{"id":80237,"date":"2020-08-25T17:09:21","date_gmt":"2020-08-25T15:09:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=80237"},"modified":"2020-08-17T13:24:27","modified_gmt":"2020-08-17T11:24:27","slug":"17-05-56","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=80237","title":{"rendered":"Dlaczego w 1920 r. Czechos\u0142owacja blokowa\u0142a transporty broni do walcz\u0105cej z bolszewikami Polski?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dlaczego w 1920 r. Czechos\u0142owacja blokowa\u0142a transporty broni do walcz\u0105cej z bolszewikami Polski?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Krawczyk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Odradzaj\u0105ca si\u0119 Polska nie dysponowa\u0142a w 1920 r. w\u0142asnym przemys\u0142em zbrojeniowym i uzale\u017cniona by\u0142a od dostaw broni i amunicji, g\u0142\u00f3wnie z Francji. Na zdj\u0119ciu \u017co\u0142nierze B\u0142\u0119kitnej Armii gen. J\u00f3zefa Hallera, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 bro\u0144 przywie\u017ali znad Sekwany (Fot. Domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

Brytyjski ambasador Edgar D’Abernon twierdzi\u0142, \u017ce stosunek czeskich polityk\u00f3w do Polski by\u0142 “\u017cywio\u0142owo wrogi”. Polsk\u0119 uwa\u017cali za kraj awanturniczy, sztucznie skonstruowany, o niepewnym istnieniu.<\/strong><\/h4>\n

Pierwszy transport kolejowy z pomoc\u0105 dla Polski walcz\u0105cej z bolszewikami odjecha\u0142 z Wiednia 18 stycznia 1919 r. Zorganizowali go Polacy i Francuzi, zwyci\u0119zcy w niedawnej wielkiej wojnie. Na poziomie dyplomatycznym ustalono w\u00f3wczas wys\u0142anie przez Austri\u0119 do Polski francuskiej misji wojskowej. To w\u0142a\u015bnie dla niej podstawiono poci\u0105g, do kt\u00f3rego do\u0142\u0105czono kilka wagon\u00f3w z broni\u0105 zorganizowanych przez miejscowych Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W tym czasie w imieniu rz\u0105du polskiego urz\u0119duj\u0105cy w Wiedniu attach\u00e9 wojskowy gen. Adam Nowotny, jeszcze niedawno dow\u00f3dca brygady artylerii w armii austriackiej, a w 1917<\/a> r. komendant Lwowa, prowadzi\u0142 rozmowy z czechos\u0142owackim poselstwem w tym mie\u015bcie na temat przepuszczania do Polski transport\u00f3w wojskowych.<\/span><\/p>\n

Pierwsze przepychanki<\/strong><\/h4>\n

Jednak wybuch 23 stycznia<\/a> 1919 r. kilkudniowej wojny polsko-czeskiej o \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski przerwa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 komunikacji. Kiedy 3 lutego 1919 r. podpisana zosta\u0142a w Budapeszcie umowa o przebiegu linii rozgraniczenia pomi\u0119dzy si\u0142ami obu pa\u0144stw, szef francuskiej misji zn\u00f3w poprosi\u0142 czechos\u0142owack\u0105 delegacj\u0119 o przepuszczenie transport\u00f3w. Przez d\u0142ugie tygodnie jednak do tego nie dosz\u0142o. Raz Czesi t\u0142umaczyli to niepewn\u0105 sytuacj\u0105 na S\u0142owacji, innym razem \u2013 brakiem przepis\u00f3w reguluj\u0105cych zasady przejazdu transport\u00f3w albo obaw\u0105 o ich bezpiecze\u0144stwo, gdy\u017c mog\u0142y zosta\u0107 zniszczone przez radykalnie lewicowych kolejarzy. W drugiej po\u0142owie marca w Wiedniu toczy\u0142y si\u0119 negocjacje w tej sprawie, a Czesi za zgod\u0119 za\u017c\u0105dali dostaw nafty z Galicji.<\/span><\/p>\n

W sierpniu 1919 r. wiadomo\u015bci o poci\u0105gach przedosta\u0142y si\u0119 do czeskiej prasy, czego obawia\u0142 si\u0119 rz\u0105d w Pradze. Na granicznej stacji w Bohuminie (w\u00f3wczas nie by\u0142o jasne, jak to miasto si\u0119 nazywa: Bogumin, Bohumin czy Oderberg) czescy kolejarze zablokowali poci\u0105gi. Polska ocenia\u0142a, \u017ce chodzi o blisko tysi\u0105c wagon\u00f3w, co czescy historycy uwa\u017caj\u0105 dzi\u015b za przesad\u0119 i absurd. Z czasem sytuacja si\u0119 unormowa\u0142a. Od stycznia 1920 r. Czechos\u0142owacja w zamian za polskie gwarancje, \u017ce transporty nie b\u0119d\u0105 wykorzystywane do przemytu, zwolni\u0142a poci\u0105gi z kontroli celnej. A w marcu 1920 r. podpisa\u0142a umow\u0119 o dostawach polskiej nafty do Czechos\u0142owacji jako rekompensaty za przejazd transport\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Incydenty<\/strong><\/h4>\n

Jednak wiosn\u0105 1920 r. zmieni\u0142a si\u0119 sytuacja polityczna w Czechos\u0142owacji. Silna czeska lewica (jej podzia\u0142 na socjaldemokracj\u0119 i komunist\u00f3w dokona\u0142 si\u0119 we wrze\u015bniu) protestowa\u0142a przeciwko \u201epolskiemu imperializmowi i planom kolonizacji Ukrainy\u201d. Sojuszu z Ukrai\u0144cami Semena Petlury i plan\u00f3w federacji polsko-ukrai\u0144skiej J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego nie dostrzegali albo nie chcieli dostrzega\u0107. Polsk\u0119 uwa\u017cali za kraj awanturniczy, sztucznie skonstruowany i o niepewnym istnieniu. Naszym elitom rz\u0105dz\u0105cym zarzucano pysza\u0142kowato\u015b\u0107, rozd\u0119te ego i szlacheck\u0105 mentalno\u015b\u0107. Historycy dyskutuj\u0105, czy prezydent Tom\u00e1\u0161 Masaryk i minister spraw zagranicznych Edvard Bene\u0161 mieli do Polski stosunek \u201enie\u017cyczliwie neutralny\u201d, czy wrogi. Trzeba jednak odnotowa\u0107, \u017ce Bene\u0161 uwa\u017ca\u0142 budowanie sojuszu z Polsk\u0105 za historyczn\u0105 konieczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Od kwietnia 1920 r. Moskwa wzywa\u0142a partie komunistyczne w Europie do \u201ewalki \u015bwiatowego proletariatu z imperialistyczn\u0105 Polsk\u0105\u201d. Czesk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego podniecano wizj\u0105 \u201epolskich pan\u00f3w maszeruj\u0105cych po maj\u0105tki na Wschodzie\u201d, co po niedawnej wojnie granicznej pada\u0142o na podatny grunt. Na efekty nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107. W Ostrawie 2 kwietnia zatrzymany zosta\u0142 poci\u0105g z 29 wagonami. Namawiani przez niezidentyfikowanych agitator\u00f3w kolejarze otworzyli je si\u0142\u0105, a wewn\u0105trz znale\u017ali amunicj\u0119. Sytuacj\u0119 pr\u00f3bowali za\u0142agodzi\u0107 stacjonuj\u0105cy w Ostrawie w\u0142oscy \u017co\u0142nierze, deklaruj\u0105c nawet, \u017ce to amunicja dla nich. Jednak dow\u00f3dca czechos\u0142owackiej dywizji z Ostrawy odes\u0142a\u0142 poci\u0105g tam, sk\u0105d przyjecha\u0142 \u2013 do Austrii. Ostrawska prasa donosi\u0142a nast\u0119pnego dnia z satysfakcj\u0105, \u017ce uda\u0142o si\u0119 zdemaskowa\u0107 i odes\u0142a\u0107 amunicj\u0119 dla \u201epolskich terroryst\u00f3w\u201d z Cieszyna.<\/span><\/p>\n

Po tym pierwszym incydencie zdarzy\u0142y si\u0119 dalsze. Na pocz\u0105tku maja, gdy wa\u017cy\u0142y si\u0119 w Kijowie losy polsko-ukrai\u0144skiej operacji antybolszewickiej na Ukrainie, transporty dla Polski sta\u0142y w Bohuminie, Ostrawie, Frydku, Prerovie, Breclaviu. 7 maja na stacji we Frydku t\u0142um zaatakowa\u0142 transport z wiezionymi do Polski pontonami. Uprowadzona zosta\u0142a obs\u0142uga poci\u0105gu, kt\u00f3ry musieli odprowadzi\u0107 francuscy \u017co\u0142nierze. Polska poprosi\u0142a o pomoc sojusznik\u00f3w z Ententy. Ambasadorowie ameryka\u0144ski, francuski i brytyjski interweniowali w Pradze, ale us\u0142yszeli, \u017ce rz\u0105d nie ma wp\u0142ywu na \u201eludowe demonstracje\u201d.<\/span><\/p>\n

Polskie w\u0142adze w desperacji poprosi\u0142y 14 maja o czesk\u0105 zgod\u0119 cho\u0107by na jeden transport co drugi dzie\u0144. Bene\u0161 w obawie przed zachodnioeuropejsk\u0105 opini\u0105 publiczn\u0105 podj\u0105\u0142 tak\u0105 decyzj\u0119 26 maja. Nie poprawi\u0142o to sytuacji. Kolejarze z Breclavia, na granicy z Austri\u0105, tego samego dnia odm\u00f3wili przepuszczenia poci\u0105gu z pociskami artyleryjskimi. Zachowa\u0142a si\u0119 notatka polskiego Sztabu Generalnego z 27 maja (dzie\u0144 wcze\u015bniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 bolszewicka kontrofensywa na Ukrainie), \u017ce brak tych pocisk\u00f3w \u201emo\u017ce si\u0119 fatalnie odbi\u0107\u201d na sytuacji w rejonie Kijowa. W ci\u0105gu nast\u0119pnych trzech dni w Breclaviu zatrzymano cztery kolejne poci\u0105gi, a kiedy 3 czerwca uda\u0142o si\u0119 jeden z nich wys\u0142a\u0107 w kierunku Polski, nie ujecha\u0142 nawet 100 km, zosta\u0142 zablokowany w Prerovie.<\/span><\/p>\n

Decyzja Grabskiego<\/strong><\/h4>\n

Tymczasem Moskwa intensyfikowa\u0142a wezwania do sabotowania pomocy dla Polski. Mi\u0119dzynarod\u00f3wka Komunistyczna na swym II Kongresie wyda\u0142a rezolucj\u0119: \u201e\u017caden poci\u0105g, \u017caden \u017co\u0142nierz, ani jeden statek, niezale\u017cnie czy z \u017cywno\u015bci\u0105, czy z broni\u0105, nie mo\u017ce by\u0107 wys\u0142any do Polski\u201d. Kiedy polskie wojska ust\u0119powa\u0142y z Ukrainy, 5 lipca tzw. marksistowska lewica w partii socjaldemokratycznej proklamowa\u0142a bojkot komunikacji z Polsk\u0105, og\u0142aszaj\u0105c, \u017ce jest to wsparcie dla bolszewickiej Rosji.<\/span><\/p>\n

Tego samego dnia w belgijskim Spa rozpoczyna\u0142a si\u0119 konferencja Ententy w sprawie wype\u0142niania przez Niemcy warunk\u00f3w traktatu wersalskiego. Brali w niej udzia\u0142 te\u017c sojusznicy, m.in. Polska i Czechos\u0142owacja. Na marginesie obrad polski premier W\u0142adys\u0142aw Grabski (nie bacz\u0105c na op\u00f3r Pi\u0142sudskiego) zgodzi\u0142 si\u0119 na rezygnacj\u0119 z plebiscytu na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim i odda\u0142 kwestie jego przynale\u017cno\u015bci w r\u0119ce Rady Ambasador\u00f3w Ententy. Jak pisa\u0142a warszawska prasa, by\u0142o to \u201ewr\u0119czenie czeku z zostawieniem miejsca na wpisanie sumy\u201d. Grabski zrobi\u0142 to w dodatku ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 wp\u0142yw\u00f3w, jakie Bene\u0161 ma w\u015br\u00f3d przyw\u00f3dc\u00f3w Ententy, okazuj\u0105cych Czechos\u0142owacji du\u017co sympatii, a tym samym du\u017cego prawdopodobie\u0144stwa, \u017ce rozstrzygni\u0119cie b\u0119dzie dla Polski nieprzychylne. Wa\u017cniejsze by\u0142o dla niego \u201eudro\u017cnienie\u201d po\u0142\u0105cze\u0144 z Polsk\u0105 przez Czechos\u0142owacj\u0119, kt\u00f3re mia\u0142 nadziej\u0119 za tak\u0105 rezygnacj\u0119 otrzyma\u0107. Dostawy wojskowe by\u0142y w tym momencie najwa\u017cniejsze, bo bolszewicy byli ju\u017c na linii Bugu. Od dostaw zale\u017ca\u0142o istnienie pa\u0144stwa polskiego!<\/span><\/p>\n

Cena decyzji Grabskiego by\u0142a bolesna: Rada Ambasador\u00f3w przyzna\u0142a Czechos\u0142owacji 58 proc. spornego terytorium, w tym ziemie, na kt\u00f3rych Polacy stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107. 150 tys. rozgoryczonych Polak\u00f3w nie z w\u0142asnej woli sta\u0142o si\u0119 obywatelami Czechos\u0142owacji. Na tym terenie mieszka\u0142o jeszcze 50-60 tys. Czech\u00f3w, ponad 30 tys. Niemc\u00f3w i 5-7 tys. \u017byd\u00f3w. Bene\u0161 przekona\u0142 jednak Entent\u0119, \u017ce wa\u017cniejsze od struktury etnicznej jest zapewnienie Czechom po\u0142\u0105czenia kolejowego ze S\u0142owacj\u0105 przez Cieszyn (by\u0142y tylko dwa takie po\u0142\u0105czenia) oraz dost\u0119pu do w\u0119gla w Karwinie. Mniej wa\u017cnym argumentem by\u0142a historyczna przynale\u017cno\u015b\u0107 od XIV w. Ksi\u0119stwa Cieszy\u0144skiego jako lenna do Korony Czeskiej. Polska czu\u0142a si\u0119 skrzywdzona, co sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 aneksji tych teren\u00f3w w 1938 r., gdy Czechos\u0142owacja by\u0142a rozbijana przez III Rzesz\u0119.<\/span><\/p>\n

Decyzje Grabskiego spowodowa\u0142y upadek jego rz\u0105du 24 lipca. Bolszewicy byli ju\u017c w\u00f3wczas niedaleko Warszawy. Rada Ambasador\u00f3w wyznaczy\u0142a now\u0105 granic\u0119 polsko-czechos\u0142owack\u0105 28 lipca 1920 r. Granica ta obowi\u0105zuje do dzisiaj.<\/span><\/p>\n

Socjaldemokraci za Leninem<\/strong><\/h4>\n

Polskie ust\u0119pstwa nie oznacza\u0142y odblokowania transport\u00f3w. A trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce ze wzgl\u0119du na sytuacj\u0119 w Niemczech i napi\u0119te stosunki polsko-niemieckie przyw\u00f3dcy Ententy i Polski uznali wsp\u00f3lnie, \u017ce powinny one wyje\u017cd\u017ca\u0107 z W\u0142och i Austrii przez Czechy. Dopiero po interwencji francuskiego marsza\u0142ka Ferdinanda Focha u Bene\u0161a czechos\u0142owacki rz\u0105d og\u0142osi\u0142 stan wyj\u0105tkowy na kolejach i obsadzi\u0142 wojskiem kluczowe stacje, by zapewni\u0107 przejazdy do Polski. Jednak ze wzgl\u0119du na antypolskie nastroje w administracji dzia\u0142ania te by\u0142y tylko cz\u0119\u015bciowo skuteczne. Na przyk\u0142ad 21 lipca zawarto w Bohuminie, z akceptacj\u0105 czeskich w\u0142adz, lokaln\u0105 umow\u0119 o przywr\u00f3ceniu ruchu kolejowego (wedle strony czeskiej nie z Polsk\u0105, ale \u201ez Galicj\u0105\u201d). Jednak nie obejmowa\u0142a ona\u2026 transport\u00f3w wojskowych. Brytyjski ambasador Edgar D\u2019Abernon, cz\u0142onek misji sojuszniczej w Polsce, negocjator z Prag\u0105 i autor g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki \u201eOsiemnasta decyduj\u0105ca bitwa w dziejach \u015bwiata\u201d z 1931 r., napisa\u0142 w niej, \u017ce stosunek czeskich polityk\u00f3w do Polski by\u0142 \u201e\u017cywio\u0142owo wrogi\u201d.<\/span><\/p>\n

Kiedy wa\u017cy\u0142y si\u0119 losy wojny, 9 sierpnia 1920 r., Czechos\u0142owacja og\u0142osi\u0142a neutralno\u015b\u0107 \u201ew konflikcie polsko-sowieckim\u201d. Obro\u0144cy dobrej pami\u0119ci I Republiki przekonywali p\u00f3\u017aniej, i\u017c Praga ocenia\u0142a w\u00f3wczas, \u017ce upadek Polski jest ju\u017c nieunikniony, a og\u0142oszenie neutralno\u015bci mia\u0142o da\u0107 szans\u0119, by bolszewicy poszli dalej nie na Prag\u0119, tylko na Berlin. Takie post\u0119powanie podszyte by\u0142o przekonaniem, \u017ce Polska co najmniej cz\u0119\u015bciowo sama jest winna swoich problem\u00f3w, bo by\u0142a zbyt imperialna i zach\u0142anna.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119ksza czeska partia \u2013 socjaldemokraci \u2013 dwa dni p\u00f3\u017aniej wyda\u0142a wsp\u00f3lnie z niemieckimi socjaldemokratami o\u015bwiadczenie: \u201eZwyci\u0119stwo Rosji sowieckiej le\u017cy w interesie mi\u0119dzynarodowego socjalizmu i klasy robotniczej. Dlatego czechos\u0142owacki i niemiecki rewolucyjny proletariat stoi w tej walce ze swoimi sympatiami po stronie sowieckiej Rosji. Robotnicy obu narod\u00f3w s\u0105 solidarni z rosyjskim proletariatem w walce z kapitalistyczn\u0105 reakcj\u0105 i s\u0105 zdecydowani nie dopu\u015bci\u0107 do jakiejkolwiek akcji nieprzyjaci\u00f3\u0142 sowieckiej Rosji za pomoc\u0105 wszelkich dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w. Socjalistyczny proletariat Czechos\u0142owacji nie pozwoli, aby terytorium jego republiki by\u0142o wykorzystywane do ataku wojsk reakcji albo do przewozu sprz\u0119tu wojskowego do walki z Rosj\u0105\u201d. Takie wydarzenia dodawa\u0142y si\u0142 dzia\u0142aczom zwi\u0105zku zawodowego kolejarzy i \u201emarksistowskiej lewicy\u201d do blokowania poci\u0105g\u00f3w kierowanych do Polski, chocia\u017c teoretycznie by\u0142o to prawnie zakazane. Tysi\u0105cami kolportowano ulotki o tre\u015bci: \u201eTowarzysze, musicie dba\u0107, aby nie przewo\u017cono sprz\u0119tu do Polski. Pilnujcie granic. Dok\u0142adnie przygl\u0105dajcie si\u0119 ka\u017cdemu wagonowi. Powstrzymajcie si\u0119 od pracy przy produkcji amunicji dla Polski. Pracujemy w ten spos\u00f3b dla sowieckiej Rosji i dla zwyci\u0119stwa rewolucji\u201d. Takie odezwy w Czechos\u0142owacji legalnie drukowa\u0142a lewicowa prasa.<\/span><\/p>\n

Polska zagra\u017ca pokojowi<\/strong><\/h4>\n

S\u0142ynny sowiecki szpieg Walter Kriwicki, kt\u00f3ry \u201ewybra\u0142 wolno\u015b\u0107\u201d w 1937 r., napisa\u0142 w pami\u0119tnikach (cytuj\u0119 za moskiewskim czasopismem \u201eWaprosy Istorii\u201d z 1991 r.), \u017ce Moskwa oddelegowa\u0142a go w lipcu 1920 r. do sabota\u017cu transport\u00f3w: \u201eOrganizowa\u0142em z sukcesem strajk kolejarzy na stacji w\u0119z\u0142owej Oderberg, gdzie przekona\u0142em kolejarzy, aby nie pomagali w uzbrajaniu Polski Pi\u0142sudskiego broni\u0105 wyprodukowan\u0105 w fabryce Skoda w Czechos\u0142owacji. Kolejarze \u2013 pisa\u0142em w ulotce \u2013 wozicie po swoich torach dzia\u0142a, kt\u00f3re zabijaj\u0105 waszych rosyjskich braci robotnik\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Wszystkie czeskie ugrupowania polityczne by\u0142y niech\u0119tne Polsce. Przyw\u00f3dca prawicy i twardy przeciwnik bolszewizmu Karel Kram\u00e1r (tak\u017ce znany ideolog panslawizmu) pisa\u0142: \u201ePolska sta\u0142a si\u0119 najbardziej niebezpiecznym elementem dla pokoju w Europie\u2026 Rosja z najwi\u0119ksz\u0105 rado\u015bci\u0105 odda Polakom polskie ziemie\u2026 Rosja ju\u017c nie chce nigdy mie\u0107 wi\u0119cej polskiego problemu. Ale oczywi\u015bcie Rosja nigdy nie odda ziem, kt\u00f3re nie s\u0105 polskie\u2026 Dlatego nie mo\u017cemy wi\u0105za\u0107 naszej egzystencji z istnieniem Polski. Za sw\u0105 megalomani\u0119 niech Polska p\u0142aci sama\u201d.<\/span><\/p>\n

Politycy i opinia publiczna w \u015bwiecie byli zszokowani wie\u015bciami z Czechos\u0142owacji. Zacz\u0119\u0142a spada\u0107 sympatia do Czech\u00f3w, a jedna z paryskich bulwar\u00f3wek napisa\u0142a nawet o nich, \u017ce \u201enie b\u0119d\u0105 mie\u0107 nic przeciwko lizaniu but\u00f3w bolszewikom\u201d.<\/span><\/p>\n

Co kilka dni Polacy odnotowywali kierowanie ich poci\u0105g\u00f3w na \u015blepe torowiska, odmawianie \u201ezielonego \u015bwiat\u0142a\u201d albo odmow\u0119 nape\u0142niania lokomotyw w\u0119glem i wod\u0105.<\/span><\/p>\n

Rada ministr\u00f3w w Pradze wyda\u0142a rozporz\u0105dzenia o karaniu za blokowanie ruchu kolejowego dopiero 17 wrze\u015bnia 1920 r. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej sabota\u017ce transport\u00f3w usta\u0142y z powodu zako\u0144czenia wojny polsko-sowieckiej. Ostatnia odezwa wzywaj\u0105ca w imi\u0119 poparcia dla \u201erewolucyjnej Rosji\u201d do bojkotu ruchu kolejowego z Polsk\u0105 zosta\u0142a wydana 4 pa\u017adziernika.<\/span><\/p>\n

Bardzo trudno oceni\u0107 efekty sabota\u017cu dostaw dla walcz\u0105cej Polski. Czechos\u0142owacki MSZ zbiera\u0142 takie dane, ale w 1947 r. uznano je za niepotrzebne i zosta\u0142y zniszczone. Odpracowywanie wzajemnych uraz i braku zaufania trwa\u0142o latami. Co najmniej przez ca\u0142e lata 20. mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o stosunkach polsko-czechos\u0142owackich jako o \u201etrudnym s\u0105siedztwie\u201d.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dlaczego w 1920 r. Czechos\u0142owacja blokowa\u0142a transporty broni do walcz\u0105cej z bolszewikami Polski? Andrzej Krawczyk Odradzaj\u0105ca si\u0119 Polska nie dysponowa\u0142a w 1920 r. w\u0142asnym przemys\u0142em zbrojeniowym i uzale\u017cniona by\u0142a od dostaw broni i amunicji, g\u0142\u00f3wnie z Francji. Na zdj\u0119ciu \u017co\u0142nierze B\u0142\u0119kitnej Armii gen. J\u00f3zefa Hallera, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 bro\u0144 przywie\u017ali znad Sekwany (Fot. Domena publiczna) […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80237"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80237"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80430,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80237\/revisions\/80430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}