{"id":79733,"date":"2020-07-19T17:09:35","date_gmt":"2020-07-19T15:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=79733"},"modified":"2020-07-19T09:45:24","modified_gmt":"2020-07-19T07:45:24","slug":"28-09-52","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=79733","title":{"rendered":"Dlaczego kolumna Zygmunta jeszcze nie zosta\u0142a zburzona?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego kolumna Zygmunta jeszcze nie zosta\u0142a zburzona?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Maciej Janowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kolumna Zygmunta na Placu Zamkowym w Warszawie (Fot. Franciszek Mazur \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

Kolumna Zygmunta na placu Zamkowym nie dlatego stoi do dzi\u015b, \u017ce historycy zgadzaj\u0105 si\u0119 co do zas\u0142ug stoj\u0105cego na niej monarchy (oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 nie zgadzaj\u0105)<\/em><\/h4>\n

,<\/p>\n

\u201eZwalali pomniki i rwali bruk\u2026\u201d \u2013 zabrzmia\u0142y mi w uszach s\u0142owa Kaczmarskiego, kiedy czyta\u0142em o protestach w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. I zn\u00f3w, jak co par\u0119 lat przy r\u00f3\u017cnych okazjach, powraca pytanie, co robi\u0107 z pomnikami. Nie z tymi, kt\u00f3re popieramy, bo to wiadomo: czci\u0107. Chodzi o te, kt\u00f3re uwa\u017camy za szkodliwe. Mam tu do\u015b\u0107 zdecydowany pogl\u0105d: zostawi\u0107 w spokoju.<\/span><\/p>\n

Kolumna Zygmunta do zburzenia?<\/strong><\/h4>\n

Bo pomniki dawne trac\u0105 powoli swoj\u0105 wymow\u0119 ideologiczn\u0105: staj\u0105 si\u0119 miejscem na planie miasta, stanowi\u0105 punkt orientacyjny, skojarzenie z wydarzeniami z naszego \u017cycia, kt\u00f3re w okolicy tych pomnik\u00f3w si\u0119 rozegra\u0142y.<\/span><\/p>\n

Kolumna Zygmunta na placu Zamkowym nie dlatego stoi do dzi\u015b, \u017ce historycy zgadzaj\u0105 si\u0119 co do zas\u0142ug stoj\u0105cego na niej monarchy (oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 nie zgadzaj\u0105). I c\u00f3\u017c, \u017ce kiedy\u015b by\u0142 kr\u00f3l niewielkich zas\u0142ug i s\u0142awy?<\/i> \u2013 pisa\u0142 S\u0142onimski. Kolumna stoi dlatego, \u017ce sta\u0142a si\u0119 jednym z symbol\u00f3w miasta i jego historii.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c zdobi\u0105ce Londyn pomniki wiktoria\u0144skich bohater\u00f3w czy widoczne w tylu miastach europejskich pomniki XIX-wiecznych genera\u0142\u00f3w w operetkowych mundurach zatraci\u0142y ju\u017c jakiekolwiek znaczenie ideowe.<\/span><\/p>\n

Pomniki, kt\u00f3re dziel\u0105<\/h4>\n

A co z tymi pomnikami, kt\u00f3re nadal dziel\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo? Pozostawienie ich w spokoju jest najlepsz\u0105 drog\u0105 do tego, aby przesta\u0142y dzieli\u0107. Cz\u0119sto, paradoksalnie, w\u0142a\u015bnie ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 te pomniki obali\u0107, przywracaj\u0105 im tre\u015b\u0107 ideow\u0105, kt\u00f3ra powoli ju\u017c blad\u0142a, stawa\u0142a si\u0119 coraz mniej czytelna, a wi\u0119c coraz mniej szkodliwa. I zamiast niszczy\u0107 pomniki, lepiej stawia\u0107 nowe o innej, przeciwnej tre\u015bci, aby wprowadzi\u0107 pluralizm w przestrze\u0144 publiczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Nie jest idea\u0142em spo\u0142ecze\u0144stwo zabraniaj\u0105ce niekt\u00f3rym obywatelom czci\u0107 swoich bohater\u00f3w, lecz spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re toleruje najr\u00f3\u017cniejszych bohater\u00f3w. Toleruje, nie akceptuje. S\u0142owo \u201etolerancja\u201d pochodzi od \u0142aci\u0144skiego \u201etollere\u201d \u2013 znosi\u0107, wytrzymywa\u0107, cierpie\u0107. Je\u015bli co\u015b toleruj\u0119, to znaczy, \u017ce jestem w stanie to \u015bcierpie\u0107, a nie \u017ce to popieram.<\/span><\/p>\n

Bardzo rzadko mamy w historii jednoznaczne racje moralne. Je\u015bli wi\u0119c sprzeciw budz\u0105 w nas postacie na pomnikach, to mamy okazj\u0119 do rozszerzenia horyzont\u00f3w \u2013 do zastanowienia si\u0119, czy w tych ludziach, w ich ideach, nie znalaz\u0142oby si\u0119 tak\u017ce czego\u015b dobrego. Je\u015bli za\u015b przysz\u0142oby nam do g\u0142owy poddawa\u0107 te postacie ocenie moralnej, to pami\u0119tajmy jedno: ocenia\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna wy\u0142\u0105cznie na podstawie norm obowi\u0105zuj\u0105cych w danej epoce, nigdy za\u015b \u2013 na podstawie naszych w\u0142asnych. By\u0142oby to bowiem jak wymierzanie sprawiedliwo\u015bci na podstawie kodeksu karnego, kt\u00f3rego pods\u0105dny nie m\u00f3g\u0142 zna\u0107.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cde pokolenie ma burzy\u0107 pomniki?<\/strong><\/h4>\n

Edmund Burke, klasyk europejskiego konserwatyzmu (konserwatyzmu, a nie prawicowego radykalizmu, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 dzi\u015b t\u0119 nazw\u0119), pisa\u0142 o narodzie jako wsp\u00f3lnocie pokole\u0144: \u017cyj\u0105cych, zmar\u0142ych i jeszcze nienarodzonych. Pomniki, tablice pami\u0105tkowe, nazwy ulic s\u0105 echem przekona\u0144 i emocji naszych przodk\u00f3w (a czasem cudzych przodk\u00f3w, jak na ziemiach poniemieckich, przy\u0142\u0105czonych do Polski po drugiej wojnie \u015bwiatowej). Ich pozostawienie w spokoju jest wyrazem szacunku do drugiego cz\u0142owieka, tak\u017ce tego dawno zmar\u0142ego. Na powierzchni\u0119 ziemi ka\u017cde pokolenie nak\u0142ada jakby kolejn\u0105 warstw\u0119. Te warstwy poprzednie \u017cyj\u0105 w zabytkach, w nazwach topograficznych, w sieci dr\u00f3g, w j\u0119zyku, kt\u00f3rego u\u017cywamy. Kto w imi\u0119 nawet najs\u0142uszniejszych idea\u0142\u00f3w te warstwy niszczy, ten usuwa nam przesz\u0142o\u015b\u0107 spod n\u00f3g.<\/span><\/p>\n

Nie chcia\u0142bym \u017cy\u0107 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym ka\u017cde pokolenie obala pomniki poprzedniego, zmienia nazwy ulic, przekszta\u0142ca j\u0119zyk wed\u0142ug swoich poj\u0119\u0107 o s\u0142uszno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci \u2013 tylko po to, aby wkr\u00f3tce pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 nowych zmian dokonywanych z r\u00f3wnie \u015bwi\u0119tym oburzeniem przez kolejne pokolenia. Tak dojdziemy do \u015bwiata orwellowskiego, w kt\u00f3rym przesz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie w ka\u017cdej chwili zmieniana na u\u017cytek wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Niestety, od takiego d\u0105\u017cenia nie s\u0105 wolne \u017cadne nurty polityczne, ani prawicowe, ani lewicowe czy centrowe.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, nie jestem konsekwentny \u2013 ani tutaj, ani nigdzie indziej. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce znikn\u0119\u0142y pomniki Lenina czy Stalina. I nie zdaje mi si\u0119, aby powy\u017csze argumenty przemawia\u0142y za zostawieniem na miejscu pomnika \u2013 dajmy na to \u2013 ksi\u0119dza Henryka Jankowskiego, teraz, kiedy wysz\u0142o na jaw tyle skandalicznych spraw z jego \u017cycia. Ale to, \u017ce nie zawsze da si\u0119 zdecydowa\u0107 jednoznacznie, \u017ce trzeba dopu\u015bci\u0107 wyj\u0105tki \u2013 nie uniewa\u017cnia, jak s\u0105dz\u0119, tej obrony pomnik\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 stara\u0142em si\u0119 tutaj przedstawi\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

Maciej Janowski<\/b> \u2013 historyk, zajmuje si\u0119 dziejami Polski i Europy w XIX w.<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego kolumna Zygmunta jeszcze nie zosta\u0142a zburzona? Maciej Janowski Kolumna Zygmunta na Placu Zamkowym w Warszawie (Fot. Franciszek Mazur \/ Agencja Gazeta) Kolumna Zygmunta na placu Zamkowym nie dlatego stoi do dzi\u015b, \u017ce historycy zgadzaj\u0105 si\u0119 co do zas\u0142ug stoj\u0105cego na niej monarchy (oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 nie zgadzaj\u0105) , \u201eZwalali pomniki i rwali bruk\u2026\u201d \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79733"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79733"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79756,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79733\/revisions\/79756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}