017cytno\u015bci, \u0142\u0105cznie z losami chrze\u015bcijan w cesarstwie rzymskim. W 1926 r. opublikowa\u0142 analiz\u0119 sowieckiego kodeksu karnego, wprowadzaj\u0105cego m.in. regu\u0142\u0119 odpowiedzialno\u015bci zbiorowej, niezgodn\u0105 z tradycj\u0105 prawa europejskiego. Na mi\u0119dzynarodowych konferencjach prawniczych w okresie mi\u0119dzywojennym czyni\u0142 starania o stworzenie prawnej definicji masowych akt\u00f3w terroru \u2014 jak w\u00f3wczas to okre\u015bla\u0142, \u201ebarbarzy\u0144stwa i wandalizmu\u201d \u2014 oraz stworzenie mechanizm\u00f3w przeciwdzia\u0142ania. D\u0105\u017cy\u0142 do tego, by zbrodnie takie, jak te zorganizowane przez Talaata Pasz\u0119 i jego poplecznik\u00f3w, mog\u0142y by\u0107 s\u0105dzone.<\/span><\/p>\n

Niestety, nie tylko Lemkinowi zapad\u0142o w pami\u0119\u0107 ludob\u00f3jstwo Ormian. 22 sierpnia 1939 r., Hitler powiedzia\u0142 w przem\u00f3wieniu do genera\u0142\u00f3w Wehrmachtu:<\/span><\/p>\n

\u201eD\u017cyngis Chan rzuci\u0142 miliony kobiet i dzieci na rze\u017a z premedytacj\u0105 i z lekkim sercem \u2013 historia widzi w nim tylko wielkiego za\u0142o\u017cyciela pa\u0144stw. To, co m\u00f3wi\u0105 o mnie s\u0142abe cywilizacje zachodnioeuropejskie, nie ma dla mnie \u017cadnego znaczenia. Wyda\u0142em rozkaz \u2013 i ka\u017c\u0119 rozstrzela\u0107 ka\u017cdego, kto wyrazi cho\u0107 jedno s\u0142owo krytyki \u2013 \u017ce celem wojny nie jest osi\u0105gni\u0119cie jakiej\u015b linii geograficznej, ale fizyczna eksterminacja wrog\u00f3w. Obecnie tylko na wschodzie umie\u015bci\u0142em oddzia\u0142y SS Totenkopf, daj\u0105c im rozkaz nieugi\u0119tego i bezlitosnego zabijania wszystkich m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci polskiej rasy i j\u0119zyka, bo tylko t\u0105 drog\u0105 zdoby\u0107 mo\u017cemy potrzebn\u0105 nam przestrze\u0144 \u017cyciow\u0105. Kto w naszych czasach jeszcze m\u00f3wi o eksterminacji Ormian?\u201d.<\/p>\n

Chocia\u017c nie wszyscy historycy potwierdzaj\u0105 autentyczno\u015b\u0107 \u201ecytatu arme\u0144skiego\u201d Hitlera, nied\u0142ugo potem eksterminacyjne plany wobec \u017byd\u00f3w i S\u0142owian mia\u0142y wej\u015b\u0107 w \u017cycie.<\/span><\/p>\n

Jesieni\u0105 1939 r. Lemkin zdo\u0142a\u0142 opu\u015bci\u0107 zaatakowan\u0105 przez Niemcy Polsk\u0119, przez Litw\u0119 dotar\u0142 do Szwecji, a potem przez Zwi\u0105zek Radziecki i Japoni\u0119 przedosta\u0142 si\u0119 do USA. Podczas wojny bezskutecznie stara\u0142 si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 rz\u0105d\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych na trwaj\u0105c\u0105 Zag\u0142ad\u0119 europejskich \u017byd\u00f3w. Definicj\u0119 ludob\u00f3jstwa, nazwanego przez niego genocide<\/em>, przedstawi\u0142 w pracy Axis Rule in<\/em> Occupied Europe. Laws of Occupation, Analysys of Government, Proposals for Redress<\/em>, wydanej w 1944 r. w USA (polski przek\u0142ad Rz\u0105dy pa\u0144stw Osi w okupowanej Europie. Prawa okupacyjne, analiza rz\u0105dzenia, propozycje zado\u015b\u0107uczynienia<\/em> opublikowano dopiero w 2013 r.).<\/span><\/p>\n

W swojej teorii ludob\u00f3jstwa Lemkin zwraca\u0142 uwag\u0119 na d\u0105\u017cenie w\u0142adzy stosuj\u0105cej tak\u0105 polityk\u0119 zar\u00f3wno do fizycznej eksterminacji ludno\u015bci (np. danej grupy etnicznej), jak i d\u0105\u017cenie do zniszczenia jej kultury. \u201eLudob\u00f3jstwo\u201d to zaproponowany przez niego, zupe\u0142nie nowy termin, ukszta\u0142towany na podobie\u0144stwo angloj\u0119zycznych poj\u0119\u0107 zab\u00f3jstwa (homicide<\/em>) czy dzieciob\u00f3jstwa (infanticide<\/em>). Termin zosta\u0142 szybko podchwycony przez gazety, a potem wykorzystano go w aktach oskar\u017cenia wobec nazistowskich przyw\u00f3dc\u00f3w podczas proces\u00f3w norymberskich. By\u0142 to cz\u0119\u015bciowy sukces Lemkina, jednak \u00f3wcze\u015bnie ludob\u00f3jstwo rozumiano jeszcze w zaw\u0119\u017cony spos\u00f3b jako zbrodnie pope\u0142nione jedynie w czasie wojny i na przedstawicielach innego narodu. Prawnik prowadzi\u0142 dalsze zabiegi o uznanie rozszerzonej definicji ludob\u00f3jstwa na poziomie mi\u0119dzynarodowym.<\/span><\/p>\n

Po kilku latach rozm\u00f3w i hamowaniu jego inicjatywy przez delegacje ZSRR, Wielkiej Brytanii i pa\u0144stw arabskich, w grudniu 1948 r. ONZ przyj\u0119\u0142a Konwencj\u0119 w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludob\u00f3jstwa. W dokumencie tym ludob\u00f3jstwo uznaje si\u0119 za zbrodni\u0119 pope\u0142nian\u0105 zar\u00f3wno w czasie pokoju, jak i podczas wojny. Dotyczy ono \u201eczyn\u00f3w dokonanych w zamiarze zniszczenia w ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych\u201d, do kt\u00f3rych w\u0142\u0105czono m.in. porywanie dzieci eksterminowanej grupy ludno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Rodzice Lemkina zostali zamordowani w Treblince w 1942 r. Spo\u015br\u00f3d 50 jego najbli\u017cszych krewnych Zag\u0142ad\u0119 prze\u017cy\u0142 tylko brat.<\/span><\/p>\n

Po wojnie Lemkin zosta\u0142 profesorem prawa mi\u0119dzynarodowego na Uniwersytecie Yale. Doskonale wykszta\u0142cony erudyta, znaj\u0105cy \u2013 wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w, po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e swoje \u017cycie stworzeniu definicji ludob\u00f3jstwa. Zmar\u0142 przedwcze\u015bnie w Nowym Jorku w 1959 r.<\/span><\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/span><\/p>\n

Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludob\u00f3jstwa, uchwalona przez Zgromadzenie Og\u00f3lne Narod\u00f3w Zjednoczonych dnia 9 grudnia 1948 r. (ratyfikowana zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 18 lipca 1950 r.)<\/em>, Dz.U. 1952 nr 2 poz. 9, http:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/DocDetails.xsp?id=WDU19520020009<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Sam McFarland, Katarzyna Hamer, Jak ludob\u00f3jstwo zosta\u0142o uznane za zbrodni\u0119: dziedzictwo Rafa\u0142a Lemkina<\/em>, \u201eCivitas et Lex\u201d nr 2 (10) (2016), s. 69\u201385.<\/span><\/p>\n

Jean-Louis Pann\u00e9, Kilka uwag na temat genezy poj\u0119cia \u201eludob\u00f3jstwo\u201d<\/em>, \u201ePami\u0119\u0107 i Sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d 6\/1 (11) (2007), s. 373\u2013382.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

24 CZERWCA. ROCZNICA URODZIN RAFA\u0141A LEMKINA \u017bydowski Instytut Historyczny 120 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Rafa\u0142 Lemkin, polski prawnik pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142e swoje \u017cycie stworzeniu definicji ludob\u00f3jstwa. Rafa\u0142 Lemkin \/ Ukrai\u0144ski Instytut Pami\u0119ci Narodowej, CC BY-SA 3.0 15 marca 1921 r. Soghomon Tehlirian, 24-letni Ormianin, zastrzeli\u0142 na ulicy Berlina Talaata Pasz\u0119, by\u0142ego wielkiego wezyra Imperium Osma\u0144skiego, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79196"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79196"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79205,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79196\/revisions\/79205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}