{"id":79239,"date":"2020-07-12T17:09:34","date_gmt":"2020-07-12T15:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=79239"},"modified":"2020-07-04T06:37:27","modified_gmt":"2020-07-04T04:37:27","slug":"04-05-53","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=79239","title":{"rendered":"Chruszczow w Ameryce. “Macie w Disneylandzie wyrzutnie rakiet?”"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Chruszczow w Ameryce. “Macie w Disneylandzie wyrzutnie rakiet?”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Adam Leszczy\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Nikita Chruszczow (Fot. GETTY IMAGES)<\/em><\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu 1959 r. przez blisko dwa tygodnie Nikita Siergiejewicz Chruszczow pokazywa\u0142 Amerykanom i \u015bwiatu sw\u0105 u\u015bmiechni\u0119t\u0105 ch\u0142opsk\u0105 twarz. Przez chwil\u0119 zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce zimna wojna przestaje by\u0107 lodowata.<\/h4>\n

Waszyngton od Moskwy dzieli 4880 mil lotu. Nikita Chruszczow przemierzy ten dystans, \u017ceby rozpocz\u0105\u0107 jeden z najbardziej dramatycznych epizod\u00f3w w powojennej historii<\/i> – pisa\u0142 13 wrze\u015bnia 1959 r. “New York Times”. Radziecki premier i pierwszy sekretarz KC KPZR przyby\u0142 do USA na zaproszenie prezydenta Dwighta D. Eisenhowera 15 wrze\u015bnia. Przez trzyna\u015bcie dni przemierzy\u0142 Ameryk\u0119 od Wschodniego Wybrze\u017ca do Zachodniego, rozmawia\u0142 z politykami i farmerami, gwiazdami kina i bankierami, krzycza\u0142 na protestuj\u0105cych przeciwko jego wizycie i zatrzasn\u0105\u0142 si\u0119 w windzie w hotelu Waldorf-Astoria. To by\u0142 cyrk objazdowy<\/i> – pisa\u0142 ameryka\u0144ski dziennikarz i historyk David Halberstam w swej ponad 1000-stronicowej monografii po\u015bwi\u0119conej dekadzie lat 50. Licz\u0105cej 63 osoby delegacji radzieckiej towarzyszy\u0142o 2 tys. akredytowanych dziennikarzy, z kt\u00f3rych 300 zamierza\u0142o pod\u0105\u017ca\u0107 za Chruszczowem podczas ca\u0142ej podr\u00f3\u017cy. Gazety drukowa\u0142y rosyjskie zwroty w rodzaju: “dzie\u0144 dobry”, “jak si\u0119 pan ma”, “do widzenia”.<\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie by\u0142 to moment najwi\u0119kszego powodzenia ZSRR, kt\u00f3ry zbli\u017ca\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas do szczytu pot\u0119gi gospodarczej, wojskowej i kosmicznej – Chruszczow wyl\u0105dowa\u0142 w bazie Andrews pod Waszyngtonem dwa dni po zderzeniu si\u0119 radzieckiej sondy kosmicznej \u0141una 2 z powierzchni\u0105 Ksi\u0119\u017cyca. Po \u015bmierci Stalina i Wsch\u00f3d, i Zach\u00f3d m\u00f3wi\u0142y du\u017co o “odpr\u0119\u017ceniu” oraz “pokojowym wsp\u00f3\u0142istnieniu”, ale lista punkt\u00f3w spornych by\u0142a d\u0142uga. Liczono, \u017ce mo\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich uda si\u0119 za\u0142atwi\u0107 podczas wizyty Chruszczowa i zapowiadanej rewizyty Eisenhowera w ZSRR.<\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da na wioskowego g\u0142upka<\/b><\/span><\/h4>\n

“Nie jest przyw\u00f3dc\u0105 gabinetowym, zawsze jest w ruchu” – podkre\u015bla\u0142o przed wizyt\u0105 radio Moskwa. Zachodnie gazety przytacza\u0142y \u017cyciorys Chruszczowa, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 od pasania kr\u00f3w i owiec, jako dwunastolatek rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w fabrykach Donbasu, a pierwszy powa\u017cny kontakt ze szko\u0142\u0105 mia\u0142, jak si\u0119 zdaje, dopiero w 23. roku \u017cycia. Jest niski, p\u0119katy i brzydki, jego usta s\u0105 wiecznie p\u00f3\u0142otwarte, co sprawia, \u017ce wygl\u0105da na wioskowego g\u0142upka . Oczy ma jednak pe\u0142ne inteligencji, szaroniebieskie, bardzo \u017cywe<\/i> – pisa\u0142y gazety.<\/span><\/p>\n

Na XX Zje\u017adzie KPZR w lutym 1956 r. Chruszczow wyg\u0142osi\u0142 sw\u00f3j s\u0142ynny tajny referat, w kt\u00f3rym ujawni\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 zbrodni Stalina, mimo \u017ce sam bra\u0142 w nich udzia\u0142. Przetrwa\u0142 kolejne czystki stalinowskie, a po \u015bmierci Wielkiego Nauczyciela wygra\u0142 wy\u015bcig po sched\u0119 po nim, pokonuj\u0105c samego \u0141awrientija Beri\u0119, kt\u00f3ry za przegran\u0105 zap\u0142aci\u0142 g\u0142ow\u0105. Na pierwszy rzut oka wygl\u0105dem m\u00f3g\u0142 wzbudza\u0107 u\u015bmiech politowania, co nie przeszkadza\u0142o mu by\u0107 ambitnym i bezwzgl\u0119dnym politykiem niewahaj\u0105cym si\u0119 wbi\u0107 komu\u015b n\u00f3\u017c w plecy, je\u015bli uzna\u0142by to za korzystne dla siebie. W rozmowach prywatnych impulsywny Nikita Siergiejewicz potrafi\u0142 grozi\u0107 palcem rozm\u00f3wcy, by podkre\u015bli\u0107, \u017ce si\u0119 z nim nie zgadza, albo \u0142apa\u0107 go za klapy marynarki, by da\u0107 do zrozumienia, \u017ce chce co\u015b teraz powiedzie\u0107. “Ma niesamowicie gi\u0119tki umys\u0142. Zadaje ci pytanie. Odpowiada za ciebie. A potem m\u00f3wi, \u017ce nie masz racji” – wspomina\u0142 Harry Hershfield, ameryka\u0144ski satyryk i karykaturzysta, kt\u00f3ry mia\u0142 okazj\u0119 rozmawia\u0107 z Chruszczowem podczas jego wizyty w USA.<\/span><\/p>\n

Czeka\u0142y go rozmowy z prezydentem, wyst\u0105pienia publiczne, spotkania, konferencje, zwiedzanie. Premier Chruszczow musi u\u017cy\u0107 ca\u0142ego swojego s\u0142awnego wigoru i na pewno w Ameryce b\u0119dzie bardzo zaj\u0119tym cz\u0142owiekiem<\/i> – pisa\u0142 “New York Times”. Protestuj\u0105cy przeciwko wizycie publikowali w ameryka\u0144skich gazetach listy, przypominaj\u0105c udzia\u0142 Chruszczowa w zbrodniach stalinowskich (nale\u017ca\u0142 do grona g\u0142\u00f3wnych pacyfikator\u00f3w Ukrainy w czasach Wielkiego G\u0142odu i represji lat 30.). Jak przypomnia\u0142 Henry Kissinger, p\u00f3\u017aniejszy szef dyplomacji USA, zaledwie 15 miesi\u0119cy przed wizyt\u0105 Chruszczowa powieszony zosta\u0142 Imre Nagy, przyw\u00f3dca antysowieckiego powstania na W\u0119grzech w pa\u017adzierniku i listopadzie 1956 r. Kissinger pisa\u0142 o wrogiej polityce Moskwy wobec Berlina Zachodniego b\u0119d\u0105cego enklaw\u0105 wolnego \u015bwiata w strefie sowieckiej czy o problemie Laosu stanowi\u0105cym w\u00f3wczas punkt zapalny mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem. Zdaniem Kissingera w USA Chruszczow mo\u017ce zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce Amerykanie stan\u0105 murem, by przeciwstawia\u0107 si\u0119 ka\u017cdej sowieckiej pr\u00f3bie zdobycia dominacji nad \u015bwiatem<\/i>. Zachodnia prasa przypomina\u0142a, \u017ce w pa\u017adzierniku 1956 r. Chruszczow o ma\u0142y w\u0142os nie wys\u0142a\u0142 czo\u0142g\u00f3w przeciw buntuj\u0105cym si\u0119 Polakom. Przeciw wizycie protestowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w USA, organizacje weteran\u00f3w wojennych, a tak\u017ce by\u0142y prezydent Harry Truman, zwolennik twardej polityki wobec ZSRR.<\/span><\/p>\n

Korespondencja z ZSRR<\/b><\/span><\/h4>\n

Przed wizyt\u0105 Chruszczowa dziennikarz “New York Timesa” Harrison E. Salisbury sp\u0119dzi\u0142 cztery miesi\u0105ce w ZSRR, do kt\u00f3rego przyjecha\u0142 po pi\u0119cioletniej przerwie, i w serii artyku\u0142\u00f3w opisywa\u0142 zmiany, jakie tam zasz\u0142y od \u015bmierci Stalina. Terror i strach nie znikn\u0119\u0142y w ca\u0142o\u015bci, ale Rosja nie jest ju\u017c rz\u0105dzona za pomoc\u0105 knuta<\/i> – pisa\u0142 . Za symbol zmiany uzna\u0142 moskiewski Kreml, b\u0119d\u0105cy dawniej przera\u017caj\u0105c\u0105 i tajemnicz\u0105 fortec\u0105, gdzie starzej\u0105cy si\u0119 dyktator snu\u0142 swoje przera\u017caj\u0105ce plany<\/i>. Chruszczow natomiast cz\u0119\u015bciowo otworzy\u0142 Kreml, tworz\u0105c w nim muzeum dla turyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Moskwa nadal d\u0105\u017cy do dominacji nad \u015bwiatem, ale chce te\u017c, by jej obywatele \u017cyli na poziomie por\u00f3wnywalnym z ameryka\u0144skim<\/i>. Salisbury skonstatowa\u0142 te\u017c, \u017ce milicjanci nie reagowali, kiedy dziesi\u0119ciolatki zaczepia\u0142y go na ulicy, prosz\u0105c o gum\u0119 do \u017cycia, a przechodnie pytali o \u017cycie w Ameryce. Pi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej cudzoziemiec rozmawiaj\u0105cy na ulicy z obywatelami Kraju Rad zosta\u0142by natychmiast zatrzymany. Chruszczowa opisywa\u0142 jako bu\u0144czucznego, gadatliwego, bezpo\u015bredniego twardziela z podwini\u0119tymi r\u0119kawami, pe\u0142nego energii pragmatyka, polityka z bujn\u0105 wyobra\u017ani\u0105, czasami niegrzecznego<\/i>.<\/span><\/p>\n

Sowiety zmienia\u0142y si\u0119 na skinienie I sekretarza i premiera. B\u0119d\u0105c na otwartej 24 lipca 1958 r. przez wiceprezydenta Richarda Nixona Ameryka\u0144skiej Wystawie Narodowej w Moskwie, radziecki przyw\u00f3dca po raz pierwszy w \u017cyciu skosztowa\u0142 coca-coli przedstawianej przez propagand\u0119 jako symbol zachodniej dekadencji. Ju\u017c cztery dni p\u00f3\u017aniej przedstawiciele w\u0142adz podj\u0119li rozmowy o produkcji coli w ZSRR. Znik\u0142y paj\u0119czyny obsesji Stalina. W ich miejsce pojawi\u0142a si\u0119 pewno\u015b\u0107 siebie oparta na osi\u0105gni\u0119ciach technologii wojskowej<\/i> [chodzi\u0142o o sowieckie satelity ziemi oraz rakiety kosmiczne i wojskowe], sukcesy w przemy\u015ble<\/i> [wzrost produkcji stali, rozwijaj\u0105ce si\u0119 sektory gazowy i chemiczny], du\u017ce post\u0119py w rolnictwie<\/i> – pisa\u0142 Salisbury. Dostrzega\u0142 on korupcj\u0119, czarny rynek i prostytucj\u0119 uliczn\u0105, czyli zjawiska niewidoczne za rz\u0105d\u00f3w Stalina. Natomiast ostateczna konkluzja brzmia\u0142a tak: Rosja Chruszczowa stanowi zagro\u017cenie dla Zachodu i jest niebezpieczniejsza ni\u017c Rosja Stalina.<\/span><\/p>\n

Co s\u0105dzi Nina Pietrowna<\/b><\/span><\/h4>\n

Do Ameryki Chruszczow zamiast wojskowych zabra\u0142 literat\u00f3w i dziennikarzy, w tym szef\u00f3w najwa\u017cniejszych gazet: “Prawdy” i “Izwiestii”, kt\u00f3rej naczelnym by\u0142 jego zi\u0119\u0107 Aleksiej Ad\u017cubej. Zabra\u0142 te\u017c \u017con\u0119, dwie c\u00f3rki i syna, co “New York Times” spuentowa\u0142 nast\u0119puj\u0105co: Wkr\u00f3tce dowiemy si\u0119, w jakich strojach gustuje pani Chruszczow, co my\u015bli o modzie kobiecej, jakie s\u0105 jej ulubione przepisy kuchenne i wreszcie, jak to jest by\u0107 \u017con\u0105 najpot\u0119\u017cniejszego cz\u0142owieka \u015bwiata<\/i>. Za Stalina \u017cycie rodzinne radzieckich przyw\u00f3dc\u00f3w otaczano ca\u0142kowit\u0105 tajemnic\u0105, a ich samych propaganda przedstawia\u0142a jako nadludzi. Pani Nina Pietrowna<\/i> [Chruszczow] jest niska, ma przysadzist\u0105 figur\u0119 oraz szerok\u0105, przyjemn\u0105 twarz. Ubiera si\u0119 bez ostentacji i ma\u0142o przejmuje mod\u0105<\/i>. Gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce m\u00f3wi po angielsku, dziennikarze wpadli w zachwyt.<\/span><\/p>\n

Sze\u015bciotygodniow\u0105 Ameryka\u0144sk\u0105 Wystaw\u0119 Narodow\u0105 w Moskwie odwiedzi\u0142o 3 mln zwiedzaj\u0105cych (swoj\u0105 wystaw\u0119 Sowieci urz\u0105dzili w Nowym Jorku), kt\u00f3rzy ogl\u0105dali przer\u00f3\u017cne nowoczesne urz\u0105dzenia, w tym sprz\u0119t AGD. Radziecka propaganda pr\u00f3bowa\u0142a os\u0142abi\u0107 wra\u017cenie, zapewniaj\u0105c, \u017ce Amerykanki s\u0105 niewolnicami tych gad\u017cet\u00f3w, a kobieta radziecka zostanie uwolniona od obowi\u0105zk\u00f3w domowych dzi\u0119ki sto\u0142\u00f3wkom i przedszkolom. Mimo to do wej\u015b\u0107 ustawia\u0142y si\u0119 d\u0142ugie kolejki, by zobaczy\u0107 ameryka\u0144skie pralki i odkurzacze.<\/span><\/p>\n

Amerykanie pisali z podziwem i obaw\u0105 o sukcesach radzieckiej nauki i techniki, szczeg\u00f3lnie o przewadze Sowiet\u00f3w w wy\u015bcigu kosmicznym – przykrym zaskoczeniem dla nich okaza\u0142a si\u0119 wspomniana misja ksi\u0119\u017cycowa \u0141uny 2 przeprowadzona w ramach przygotowa\u0144 propagandowych do wizyty Chruszczowa. 15 wrze\u015bnia, w dniu, w kt\u00f3rym Chruszczow postawi\u0142 stop\u0119 na ameryka\u0144skiej ziemi, Sowieci zademonstrowali lodo\u0142amacz “Lenin”, sw\u00f3j pierwszy nawodny statek z nap\u0119dem atomowym.<\/span><\/p>\n

Lody zimnej wojny zacz\u0119\u0142y p\u0119ka\u0107<\/b><\/span><\/h4>\n

Tu-114, najwi\u0119kszy i najszybszy turbo\u015bmig\u0142owy samolot pasa\u017cerski na \u015bwiecie, wystartowa\u0142 w lodowatym deszczu z lotniska Wnukowo o 7 rano czasu moskiewskiego. Eisenhower oczekiwa\u0142 podekscytowanego Chruszczowa w bazie si\u0142 powietrznych Andrews pod Waszyngtonem. Czeka\u0142 na niego czerwony dywan i salut z 21 armat. “Przyjechali\u015bmy z otwartym sercem i dobrymi intencjami” – stwierdzi\u0142 Chruszczow w przem\u00f3wieniu na lotnisku, kiedy za\u015b m\u00f3wi\u0142 prezydent, rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 dooko\u0142a, ziewa\u0142, wpatrywa\u0142 w przelatuj\u0105cego motyla.<\/span><\/p>\n

W Waszyngtonie wita\u0142o go 200 tys. ludzi, ale nie szaleli z entuzjazmu. Blair House, rezydencj\u0119 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w pobli\u017cu Bia\u0142ego Domu, w kt\u00f3rej mia\u0142 si\u0119 zatrzyma\u0107 Chruszczow, odnowiono na jego cze\u015b\u0107. 15 wrze\u015bnia na kolacji w Bia\u0142ym Domu serwowano ameryka\u0144skie potrawy, m.in. chleb bosto\u0144ski, indyka, sa\u0142atk\u0119 coleslaw, ananasy i oliwki. Panowie wyst\u0105pili we frakach z orderami i tylko radziecki premier przywdzia\u0142 szary garnitur, uznaj\u0105c, \u017ce we fraku wypadnie komicznie.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia zawieziono go do Beltsville w stanie Maryland, gdzie Departament Rolnictwa dysponowa\u0142 eksperymentaln\u0105 farm\u0105 licz\u0105c\u0105 4,5 tys. ha. “Obaj jeste\u015bmy dobrymi farmerami” – o\u015bwiadczy\u0142 Ezra Taft Benson, sekretarz rolnictwa. Chruszczow przyzna\u0142, \u017ce pod wzgl\u0119dem naukowych metod upraw ZSRR mo\u017ce si\u0119 jeszcze du\u017co nauczy\u0107. Obejrza\u0142 owce, pochwali\u0142 we\u0142n\u0119, wspomnia\u0142, jak to na pocz\u0105tku “swej kariery pasa\u0142 owce”, maca\u0142 indyki, kiwaj\u0105c g\u0142ow\u0105 z aprobat\u0105.<\/span><\/p>\n

Tego dnia kolacj\u0119 wydali Sowieci, podali kawior, ryby, barszcz, bia\u0142e wino gruzi\u0144skie, szasz\u0142yki i radzieckiego szampana. W czasie toast\u00f3w Chruszczow zachwyca\u0142 si\u0119 Waszyngtonem, podziwia\u0142 ameryka\u0144skie rolnictwo i m\u00f3wi\u0142, \u017ce “lody zimnej wojny zacz\u0119\u0142y p\u0119ka\u0107”. By\u0142 w znakomitym humorze. Podczas spotkania z Allenem Dullesem, szefem ameryka\u0144skiego wywiadu, oznajmi\u0142, \u017ce obaj czytaj\u0105 te same raporty, i w \u017cartach proponowa\u0142 po\u0142\u0105czenie radzieckich i ameryka\u0144skich s\u0142u\u017cb wywiadowczych. Eisenhowerowi sprezentowa\u0142 model rakiety, kt\u00f3ra dopiero co dolecia\u0142a w rejon Ksi\u0119\u017cyca, i zaproponowa\u0142 rozbrojenie. Prezydent wyrazi\u0142 wst\u0119pn\u0105 zgod\u0119, o ile rozbrojenie b\u0119dzie r\u00f3wnorz\u0119dne i poddane wzajemnym inspekcjom.<\/span><\/p>\n

Sami wybierzecie socjalizm<\/b><\/span><\/h4>\n

W czwartek 17 wrze\u015bnia Chruszczow pojecha\u0142 poci\u0105giem z Waszyngtonu do Nowego Jorku, gdzie na ulice wyleg\u0142y “zaciekawione, ale milcz\u0105ce” t\u0142umy. Z Pennsylvania Station zosta\u0142 przewieziony do hotelu Waldorf-Astoria – jego apartament na 35. pi\u0119trze z widokiem na Manhattan mia\u0142 cztery sypialnie umeblowane antykami. W s\u0105siedztwie apartamenty wynajmowali na sta\u0142e emerytowany prezydent Herbert Hoover, genera\u0142 Douglas MacArthur oraz ksi\u0105\u017c\u0119 Windsoru, czyli by\u0142y brytyjski kr\u00f3l Edward VIII. W Nowym Jorku obejrza\u0142 musical “The Music Man”, zjad\u0142 kolacj\u0119 z burmistrzem, pojecha\u0142 metrem, by zobaczy\u0107 Wall Street i Empire State Building. Dziennikarzom przyzna\u0142, \u017ce Nowy Jork mu si\u0119 podoba, ale zaraz podkre\u015bli\u0142, \u017ce to Moskwa jest najpi\u0119kniejszym miastem na \u015bwiecie. Przechodz\u0105c do powa\u017cniejszych temat\u00f3w, stwierdzi\u0142, \u017ce wojna j\u0105drowa nie jest nieunikniona, bo kiedy ludzie Zachodu dostrzeg\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 socjalizmu nad kapitalizmem, to sami porzuc\u0105 sw\u00f3j ustr\u00f3j. “Pokonamy was. Wyprzedzimy was w produkcji d\u00f3br konsumpcyjnych. Zapewnimy naszemu spo\u0142ecze\u0144stwu lepsze \u017cycie, ni\u017c wy zapewniacie waszemu. Kiedy zachodni robotnicy zobacz\u0105, jak dobrze ludziom radzieckim \u017cyje si\u0119 w komunizmie, nie b\u0119dzie trzeba argument\u00f3w i si\u0142y. Po prostu przejd\u0105 na nasz\u0105 stron\u0119”.<\/span><\/p>\n

Ameryka\u0144skie media uzna\u0142y te przechwa\u0142ki za przesadne. Przyznawa\u0142y, \u017ce za Chruszczowa poziom \u017cycia w ZSRR ro\u015bnie i mo\u017cna go por\u00f3wna\u0107 z ameryka\u0144skim, ale z pocz\u0105tku stulecia. Obietnica Chruszczowa, \u017ce w 1965 r. ZSRR prze\u015bcignie USA w produkcji mleka, mas\u0142a i mi\u0119sa, \u015bwiadczy\u0142a wed\u0142ug ameryka\u0144skich obserwator\u00f3w o ogromnej presji radzieckiego spo\u0142ecze\u0144stwa marz\u0105cego o poprawie \u017cycia po dekadach wyrzecze\u0144.<\/span><\/p>\n

\u017bal Disneylandu<\/b><\/span><\/h4>\n

Z Nowego Jorku polecia\u0142 do Kalifornii<\/strong><\/span><\/a> i w Los Angeles zwiedzi\u0142 wytw\u00f3rni\u0119 20th Century Fox. Poniewa\u017c wizyta przypada\u0142a w sobot\u0119, kiedy wytw\u00f3rnia nie pracowa\u0142a, ekipie kr\u0119c\u0105cej film “Can-Can” z Frankiem Sinatr\u0105 i Shirley MacLaine przed\u0142u\u017cono tydzie\u0144 pracy, p\u0142ac\u0105c podw\u00f3jnie. Film okaza\u0142 si\u0119 drugorz\u0119dnym musicalem rozgrywaj\u0105cym si\u0119 w Pary\u017cu z prze\u0142omu stuleci; sporo w nim ta\u0144czono kankana. Chruszczow m\u00f3wi\u0142 potem, \u017ce to film pornograficzny, ale jego produkcji przygl\u0105da\u0142 si\u0119 z zainteresowaniem.<\/span><\/p>\n

Na bankiet z radzieckim przyw\u00f3dc\u0105 zaproszono 400 najwa\u017cniejszych os\u00f3b w Hollywood (ch\u0119tnych by\u0142o znacznie wi\u0119cej ni\u017c miejsc). Przyszli m.in.: Gary Cooper, Kim Novak, Dean Martin, Ginger Rogers, Kirk Douglas, Jack Benny, Tony Curtis i Zsa Zsa Gabor, zaproszenia nie przyj\u0119\u0142o tylko kilkoro aktor\u00f3w, w tym znany z antykomunistycznych pogl\u0105d\u00f3w p\u00f3\u017aniejszy prezydent Ronald Reagan. \u015aci\u0105gni\u0119to Marilyn Monroe, kt\u00f3ra – jak wspomina\u0142a jej pokoj\u00f3wka Lena Pepitone – “nigdy nie czyta\u0142a gazet i nie s\u0142ucha\u0142a wiadomo\u015bci, wi\u0119c trzeba jej by\u0142o wyt\u0142umaczy\u0107, kim jest Chruszczow”. Kiedy gwiazda us\u0142ysza\u0142a, \u017ce ludziom radzieckim Ameryka kojarzy si\u0119 z coca-col\u0105 oraz z Marilyn Monroe, zgodzi\u0142a si\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 najseksowniejsz\u0105 sukienk\u0119. “My\u015bl\u0119, \u017ce w Rosji nie ma zbyt wiele seksu” – zwierzy\u0142a si\u0119 potem pokoj\u00f3wce.<\/span><\/p>\n

Na bankiecie Chruszczow m\u00f3wi\u0142 g\u0142\u00f3wnie o przewagach rosyjskiego baletu i narzeka\u0142, \u017ce z powod\u00f3w zwi\u0105zanych z zapewnieniem mu bezpiecze\u0144stwa wypad\u0142a zaplanowana wcze\u015bniej wycieczka do Disneylandu w kalifornijskim Anaheim. A\u017c poczerwienia\u0142 z gniewu, kiedy to us\u0142ysza\u0142, i zapyta\u0142: “Co tam jest? Macie tam wyrzutnie rakiet?”. Chodzi\u0142o o to, \u017ce ogromny Disneyland trzeba by\u0142o zamkn\u0105\u0107 dzie\u0144 wcze\u015bniej i dok\u0142adnie przeszuka\u0107, na co nie by\u0142o ju\u017c czasu. Amerykanie si\u0119 dziwili, \u017ce 65-letni Chruszczow tak si\u0119 zirytowa\u0142 z tego powodu. Natomiast kiedy przedstawiono mu Marilyn Monroe, o\u015bwiadczy\u0142: “Jeste\u015b bardzo \u0142adn\u0105 m\u0142od\u0105 dam\u0105”. “Popatrzy\u0142 na mnie jak m\u0119\u017cczyzna na kobiet\u0119. Powiedzia\u0142am mu, \u017ce jestem zam\u0119\u017cna i wierz\u0119 w pok\u00f3j pomi\u0119dzy naszymi narodami” – wspomina\u0142a aktorka.<\/span><\/p>\n

W stanie Iowa odwiedzi\u0142 Roswella Garsta, farmera, kt\u00f3ry od 1955 r. trzykrotnie go\u015bci\u0142 w ZSRR i by\u0142 przedstawiany jako przyjaciel radzieckiego przyw\u00f3dcy. Miejscowa prasa pisa\u0142a z \u017calem, \u017ce Chruszczow sp\u00f3\u017ani\u0142 si\u0119 na wielki festyn rolniczy zorganizowany w Des Moines, stolicy stanu, w pierwszym tygodniu wrze\u015bnia – zwiedzaj\u0105cy obejrzeli m.in. gigantyczn\u0105 wystaw\u0119 byd\u0142a i nierogacizny (10 tys. sztuk, w tym 5 tys. \u015bwi\u0144) oraz najwi\u0119kszy turniej rzucania podkowami do celu. Ale i tak uwa\u017caj\u0105cy si\u0119 za znawc\u0119 rolnictwa Chruszczow by\u0142 w swoim \u017cywiole – przypatrywa\u0142 si\u0119 ogromnym polom kukurydzy i zapowiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie ona uprawiana w ZSRR, podziwia\u0142 maszyny rolnicze, chodzi\u0142 po polu, ogl\u0105da\u0142 ziarno, zwierz\u0119ta hodowlane, \u017cartowa\u0142. Na farmie panowa\u0142o zamieszanie, a ochroniarze nie bardzo kontrolowali sytuacj\u0119, skoro dosz\u0142o do tego, \u017ce w pewnym momencie jedna z maszyn zasypa\u0142a dziennikarzy stosem ziarna.<\/span><\/p>\n

Potem odwiedzi\u0142 jeszcze Pittsburgh, gdzie zwiedzi\u0142 stalownie i uniwersytet, a 25, 26 i 27 wrze\u015bnia sp\u0119dzi\u0142 w prezydenckiej rezydencji w Camp David na odpoczynku i rozmowach z Eisenhowerem. “Nasze kraje s\u0105 zbyt silne, aby mog\u0142y si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107” – o\u015bwiadczy\u0142 na konferencji prasowej.<\/span><\/p>\n

Wyprzedzimy was wkr\u00f3tce<\/b><\/span><\/h4>\n

Trzyna\u015bcie dni sp\u0119dzonych w USA niekt\u00f3rzy nazywali ameryka\u0144skimi wakacjami Chruszczowa, a inni por\u00f3wnywali je do s\u0142ynnej wyprawy incognito Piotra Wielkiego do Holandii, Anglii i pa\u0144stw niemieckich w 1697 r., z kt\u00f3rej car przywi\u00f3z\u0142 rozmaite zachodnie technologie i pomys\u0142y na reform\u0119 pa\u0144stwa. Chruszczow wr\u00f3ci\u0142 w doskona\u0142ym humorze i pe\u0142en dobrych, jak mu si\u0119 zdawa\u0142o, pomys\u0142\u00f3w. Jednym z nich by\u0142 wielki projekt obsiania nieu\u017cytk\u00f3w modyfikowan\u0105 kukurydz\u0105, co mia\u0142o by\u0107 lekarstwem na notoryczne niedobory radzieckiego rolnictwa. Przedsi\u0119wzi\u0119cie to zako\u0144czy\u0142o si\u0119 klap\u0105 i przyczyni\u0142o si\u0119 do odsuni\u0119cia go od w\u0142adzy w 1964 r.<\/span><\/p>\n

W 1959 r. na Zachodzie ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r tekst\u00f3w Chruszczowa sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z przem\u00f3wie\u0144 i komentarzy wyg\u0142oszonych w 1958 r. Przekonywa\u0142 w nich m.in., \u017ce konkurencj\u0119 wygra ten ustr\u00f3j, kt\u00f3ry zapewni masom wy\u017cszy poziom \u017cycia. W USA nie brakowa\u0142o w\u00f3wczas ekonomist\u00f3w uwa\u017caj\u0105cych, \u017ce ZSRR ma szanse wyprzedzi\u0107 Ameryk\u0119 – np. wedle prognozy umieszczonej w 1948 r. w podr\u0119czniku ekonomii p\u00f3\u017aniejszego noblisty Paula Samuelsona w latach 60. wielko\u015b\u0107 radzieckiej produkcji przemys\u0142owej mia\u0142a przewy\u017cszy\u0107 ameryka\u0144sk\u0105.<\/span><\/p>\n

Po wizycie \u015bwiat na chwil\u0119 odetchn\u0105\u0142, bo gro\u017aba wojny atomowej zosta\u0142a oddalona, zw\u0142aszcza \u017ce na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 1959 r., tu\u017c przed wizyt\u0105, w presti\u017cowym ameryka\u0144skim dwumiesi\u0119czniku “Foreign Affairs” ukaza\u0142 si\u0119 podpisany przez Chruszczowa artyku\u0142 wyk\u0142adaj\u0105cy ide\u0119 pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia Wschodu i Zachodu. Autor stawia\u0142 Zachodowi trzy warunki: zgod\u0119 na radzieckie \u017c\u0105dania dotycz\u0105ce Niemiec (podpisanie uk\u0142adu pokojowego z obydwoma pa\u0144stwami niemieckimi, czyli uznania przez Zach\u00f3d NRD), demilitaryzacj\u0119 Berlina Zachodniego, kt\u00f3ry mia\u0142by si\u0119 sta\u0107 wolnym miastem, oraz usuni\u0119cie barier w handlu pomi\u0119dzy oboma blokami. W naszych czasach s\u0105 tylko dwie mo\u017cliwo\u015bci: pokojowe wsp\u00f3\u0142istnienie albo najbardziej destrukcyjna wojna w historii <\/i>– pisa\u0142, zapewniaj\u0105c, \u017ce je\u015bli ZSRR i jego satelici nie zostan\u0105 zaatakowani, to Moskwa nigdy nie podniesie r\u0119ki na Ameryk\u0119 i jej sojusznik\u00f3w. Protestowa\u0142 tak\u017ce przeciwko og\u0142oszonemu w lipcu 1959 r. przez Kongres USA “tygodniowi narod\u00f3w zniewolonych” przez ZSRR w Europie Wschodniej, por\u00f3wnuj\u0105c pa\u0144stwa ba\u0142tyckie do Teksasu zabranego przez USA Meksykowi.<\/span><\/p>\n

Odpr\u0119\u017cenie nie trwa\u0142o d\u0142ugo. 1 maja 1960 r. Sowieci zestrzelili ameryka\u0144ski samolot szpiegowski U-2 i odt\u0105d relacje z USA szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 pogarsza\u0107. Zaplanowana na po\u0142ow\u0119 maja konferencja rozbrojeniowa w Pary\u017cu zosta\u0142a zerwana, do rewizyty Eisenhowera nigdy nie dosz\u0142o i dopiero 22 maja 1972 r. Richard Nixon jako pierwszy ameryka\u0144ski prezydent zosta\u0142 przyj\u0119ty na Kremlu. Obalony w 1964 r. Chruszczow nie \u017cy\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas od ponad o\u015bmiu miesi\u0119cy. Wcze\u015bniej jednak za spraw\u0105 Chruszczowa, kt\u00f3ry instaluj\u0105c na Kubie radzieckie rakiety balistyczne, wywo\u0142a\u0142 w pa\u017adzierniku 1962 r. kryzys, o ma\u0142o nie dosz\u0142o do wybuchu trzeciej wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chruszczow w Ameryce. “Macie w Disneylandzie wyrzutnie rakiet?” Adam Leszczy\u0144ski Nikita Chruszczow (Fot. GETTY IMAGES) We wrze\u015bniu 1959 r. przez blisko dwa tygodnie Nikita Siergiejewicz Chruszczow pokazywa\u0142 Amerykanom i \u015bwiatu sw\u0105 u\u015bmiechni\u0119t\u0105 ch\u0142opsk\u0105 twarz. Przez chwil\u0119 zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce zimna wojna przestaje by\u0107 lodowata. Waszyngton od Moskwy dzieli 4880 mil lotu. Nikita Chruszczow przemierzy ten […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79239"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79239"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79395,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79239\/revisions\/79395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}