{"id":81049,"date":"2020-09-26T17:09:39","date_gmt":"2020-09-26T15:09:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81049"},"modified":"2020-09-20T10:55:14","modified_gmt":"2020-09-20T08:55:14","slug":"26-09-50","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81049","title":{"rendered":"Dow\u00f3dca akcji “Wis\u0142a”, \u015bwiadek ekshumacji w Katyniu, uczestnik fa\u0142szerstw wyborczych"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Stefan Mossor na pomnik? Dow\u00f3dca akcji “Wis\u0142a”, \u015bwiadek ekshumacji w Katyniu, uczestnik fa\u0142szerstw wyborczych<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Grzegorz Motyka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Gen. dyw. Stefan Mossor (Fot. domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

W 1939 r. Stefan Mossor opowiedzia\u0142 si\u0119 za sojuszem z ZSRS, w niemieckiej niewoli za przymierzem z III Rzesz\u0105, a w 1945 r. zn\u00f3w za wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Sowietami.<\/h4>\n

W mitologii kresowo-narodowej gen. Stefan Mossor zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne. W dost\u0119pnych publikacjach mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce to wybitny przedwojenny oficer i prawa r\u0119ka gen. Tadeusza Kutrzeby, \u015bwiadek ekshumacji w Katyniu i wi\u0119zie\u0144 stalinowski. To prawda, jednak dalece niepe\u0142na.<\/span><\/p>\n

Pochwa\u0142a gen. Mossora jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z usprawiedliwianiem przymusowego wysiedlenia ludno\u015bci ukrai\u0144skiej w czasie akcji \u201eWis\u0142a\u201d. Zdaniem narodowc\u00f3w Mossor plan ten przygotowa\u0142, wzoruj\u0105c si\u0119 na do\u015bwiadczeniach II RP. A nast\u0119pnie w imi\u0119 ponadczasowej polskiej racji stanu przeforsowa\u0142 przez rz\u0105d i jako dow\u00f3dca Grupy Operacyjnej \u201eWis\u0142a\u201d zrealizowa\u0142. Z komunizmem akcja \u201eWis\u0142a\u201d nie mia\u0142a wi\u0119c nic wsp\u00f3lnego.<\/span><\/p>\n

\n

Zmienne sympatie polityczne genera\u0142a Mossora<\/strong><\/h4>\n

W tej narracji nie wspomina si\u0119, \u017ce w marcu 1939 r. Mossor zosta\u0142 zwolniony ze stanowiska w sztabie za raport, w kt\u00f3rym opowiedzia\u0142 si\u0119 za sojuszem z ZSRS. Wzi\u0119ty do niewoli we wrze\u015bniu 1939 r., przygotowa\u0142 w oflagu dwa memoria\u0142y z propozycj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy tym razem dla Niemc\u00f3w. To dlatego zosta\u0142 w 1943 r. w\u0142\u0105czony do delegacji, kt\u00f3ra mia\u0142a potwierdzi\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 prowadzonych przez nich ekshumacji w Katyniu. Jednak w 1945 r. uzna\u0142 ponownie sojusz z ZSRS za jedyny racjonalny i po uwolnieniu z obozu zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do ludowego wojska, by p\u00f3\u017aniej zosta\u0107 cz\u0142onkiem PPR.<\/span><\/p>\n

Doceniono to \u2013 zosta\u0142 genera\u0142em, a na pocz\u0105tku 1946 r. zast\u0119pc\u0105 sowietnika gen. W\u0142adys\u0142awa Korczyca, szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Mossor by\u0142 jednocze\u015bnie szefem sztabu Pa\u0144stwowego Komitetu Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3ry koordynowa\u0142 zwalczanie \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d. Nie tylko przygotowywa\u0142 instrukcj\u0119 walk z podziemiem, jak si\u0119 niekiedy zdawkowo m\u00f3wi, ale te\u017c bezpo\u015brednio nadzorowa\u0142 z UB wojew\u00f3dzkie komisje bezpiecze\u0144stwa. W \u0141odzi wizytowa\u0142 tamtejszy Komitet w towarzystwie ministra bezpiecze\u0144stwa publicznego Stanis\u0142awa Radkiewicza.<\/span><\/p>\n

W czasie referendum ludowego w 1946 r. Korczyc by\u0142 na urlopie i Mossor go zast\u0119powa\u0142, a wi\u0119c si\u0142\u0105 rzeczy by\u0142 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za sfa\u0142szowanie jego wynik\u00f3w.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Po latach m\u00f3wi\u0142 o tym enigmatycznie, wspominaj\u0105c o przygotowywaniu wytycznych \u201ew celu utrzymania spokoju w terenie w czasie przeprowadzania akcji propagandowej i samego referendum\u201d. Nie m\u00f3g\u0142 jednak nie wiedzie\u0107 o sfa\u0142szowaniu wynik\u00f3w ani o terrorze, jaki temu towarzyszy\u0142. Zapewne dlatego od razu napomyka\u0142 o \u201edecyduj\u0105cej roli\u201d MBP w tych wydarzeniach.<\/span><\/p>\n

Czy genera\u0142 Mossor nadaje si\u0119 na pomnik?<\/strong><\/h4>\n

W ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d bez wahania wysiedli\u0142 140 tys. Ukrai\u0144c\u00f3w i \u0141emk\u00f3w oraz tysi\u0105ce Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy, jak napisa\u0142: \u201eprzegnili wskutek propagandy PSL\u201d. Podpisa\u0142 rozkaz wysy\u0142ania bez s\u0105du do obozu koncentracyjnego w Jaworznie ch\u0142op\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych powr\u00f3ci\u0107 z ziem zachodnich do dom\u00f3w. Zwalcza\u0142 UPA, ale te\u017c usilnie wzmacnia\u0142 w regionie wp\u0142ywy komunist\u00f3w, inicjuj\u0105c czystki w lokalnej administracji i w samej PPR. Czytamy: \u201e\u015acis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca grupy Wis\u0142a (…) z PPR daje w obecnym okresie pozytywne wyniki w postaci wzrostu wp\u0142yw\u00f3w i znaczenia partii w terenie. PPR w wojew. rzeszowskim licz\u0105ca w okresie dzia\u0142a\u0144 GO Wis\u0142a 15 tys. cz\u0142onk\u00f3w, pomimo (…) selekcji na skutek kt\u00f3rej usuni\u0119to z szereg\u00f3w partii ok. 5 tys. cz\u0142onk\u00f3w jako element oportunistyczny, tch\u00f3rzliwy, a cz\u0119sto wrogi \u2013 wzros\u0142a o ponad 100 proc., licz\u0105c obecnie 23 tys. cz\u0142onk\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

W 1947 r. cie\u0144 na jego karier\u0119 rzuci\u0142o odkrycie, i\u017c by\u0142 cz\u0142onkiem delegacji wys\u0142anej do Katynia i zatai\u0142 ten fakt. Z tego powodu w 1950 r. w czasie czystek stalinowskich zosta\u0142 aresztowany i skazany na do\u017cywocie. Zrozumiawszy natur\u0119 systemu, kt\u00f3rego budow\u0119 wspiera\u0142, powr\u00f3ci\u0142 w wi\u0119zieniu do religii. Za ironi\u0119 losu mo\u017cna uzna\u0107 to, \u017ce\u00a0nawr\u00f3ci\u0142 go uwi\u0119ziony greckokatolicki (czyli ukrai\u0144ski) ksi\u0105dz<\/a><\/strong><\/span>. Uwolniono go w 1955 r., dwa lata p\u00f3\u017aniej zmar\u0142.<\/span><\/p>\n

Mossor by\u0142 postaci\u0105 niejednoznaczn\u0105 i kontrowersyjn\u0105, dlatego niezbyt nadaje si\u0119 na pomnik. Mo\u017cna by si\u0119 zdziwi\u0107, \u017ce narodowo-kresowi patrioci tak ciep\u0142o m\u00f3wi\u0105 o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w wyborczych fa\u0142szerstwach komunist\u00f3w. Czy to jednak rzeczywi\u015bcie a\u017c tak dziwne?<\/span><\/p>\n

\n

Prof. Grzegorz Motyka<\/b>\u00a0\u2013 historyk, politolog, pracownik Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN<\/i><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stefan Mossor na pomnik? Dow\u00f3dca akcji “Wis\u0142a”, \u015bwiadek ekshumacji w Katyniu, uczestnik fa\u0142szerstw wyborczych Grzegorz Motyka Gen. dyw. Stefan Mossor (Fot. domena publiczna) W 1939 r. Stefan Mossor opowiedzia\u0142 si\u0119 za sojuszem z ZSRS, w niemieckiej niewoli za przymierzem z III Rzesz\u0105, a w 1945 r. zn\u00f3w za wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Sowietami. W mitologii kresowo-narodowej gen. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81049"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81049"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81070,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81049\/revisions\/81070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}