{"id":79523,"date":"2020-07-29T17:09:46","date_gmt":"2020-07-29T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=79523"},"modified":"2020-07-20T09:22:19","modified_gmt":"2020-07-20T07:22:19","slug":"19-09-54","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=79523","title":{"rendered":"Izrael w ko\u0144cu zwariuje"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Izrael w ko\u0144cu zwariuje
\nZ Konstantym Gebertem rozmawia Tadeusz Markiewicz
\n[5 listopada 2015]<\/span><\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Tadeusz Markiewicz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

O konflikcie izraelsko-palesty\u0144skim, zagro\u017ceniach zewn\u0119trznych dla pa\u0144stwa Izrael i kondycji psychologicznej jego mieszka\u0144c\u00f3w m\u00f3wi publicysta i dziennikarz.<\/span><\/strong><\/p>\n

Tadeusz Markiewicz: Kiedy\u015b, na jednym ze spotka\u0144, powiedzia\u0142 pan, \u017ce sytuacja geopolityczna i spo\u0142eczna Izraela b\u0119dzie skutkowa\u0107 tak\u017ce wzrostem przemocy wewn\u0119trznej, na przyk\u0142ad w rodzinie czy w ruchu drogowym, oraz cz\u0119stszym wyst\u0119powaniem postaw skrajnych czy tego, co psycholodzy nazywaj\u0105 zachowaniem ryzykownym. Niedawno w Izraelu mia\u0142y miejsce dwie tragedie, kt\u00f3re wstrz\u0105sn\u0119\u0142y opini\u0105 publiczn\u0105. Najpierw Jiszai Szlissel \u2013 ortodoksyjny \u017byd \u2013 zaatakowa\u0142 no\u017cem uczestnik\u00f3w parady r\u00f3wno\u015bci w Jerozolimie. Zrani\u0142 6 os\u00f3b, w tym jedn\u0105 \u015bmiertelnie. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej nieznani sprawcy, niemal na pewno izraelscy osadnicy, podpalili dwa domy w palesty\u0144skiej wsi Duma. Od oparze\u0144 zgin\u0105\u0142 18-miesi\u0119czny ch\u0142opczyk, a czteroletni Ahmad Dawabsza trafi\u0142 do szpitala w stanie krytycznym. Czy te wydarzenia to odosobnione przypadki, kt\u00f3re nie s\u0105 niczym nowym ani dla Izraela, ani \u017cadnego innego pa\u0144stwa \u015bwiata. Czy jednak mo\u017cna je odbiera\u0107 jako \u015bwiadectwo szerszego problemu? Jakiej\u015b fali zbiorowego ob\u0142\u0119du?<\/strong><\/p>\n

Konstanty Gebert: <\/strong>Zbiorowego ob\u0142\u0119du \u2013 nie. Cho\u0107 przyzna\u0107 trzeba, \u017ce to cud, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo izraelskie nie zwariowa\u0142o. Odk\u0105d pa\u0144stwo istnieje, jest w stanie ci\u0105g\u0142ej wojny. Nie ma w Izraelu rodziny, kt\u00f3ra nie straci\u0142a kogo\u015b na froncie czy w zamachu. Bior\u0105c pod uwag\u0119 t\u0119 skal\u0119 obci\u0105\u017cenia, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Izrael radzi sobie \u015bwietnie. Niestety bardzo wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce poziom stresu nie pozostaje oboj\u0119tny na wewn\u0119trzne funkcjonowanie spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

W kraju skokowo ro\u015bnie na przyk\u0142ad liczba wypadk\u00f3w samochodowych.<\/strong><\/p>\n

Podobnie z przemoc\u0105 w rodzinie, czyli zjawiskiem, kt\u00f3re wcze\u015bniej w spo\u0142ecze\u0144stwie \u017cydowskim by\u0142o absolutn\u0105 rzadko\u015bci\u0105. W tej chwili w Izraelu otwiera si\u0119 kolejne o\u015brodki dla bitych \u017con, rozwija nowe programy pomocowe dla ofiar przemocy w rodzinie. To wszystko obiektywnie wska\u017aniki \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce przemoc wraca do domu.<\/span><\/p>\n

Wraca z terytori\u00f3w przygranicznych?<\/strong><\/p>\n

Poniek\u0105d. Nie da si\u0119 przecie\u017c utrzyma\u0107 tak schizofrenicznej sytuacji, \u017ce mieszkasz w rozwini\u0119tym, zachodnim spo\u0142ecze\u0144stwie, ma\u0142o tego \u2013 w cudownym \u015br\u00f3dziemnomorskim krajobrazie, a dziesi\u0119\u0107 kilometr\u00f3w dalej ludzie \u017cyj\u0105 w n\u0119dzy i si\u0119 morduj\u0105.<\/span><\/p>\n

A wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce zdobycie Zachodniego Brzegu, a tym samym strategicznej doliny rzeki Jordanu, b\u0119dzie ostatecznym elementem gwarantuj\u0105cym spok\u00f3j Izraelczyk\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

Tak, 1967 r., czyli wygrana przez Jerozolim\u0119 wojna sze\u015bciodniowa wydawa\u0142a si\u0119 prze\u0142omowa. Do tego roku Izrael mia\u0142 poczucie, \u017ce \u017cyje na kredyt i \u017ce jest stale nara\u017cony na atak. Co wi\u0119cej, panowa\u0142o powszechne przekonanie, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ten atak oka\u017ce si\u0119 skuteczny, kraj nie wytrzyma kolejnej konfrontacji z s\u0105siadami i pa\u0144stwo zginie. Wojna sze\u015bciodniowa odmieni\u0142a to wszystko. Izrael, zdobywaj\u0105c p\u00f3\u0142wysep Synaj, Zachodni Brzeg i wzg\u00f3rza Golan, terytorialnie odepchn\u0105\u0142 zagro\u017cenie od swoich obywateli. Co wi\u0119cej, rosn\u0105ca wojskowa pot\u0119ga sprawia\u0142a, \u017ce \u017bydzi uwierzyli, \u017ce s\u0105 bezpieczni. Izraelowi nadal oczywi\u015bcie przydarza\u0142y si\u0119 rzeczy straszne, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich dzia\u0142a na przygranicznej peryferii. Ma\u0142o tego, w\u0142a\u015bciwie do 1987 r. \u2013 czyli do pierwszej intifady \u2013 Izrael oferowa\u0142 Palesty\u0144czykom udzia\u0142 w tym bezpiecze\u0144stwie.<\/span><\/p>\n

Na izraelskich warunkach\u2026<\/strong><\/p>\n

Tak. Izrael mia\u0142 zadba\u0107 o to, by tak\u017ce Palesty\u0144czycy mogli korzysta\u0107 z dobrodziejstwa bezpiecznego kraju, w kt\u00f3rym przemoc zosta\u0142a zepchni\u0119ta na peryferia. Intifada by\u0142a znakiem odrzucenia tej oferty. Palesty\u0144czycy, co sk\u0105din\u0105d zrozumia\u0142e, uznali, \u017ce nie chc\u0105, aby \u017bydzi zapewniali im bezpiecze\u0144stwo na swoich warunkach. Paradoksalnie wi\u0119c od czasu intifady mamy w Izraelu po\u0142\u0105czenie obu sytuacji, tej sprzed 1967 i po 1967 r. Z jednej strony, to \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce kraj jest pot\u0119g\u0105 wojskow\u0105. Z drugiej jednak intifada zn\u00f3w wprowadzi\u0142a do serca Izraela strach, \u017ce wr\u00f3g mo\u017ce uderzy\u0107 w ka\u017cdym miejscu i ka\u017cdym czasie. To l\u0119k typowy dla pierwszych dw\u00f3ch dekad pa\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

Obecnie ponad 50 proc. Europejczyk\u00f3w uznaje Izrael za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla pokoju na \u015bwiecie. Jest to ca\u0142kowicie nieproporcjonalne do rzeczywistych zagro\u017ce\u0144.<\/strong><\/p>\n

Konstanty Gebert<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Czy budowany od 2000 r. mur bezpiecze\u0144stwa jest przejawem tego strachu?<\/strong><\/p>\n

Jest pr\u00f3b\u0105 znalezienia jakiej\u015b namacalnej geograficznie granicy bezpiecze\u0144stwa, opartej na przekonaniu, \u017ce w zamian za \u015bcie\u015bnienie terytorium kraju oraz wyizolowanie go od czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych poprawi si\u0119 bezpiecze\u0144stwo. Mur zreszt\u0105 zadzia\u0142a\u0142. Liczba zamach\u00f3w spad\u0142a o 90 proc.<\/span><\/p>\n

Zarazem Izrael zrzek\u0142 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci za bezpiecze\u0144stwo Palesty\u0144czyk\u00f3w. Konsekwencj\u0105 tej polityki jest sytuacja na Zachodnim Brzegu. Mamy tam przemoc osadnik\u00f3w oraz bezkarne rz\u0105dy palesty\u0144skich mafii. Niekt\u00f3re z tych grup s\u0105 niemal oficjalnie cz\u0119\u015bci\u0105 struktur rz\u0105dowych pa\u0144stwa palesty\u0144skiego, inne to po prostu zewn\u0119trzne struktury bandyckie.<\/span><\/p>\n

Te rz\u0105dy bezprawia wida\u0107 nawet z Jerozolimy.<\/strong><\/p>\n

Tak, o kilometr od centrum miasta, po drugiej stronie muru, le\u017cy dzielnica Szuafat, gdzie rz\u0105dz\u0105 regularni bandyci. Boi si\u0119 ich i policja Autonomii, i Izraelczycy. Obie strony problem ignoruj\u0105. Szuafat jest otoczona swoistym kordonem sanitarnym, kt\u00f3rego jedynym sukcesem ma by\u0107 powstrzymywanie bandytyzmu przed rozlewaniem si\u0119 na zewn\u0105trz.<\/span><\/p>\n

Trudno m\u00f3wi\u0107, \u017ceby by\u0142 to skuteczny spos\u00f3b na kontrol\u0119 problem\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/strong><\/p>\n

Problemy Szuafat naturalnie rozlewaj\u0105 si\u0119 na wszelkie mo\u017cliwe strony. Dzieje si\u0119 tak nie dlatego, \u017ce paskudni Izraelczycy tak chc\u0105, tylko dlatego, \u017ce sytuacja jest nierozwi\u0105zywalna.<\/span><\/p>\n

Ale przecie\u017c Izrael m\u00f3g\u0142by zaprowadzi\u0107 w Szuafat porz\u0105dek\u2026<\/strong><\/p>\n

Za cen\u0119 represji, przeciwko kt\u00f3rym na pewno zbuntowaliby si\u0119 ci, kt\u00f3rym bezpiecze\u0144stwo si\u0119 zapewnia. Izrael wi\u0119c trwa\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce sytuacja jest nierozwi\u0105zywalna, ale opanowana. Tak by\u0142o do teraz.<\/span><\/p>\n

Sytuacj\u0119 zmieni\u0142o porozumienie nuklearne grupy P5+1 z Iranem?<\/strong><\/p>\n

To porozumienie, niezale\u017cnie do tego, jak je interpretowa\u0107, oznacza, \u017ce jak Iran b\u0119dzie chcia\u0142 mie\u0107 bro\u0144 atomow\u0105, to j\u0105 b\u0119dzie mia\u0142. Bez znaczenia jest to, jakie naprawd\u0119 s\u0105 zamiary Teheranu. Wa\u017cne, \u017ce wci\u0105\u017c deklarowanym celem jest zniszczenie Izraela. To w spos\u00f3b fundamentalny zmienia egzystencjalne po\u0142o\u017cenie Izraela i b\u0119dzie wp\u0142ywa\u0107 na kontakty z regionalnymi graczami, m.in. w\u0142a\u015bnie Palesty\u0144czykami.<\/span><\/p>\n

Jednak to nie pierwszy raz w historii kraju, kiedy wr\u00f3g zagraniczny zagra\u017ca egzystencji kraju.<\/strong><\/p>\n

To prawda i Izraelczycy do czasu porozumienia z Teheranem byli gotowi ponosi\u0107 koszty tej sytuacji niebezpiecze\u0144stwa, poniewa\u017c uwa\u017cali, \u017ce s\u0105 w stanie j\u0105 kontrolowa\u0107. Co wi\u0119cej, ca\u0142y czas towarzyszy\u0142a im nadzieja, \u017ce cho\u0107 jest \u017ale, \u201enasze dzieci b\u0119d\u0105 mia\u0142y lepiej\u201d. W obliczu mo\u017cliwo\u015bci wojny atomowej ta nadzieja przestaje mie\u0107 racj\u0119 bytu. Bardzo si\u0119 boj\u0119, \u017ce atomowy potencja\u0142 Iranu b\u0119dzie t\u0105 przyczyn\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 Izrael w ko\u0144cu zwariuje. Wszystko dlatego, \u017ce ira\u0144ska bomba to nie jest perspektywa, z kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna cokolwiek zrobi\u0107. Je\u017celi wiemy, \u017ce istniejemy nadal jedynie dlatego, \u017ce do tej pory Iran nie podj\u0105\u0142 decyzji, \u017ceby zrzuci\u0107 na nas bomb\u0119 atomow\u0105, to jest to sytuacja egzystencjalne odmienna od dotychczasowej.<\/span><\/p>\n

Sytuacja bezsilno\u015bci\u2026<\/strong><\/p>\n

Istniejemy nie dzi\u0119ki w\u0142asnej sprawczo\u015bci. Nie dlatego, \u017ce mamy siln\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra nas broni. Nie dlatego, \u017ce ponosimy jakie\u015b ofiary. Jeste\u015bmy, bo przeciwnik tak zadecydowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Ira\u0144ska bomba to pierwsza w historii pa\u0144stwa \u017cydowskiego przeciwno\u015b\u0107, kt\u00f3rej \u017bydzi po prostu nie s\u0105 w stanie zaradzi\u0107. Poradzili sobie z brakami wody i energii elektrycznej oraz przewa\u017caj\u0105cymi si\u0142ami wroga anga\u017cowanymi w wojny konwencjonalne. Teheran rzuci\u0142 jednak wyzwanie, kt\u00f3re rozbija wiar\u0119 we wszechmoc izraelskiej pomys\u0142owo\u015bci.<\/strong><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie ta bomba jest koszmarem nie tylko dla Jerozolimy, ale i dla Rijadu, Kairu czy Ammanu. Nagle relacje na Bliskim Wschodzie si\u0119 zmieniaj\u0105. Ju\u017c teraz widzimy, \u017ce wzrost wp\u0142yw\u00f3w Teheranu znacz\u0105co poprawi\u0142 stosunki izraelsko-arabskie.<\/span><\/p>\n

Czyli mimo wszystko jest nadzieja, \u017ce ira\u0144ska bomba stanie si\u0119 kolejnym niebezpiecze\u0144stwem, kt\u00f3re Izraelczycy przekuj\u0105 w przysz\u0142o\u015bci w sukces?<\/strong><\/p>\n

Jak w tym \u017carcie? B\u00f3g wzywa do siebie prezydenta USA, sekretarza generalnego Zwi\u0105zku Radzieckiego oraz premiera Izraela. Zas\u0119piony o\u015bwiadcza: \u201ePanowie, wiem, \u017ce obiecywa\u0142em Noemu, ale przepraszam, tak \u017ce\u015bcie zmarnowali t\u0119 planet\u0119, \u017ce ja ju\u017c na to patrzy\u0107 d\u0142u\u017cej nie mog\u0119. B\u0119dzie nowy potop. Za tydzie\u0144\u201d. Po powrocie na ziemi\u0119 prezydent ameryka\u0144ski zwraca si\u0119 do narodu: \u201eAmerykanie, mam dla was dobr\u0105 i z\u0142\u0105 nowin\u0119. Dobra jest taka, \u017ce B\u00f3g istnieje. Z\u0142a jest taka, \u017ce za tydzie\u0144 b\u0119dzie potop\u201d. Sekretarz generalny ZSRR z kolei stwierdza: \u201eTowarzysze, mam dwie z\u0142e wiadomo\u015bci. Pierwsza to taka, \u017ce B\u00f3g istnieje, a po drugie za tydzie\u0144 b\u0119dzie potop\u201d. Z kolei uradowany premier Izraela oznajmia rodakom: \u201ePrzyjaciele, mam dwie wspania\u0142e wiadomo\u015bci. Po pierwsze, w og\u00f3le si\u0119 ju\u017c nie musimy martwi\u0107 Arabami, a po drugie mamy ca\u0142y tydzie\u0144, \u017ceby si\u0119 nauczy\u0107 oddycha\u0107 pod wod\u0105\u201d. Tak wi\u0119c atomowy Iran mo\u017ce rzeczywi\u015bcie znale\u017a\u0107 dla Izraela miejsce na Bliskim Wschodzie. Pytanie tylko, czy sk\u00f3rka warta b\u0119dzie wyprawki.<\/span><\/p>\n

Z jednej wi\u0119c strony mamy ira\u0144sk\u0105 bomb\u0119, a z drugiej \u2013 rosn\u0105c\u0105 niech\u0119\u0107 spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej do samego Izraela. Kraj \u017cyje pod wielkim ci\u0119\u017carem.<\/strong><\/p>\n

Obecnie ponad 50 proc. Europejczyk\u00f3w uznaje Izrael za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla pokoju na \u015bwiecie. Jest to ca\u0142kowicie nieproporcjonalne do rzeczywistych zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z Izraelem czy aspekt\u00f3w polityki izraelskiej, kt\u00f3re mo\u017cna i nale\u017cy krytykowa\u0107. Czasami mo\u017cna wr\u0119cz odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce mamy do czynienia ze zbiorow\u0105 halucynacj\u0105. Do tej pory parasolem przed t\u0105 europejsk\u0105 krytyk\u0105 by\u0142y Stany Zjednoczone. Obecnie jednak \u017bydzi \u2013 g\u0142\u00f3wnie na skutek wywo\u0142anej przez premiera Netanjahu konfrontacji z Obam\u0105 \u2013 i na USA nie mog\u0105 za bardzo ju\u017c liczy\u0107. \u015awiat si\u0119 robi ciasny.<\/span><\/p>\n

Do tej pory Stany by\u0142y wentylem bezpiecze\u0144stwa nie tylko na poziomie wojskowo-dyplomatycznym. Wbrew temu, co dyktowa\u0142aby logika geograficzna, m\u0142odzi Izraelczycy zamiast lata\u0107 nad morzem \u015ar\u00f3dziemnym, wol\u0105 d\u0142ugie loty przez Atlantyk. Na Europ\u0119 patrz\u0105 niech\u0119tnie, jakby by\u0142 to najodleglejszy kontynent.<\/strong><\/p>\n

I trudno si\u0119 im dziwi\u0107. Nie wyobra\u017cam sobie, by kogo\u015b opluto za noszenie kipy w Harlemie. Zupe\u0142nie nie do pomy\u015blenia by\u0142oby tak\u017ce niewpuszczenie izraelskiej wycieczki do nowojorskiego MoM-u, tak jak to mia\u0142o miejsce niedawno w Luwrze. Pomi\u0119dzy Izraelem a USA jest jedna podstawowa wi\u0119\u017a, kt\u00f3ra odr\u00f3\u017cnia te dwa pa\u0144stwa od Europy \u2013 to \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce oba pa\u0144stwa u\u017cywaj\u0105 si\u0142y zbrojnej dla realizacji cel\u00f3w politycznych.<\/span><\/p>\n

Europa mojego pokolenia stanowczo odrzuca koncepcje sprawiedliwej wojny. Nie wierzy, \u017ce mo\u017cna u\u017cy\u0107 wojska w spos\u00f3b moralnie uzasadniony.<\/strong><\/p>\n

I to jest w\u0142a\u015bnie jeden z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w dzisiejszego odrzucenia Izraela.<\/span><\/p>\n

Drugim jest z pewno\u015bci\u0105 okupacja Zachodniego Brzegu. Jaki ma ona wp\u0142yw na samych Izraelczyk\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

Fundamentalny. Ze spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re cudem prze\u017cy\u0142o Zag\u0142ad\u0119 i budowa\u0142o pa\u0144stwo z niczego, Izraelczycy stali si\u0119 narodem, kt\u00f3rego bezpiecze\u0144stwo jest zale\u017cne od pozbawienia praw innego spo\u0142ecze\u0144stwa. Przemoc zawsze korumpuje. Zmusza do postrzegania strony przeciwnej jako niezidentyfikowanej, wrogiej masy. Dzieje si\u0119 tak mimo, \u017ce okupacja izraelska jest stosunkowo \u0142agodna. Na przestrzeni ostatnich 30 lat we wszystkich konfliktach izraelsko-arabskich zgin\u0119\u0142o 16 tys. ludzi. W tym samym czasie w konflikcie kaszmirskim zgin\u0119\u0142o 56 tys. W turecko-kurdyjskiej wojnie domowej \u2013 44 tys. O Syrii nawet nie wspominam.<\/span><\/p>\n

Okupowanego spo\u0142ecze\u0144stwa jednak przecie\u017c takie analizy nie interesuj\u0105.<\/strong><\/p>\n

I bardzo dobrze! Ka\u017cdy por\u00f3wnuje si\u0119 z tym, kogo do\u015bwiadczenie jest mu najbli\u017csze. Kogo to obchodzi, \u017ce na Zachodnim Brzegu mo\u017cna znacznie wi\u0119cej ni\u017c w Kaszmirze. Ca\u0142a ta wolno\u015b\u0107 nadal jest wynikiem \u0142aski okupanta. Obrzydliwa rzeczywisto\u015b\u0107. Izraelczycy przywo\u017c\u0105 j\u0105 zreszt\u0105 do siebie z Autonomii Palesty\u0144skiej. Je\u017cd\u017c\u0105c regularnie po Izraelu, mog\u0142em na w\u0142asne oczy obserwowa\u0107, jak w ci\u0105gu \u0107wier\u0107wiecza st\u0119\u017cenie awantury w kraju niepor\u00f3wnanie wzros\u0142o. Kraj nie potrafi oddzieli\u0107 si\u0119 od skutk\u00f3w okupacji. Sam si\u0119 od niej gotuje.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eEvery Spy a Prince\u201d Dana Rawiwa i Jossiego Melmana, autorzy dok\u0142adnie analizuj\u0105 prac\u0119, jak\u0105 wykonuje w Autonomii Palesty\u0144skiej Szin Bet, czyli s\u0142u\u017cba odpowiedzialna za bezpiecze\u0144stwo wewn\u0119trzne kraju. Nieprzypadkowo w tytule ksi\u0105\u017cki nazywaj\u0105 izraelskich agent\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119tami. Sugeruj\u0105 wprost, \u017ce w\u0142adza, jak\u0105 maj\u0105 oficerowie Szin Betu nad Palesty\u0144czykami, jest por\u00f3wnywalna z prerogatywami \u015bredniowiecznego pana udzielnego. \u201eSzabakowcy\u201d maj\u0105 wp\u0142yw na swobod\u0119 poruszania si\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3w, a wi\u0119c te\u017c na ich dost\u0119p do pracy. Przy pomocy r\u00f3\u017cnych narz\u0119dzi s\u0105 w stanie nagradza\u0107 i dotkliwie kara\u0107 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z nimi Arab\u00f3w. Wykonuj\u0105c swoj\u0105 robot\u0119 wywiadowcz\u0105, manipuluj\u0105 ca\u0142ymi rodzinami, bez wi\u0119kszej kontroli z zewn\u0105trz prowadz\u0105 \u0142apanki, przes\u0142uchania. Zdarza si\u0119, \u017ce mimo braku mocnych przes\u0142anek umieszczaj\u0105 ludzi w areszcie. Czy takie post\u0119powanie jest uzasadnione trosk\u0105 o bezpiecze\u0144stwo Izraela?<\/strong><\/p>\n

Tego nigdy nie spos\u00f3b powiedzie\u0107 przed faktem. W 1999 r. izraelski S\u0105d Najwy\u017cszy uzna\u0142, \u017ce nie ma takiej sytuacji, kiedy mo\u017cna stosowa\u0107 tortury i pozostawa\u0107 w granicach prawa. K\u0142opot polega na tym, \u017ce podczas gdy tortury s\u0105 zawsze niemoralne, czasami jednak sytuacja jest tak dramatyczna, \u017ce inaczej post\u0105pi\u0107 nie mo\u017cna.<\/span><\/p>\n

Dwana\u015bcie lat temu szef policji we Frankfurcie znalaz\u0142 si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cej sytuacji. By\u0142o porwanie. Szaleniec ukry\u0142 dziecko i \u017c\u0105da\u0142 okupu. W trakcie przejmowania okupu zosta\u0142 z\u0142apany, jednak nie chcia\u0142 powiedzie\u0107, gdzie ukry\u0142 dziecko. Szef policji postanowi\u0142 w spos\u00f3b bardzo wiarygodny postraszy\u0107 go torturami. Dzi\u0119ki temu przes\u0142uchiwany w ko\u0144cu wyda\u0142 sekret, lecz dziecko ju\u017c nie \u017cy\u0142o. Sam szef policji postanowi\u0142 jednak zrezygnowa\u0107 z pracy. Podkre\u015bla\u0142, \u017ce skoro gro\u017c\u0105c torturami, uzna\u0142 na moment, \u017ce prawo niemieckie go nie obowi\u0105zuje, to w przysz\u0142o\u015bci nie b\u0119dzie mo\u017cna polega\u0107 na jego praworz\u0105dno\u015bci. Reasumuj\u0105c, bywaj\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych nadu\u017cycie prawa jest niezb\u0119dne w imi\u0119 wy\u017cszej warto\u015bci. Jednak do osoby, kt\u00f3ra z\u0142ama\u0142a prawo, nie mo\u017cna mie\u0107 ju\u017c wi\u0119cej zaufania.<\/span><\/p>\n

Nie nale\u017cy ufa\u0107 s\u0142u\u017cbom Izraela, kt\u00f3re operuj\u0105 na Zachodnim Brzegu?<\/strong><\/p>\n

Trudno im zaufa\u0107. Mimo wspomnianego zakazu tortur, my\u015bl\u0119, \u017ce jest on tam naruszany do\u015b\u0107 systematycznie. Generalnie wszystkie s\u0142u\u017cby maj\u0105 tendencj\u0119 do usprawiedliwiania tego, co robi\u0105, wy\u017csz\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Bardzo bym si\u0119 zdziwi\u0142, gdyby s\u0142u\u017cby izraelskie by\u0142y tutaj wyj\u0105tkiem.<\/span><\/p>\n

Czy to oznacza, \u017ce zgadza si\u0119 pan z Patrickiem Tylerem, kt\u00f3ry w ksi\u0105\u017cce \u201eTwierdza Izrael\u201d przekonuje, \u017ce kraj ma problem z niekontrolowanym kompleksem wojskowym? Dziennikarz wprost pisze, \u017ce jest to si\u0142a, kt\u00f3ra podwa\u017ca demokratyczne podstawy pa\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n

Ten kompleks jest, ale funkcjonuje zupe\u0142nie inaczej, ni\u017c pokazuje Tyler. On przekonuje, \u017ce jest to wyobcowany ze spo\u0142ecze\u0144stwa konglomerat interes\u00f3w. To nieprawda. W Izraelu to ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo jest tym konglomeratem. Nie oznacza to jednak, \u017ce problemu z izraelsk\u0105 wojskowo\u015bci\u0105 nie ma. Potrzeba nadzoru nad izraelskim wojskiem jest dzi\u015b kwesti\u0105 kluczow\u0105.<\/span><\/p>\n

Izraelczycy stali si\u0119 narodem, kt\u00f3rego bezpiecze\u0144stwo jest zale\u017cne od pozbawienia praw innego spo\u0142ecze\u0144stwa. Przemoc zawsze korumpuje.<\/strong><\/p>\n

Konstanty Gebert<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Wspomniany ju\u017c Jossi Melman, jeden z najbardziej wp\u0142ywowych izraelskich specjalist\u00f3w ds. s\u0142u\u017cb specjalnych, ostatnio coraz surowiej ocenia dzia\u0142anie aparatu Izraela na Terytoriach i w samym Izraelu. Jak sam twierdzi, dzieje si\u0119 tak mimo \u2013 a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego \u2013 \u017ce jest zagorza\u0142ym patriot\u0105 i obro\u0144c\u0105 Izraela. Du\u017ce poruszenie wzbudzi\u0142 jego tekst z 2011 r. opublikowany na \u0142amach gazety \u201eHaaretz\u201d. Melman odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 w nim do narastaj\u0105cej agresji \u017byd\u00f3w wymierzonej przeciwko palesty\u0144skim s\u0105siadom. Mia\u0142o wtedy miejsce kilka podpale\u0144 palesty\u0144skich dom\u00f3w, meczet\u00f3w, a tak\u017ce zniszczenie cmentarza muzu\u0142ma\u0144skiego w Jaffie. Dziennikarz zarzuci\u0142, \u017ce izraelski aparat bezpiecze\u0144stwa jest \u201esystemowo nieudolny\u201d. Jego zdaniem, podczas gdy dobrze i skutecznie radzi sobie ze \u015bciganiem przest\u0119pc\u00f3w palesty\u0144skich, ca\u0142kowicie zawodzi w \u015bciganiu \u017cydowskich napastnik\u00f3w arabskich spo\u0142eczno\u015bci. \u201ePowtarzaj\u0105ce si\u0119 pora\u017cki Szin Betu w sprawach dotycz\u0105cych \u017cydowskiego terroryzmu, budz\u0105 gniew i s\u0105 zagro\u017ceniem dla demokratycznego charakteru Pa\u0144stwa Izraela\u201d. Przesadza?<\/strong><\/p>\n

Nie. Terroryzm \u017cydowski jest r\u00f3wnie zbrodniczy i odra\u017caj\u0105cy, jak palesty\u0144ski. Jednak dzisiaj poniewa\u017c Izrael jest zasadniczo zwyci\u0119zc\u0105, motywacja do \u017cydowskiego terroryzmu jest znacznie s\u0142absza. Wyst\u0119puje tylko u radyka\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy uznaj\u0105, \u017ce to zwyci\u0119stwo jest niewystarczaj\u0105ce. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u017cydowscy terrory\u015bci uwa\u017caj\u0105 wi\u0119c, \u017ce nale\u017cy wysadzi\u0107 w powietrze Kopu\u0142\u0119 na Skale czy zaprowadzi\u0107 prawodawstwo Tory. To jest margines \u2013 ale gro\u017any i rosn\u0105cy. W zwi\u0105zku z tym akt\u00f3w \u017cydowskiego terroryzmu \u2013 takich, kt\u00f3rymi musia\u0142by si\u0119 zaj\u0105\u0107 Szin Bet \u2013 jest du\u017co mniej ni\u017c palesty\u0144skiego. Dlatego te\u017c izraelskie s\u0142u\u017cby przyk\u0142adaj\u0105 mniejsz\u0105 wag\u0119 do tego rodzaju wypadk\u00f3w. Jednak to, \u017ce wspomniane ju\u017c spalenie palesty\u0144skiego ch\u0142opca w Dumie jest niezmiernie rzadkim wypadkiem, w niczym nie zmienia charakteru tej zbrodni.<\/span><\/p>\n

Policja po tym zdarzeniu wyda\u0142a rozpaczliwy komunikat z pro\u015bb\u0105 o pomoc w schwytaniu sprawc\u00f3w. \u015awiadczy to o bezsilno\u015bci.<\/strong><\/p>\n

Gdyby z Dumy wysz\u0142o komando palesty\u0144skich terroryst\u00f3w i spali\u0142o \u017cywcem izraelskie niemowl\u0119, w kt\u00f3rym\u015b z s\u0105siednich osiedli, Szin Bet przetrzepa\u0142by ca\u0142\u0105 Dum\u0119 i robi\u0142by to, dop\u00f3ki kto\u015b by nie wskaza\u0142 sprawc\u00f3w. Brak aktywno\u015bci Szin Betu w sektorze \u017cydowskim na Zachodnim Brzegu pozostaje zgodny z aktywno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa izraelskiego zmierzaj\u0105c\u0105 do tego, \u017ceby umocni\u0107 tam \u017cydowsk\u0105 obecno\u015b\u0107. Wiem z osobistych relacji, \u017ce to nie jest tak, \u017ce Szin Bet nie chce \u0142apa\u0107 \u017cydowskich terroryst\u00f3w. Natomiast ca\u0142a instytucjonalna struktura wywiadu jest nastawiona na to, \u017ceby \u0142apa\u0107 terroryst\u00f3w palesty\u0144skich. Tych \u017cydowskich ma si\u0119 \u0142apa\u0107 niejako przy okazji.<\/span><\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy teraz na wymiar sprawiedliwo\u015bci. I tutaj zarzuca si\u0119 Izraelowi podw\u00f3jne standardy. W latach 80. Szin Bet aresztowa\u0142 cz\u0142onk\u00f3w radykalnej grupy, kt\u00f3ra planowa\u0142a wysadzenie autobus\u00f3w przewo\u017c\u0105cych dzieci do meczetu Al-Aksa. Terrory\u015bci zostali skazani na d\u0142ugie wyroki wi\u0119zienia, jednak ju\u017c po kilku latach wyszli na wolno\u015b\u0107 za dobre sprawowanie. Podobnie by\u0142o z grup\u0105 radyka\u0142\u00f3w \u017bydowskie Podziemie, kt\u00f3rzy w 1980 r. byli o krok od wysadzenia meczetu Al-Aksa. Zostali skazani na do\u017cywocie, lecz na wolno\u015b\u0107 wyszli po mniej ni\u017c siedmiu latach dzi\u0119ki interwencji \u00f3wczesnego prezydenta, Chaima Herzoga. Co\u015b tu nie gra\u2026<\/strong><\/p>\n

Tego nie da si\u0119 broni\u0107, ale przemoc nie ma ideologicznego poparcia w wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cydowskiego. Rozumowanie rz\u0105dz\u0105cych przy tych decyzjach by\u0142o takie, \u017ce ci terrory\u015bci drugi raz ju\u017c do tego nie wr\u00f3c\u0105. Wszyscy b\u0119d\u0105 ich kontrolowa\u0107, wszyscy b\u0119d\u0105 im patrze\u0107 na r\u0119ce. Podstawowy cel, jaki ma spe\u0142ni\u0107 wi\u0119zienie, czyli ochrona spo\u0142ecze\u0144stwa przed recydyw\u0105, w tym wypadku zosta\u0142 spe\u0142niony przez sam fakt, \u017ce zostali ujawnieni. Niemniej powt\u00f3rzmy \u2013 nie jest to sprawiedliwe, by wypuszcza\u0107 przed czasem zbrodniarzy. Gorzej, \u017ce ten problem wybi\u00f3rczo\u015bci izraelskiego systemu ma charakter systemowy.<\/span><\/p>\n

To znaczy?<\/strong><\/p>\n

Nie chodzi tylko o to, jak izraelski wymiar sprawiedliwo\u015bci traktuje terroryst\u00f3w, ale jak traktuje ludzi podejrzanych o zbrodnie wojenne czy inne wykroczenia i przest\u0119pstwa wyrz\u0105dzone Palesty\u0144czykom przez przedstawicieli aparatu pa\u0144stwa. Liczba \u015bledztw w sprawach wspomnianych zbrodni wojennych jest minimalna, a kary wymierzane s\u0105 niezmiernie rzadko. Ale i tutaj Izrael wysuwa kontrargument. Podkre\u015bla si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna oczekiwa\u0107 od ludzi, \u017ceby ryzykowali \u017cyciem, broni\u0105c reszty spo\u0142ecze\u0144stwa, a z drugiej strony p\u0119ta\u0107 im r\u0119ce i traktowa\u0107 jak podejrzanych. Tyle tylko, \u017ce w takiej sytuacji Izrael nie mo\u017ce si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce wszyscy Izraelczycy w mundurach s\u0105 postrzegani przez Palesty\u0144czyk\u00f3w jako potencjalni zbrodniarze, a samo pa\u0144stwo \u2013 jako ich krisza.<\/span><\/p>\n

To generalizuj\u0105ca i krzywdz\u0105ca opinia.<\/strong><\/p>\n

Tak, bo Izrael to jedyny kraj na Bliskim Wschodzie, w kt\u00f3rym ludzie w og\u00f3le id\u0105 do wi\u0119zienia za zbrodnie wojenne. Niemniej prawo powinno zawsze by\u0107 stosowane w spos\u00f3b bezstronny. Tak nie zawsze si\u0119 dzieje. Co wi\u0119cej \u2013 argument, \u017ce s\u0105siedzi s\u0105 jeszcze gorsi, nie mo\u017ce by\u0107 uzasadnieniem czyjej\u015b bezkarno\u015bci.<\/span><\/p>\n

A mo\u017ce ta pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107 wobec w\u0142asnych czarnych owiec wynika tak\u017ce z tak dojmuj\u0105cego w izraelskim psyche etosu ofiary.<\/strong><\/p>\n

Ofiara dzia\u0142a w samoobronie. W zwi\u0105zku z tym ka\u017cdy czyn, nawet przest\u0119pczy, pope\u0142niony w samoobronie musi by\u0107 traktowany \u0142agodniej ni\u017c czyn niczym nie prowokowanego napastnika. K\u0142opot w tym, \u017ce kiedy dla Izraelczyk\u00f3w jest oczywiste, \u017ce s\u0105 ofiar\u0105, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie jest to oczywiste dla Palesty\u0144czyk\u00f3w. Nie jest to te\u017c oczywiste dla opinii mi\u0119dzynarodowej.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce wi\u0119c w autodiagnozie Izraela pomog\u0142oby wywa\u017cenie krytyki pod jego adresem przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105. Funkcjonali\u015bci i konstruktywi\u015bci argumentowaliby, \u017ce trudno, aby Izrael s\u0142ucha\u0142 si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra w spos\u00f3b nieobiektywny krytykuje jego dzia\u0142ania. Na przyk\u0142ad g\u0142o\u015bno domaga si\u0119 dochodze\u0144 w sprawach potencjalnego naruszenia prawa mi\u0119dzynarodowego podczas operacji Ochronny Brzeg tylko po stronie izraelskiej. Za to pob\u0142a\u017cliwie patrzy na masowy ostrza\u0142 katiuszami Hamasu cywili izraelskich. Trudno jest s\u0142ucha\u0107 takiego partnera\u2026<\/strong><\/p>\n

Izrael powinien s\u0142ucha\u0107 siebie. Pa\u0144stwa wprowadzaj\u0105 system prawny nie z dobrego serca, tylko ze \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce bezprawie jest najwi\u0119kszym wewn\u0119trznym zagro\u017ceniem. Izrael powinien baczniej \u015bciga\u0107 zbrodnie pope\u0142niane w jego imieniu nie dlatego, \u017ce ma si\u0119 s\u0142ucha\u0107 opinii mi\u0119dzynarodowej, nie ze wsp\u00f3\u0142czucia wobec ofiar, ale z w\u0142asnego dobrze rozumianego interesu. Rosyjski my\u015bliciel Aleksandr Hercen po powstaniu styczniowym zauwa\u017cy\u0142, \u017ce je\u017celi zaakceptuje si\u0119 przemoc jako narz\u0119dzie rozwi\u0105zywania problem\u00f3w politycznych na ulicach Warszawy, to zaakceptuje si\u0119 j\u0105 tak\u017ce na ulicach Moskwy czy Petersburga.<\/span><\/p>\n

Tolerowanie bezprawia w stosunkach z wrogiem sko\u0144czy si\u0119 bezprawiem w stosunkach z w\u0142asnym spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/strong><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Izrael w ko\u0144cu zwariuje Z Konstantym Gebertem rozmawia Tadeusz Markiewicz [5 listopada 2015] Tadeusz Markiewicz O konflikcie izraelsko-palesty\u0144skim, zagro\u017ceniach zewn\u0119trznych dla pa\u0144stwa Izrael i kondycji psychologicznej jego mieszka\u0144c\u00f3w m\u00f3wi publicysta i dziennikarz. Tadeusz Markiewicz: Kiedy\u015b, na jednym ze spotka\u0144, powiedzia\u0142 pan, \u017ce sytuacja geopolityczna i spo\u0142eczna Izraela b\u0119dzie skutkowa\u0107 tak\u017ce wzrostem przemocy wewn\u0119trznej, na przyk\u0142ad […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79523"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79523"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79537,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79523\/revisions\/79537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}