{"id":80261,"date":"2020-09-17T17:09:35","date_gmt":"2020-09-17T15:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=80261"},"modified":"2020-09-10T16:22:39","modified_gmt":"2020-09-10T14:22:39","slug":"15-05-53","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=80261","title":{"rendered":"Co z tym Kosmosem?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Co z tym Kosmosem? O tym, dlaczego niekt\u00f3re teorie fizyczne maj\u0105 wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z metafizyk\u0105 ni\u017c z nauk\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Majewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Og\u00f3lna teoria wzgl\u0119dno\u015bci i mechanika kwantowa to podstawy wsp\u00f3\u0142czesnej fizyki. Naszym najwi\u0119kszym zmartwieniem jest dzi\u015b to, \u017ce nie mo\u017cna ich ze sob\u0105 uzgodni\u0107. Dlaczego? S\u0105 na to dwie g\u0142\u00f3wne odpowiedzi. Albo nasze teorie s\u0105 b\u0142\u0119dne, albo nasze umys\u0142y ograniczone. Istnieje jednak jeszcze trzecia mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n

Niezdrowo jest zajmowa\u0107 si\u0119 w k\u00f3\u0142ko jedn\u0105 i t\u0105 sam\u0105 dziedzin\u0105. Dlatego wys\u0142u\u017ceni felietoni\u015bci pism o profilu spo\u0142ecznym i kulturalnym od czasu do czasu wygrzebuj\u0105 si\u0119 spod stos\u00f3w humanior\u00f3w i otwieraj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o naukach \u015bcis\u0142ych. Nie jest to wprawdzie \u201eTeoria p\u00f3l kwantowych Weinberga\u201d ani nawet Feynmana \u201eWyk\u0142ady z fizyki\u201d, bo jednak doro\u015bli ludzie nie powinni udawa\u0107 sami przed sob\u0105, \u017ce rozumiej\u0105 co\u015b, czego nie rozumiej\u0105 (przed innymi mo\u017cna, ale tylko w stanie wy\u017cszej konieczno\u015bci). Na szcz\u0119\u015bcie istnieje wci\u0105\u017c na polskim rynku wydawniczym seria \u201eNa \u015bcie\u017ckach nauki\u201d zainicjowana \u0107wier\u0107 wieku temu przez Pr\u00f3szy\u0144skiego i kontynuowana wbrew wszelkim przeciwno\u015bciom losu, a nie jest ich ma\u0142o.<\/span><\/p>\n

Seria ta istnieje mi\u0119dzy innymi po to, aby dost\u0119p do wiedzy o wsp\u00f3\u0142czesnych naukach \u015bcis\u0142ych mieli nie tylko ich mistowie (nie myli\u0107 z mistrzami) wtajemniczeni w wy\u017csz\u0105 matematyk\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c ludzie \u015bwieccy, na przyk\u0142ad profesorowie nauk o kulturze. W serii tej wysz\u0142o dot\u0105d sto siedemdziesi\u0105t pozycji. Nie wszystkie z nich maj\u0105 najwy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 i nie wszystkie s\u0105 zadowalaj\u0105co przet\u0142umaczone na polski (znakomit\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 ksi\u0105\u017cki obcoj\u0119zyczne), ale i tak, je\u015bli rodzimi czytelnicy pragn\u0105 wiedzie\u0107, co si\u0119 dzieje w \u015bwiatowej nauce i chcieliby uzyska\u0107 w tej mierze co\u015b wi\u0119cej ni\u017c artyku\u0142y prasowe \u2013 Pr\u00f3szy\u0144ski jest obecnie jednym z nielicznych polskich wydawc\u00f3w, kt\u00f3rzy im to umo\u017cliwiaj\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych serii popularnonaukowych, w kt\u00f3rych ukazywa\u0142y si\u0119 rzetelnie napisane ksi\u0105\u017cki, ju\u017c dawno upad\u0142a.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli co\u015b mo\u017cna zarzuci\u0107 nawet najlepszym ksi\u0105\u017ckom popularyzuj\u0105cym wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 fizyk\u0119, to tylko to, \u017ce wszystkie zaczynaj\u0105 si\u0119 niemal dok\u0142adnie tak samo. Tak, zgadli\u015bcie \u2013 w roku 1905 nieznany szerzej urz\u0119dnik biura patentowego w szwajcarskim Bernie nazwiskiem Albert Einstein sformu\u0142owa\u0142 og\u00f3ln\u0105 teori\u0119 wzgl\u0119dno\u015bci (OTW). Inaczej by\u0107 nie mo\u017ce, poniewa\u017c teoria ta zapocz\u0105tkowa\u0142a rewolucj\u0119 w pojmowaniu przez ludzi fizycznej natury \u015bwiata, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. Szkoda jedynie, \u017ce w narracjach popularnych wygl\u0105da to zazwyczaj tak, jak gdyby Einstein ze swoimi pomys\u0142ami pojawi\u0142 si\u0119 w nauce znik\u0105d, jak deus ex machina<\/em>, podczas gdy jego idee \u2013 mimo niezwyk\u0142ego nowatorstwa \u2013 mia\u0142y jednak do\u015b\u0107 wyra\u017ane zwi\u0105zki z dorobkiem jego poprzednik\u00f3w. Einstein jako figura kulturowa jest pod tym wzgl\u0119dem podobny do Kartezjusza \u2013 ojciec filozofii nowo\u017cytnej w wizji podr\u0119cznik\u00f3w do historii filozofii r\u00f3wnie\u017c jawi si\u0119 cz\u0119sto jako jurodiwy<\/em>, kt\u00f3remu nowa filozofia wesz\u0142a do g\u0142owy tak sobie, z nag\u0142a. Ale zn\u00f3w \u2013 inaczej by\u0107 nie mo\u017ce, poniewa\u017c nie da si\u0119 napisa\u0107 na raz o wszystkim. Wi\u0119c porzu\u0107my ten w\u0105tek.<\/span><\/p>\n

O Einsteinie<\/strong><\/span> s\u0142ysza\u0142o ka\u017cde dziecko i ka\u017cdy wie, \u017ce to ten sympatyczny wujcio-wariatu\u0144cio z rozczochranymi w\u0142osami. Mia\u0142 on przyjemno\u015b\u0107 (lub nieprzyjemno\u015b\u0107) zosta\u0107 pierwszym uczonym nowoczesnym, kt\u00f3ry wszed\u0142 do imaginarium kultury masowej i pozosta\u0142 w niej jako tw\u00f3rca niezrozumia\u0142ej, ale wa\u017cnej teorii<\/strong> (a nawet dw\u00f3ch takich teorii). Mniej ludzi wie o tym, \u017ce Einstein by\u0142 te\u017c wybitnym filozofem przyrody i napisa\u0142 szereg esej\u00f3w dost\u0119pnych w lekturze dla ludzi niemaj\u0105cych wykszta\u0142cenia matematycznego. Jeszcze mniej ludzi natomiast wie, \u017ce \u2013 podobnie jak Newton \u2013 ostatnie trzydzie\u015bci lat \u017cycia po\u015bwi\u0119ci\u0142 na badania, kt\u00f3re nie przynios\u0142y \u017cadnego znacz\u0105cego rezultatu.<\/span><\/p>\n

Kilka lat temu \u015bwiat nauki \u015bwi\u0119ci\u0142 stulecie powstania og\u00f3lnej teorii wzgl\u0119dno\u015bci, a za kilka lat b\u0119dzie \u015bwi\u0119ci\u0142 stulecie powstania mechaniki kwantowej. Te dwie teorie stanowi\u0105 dzi\u015b podstaw\u0119 ca\u0142ego przyrodoznawstwa i nikt powa\u017cny nie kwestionuje ich poprawno\u015bci, mimo \u017ce obie stanowi\u0105 wyzwanie dla umys\u0142\u00f3w ludzkich, nie tylko z powodu trudno\u015bci poj\u0119ciowych i technicznych, ale przede wszystkim dlatego, \u017ce wielkoskalowy i mikroskalowy obraz \u015bwiata fizycznego, jaki si\u0119 z nich wy\u0142ania, jest sprzeczny z tym, jaki znamy z do\u015bwiadczenia zmys\u0142owego osadzonego w \u015bwiecie naszego \u017cycia. Nie to jednak jest najwi\u0119kszym zmartwieniem zawodowc\u00f3w (chocia\u017c Einstein, Bohr, Heisenberg i inni tw\u00f3rcy obu tych teorii byli zszokowani ich konsekwencjami poznawczymi i to nie jest przesadne okre\u015blenie), lecz fakt, \u017ce teorii tych nie mo\u017cna ze sob\u0105 uzgodni\u0107.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie nad pr\u00f3bami ich uzgodnienia Einstein sp\u0119dzi\u0142 trzy dekady, nie odnosz\u0105c sukces\u00f3w. Nie uda\u0142o si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c \u017cadnemu z jego nast\u0119pc\u00f3w a\u017c po nasze dni. Innymi s\u0142owy \u2013 fizyka XX i XXI wieku cierpi na rodzaj rozdwojenia ja\u017ani. Ma narz\u0119dzia, kt\u00f3re pozwoli\u0142y jej dotrze\u0107 do najmniejszych i najwi\u0119kszych skal fizycznej rzeczywisto\u015bci, ale nie jest w stanie zastosowa\u0107 tych narz\u0119dzi jednocze\u015bnie, czego rezultatem jest mi\u0119dzy innymi niepewno\u015b\u0107 co do tego, jaki by\u0142 pocz\u0105tek znanego nam Kosmosu. Od prawie stu lat jej adepci i mistrzowie usi\u0142uj\u0105 uleczy\u0107 j\u0105 z tej przypad\u0142o\u015bci. Jak dot\u0105d \u2013 bezskutecznie. W dodatku za\u015b pod koniec XX wieku z obserwacji astronomicznych oraz ich interpretacji teoretycznych wy\u0142oni\u0142 si\u0119 drugi wielki problem \u2013 wysz\u0142o mianowicie na jaw, \u017ce wszystkie formy materii i energii, kt\u00f3re s\u0105 znane cz\u0142owiekowi, stanowi\u0105 nieca\u0142e pi\u0119\u0107 procent zawarto\u015bci Kosmosu. O tym, co sk\u0142ada si\u0119 na pozosta\u0142e dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 procent, nie mamy poj\u0119cia, pomimo czterech dekad intensywnych bada\u0144. Wiemy tylko tyle, \u017ce ciemna materia i ciemna energia (tak je prowizorycznie nazwano; ciemn\u0105 materi\u0119 wykryto zreszt\u0105 ju\u017c w 1933 roku, ale wtedy nikt nie zwr\u00f3ci\u0142 na to uwagi) nie wchodz\u0105 w \u017cadne oddzia\u0142ywania ze znanymi nam formami materii i energii \u2013 gdyby by\u0142o inaczej, mogliby\u015bmy je przynajmniej cz\u0119\u015bciowo zarejestrowa\u0107. Teoretycy zaproponowali co najmniej kilkadziesi\u0105t koncepcji wyja\u015bniaj\u0105cych natur\u0119 tych byt\u00f3w, ale \u017cadna z nich nie otrzyma\u0142a jak dot\u0105d potwierdzenia empirycznego.<\/span><\/p>\n

Wygl\u0105da wi\u0119c na to, \u017ce pomimo zapieraj\u0105cego dech w piersiach rozwoju dwudziestowiecznej fizyki nasza wiedza o \u015bwiecie, w kt\u00f3rym istniejemy, relatywnie nie zwi\u0119ksza si\u0119, a mo\u017ce nawet si\u0119 zmniejsza. Pod koniec XIX wieku uczeni przyrodoznawcy s\u0105dzili, \u017ce ich nauka jest prawie skompletowana. Pozosta\u0142o tylko kilka drobiazg\u00f3w do doprecyzowania. Z tego \u201eprawie\u201d wzi\u0119\u0142y si\u0119 rewolucje w fizyce z lat 1905\u20131935 oraz ich dalsze nast\u0119pstwa a\u017c po lata 70., kiedy sformu\u0142owano Model Standardowy cz\u0105stek elementarnych i chromodynamik\u0119 kwantow\u0105 opisuj\u0105c\u0105 oddzia\u0142ywania wewn\u0105trz nukleon\u00f3w. Jednak pod koniec XX i na pocz\u0105tku XXI wieku sytuacja sta\u0142a si\u0119 i pozostaje jak dot\u0105d ca\u0142kowicie odmienna \u2013 w naukach fizycznych istnieje do\u015b\u0107 powszechne prze\u015bwiadczenie o powa\u017cnym kryzysie poznawczym w podstawach tych nauk i nikt nie ma poj\u0119cia, jak z niego wybrn\u0105\u0107, chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 zainteresowanych robi dobre miny do z\u0142ej gry.<\/span><\/p>\n

Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 temu utrapieniu z pewnego dystansu, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to problem nie tylko \u015bci\u015ble naukowy, ale r\u00f3wnie\u017c epistemologiczny. S\u0105 tu generalnie trzy mo\u017cliwo\u015bci, jedna bardziej przygn\u0119biaj\u0105ca od drugiej. Pierwsza \u2013 \u017ce albo OTW, albo mechanika kwantowa, albo obie na raz s\u0105 u\u0142omne w swoich sformu\u0142owaniach i brakuje im jakiej\u015b wa\u017cnej sk\u0142adowej, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby je do siebie nawzajem dopasowa\u0107. Druga \u2013 \u017ce nasze umys\u0142y mimo swoich naprawd\u0119 niebanalnych mo\u017cliwo\u015bci nie s\u0105 w stanie ogarn\u0105\u0107 wszystkiego i maj\u0105 wmontowane przez ewolucj\u0119 ograniczenia poznawcze (przys\u0142owie \u017cydowskie m\u00f3wi na ten temat: \u201ecz\u0142owiek my\u015bli, B\u00f3g si\u0119 \u015bmieje\u201d, a fakt, \u017ce 95 procent zawarto\u015bci Kosmosu jest poza naszym zasi\u0119giem poznawczym, mimo \u017ce wyja\u015bnili\u015bmy, co si\u0119 dzieje we wn\u0119trzu protonu, sugeruje, \u017ce co\u015b mo\u017ce by\u0107 na rzeczy). Trzecia \u2013 \u017ce i z teoriami, i z naszymi umys\u0142ami jest OK, natomiast co\u015b nie tak jest z Kosmosem i bydl\u0119 owo nie chce by\u0107 pos\u0142uszne naszym genialnym rozpoznaniom.<\/span><\/p>\n

Teoretycy s\u0105 na og\u00f3\u0142 \u015bwiadomi wszystkich tych trzech mo\u017cliwo\u015bci, ale to nie powstrzymuje ich przed dalszymi dociekaniami, a nawet pobudza do nich z tym wi\u0119ksz\u0105 intensywno\u015bci\u0105. Pod koniec ubieg\u0142ego wieku z plejady teorii maj\u0105cych po\u0142\u0105czy\u0107 OTW z mechanik\u0105 kwantow\u0105 na prowadzenie wysun\u0119\u0142y si\u0119 dwie (czy raczej dwie ich grupy, bo ka\u017cda ma wiele odmian): teoria strun i p\u0119tlowa grawitacja kwantowa. Nie b\u0119dziemy si\u0119 tu o\u015bmieszali, pr\u00f3buj\u0105c w dw\u00f3ch akapitach wyja\u015bni\u0107, co to jest i jak dzia\u0142a. W\u0142a\u015bnie po to Pr\u00f3szy\u0144ski wydaje ksi\u0105\u017cki w serii \u201eNa \u015bcie\u017ckach nauki\u201d, aby mo\u017cna by\u0142o o tym poczyta\u0107. Zw\u0142aszcza \u017ce tej w\u0142a\u015bnie tematyki dotyczy najnowszy tytu\u0142 w serii, obszerna rzecz o teorii kwantowej grawitacji p\u0119tlowej, maj\u0105cej wed\u0142ug licznych badaczy by\u0107 alternatyw\u0105 dla teorii strun, kt\u00f3ra podobno po 2000 roku zaw\u0119drowa\u0142a na manowce.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 napisa\u0142 wybitny popularyzator w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z dwoma g\u0142\u00f3wnymi tw\u00f3rcami omawianej w niej teorii. Jej pierwsza partia, gdzie opisano rozw\u00f3j fizyki od Einsteina do chromodynamiki kwantowej i kosmologii Wielkiego Wybuchu, jest znakomita i stanowi jedno z bardziej frapuj\u0105cych uj\u0119\u0107 tego, jak ju\u017c wspomniano, sta\u0142ego w\u0105tku historii nowoczesnej fizyki. Natomiast p\u00f3\u017aniej, kiedy przechodzi si\u0119 do g\u0142\u00f3wnego tematu i zaczyna si\u0119 relacjonowa\u0107 drog\u0119 do LQG (angielski akronim \u201ep\u0119tlowej grawitacji kwantowej\u201d), wra\u017cenie przy lekturze jest takie, jak gdyby kto\u015b opowiada\u0142 nam o swoim wielkim i odwa\u017cnym przedsi\u0119wzi\u0119ciu, kt\u00f3re jednak nie przynios\u0142o spodziewanych rezultat\u00f3w, ale ten kto\u015b nie chce si\u0119 do tego przyzna\u0107, wi\u0119c opowiada tak, \u017ceby niezorientowany s\u0142uchacz da\u0142 si\u0119 nabra\u0107 i uwierzy\u0142, \u017ce to by\u0142 jednak sukces. Podobne wra\u017cenie mo\u017cna odnie\u015b\u0107, czytaj\u0105c inne ksi\u0105\u017cki o nowych teoriach, na przyk\u0142ad wydan\u0105 w tej samej serii rzecz Paula Steinhardta i Neila Turoka o stworzonej przez nich teorii wszech\u015bwiata ekpyrotycznego. Nie ma w tym niczego dziwnego, poniewa\u017c ka\u017cdy jest przywi\u0105zany do w\u0142asnych pomys\u0142\u00f3w, zw\u0142aszcza takich, nad kt\u00f3rymi sp\u0119dzi\u0142 kilka dekad \u017cycia. Problem polega na tym, \u017ce z ksi\u0105\u017cek opisuj\u0105cych najnowsze teorie maj\u0105ce na celu po\u0142\u0105czenie OTW i mechaniki kwantowej wy\u0142ania si\u0119 obraz do\u015b\u0107 przygn\u0119biaj\u0105cy \u2013 od ko\u0144ca XX wieku uczeni wymy\u015blaj\u0105 po kilka takich teorii rocznie i \u017cadna z nich nie jest zadowalaj\u0105ca jako konstrukcja matematyczna, a tak\u017ce \u017cadna nie ma szans na testy empiryczne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 teoretyk\u00f3w twierdzi, \u017ce ich teorie s\u0105 \u0142adniejsze, bardziej elegancko sformu\u0142owane ni\u017c inne i to bywa, niestety, g\u0142\u00f3wnym argumentem w ich debatach.<\/span><\/p>\n

Podstawowy problem z teoriami strun, superstrun, bran, p\u0119tli i pian kwantowych, wszech\u015bwiat\u00f3w niemowl\u0119cych, wiecznej inflacji kosmicznej i innych byt\u00f3w znanych wy\u0142\u0105cznie z r\u00f3wna\u0144 matematycznych polega na tym, \u017ce przy obecnym stanie techniki dost\u0119pnej naszej cywilizacji i przy perspektywach na przysz\u0142o\u015b\u0107 istniej\u0105 bardzo niewielkie szanse na to, aby\u015bmy mogli kiedykolwiek zweryfikowa\u0107 lub zanegowa\u0107 poprawno\u015b\u0107 kt\u00f3rejkolwiek z nich na drodze do\u015bwiadczalnej. Teoria, kt\u00f3rej nie da si\u0119 sprawdzi\u0107, ma za\u015b wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z metafizyk\u0105 ni\u017c z nauk\u0105. Co wi\u0119cej \u2013 mimo \u017ce nazwy \u201eteoria strun\u201d czy \u201eteoria LQG\u201d stosuje si\u0119 powszechnie, tak\u017ce w\u015br\u00f3d fachowc\u00f3w, \u015bci\u015ble rzecz bior\u0105c, z punktu widzenia metodologii nauk nie s\u0105 to teorie naukowe, lecz raczej zbiory hipotez matematycznych, co do kt\u00f3rych sensu fizycznego nie mo\u017cna (przynajmniej obecnie) formu\u0142owa\u0107 \u017cadnych prawomocnych orzecze\u0144 opartych na danych do\u015bwiadczalnych. By\u0107 mo\u017ce za kilkadziesi\u0105t lat niekt\u00f3re spo\u015br\u00f3d poj\u0119\u0107 wyliczonych na pocz\u0105tku tego akapitu b\u0119d\u0105 wspominane tylko przez historyk\u00f3w nauki, jak dzi\u015b flogiston czy eter.<\/span><\/p>\n

OTW i mechanika kwantowa maj\u0105 natomiast setki potwierdze\u0144 do\u015bwiadczalnych. Teorie te pozwoli\u0142y te\u017c prawid\u0142owo przewidzie\u0107 wiele realnych zjawisk i skonstruowa\u0107 wiele urz\u0105dze\u0144 technicznych, w\u015br\u00f3d nich takie, kt\u00f3rych miliardy ludzi u\u017cywaj\u0105 na co dzie\u0144. Teorie strun, LQG oraz ich mniej popularne kontrpropozycje s\u0105 natomiast, przynajmniej jak dot\u0105d, metafizyk\u0105 matematyczn\u0105. Jest to metafizyka tworzona nie w poj\u0119ciach j\u0119zyka naturalnego, lecz w r\u00f3wnaniach, kt\u00f3rymi mo\u017cna manewrowa\u0107 nie mniej kreatywnie ni\u017c s\u0142owami i r\u00f3wnie sprawnie nimi spekulowa\u0107. Tytani rewolucji kwantowej sprzed stu lat mieli pod tym wzgl\u0119dem bardziej komfortow\u0105 sytuacj\u0119 ni\u017c dzisiejsi magowie strunowcy i p\u0119tlowcy \u2013 koledzy eksperymentatorzy mogli im dostarcza\u0107 protoko\u0142y z wynikami pomiar\u00f3w. Ale kto wie, co si\u0119 w tej bran\u017cy wydarzy przez kilka nast\u0119pnych dekad albo stuleci?<\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka:<\/strong><\/span><\/p>\n

Jim Baggott, \u201ePrzestrze\u0144 kwantowa. P\u0119tlowa grawitacja kwantowa i poszukiwanie struktury przestrzeni, czasu i Wszech\u015bwiata\u201d, prze\u0142o\u017cyli Bogumi\u0142 Bieniok i Ewa L. \u0141okas, Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2020.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co z tym Kosmosem? O tym, dlaczego niekt\u00f3re teorie fizyczne maj\u0105 wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z metafizyk\u0105 ni\u017c z nauk\u0105 Pawe\u0142 Majewski Og\u00f3lna teoria wzgl\u0119dno\u015bci i mechanika kwantowa to podstawy wsp\u00f3\u0142czesnej fizyki. Naszym najwi\u0119kszym zmartwieniem jest dzi\u015b to, \u017ce nie mo\u017cna ich ze sob\u0105 uzgodni\u0107. Dlaczego? S\u0105 na to dwie g\u0142\u00f3wne odpowiedzi. Albo nasze teorie s\u0105 b\u0142\u0119dne, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80261"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80261"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80455,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80261\/revisions\/80455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}