{"id":80235,"date":"2020-08-10T17:05:42","date_gmt":"2020-08-10T15:05:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=80235"},"modified":"2020-08-10T07:34:52","modified_gmt":"2020-08-10T05:34:52","slug":"17-09-45","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=80235","title":{"rendered":"“Czarna ksi\u0119ga”. Zakazana przez Stalina ksi\u0105\u017cka o Holokau\u015bcie na Wschodzie wreszcie po polsku"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>“Czarna ksi\u0119ga”. Zakazana przez Stalina ksi\u0105\u017cka o Holokau\u015bcie na Wschodzie wreszcie po polsku<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Igor Rakowski-K\u0142os<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u017bydzi zmuszeni do kopania grob\u00f3w, Zbor\u00f3w, dzisiejsza Ukraina, 5 lipca 1941 r. (Fot. Bundesarchiv, Bild 183-A0706-0018-029 \/ CC-BY-SA 3.0 \/ CC BY-SA 3.0 DE (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/de\/deed.en))<\/em><\/span><\/p>\n

“Czarna ksi\u0119ga” o Holoka\u015bcie na Wschodzie to \u015bwiadectwo nie tylko gehenny, ale r\u00f3wnie\u017c oporu \u017byd\u00f3w wobec terroru.<\/strong><\/h4>\n

Losy tej niemal 900-stronicowej ksi\u0105\u017cki s\u0105 r\u00f3wnie ciekawe jak jej zawarto\u015b\u0107. Ju\u017c w 1943 r. \u017bydowski Komitet Antyfaszystowski zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 relacje, listy i stenogramy dokumentuj\u0105ce losy \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w Zwi\u0105zku Radzieckiego, kt\u00f3rzy od Zatoki Fi\u0144skiej do Zatoki Arabackiej do\u015bwiadczali hitlerowskiego terroru. Pomys\u0142 podsun\u0105\u0142 najpewniej\u00a0Albert Einstein<\/strong><\/span><\/a>, a za redakcj\u0119 odpowiada\u0142 duet popularnych korespondent\u00f3w wojennych i cenionych pisarzy: Ilja Erenburg i Wasilij Grossman.<\/span><\/p>\n

Holokaust w ZSRR<\/strong><\/h4>\n

Ale gdy czo\u0142gi wjecha\u0142y do Berlina i Stalinowi przesta\u0142o zale\u017ce\u0107 na zjednywaniu sobie sympatii na Zachodzie, rozwi\u0105za\u0142 \u017bydowski Komitet Antyfaszystowski i kaza\u0142 zamordowa\u0107 jego przewodnicz\u0105cego. Ofiar\u0105 zmiany kursu sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce \u201eCzarna ksi\u0119ga\u201d \u2013 dyktator osobi\u015bcie zdecydowa\u0142 o wycofaniu gotowej publikacji z druku. Dopiero w 1993 r. ukaza\u0142o si\u0119 pe\u0142ne wydanie ksi\u0105\u017cki zrekonstruowane m.in. na podstawie odbitek korektorskich rozsypanego sk\u0142adu przekazanych wydawnictwu przez c\u00f3rk\u0119 Ilji Erenburga \u2013 Irin\u0119.<\/span><\/p>\n

\u201eCzarna ksi\u0119ga\u201d to dokument uchwycony na gor\u0105co. \u015awiadkowie jeszcze nie mieli wiedzy, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 powszechna kilka lat p\u00f3\u017aniej i kt\u00f3ra pozwala osadzi\u0107 w\u0142asne prze\u017cycia w szerszym kontek\u015bcie. To tak\u017ce wyj\u0105tkowa relacja Holocaustu na Wschodzie, o kt\u00f3rym \u2013 jak s\u0142usznie pisze w przedmowie Marian Turski \u2013 niewiele w Polsce wiemy. Ma\u0142o kto s\u0142ysza\u0142 chocia\u017cby o obozie koncentracyjnym w Kloodze.<\/span><\/p>\n

\u201eCzarna ksi\u0119ga\u201d jako \u015bwiadectwo oporu<\/strong><\/h4>\n

Sytuacja na Wschodzie by\u0142a nietypowa jeszcze z jednego powodu. Na okupowanych przez re\u017cim hitlerowski terenach tworzy\u0142y si\u0119 zorganizowane, cz\u0119sto licz\u0105ce po kilkaset i wi\u0119cej os\u00f3b, oddzia\u0142y partyzanckie. \u015awiadectwo o nich czyni \u201eCzarn\u0105 ksi\u0119g\u0119\u201d nie tylko zapisem gehenny, ale r\u00f3wnie\u017c oporu.<\/span><\/p>\n

Marek Radziwon pisze we wst\u0119pie, \u017ce Erenburgowi zale\u017ca\u0142o, \u017ceby ksi\u0105\u017cka \u201enie by\u0142a oficjalnym sprawozdaniem, surowym i przepe\u0142nionym statystykami, ale \u015bwiadectwem gor\u0105cym, pr\u00f3ba udokumentowania prawdziwego i indywidualnego losu \u017byd\u00f3w radzieckich. Istotne dla Erenburga by\u0142o co\u015b jeszcze – bohaterska \u015bmier\u0107. Oto \u017bydzi nie byli bezwolnym stadem wiedzionym na rze\u017a, ale ofiarami walcz\u0105cymi do ko\u0144ca. Gin\u0119li, ale jako ludzie m\u0119\u017cnie stawiaj\u0105cy op\u00f3r\u201d.<\/span><\/p>\n

Czarna ksi\u0119ga<\/i><\/b>
\npod redakcj\u0105 Ilji Erenburga i Wasilija Grossmana<\/strong><\/i>
\nt\u0142um. Ma\u0142gorzata Buchalik, Halyna Dubyk, Halina Grubowska, Miros\u0142awa Jankowska, Maria Karachentseva, Kacper Miklaszewski, Tamara Monko-Ejgenberg, oprac. Joanna Nalewajko-Kulikov<\/i>
\n\u017bydowski Instytut Historyczny<\/i><\/p>\n

<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Czarna ksi\u0119ga”. Zakazana przez Stalina ksi\u0105\u017cka o Holokau\u015bcie na Wschodzie wreszcie po polsku Igor Rakowski-K\u0142os \u017bydzi zmuszeni do kopania grob\u00f3w, Zbor\u00f3w, dzisiejsza Ukraina, 5 lipca 1941 r. (Fot. Bundesarchiv, Bild 183-A0706-0018-029 \/ CC-BY-SA 3.0 \/ CC BY-SA 3.0 DE (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/de\/deed.en)) “Czarna ksi\u0119ga” o Holoka\u015bcie na Wschodzie to \u015bwiadectwo nie tylko gehenny, ale r\u00f3wnie\u017c oporu \u017byd\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80235"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80267,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80235\/revisions\/80267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}