{"id":79827,"date":"2020-09-15T17:09:56","date_gmt":"2020-09-15T15:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=79827"},"modified":"2020-09-08T16:14:21","modified_gmt":"2020-09-08T14:14:21","slug":"01-09-44","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=79827","title":{"rendered":"Moskwa odporna na rozum, ale wra\u017cliwa na si\u0142\u0119"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Trzy do dw\u00f3ch – i konflikt gotowy. Moskwa odporna na rozum, ale wra\u017cliwa na si\u0142\u0119<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Winston Churchill, Harry Truman i J\u00f3zef Stalin w Poczdamie, lipiec 1945 r. (Fot. domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

Dla pocz\u0105tku zimnej wojny wi\u0119ksze znaczenie mia\u0142 plan Marshalla ni\u017c zdobycie przez Moskw\u0119 broni nuklearnej. Finansowa pomoc Stan\u00f3w Zjednoczonych dla podnosz\u0105cej si\u0119 z wojennych gruz\u00f3w Europy Zachodniej okre\u015bli\u0142a na lata ramy jej funkcjonowania – m\u00f3wi prof. W\u0142odzimierz Borodziej.<\/h4>\n

.<\/p>\n

Mija 75 lat od konferencji w Poczdamie (trwa\u0142a od 17 lipca do 2 sierpnia 1945 r.), podczas kt\u00f3rej ostatecznie usankcjonowany zosta\u0142 porz\u0105dek po II wojnie \u015bwiatowej. Po raz ostatni spotka\u0142a si\u0119 tam i w miar\u0119 zgodnie debatowa\u0142a Wielka Tr\u00f3jka: przyw\u00f3dca ZSRR J\u00f3zef Stalin, brytyjski premier Winston Churchill i prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych Harry Truman (zast\u0105pi\u0142 zmar\u0142ego 12 kwietnia 1945 r. Franklina D. Roosevelta).<\/p>\n

Po Poczdamie drogi antyhitlerowskich sojusznik\u00f3w szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozchodzi\u0107. Wkr\u00f3tce stosunki mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi i krajami Zachodu oraz Zwi\u0105zkiem Sowieckim i pa\u0144stwami, w kt\u00f3rych zaprowadzi\u0142 podleg\u0142\u0105 sobie w\u0142adz\u0119, sta\u0142y si\u0119 tak napi\u0119te, \u017ce zyska\u0142y miano zimnej wojny. Mia\u0142a ona r\u00f3\u017cne fazy i momenty, gdy \u015bwiat stawa\u0142 na kraw\u0119dzi nuklearnego konfliktu.<\/p>\n

W trzech kolejnych wywiadach o zimnej wojnie opowiada jeden z najwybitniejszych polskich badaczy dziej\u00f3w najnowszych prof. dr hab. W\u0142odzimierz Borodziej z Uniwersytetu Warszawskiego. Poni\u017cej pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 o pocz\u0105tku zimnej wojny.<\/p>\n

***<\/strong><\/p>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Ju\u017c pod koniec II wojny \u015bwiatowej by\u0142y oznaki, \u017ce koalicji antyhitlerowskiej nie uda si\u0119 utrzyma\u0107.<\/strong><\/h4>\n

Prof. W\u0142odzimierz Borodziej:<\/b> A jednak do maja 1945 r. najwa\u017cniejszym zadaniem by\u0142o \u2013 jak m\u00f3wiono \u2013 dobicie nazistowskiej bestii i Japonii na Dalekim Wschodzie. Pa\u0144stwa koalicji maj\u0105 po prostu wsp\u00f3lny interes, wi\u0119c konflikty s\u0105 g\u0142\u0119boko skrywane.<\/span><\/p>\n

Czasami koniec ka\u017cdej wojny skutkuje najkrwawszymi walkami w jej historii. Wiadomo by\u0142o, \u017ce Niemcy b\u0119d\u0105 si\u0119 broni\u0107 do ostatniego naboju. To, co dzieje si\u0119 w czasie obl\u0119\u017cenia Budapesztu, zdobywania Wiednia, przekraczania Odry przez Armi\u0119 Czerwon\u0105, nale\u017cy do jednych z najci\u0119\u017cszych walk od 1939 r. w Europie. Straty Sowiet\u00f3w by\u0142y ogromne, ale pami\u0119tajmy, \u017ce Amerykanie ledwie wywin\u0119li si\u0119 od kl\u0119ski w Ardenach, cho\u0107 mieli du\u017co \u0142atwiej, bo przed nimi Niemcy tak zajadle si\u0119 nie bronili. Lecz i tak Armia Czerwona jest pierwsza w Berlinie. Dla Sowiet\u00f3w Daleki Wsch\u00f3d nie jest a\u017c tak strategicznie wa\u017cny. Moskwa wchodzi do wojny z Japoni\u0105 w jej ostatnim miesi\u0105cu, zajmuje ogromne tereny b\u0119d\u0105ce pod japo\u0144sk\u0105 okupacj\u0105 i jako\u015b przyczynia si\u0119 do ostatecznego zwyci\u0119stwa.<\/span><\/p>\n

Potem zaczyna si\u0119 kontynuacja dzielenia \u0142up\u00f3w. Jej prawdziwym pocz\u0105tkiem jest Ja\u0142ta, w Polsce maj\u0105ca bardzo z\u0142\u0105 opini\u0119. Tymczasem historia jest dosy\u0107 skomplikowana, gdy\u017c to, co tam wymy\u015blono, nie by\u0142o najgorsze dla wschodniej i \u015brodkowej Europy. Postanowienia Ja\u0142ty zosta\u0142y z\u0142amane przez Sowiet\u00f3w niemal natychmiast.<\/span><\/p>\n

Stalin ju\u017c chcia\u0142 zagarn\u0105\u0107 Polsk\u0119 (i nie tylko) oraz przesun\u0105\u0107 j\u0105 geograficznie na zach\u00f3d. Ale te\u017c jak najszybciej zainstalowa\u0107 w Warszawie w\u0142adze komunistyczne. Amerykanie i Brytyjczycy byli sceptyczni wobec a\u017c takiej zmiany granic, lecz nie sz\u0142o im wy\u0142\u0105cznie o polityk\u0119, bali si\u0119 milion\u00f3w migrant\u00f3w i przesiedle\u0144c\u00f3w do zachodnich stref okupacyjnych, w\u0119druj\u0105cych po Europie, kt\u00f3rych akurat oni, a nie Niemcy lub Sowieci, musieliby wy\u017cywi\u0107, da\u0107 im prac\u0119 i dach nad g\u0142ow\u0105. Tymczasem ludno\u015b\u0107 nie chcia\u0142a ich przyjmowa\u0107, bo oznacza\u0142o to kolejne g\u0119by do i tak pustego garnka.<\/span><\/p>\n

Bez w\u0105tpienia wa\u017cniejszym problemem dyskutowanym w Ja\u0142cie by\u0142a Polska w nowych granicach.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Winston Churchill, wbrew temu, co si\u0119 s\u0105dzi w Polsce, walczy\u0142 jak lew, by uzyska\u0107 dla nas jak\u0105\u015b form\u0119 demokracji, by\u0107 mo\u017ce ograniczon\u0105 w sprawach polityki zagranicznej, co dekady p\u00f3\u017aniej nazwano \u201efinlandyzacj\u0105\u201d, lecz suwerenn\u0105 w sprawach wewn\u0119trznych, gospodarczych. Silne elementy gospodarki planowej nie by\u0142y w \u00f3wczesnej Europie niczym oryginalnym. Innymi s\u0142owy \u2013 nowa Polska, dla kt\u00f3rej Wielka Brytania przyst\u0105pi\u0142a do wojny w 1939 r., ocali co\u015b z Polski przedwojennej.<\/span><\/p>\n

Gdy czyta si\u0119 postanowienia ja\u0142ta\u0144skie, wygl\u0105daj\u0105 one tak, jakby Churchill wygra\u0142 pojedynek dyplomatyczny ze Stalinem. Jest w nich zapowied\u017a wolnych wybor\u00f3w, w kt\u00f3rych wezm\u0105 udzia\u0142 przedstawiciele niekomunistycznego podziemia i politycy z emigracji \u2013 to tak zwana litera Ja\u0142ty. Ale te\u017c jest duch Ja\u0142ty, kt\u00f3ry symbolizuje moskiewski pokazowy proces szesnastu przyw\u00f3dc\u00f3w Polski podziemnej<\/a><\/strong><\/span>. To pokazuje, co naprawd\u0119 Stalin my\u015bli o Ja\u0142cie.<\/span><\/p>\n

Konferencja w Poczdamie ma zaklepa\u0107 przesuni\u0119cie granic Polski na zach\u00f3d. W Ja\u0142cie Polska jest absolutnie kluczowa, w Poczdamie ju\u017c ma\u0142o wa\u017cna.<\/span><\/p>\n

Manifestanci w Niemieckiej Republice Demokratycznej protestuj\u0105 w 1952 r. przeciwko Europejskiemu Programowi Odbudowy (planowi Marshalla). Napis na transparencie g\u0142osi, \u017ce prowadzi on do bezrobocia Fot. East News<\/em><\/span><\/p>\n

W Europie trwa ogromna zawierucha mi\u0119dzy lewic\u0105 i prawic\u0105, co niekoniecznie trzeba wpasowa\u0107 w konflikt mi\u0119dzy USA a Sowietami. Czy np. wojna domowa w Grecji mia\u0142a wp\u0142yw na zainstalowanie zimnowojennego porz\u0105dku?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Je\u015bli ju\u017c, to po stronie Zachodu, a nie Wschodu. Bo np. Rumu\u0144ska Partia Komunistyczna istnia\u0142a tylko na papierze, a i tak z decyduj\u0105c\u0105 pomoc\u0105 Moskwy i Armii Czerwonej przej\u0119\u0142a w\u0142adz\u0119.<\/span><\/p>\n

Na Zachodzie partie komunistyczne w wyniku demokratycznych wybor\u00f3w uzyskiwa\u0142y imponuj\u0105ce wyniki. W Danii dostaj\u0105 trzy razy wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w ni\u017c zwykle. We Francji<\/a> osi\u0105gaj\u0105 najlepszy wynik w swojej historii. Wchodz\u0105 do rz\u0105du w Belgii. Wyj\u0105tkiem jest Finlandia, ju\u017c \u201ezfinlandyzowana\u201d, ale to skutek wojny zimowej z ZSRR. Ameryka\u0144ski Departament Stanu jest zaniepokojony. Wi\u0105\u017ce europejski zwrot na lewo z destabilizacj\u0105, kt\u00f3ra u\u0142atwi ewentualn\u0105 ofensyw\u0119 na Zach\u00f3d Armii Czerwonej, wyzwolicielki od kapitalizmu. Stworzy podglebie spo\u0142eczne przeciwne wszystkim okropno\u015bciom lat 30. St\u0105d bierze si\u0119 interwencja USA w wybory w\u0142oskie w 1948 r. Amerykanie robi\u0105 wszystko, by komunistom uniemo\u017cliwi\u0107 zdobycie statusu najbardziej popularnej i wspieranej partii w tym kraju.<\/span><\/p>\n

Za ojca zimnej wojny, zw\u0142aszcza w bloku sowieckim, uznawa\u0142o si\u0119 prezydenta USA Harry\u2019ego Trumana. Czy taka opinia broni si\u0119 dzisiaj?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Jego poprzednik Franklin D. Roosevelt jako\u015b ufa\u0142 Wujowi Joe i uwa\u017ca\u0142 Stalina za polityka, z kt\u00f3rym mo\u017cna robi\u0107 interesy. Zreszt\u0105 \u2013 nawet Churchill, cho\u0107 znacznie rzadziej, my\u015bla\u0142, \u017ce Moskwa mo\u017ce by\u0107 partnerem. Tymczasem Truman jest postrzegany jako prezydent bez z\u0142udze\u0144 i bardzo szybko po obj\u0119ciu w\u0142adzy powiedzia\u0142, \u017ce ma do\u015b\u0107 dopieszczania Sowiet\u00f3w, do\u015b\u0107 ust\u0119pstw wobec nich. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce Zach\u00f3d musi si\u0119 powojennie zredefiniowa\u0107, \u0142\u0105cznie z tym, \u017ceby inaczej ustawi\u0107 opini\u0119 publiczn\u0105. Oczywi\u015bcie nie przez cenzur\u0119, lecz w krajach demokratycznych istniej\u0105 sposoby i mechanizmy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy najwi\u0119kszego sojusznika mo\u017cna pokaza\u0107 jako najwi\u0119kszego wroga. W ameryka\u0144skiej popkulturze, w Hollywood, w popularnych ksi\u0105\u017ckach beletrystycznych, nagle okazuje si\u0119, i\u017c Zwi\u0105zek Sowiecki mo\u017ce mia\u0142 znacz\u0105cy wk\u0142ad w zwyci\u0119stwo nad Hitlerem, ale jednocze\u015bnie za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105 dziej\u0105 si\u0119 rzeczy straszne, nieakceptowalne dla spo\u0142ecze\u0144stw demokratycznych.<\/span><\/p>\n

W tym sensie Truman jest ojcem chrzestnym zimnej wojny. A jej konkrety prezentuje sekretarz stanu USA, gen. George Marshall, kt\u00f3ry w 1947 r. przedstawia na Uniwersytecie Harvarda plan gospodarczej pomocy dla Europy. Oraz George Kennan, dyplomata i sowietolog, autor doktryny powstrzymywania. Prezentuje j\u0105 w tzw. d\u0142ugim telegramie w lutym 1946 r., kiedy pisze m.in., \u017ce polityka Moskwy jest odporna na logik\u0119 rozumu, ale ogromnie wra\u017cliwa na logik\u0119 si\u0142y. A pokona\u0107 komunist\u00f3w da si\u0119 bez jej u\u017cycia, demonstruj\u0105c wy\u017cszo\u015b\u0107 systemu na ka\u017cdym innym polu.<\/span><\/p>\n

Od lewej: Gen. George Marshall (1888-1959), sekretarz stanu i obrony USA, 5 czerwca 1947 r. na Uniwersytecie Harvarda powiedzia\u0142, \u017ce nale\u017cy zrobi\u0107 wszystko, by odbudowa\u0107 Europ\u0119 po wojnie, bo od tego zale\u017cy utrzymanie politycznej r\u00f3wnowagi i pokoju; George Kennan (1904-2005), sowietolog, ambasador USA w Moskwie, autor doktryny powstrzymywania Fot. domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Za polityk\u0119 wobec Sowiet\u00f3w wzi\u0119\u0142a si\u0119 grupa profesjonalist\u00f3w rozumiej\u0105cych, \u017ce USA to mocarstwo \u015bwiatowe, a Moskwa zagra\u017ca jego esencjonalnym interesom.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Funkcjonuje taki apokryf (nie znam potwierdzenia na pi\u015bmie), jak to pewien dyplomata sowiecki wyzna\u0142 ameryka\u0144skiemu koledze off the record<\/i>, \u017ce w radzieckim MSZ tak naprawd\u0119 boj\u0105 si\u0119 dw\u00f3ch ludzi: Kennana i Charlesa Bohlena (m.in. t\u0142umacza Roosevelta w Ja\u0142cie). Poniewa\u017c obaj nie tylko \u015bwietnie znaj\u0105 Rosj\u0119 i ZSRR i rozumiej\u0105 zwi\u0105zek mi\u0119dzy histori\u0105 przed 1917<\/a> r. a aktualn\u0105 polityk\u0105 Moskwy, ale te\u017c dok\u0142adnie wiedz\u0105, czym si\u0119 r\u00f3\u017cnili carscy w\u0142adcy Kremla od Biura Politycznego.<\/span><\/p>\n

Mapa ewentualnych konflikt\u00f3w, tak\u017ce poza podzielon\u0105 Europ\u0105, jest rozleg\u0142a. Ale te\u017c dzia\u0142a wiara w siln\u0105 presj\u0119, np. Zwi\u0105zek Radziecki wycofuje swoje oddzia\u0142y z ba\u0142tyckiego Bornholmu i p\u00f3\u0142nocnego Iranu. Czyli \u015bwiat nie wygl\u0105da tak, jak Stalin opowiada\u0142 jugos\u0142owia\u0144skiemu komuni\u015bcie Milovanowi D\u017cilasowi, \u017ce tam, gdzie stoi stopa sowieckiego \u017co\u0142nierza, natychmiast powstaje pa\u0144stwo po radziecku socjalistyczne. Do tego dochodzi podzia\u0142 Austrii i Niemiec<\/a>, kt\u00f3ry pokazuje, \u017ce jaka\u015b forma wsp\u00f3\u0142pracy nieeuropejskich mocarstw jest w Europie jednak mo\u017cliwa.<\/span><\/p>\n

Ale rozwa\u017cane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne opcje. Nie nale\u017cy do nich marsz sowieckiej armii dalej na Zach\u00f3d, gdy\u017c wojna z mocarstwem nuklearnym, jego pot\u0119\u017cn\u0105 flot\u0105, lotnictwem i ca\u0142kiem porz\u0105dnym wojskiem l\u0105dowym jest niemo\u017cliwa. Chodzi raczej o to, by otwartymi i ukrytymi technikami propagandowymi przekona\u0107 Zach\u00f3d, i\u017c sowiecki socjalizm jest lepszy od kapitalizmu. Rosjanie pr\u00f3buj\u0105 zaszczepi\u0107 tam my\u015bl, \u017ce tylko w socjalizmie mo\u017cliwy jest prawdziwy awans spo\u0142eczny, kobiety uzyskaj\u0105 pe\u0142ni\u0119<\/a> praw, zniknie bieda, wykluczenie, bezrobocie i gro\u017aba wielkich kryzys\u00f3w gospodarczych.<\/span><\/p>\n

I nagle w tzw. obozie socjalistycznym dochodzi do awantury. Dyktator Jugos\u0142awii Josip Broz Tito stawia si\u0119 Stalinowi, co pokazuje, \u017ce ten znakomity komunizm wcale nie jest jednorodny.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Starcie du\u017cego Stalina z ma\u0142ym Stalinem, czyli Tito, to troch\u0119 osobna historia. Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby by\u0142o to zdarzenie jako\u015b decyduj\u0105ce, ale p\u0119kni\u0119cie w bloku wschodnim (za 10 lat dojdzie Albania) pokazywa\u0142o, \u017ce s\u0105 mo\u017cliwe jakie\u015b oboczno\u015bci. Amerykanie patrz\u0105 na to z satysfakcj\u0105, zw\u0142aszcza \u017ce do k\u0142\u00f3tni dosz\u0142o bez ich pomocy, bo przecie\u017c nikt nie przypuszcza, \u017ce Tito s\u0142ucha si\u0119 ambasadora USA. Rozmi\u0119kczenie bloku od wewn\u0105trz to dla Waszyngtonu optymalne rozwi\u0105zanie, co powr\u00f3ci w 1956 r. przy ocenie W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki: niech w Polsce b\u0119dzie socjalizm, ale niech szefem partii b\u0119dzie narodowy komunista. Niemniej konflikt rozgrywa si\u0119 na peryferiach. Jugos\u0142awia w niewielkim stopniu graniczy\u0142a z powstaj\u0105cym NATO. Albania i Jugos\u0142awia to kraje niepor\u00f3wnywalne w strategicznym znaczeniu z Polsk\u0105 czy Niemieck\u0105 Republik\u0105 Demokratyczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Plakat propagandowy z 1947 r. ukazuj\u0105cy flagi pa\u0144stw, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z dobrodziejstw planu Marshalla Fot. domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Plan Marshalla to ogromne pieni\u0105dze.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Raczej du\u017ce ni\u017c ogromne, ameryka\u0144ska pomoc dla zachodniej Europy jest troch\u0119 mitologizowana. Gospodarki Zachodu i tak by si\u0119 odbudowywa\u0142y, tylko wolniej. Badania zu\u017cycia pr\u0105du w Niemczech zachodnich pokazuj\u0105, \u017ce zanim zaczynaj\u0105 nap\u0142ywa\u0107 \u015brodki z planu Marshalla, konsumpcja elektryczno\u015bci szybko wzrasta, czyli przemys\u0142 znowu zaczyna produkowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119cej pieni\u0119dzy otrzymuje Wielka Brytania, potem Francja, W\u0142ochy, a na czwartym miejscu s\u0105 Niemcy (40 proc. kwoty, kt\u00f3ra trafia do Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa, i o po\u0142ow\u0119 mniej, ni\u017c otrzyma\u0142a Francja). \u0141\u0105cznie dostaj\u0105 ok. 9 mld dolar\u00f3w. Z grubsza 10 \u00f3wczesnych cent\u00f3w to dzisiejszy dolar, czyli plan Marshalla dla czterech najwi\u0119kszych pa\u0144stw europejskich to 90 mld dzisiejszych dolar\u00f3w. To ma znaczenie ekonomiczne, ale przede wszystkim psychologiczne, \u017ce Amerykanie s\u0105 z Europ\u0105. Oraz polityczne, \u017ce wymogiem planu Marshalla nie by\u0142a bilateralna pomoc dla poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w, ale dla Europy w tym sensie, i\u017c pa\u0144stwa musz\u0105 wypracowa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 list\u0119 potrzeb. To punkt wyj\u015bciowy dzisiejszej Unii Europejskiej, czyli zmuszenie Europejczyk\u00f3w do wsp\u00f3\u0142pracy, bo inaczej pomocy nie b\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

Czym by\u0142a doktryna powstrzymywania?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Zosta\u0142a opracowana w sztabie planowania Departamentu Stanu USA, a komuni\u015bci j\u0105 zmitologizowali. W gruncie rzeczy to pomys\u0142 bardzo prosty. Stany Zjednoczone ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u015bwiat, ale maj\u0105 ograniczone mo\u017cliwo\u015bci. Musz\u0105 interweniowa\u0107 tam, gdzie mog\u0105 i gdzie ich interesy s\u0105 zagro\u017cone.<\/span><\/p>\n

\n

W 1947 r. na \u015bwiecie istnieje kilka makroregion\u00f3w ekonomicznych: cztery umownie przynale\u017cne do \u015bwiata Zachodu, pi\u0105ty to blok sowiecki. Gdyby te proporcje zosta\u0142y zak\u0142\u00f3cone i by\u0142oby trzy do dw\u00f3ch, spowodowa\u0142oby to naruszenie r\u00f3wnowagi strategicznej.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Do tego dochodzi mierzenie zamiar\u00f3w wed\u0142ug si\u0142. Dlatego nigdy nie by\u0142o ameryka\u0144skiej interwencji w Chinach, bo to kraj za du\u017cy, oraz w Czechos\u0142owacji po przewrocie komunistycznym w 1948 r., gdy\u017c nie mia\u0142a dla USA wi\u0119kszego znaczenia; a niech Sowieci podporz\u0105dkuj\u0105 sobie kolejny kraj w Europie \u015arodkowej.<\/span><\/p>\n

Przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym prezydent Truman zaprezentowa\u0142 doktryn\u0119 powstrzymywania, by\u0142o kr\u00f3tkie i przekonuj\u0105ce. M\u00f3wi\u0142 o wychodzeniu Europejczyk\u00f3w z n\u0119dzy powojennej. W praktyce wygl\u0105da\u0142o to r\u00f3\u017cnie. Pierwsze transze pomocy otrzymuj\u0105 Turcja i Grecja, i jest to wsparcie wojskowe.<\/span><\/p>\n

Napis na dziale samobie\u017cnym wisz\u0105cym na d\u017awigu brzmi: Milionowa tona pomocy dla Francji, dla wsp\u00f3lnej obrony. Dzia\u0142o przyp\u0142yn\u0119\u0142o 9 maja 1952 r. ze Stan\u00f3w Zjednoczonych w ramach planu Marshalla do portu w Cherbourgu Fot. East News<\/em><\/span><\/p>\n

W Europie to zadzia\u0142a\u0142o. Gdzie indziej bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie, czego przyk\u0142adem s\u0105 komunistyczne Chiny, ale te\u017c Malaje, czyli dzisiejsza Malejzja,  gdzie antybrytyjskie komunistyczne powstanie upad\u0142o bez udzia\u0142u USA, ale tylko dlatego, \u017ce Moskwa odm\u00f3wi\u0142a pomocy. Zimnowojenny porz\u0105dek zapanowa\u0142 na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Lecz inaczej wygl\u0105da to z perspektywy Jugos\u0142awii, kt\u00f3ra odgrywa powa\u017cn\u0105 rol\u0119 w tzw. ruchu pa\u0144stw niezaanga\u017cowanych, a inaczej z Waszyngtonu czy Moskwy. Chiny, kt\u00f3re w owym czasie mog\u0142yby w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do \u015bwiatowej rozgrywki, z w\u0142asnej woli usun\u0119\u0142y si\u0119 na bok.<\/span><\/p>\n

Mamy te\u017c \u015bwiat arabski, rozdarty konfliktami i sprzeczno\u015bciami, a bogaty w tani\u0105 na razie rop\u0119 naftow\u0105. Egipt ro\u015bci sobie pretensje do przyw\u00f3dztwa, co niekoniecznie jest akceptowane przez inne pa\u0144stwa. Arabowie ponosz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 kl\u0119sk\u0119 w wojnie z Izraelem w 1967 r. Dopiero w latach 70. wchodz\u0105 do wielkiej polityki w wyniku kryzysu naftowego.<\/span><\/p>\n

W globalnej polityce nie liczy si\u0119 Afryka, mimo proces\u00f3w dekolonizacyjnych. Za\u015b Ameryka \u0141aci\u0144ska to kontynent wy\u0142\u0105czony z polityki \u015bwiatowej poprzez dominacj\u0119 USA. Gdy jeszcze podczas II wojny \u015bwiatowej mocarstwa rozmawiaj\u0105, jak ma wygl\u0105da\u0107 Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych, Moskwa nalega, by sowiecka Ukraina<\/a> i Bia\u0142oru\u015b mia\u0142y osobne reprezentacje. Inni protestuj\u0105, bo wiadomo, \u017ce to jaka\u015b fikcja, ale bodaj brytyjski dyplomata trze\u017awo pyta, czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 Ukraina i Bia\u0142oru\u015b od kraj\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej. One r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 krajowe organy w\u0142adzy, ministr\u00f3w spraw zagranicznych, stolice i herb, ale Waszyngton mo\u017ce tam wszystko. Mia\u0142o tak pozosta\u0107 przez d\u0142ugie lata.<\/span><\/p>\n

Co dla pierwszego etapu zimnej wojny mia\u0142o wi\u0119ksze znaczenie: plan Marshalla i doktryna powstrzymywania czy zdobycie przez Moskw\u0119 broni nuklearnej?<\/strong><\/h4>\n

\u2013 <\/b>Zdecydowanie plan Marshalla, kt\u00f3ry okre\u015bli nowe ramy funkcjonowania Zachodu. To, \u017ce ZSRR dorobi\u0142 si\u0119 broni masowego ra\u017cenia, by\u0142o tylko uzupe\u0142nieniem istniej\u0105cej ju\u017c uk\u0142adanki, stworzeniem balansu si\u0142y, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zimna wojna nigdy nie przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w skali \u015bwiata w gor\u0105c\u0105.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trzy do dw\u00f3ch – i konflikt gotowy. Moskwa odporna na rozum, ale wra\u017cliwa na si\u0142\u0119 Pawe\u0142 Smole\u0144ski Winston Churchill, Harry Truman i J\u00f3zef Stalin w Poczdamie, lipiec 1945 r. (Fot. domena publiczna) Dla pocz\u0105tku zimnej wojny wi\u0119ksze znaczenie mia\u0142 plan Marshalla ni\u017c zdobycie przez Moskw\u0119 broni nuklearnej. Finansowa pomoc Stan\u00f3w Zjednoczonych dla podnosz\u0105cej si\u0119 z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79827"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79827"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80222,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79827\/revisions\/80222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}