{"id":81200,"date":"2020-10-09T17:09:44","date_gmt":"2020-10-09T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81200"},"modified":"2020-10-01T16:59:11","modified_gmt":"2020-10-01T14:59:11","slug":"03-09-55","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81200","title":{"rendered":"Stalin jako swatka, akuszer i grabarz."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Stalin jako swatka, akuszer i grabarz. Jak ko\u0144cz\u0105 si\u0119 romanse \u017cony szefa NKWD?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marta Panas-Goworska, Andrzej Goworski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Od lewej: szef NKWD Niko\u0142aj Je\u017cow (1895-1940), Jewgienija Feigenberg (1904-38) i pisarz, dziennikarz oraz dramaturg Izaak Babel (1894-1940) (Fot. domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

Toczyli gry o pod\u0142o\u017cu erotycznym, sadystycznym i artystowskim, wcielaj\u0105c si\u0119 w role ofiary, prze\u015bladowcy i wybawiciela. Znana z psychologii koncepcja tr\u00f3jk\u0105ta dramatycznego pozwala zrozumie\u0107 t\u0119 relacj\u0119. Jej t\u0142em by\u0142 wielki terror, a ze \u015brodka spoziera\u0142o oko boga na sowieckiej ziemi.<\/h4>\n

Przeczytamy o tym w co najmniej dw\u00f3ch ksi\u0105\u017ckach, w tym w \u201eIntymnych tajemnicach Zwi\u0105zku Radzieckiego\u201d Eduarda Makarewicza oraz w \u201eDonosie na Sokrata\u201d Witalija Szentalinskiego. By\u0142aby to relacja z relacji oraz wyimek z zapami\u0119tanego stenogramu z pods\u0142uchu w hotelu National.<\/span><\/p>\n

By\u0142 sierpie\u0144 1938 r. Inwigilowani mogli widzie\u0107 z okien kremlowsk\u0105 Baszt\u0119 Naro\u017cn\u0105 Arsenaln\u0105, a z wy\u017cszych pi\u0119ter bajkowy Sob\u00f3r Opieki Matki Bo\u017cej. Pluskwy w \u015bcianach i meblach \u015bci\u0105ga\u0142y d\u017awi\u0119ki, a gdzie\u015b w piwnicy enkawudzista pisa\u0142: \u201eM\u0119ski g\u0142os: \u00bbTrudna jest nasza mi\u0142o\u015b\u0107, Gieniu\u00ab. Id\u0105 do \u0142azienki. Ca\u0142uj\u0105 si\u0119. K\u0142ad\u0105 si\u0119. Kobiecy g\u0142os: \u00bbBoj\u0119 si\u0119\u00ab\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej \u201ekobiecy g\u0142os\u201d \u2013 czyli jeden z trzech aktor\u00f3w znanego z psychologii tr\u00f3jk\u0105ta dramatycznego \u2013 zosta\u0142 uderzony w twarz owym stenogramem. Po czym pada\u0142y ju\u017c ciosy zadawane pi\u0119\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Wcze\u015bniacy<\/strong><\/h4>\n

Gdy Antonina Niko\u0142ajewna Piro\u017ckowa spyta\u0142a m\u0119\u017ca, czy jego utwory s\u0105 autobiograficzne, odpowiedzia\u0142: \u201eNie\u201d. Ale i \u017cyciorysy, kt\u00f3re wystukiwa\u0142 dla instytucji, wi\u0119cej wsp\u00f3lnego mia\u0142y z fikcj\u0105 ni\u017c faktografi\u0105. I rzeczywi\u015bcie trudno Izaaka Babla \u2013 bo to on jest najstarszym z owego tr\u00f3jk\u0105ta \u2013 nazwa\u0107 urodzonym kronikarzem Mo\u0142dawanki, cho\u0107 z t\u0105 dzielnic\u0105 Odessy jest kojarzony. Najwyra\u017aniej jednak chcia\u0142 m\u00f3wi\u0107 o sobie i gdy odsieje si\u0119 nieco z \u201eHistorii mojego go\u0142\u0119bnika\u201d, z opowiadania wychynie nie tylko \u017cydowski ch\u0142opczyk, ale te\u017c sam literat. Oto on, realizuje ambicje ojca i w le\u017c\u0105cym mi\u0119dzy Odess\u0105 a Chersoniem Miko\u0142ajowie po raz drugi zdaje do liceum, gdzie zn\u00f3w uzyskuje najwy\u017csze noty.<\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku XX w. w rosyjskich szko\u0142ach \u015brednich obowi\u0105zywa\u0142 numerus clausus, ale nie do\u015b\u0107, \u017ce Izaak zna\u0142 na pami\u0119\u0107 podr\u0119cznik, to jeszcze recytowa\u0142 Puszkina i nie da\u0142o si\u0119 go utr\u0105ci\u0107. W nagrod\u0119 ojciec zgodzi\u0142 si\u0119, aby kupi\u0142 wymarzone go\u0142\u0119bie. Widzimy go, jak p\u0119dzi po ulicy z go\u0142\u0119bic\u0105 w r\u0119ku, gdy nagle \u015bwiat staje na g\u0142owie. Wiadomo, \u017ce pogromy 1905 r. by\u0142y najokrutniejsze w Odessie i w\u0142a\u015bnie Miko\u0142ajowie i tam zgin\u0119\u0142y setki \u017byd\u00f3w. Jedenastolatek mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie, ocala\u0142, ale do\u015bwiadczy\u0142 traumy na ca\u0142e \u017cycie. Znajomy Rosjanin uderzy\u0142 go na odlew jego go\u0142\u0119biem i przed utrat\u0105 \u015bwiadomo\u015bci poczu\u0142 na sobie wn\u0119trzno\u015bci ptaka.<\/span><\/p>\n

Drugi z tr\u00f3jk\u0105ta, m\u0142odszy o rok od Babla agresor bij\u0105cy czym popadnie niewiern\u0105 \u017con\u0119, nie tylko mataczy\u0142, ale niemal ca\u0142y sw\u00f3j obraz zbudowa\u0142 z k\u0142amstw, a przy tym zaciera\u0142 \u015blady po dzieci\u0144stwie i m\u0142odzie\u0144stwie. Dostosowa\u0142 sw\u0105 biografi\u0119 do idea\u0142u proletariusza. Ze\u0142ga\u0142 wi\u0119c, \u017ce jego ojciec by\u0142 robotnikiem, k\u0142ama\u0142, i\u017c sko\u0144czy\u0142 tylko jedn\u0105 klas\u0119 \u2013 u zarania bolszewickiego pa\u0144stwa nieuk cenniejszy by\u0142 ni\u017c jajog\u0142owy \u2013 oraz zmy\u015bli\u0142 akces do strajk\u00f3w przeciw caratowi.<\/span><\/p>\n

A p\u00f3\u017aniej histori\u0119 reprezentowan\u0105 przez rzetelnych badaczy postawi\u0142 pod \u015bcian\u0105 i do dzi\u015b przyj\u0119\u0142o si\u0119 uwa\u017ca\u0107, \u017ce Niko\u0142aj Je\u017cow przyszed\u0142 na \u015bwiat w Petersburgu. Najprawdopodobniej jednak sta\u0142o si\u0119 to w 1895 r. w miejscowo\u015bci Wejwery na litewskiej Suwalszczy\u017anie; w ankietach zaznacza\u0142, \u017ce opr\u00f3cz rosyjskiego zna litewski i polski.<\/span><\/p>\n

Matka \u2013 schorowana, krucha litewska ch\u0142opka, ojciec \u2013 rosyjski \u017co\u0142nierz, nieudacznik i pijak, zapewne sadysta, od pocz\u0105tku mia\u0142 co do syna plany \u2013 zamierza\u0142 go wys\u0142a\u0107 na nauk\u0119 krawiectwa do Petersburga. Dziwi zatem, dlaczego ten mikry, niemal skarla\u0142y ch\u0142opczyna, pisz\u0105cy po latach w \u017cyciorysie: \u201eNauka mi ci\u0105\u017cy\u0142a i na wszystkie sposoby pr\u00f3bowa\u0142em si\u0119 od niej uwolni\u0107\u201d, faktycznie przeuczy\u0142 si\u0119 w Mariampolu nie rok, ale ca\u0142e trzy lata. Mia\u0142by wi\u0119c talent i poplecznika w nauczycielu?<\/span><\/p>\n

Najm\u0142odszy z aktor\u00f3w tr\u00f3jk\u0105ta dramatycznego to kobieta, femme fatale czas\u00f3w wielkiego terroru, owa pods\u0142uchiwana kochanka i wiaro\u0142omna \u017cona. Pochodzi\u0142a z Feigenberg\u00f3w, znanej w Homlu rodziny rabin\u00f3w, kupc\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w. Historia zapami\u0119ta\u0142a m\u0119skich przedstawicieli jej rodu, a o Sulamit alias Jewgienii So\u0142omonownej milczy. Wiadomo tylko, \u017ce urodzona w 1904 r., ju\u017c w wieku 17 lat wysz\u0142a za m\u0105\u017c i porzuci\u0142a marzenia o m\u0142odo\u015bci i nauce. Jedyne \u015bwiadectwo, dane post factum, o jej dzieci\u0144stwie przytoczy\u0142 siostrzeniec Josef M. Feigenberg:<\/span><\/p>\n

\u201eDo dzi\u015b nie rozumiem, jak mog\u0142a wykonywa\u0107 zadania wymagaj\u0105ce olbrzymiej wiedzy. Przecie\u017c ciocia Gienia opr\u00f3cz szko\u0142y nigdzie si\u0119 nie uczy\u0142a, nie otrzyma\u0142a \u017cadnego formalnego wykszta\u0142cenia. Posiada\u0142a naturaln\u0105 bystro\u015b\u0107, by\u0142a niezwykle utalentowanym cz\u0142owiekiem\u201d.<\/span><\/p>\n

Bog trojcu lubit<\/strong><\/h4>\n

Tr\u00f3jk\u0105t dramatyczny, zwany te\u017c od nazwiska autora tr\u00f3jk\u0105tem Karpmana, to narz\u0119dzie, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego diagnozuje si\u0119 dysfunkcyjne relacje. Uczestnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 dw\u00f3ch, trzech, a nawet \u2013 jak w tym przypadku \u2013 kilku, za to istniej\u0105 tylko trzy role: ofiary, prze\u015bladowcy i wybawiciela. Przy czym nie s\u0105 one przydzielone na sta\u0142e, ba, w zale\u017cno\u015bci od sytuacji wybawiciel, kt\u00f3ry w hotelowym pokoju pociesza kochank\u0119, ofiar\u0119 swego m\u0119\u017ca, niebawem sam mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 oprawc\u0105. Tr\u00f3jk\u0105t zaczyna wirowa\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107, ocalenie oraz kara dotykaj\u0105 jego uczestnik\u00f3w naprzemiennie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Tak naprawd\u0119 nikt nie chce tu nikogo ratowa\u0107 ani z kretesem pogr\u0105\u017ca\u0107 i uzale\u017cniony od alkoholu us\u0142yszy s\u0142owa zwalniaj\u0105ce go z odpowiedzialno\u015bci, a seksoholik za kar\u0119 poddany zostanie dodatkowym pokusom. I cho\u0107 trudno m\u00f3wi\u0107 o konkretnych d\u0105\u017ceniach, wszyscy prowadz\u0105 gr\u0119, kt\u00f3r\u0105 Karpman, ucze\u0144 Erica Berne\u2019a, postrzega\u0142 jako zestaw dzia\u0142a\u0144 pozornie ukierunkowanych na osi\u0105gni\u0119cie oczywistego celu, z ukryt\u0105 motywacj\u0105, czyli \u201esztuczk\u0105\u201d. Psychologowie uwa\u017caj\u0105, \u017ce szczeg\u00f3lnie predestynowani do takiego tr\u00f3jk\u0105ta s\u0105 ludzie uzale\u017cnieni, wywodz\u0105cy si\u0119 z rodzin dysfunkcyjnych oraz nieznaj\u0105cy celu i sensu swej egzystencji, osobowo\u015bci niedojrza\u0142e, kt\u00f3re w dzieci\u0144stwie nie do\u015bwiadczy\u0142y wsp\u00f3\u0142czucia, akceptacji i uznania rodzic\u00f3w. W tym konkretnym przypadku dwie postaci \u2013 Jewgienija So\u0142omonowna oraz jej trzeci z kolei m\u0105\u017c Niko\u0142aj Iwanowicz Je\u017cow \u2013 to stali aktorzy, z zastrze\u017ceniem, \u017ce dziewczyna z Homla zdaje si\u0119 tym ziarnem, z kt\u00f3rego wzros\u0142a ca\u0142a struktura.<\/span><\/p>\n

Krwawy Karze\u0142 \u2013 bo tak ze wzgl\u0119du na swoje 151 cm zwany by\u0142 Je\u017cow \u2013 do\u0142\u0105czy\u0142 do rozgrywanych gier p\u00f3\u017aniej, ale dzi\u0119ki niemu tr\u00f3jk\u0105t zyska\u0142 dramatyzm w najbardziej ostatecznym, \u015bmiertelnym znaczeniu.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Co do Babla mia\u0142by on r\u00f3wnie\u017c dubler\u00f3w, bowiem jako g\u0142\u00f3wny kochanek co jaki\u015b czas znika\u0142, a jego miejsce zajmowa\u0142 inny pisarz i \u201em\u0119ski g\u0142os\u201d ze stenogramu nale\u017ca\u0142 nie do niego, ale do Michai\u0142a Szo\u0142ochowa. Niemniej jako pierwszy pozna\u0142 Jewgienij\u0119 i symbolicznie reprezentuje pozosta\u0142ych amant\u00f3w, kt\u00f3rzy pojawiali si\u0119 w tr\u00f3jk\u0105cie w latach jego bujnego rozkwitu i r\u00f3wnie dynamicznej dezintegracji. Opr\u00f3cz tego by\u0142by kto\u015b jeszcze, cho\u0107 ju\u017c nie uczestnik, lecz raczej superarbiter, i jak na ikonicznych wyobra\u017ceniach w figur\u0119 nale\u017ca\u0142oby wpisa\u0107 oko.<\/span><\/p>\n

W krajach rosyjskoj\u0119zycznych zwyk\u0142o si\u0119 mawia\u0107 \u201eBog trojcu lubit\u201d, czyli \u201eB\u00f3g tr\u00f3jc\u0119 lubi\u201d, adresuj\u0105c te s\u0142owa do rodzic\u00f3w dw\u00f3jki dzieci i zach\u0119caj\u0105c, by postarali si\u0119 o trzecie, a stw\u00f3rca wesprze ich w rodzicielstwie. Tak i tu swatk\u0105, akuszerem oraz grabarzem okaza\u0142 si\u0119 Stalin, sowiecki b\u00f3g \u00e0 rebours. Wykorzysta\u0142 t\u0119 gr\u0119, a jego pomoc zawiera\u0142a w sobie diaboliczn\u0105 \u201esztuczk\u0119\u201d \u2013 wycieraj\u0105c\u0105 wszystko gumk\u0119 myszk\u0119.<\/span><\/p>\n

\u017byciopisanie<\/h4>\n

Zn\u00f3w relacje z relacji oraz wyimki z protoko\u0142\u00f3w opracowane przez uznanych autor\u00f3w \u2013 Benedykta Sarnowa w ksi\u0105\u017cce \u201eStalin a literaci\u201d oraz wspomnianego ju\u017c Szentalinskiego, tym razem w \u201eNiewolnikach wolno\u015bci\u201d. By\u0142a po\u0142owa maja 1939 r., od przesz\u0142o miesi\u0105ca Je\u017cow przebywa\u0142 w areszcie, gdy i Bablowi postawiono zarzuty \u201eantyradzieckiej konspiracyjnej dzia\u0142alno\u015bci terrorystycznej\u201d. Autor \u201eArmii konnej\u201d podczas przes\u0142ucha\u0144, upokarzany i bity, zezna\u0142, \u017ce nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z francuskim pisarzem Andr\u00e9 Malraux, kt\u00f3remu przekazywa\u0142 pa\u0144stwowe sekrety, a tak\u017ce z odeskimi literatami Walentinem Katajewem i Jurijem Olesz\u0105 uczestniczy\u0142 w trockistowskim spisku.<\/span><\/p>\n

Odwo\u0142a\u0142 to potem przed s\u0105dem, co pewnie przyspieszy\u0142o egzekucj\u0119. Jednak relacje dotycz\u0105ce Jewgienii So\u0142omonownej by\u0142yby bli\u017csze prawdy, tym bardziej \u017ce nie m\u00f3g\u0142 jej zaszkodzi\u0107. \u017bona Je\u017cowa, parafrazuj\u0105c Bu\u0142hakowa, ju\u017c od p\u00f3\u0142 roku znajdowa\u0142a si\u0119 w \u201emiejscowo\u015bciach znacznie bardziej odleg\u0142ych ni\u017c So\u0142owki i wydobycie [jej] stamt\u0105d [by\u0142o] zupe\u0142nie niemo\u017cliwe\u201d. Enkawudzi\u015bci pr\u00f3bowali za\u015b post mortem oskar\u017cy\u0107 j\u0105 o szpiegostwo na rzecz Anglii, a tym samym obci\u0105\u017cy\u0107 Je\u017cowa.<\/span><\/p>\n

Babel wyjawi\u0142 na przes\u0142uchaniu, \u017ce Jewgienij\u0119 Je\u017cow\u0105, kt\u00f3ra w\u00f3wczas nazywa\u0142a si\u0119 G\u0142adun, pozna\u0142 w 1927 r. w Berlinie, gdzie pracowa\u0142a jako maszynistka w przedstawicielstwie handlowym ZSRR. Babel spotka\u0142 tam te\u017c odeskiego poet\u0119 Ilj\u0119 Ionowicza Ionowa (Bernsztejna), kt\u00f3ry zaprosi\u0142 go do siebie na wiecz\u00f3r, a kt\u00f3rego Jewgienija przywita\u0142a s\u0142owami: \u201eNie znacie mnie, a ja was znam dobrze. Widzia\u0142am was na sylwestra w moskiewskiej restauracji\u201d.<\/span><\/p>\n

Babel opowiedzia\u0142 tak\u017ce, jak dosz\u0142o do ich intymnych kontakt\u00f3w: \u201eSpotkaniu u Ionowa towarzyszy\u0142a porz\u0105dna libacja, po czym zaprosi\u0142em G\u0142adun na przeja\u017cd\u017ck\u0119 po mie\u015bcie taks\u00f3wk\u0105. G\u0142adun ch\u0119tnie si\u0119 zgodzi\u0142a. W samochodzie przekona\u0142em j\u0105, aby zasz\u0142a do mnie do hotelu. W meblowanych pokojach odby\u0142o si\u0119 moje zbli\u017cenie z G\u0142adun, a p\u00f3\u017aniej kontynuowa\u0142em intymn\u0105 relacj\u0119 a\u017c do mojego wyjazdu z Berlina\u201d.<\/span><\/p>\n

Zwi\u0105zek \u2013 stoi w protokole \u2013 rozwija\u0142 si\u0119 w kraju i \u201eG\u0142adun […] wyszuka\u0142a [mu] pok\u00f3j na obrze\u017cach miasta, w Kuskowie\u201d, dzi\u015b na obszarze Moskwy. Jak wielkim dobrem by\u0142o lokum w jednej ze stolic ZSRR, literat przekona\u0142 si\u0119 ju\u017c u progu rewolucji i niew\u0105tpliwie umia\u0142 doceni\u0107 gest kochanki. W po\u0142owie 1929 r. \u2013 o\u015bwiadczy\u0142 \u015bledczym \u2013 \u201eintymne kontakty si\u0119 zako\u0144czy\u0142y i straci\u0142 G\u0142adun z oczu\u201d.<\/span><\/p>\n

Tu pojawia si\u0119 te\u017c i Je\u017cow, u kt\u00f3rego Babel bywa\u0142 kilkukrotnie, pocz\u0105wszy od 1932 r., cho\u0107 jak stwierdzi\u0142, stara\u0142 si\u0119 ogranicza\u0107 wizyty, gdy\u017c \u00f3wczesny zast\u0119pca kierownika Wydzia\u0142u Organizacyjno-Dystrybucyjnego KC WKP(b) \u201enie lubi\u0142\u201d go i pisarz mia\u0142 wra\u017cenie, \u017ce wie o jego relacjach. Po czterech latach Jewgienija So\u0142omonowna, ju\u017c jako \u017cona Je\u017cowa, szefa NKWD, zatrudni\u0142a Babla w czasopi\u015bmie \u201eSSSR na strojkie\u201d (\u201eZSRR w Budowie\u201d), w kt\u00f3rym by\u0142a redaktork\u0105 naczeln\u0105, ale wtedy \u2013 czytamy w zeznaniach \u2013 \u201espotyka\u0142 si\u0119 [z ni\u0105] g\u0142\u00f3wnie w ramach oficjalnych kontakt\u00f3w w redakcji\u201d.<\/span><\/p>\n

Tu rodz\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci. Babel mawia\u0142, \u017ce \u201e\u017celazo nie wchodzi w serce z tak mro\u017c\u0105c\u0105 si\u0142\u0105 jak w por\u0119 postawiona kropka\u201d i gdyby faktycznie zerwa\u0142 intymn\u0105 wi\u0119\u017a, upokorzy\u0142by t\u0119 pi\u0119kn\u0105, inteligentn\u0105 i w\u0142adcz\u0105 kobiet\u0119. A je\u015bli sta\u0142o si\u0119 inaczej? Wiadomo, \u017ce na pocz\u0105tku lat 30. je\u017adzi\u0142 na Ukrain\u0119 i niezale\u017cnie od oceny dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do Ho\u0142odomoru \u2013 niekt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce sta\u0142 si\u0119 apologet\u0105 kolektywizacji \u2013 pisa\u0142 do siostry, \u017ce dokumentacja tych wydarze\u0144 jest \u201eciekawa i konieczna\u201d.<\/span><\/p>\n

By\u0142 rok 1936 i najtragiczniejsza fala wielkiego terroru rozlewa\u0142a si\u0119 ju\u017c po kraju.<\/span><\/p>\n

Biezdie\u0142uszka<\/strong><\/h4>\n

Kto\u015b by\u0142 i nagle znika\u0142, cho\u0107 dzia\u0142o si\u0119 to w skali trudnej do wyobra\u017cenia; Robert Conquest szacuje, \u017ce z rozkazu Krwawego Kar\u0142a aresztowano 8,5 mln ludzi, rozstrzelano 1,5 mln, a kolejne 2 mln zmar\u0142y w \u0142agrach.<\/span><\/p>\n

Bli\u017cej po\u0142owy lat 30. relacje mi\u0119dzy Bablem a Jewgienij\u0105 wytraci\u0142y erotyczny impet, a w miejscu symbolicznego kochanka pojawili si\u0119 wspomniany Szo\u0142ochow, a tak\u017ce Michai\u0142 Jefimowicz Kolcow, poeta i pierwowz\u00f3r Iwana Bezdomnego z \u201eMistrza i Ma\u0142gorzaty\u201d, oraz arcyciekawy, acz zapomniany tw\u00f3rca, opisany przez Hemingwaya w \u201eKomu bije dzwon\u201d Iwan Prib\u0142udny.<\/span><\/p>\n

Je\u017cow wiedzia\u0142 o nich i za ka\u017cd\u0105 zdrad\u0119, jak\u0105 pods\u0142ucha\u0142 i wy\u015bledzi\u0142, niemi\u0142osiernie bi\u0142 \u017con\u0119. Niemniej nie m\u00f3g\u0142 zlikwidowa\u0107 amant\u00f3w bez zgody Stalina, kt\u00f3ry nie zgadza\u0142 si\u0119 jeszcze na wszcz\u0119cie proces\u00f3w. Zdradzany m\u0105\u017c czu\u0142 si\u0119 bezradny i upokorzenia kompensowa\u0142, urz\u0105dzaj\u0105c orgie i libacje.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Napisano o tym tomy, ale Josef M. Feigenberg przywo\u0142uje ma\u0142o znane \u015bwiadectwo dotycz\u0105ce jego samego, jego matki oraz Jewgienii So\u0142omonownej: \u201ePo\u0142o\u017cy\u0142 na kaloryferze grub\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 telefoniczn\u0105 \u2013 siostrzeniec zapami\u0119ta\u0142 wydarzenia z moskiewskiego domu Je\u017cowa \u2013 da\u0142 mi do r\u0105k kbks i rzek\u0142: \u00bbStrzelaj, zobaczymy, w jak\u0105 liter\u0119 trafisz\u00ab\u201d. Czternastolatek nie utrzyma\u0142 broni, opar\u0142 o taboret i skierowa\u0142 w stron\u0119 sofy, na kt\u00f3rej siedzia\u0142y matka i ciotka. By\u0142 przekonany, \u017ce jest niena\u0142adowana, i spr\u00f3bowa\u0142 nacisn\u0105\u0107 spust, ale zabrak\u0142o mu si\u0142, w\u00f3wczas \u201eJe\u017cow wzi\u0105\u0142 karabinek i otworzy\u0142 \u0142adownic\u0119, z kt\u00f3rej wypad\u0142 nab\u00f3j\u201d.<\/span><\/p>\n

Takich \u201ezabaw\u201d by\u0142o wi\u0119cej, ale dop\u00f3ki wszechpot\u0119\u017cny komisarz NKWD by\u0142 potrzebny, m\u00f3g\u0142 realizowa\u0107 swe perwersje, cho\u0107 do Stalina dociera\u0142y skargi na jego \u017con\u0119, a cz\u0142onkowie Komitetu Centralnego prosili, aby wp\u0142yn\u0105\u0142 na Je\u017cowa, \u017ceby si\u0119 rozwi\u00f3d\u0142. Paradoksalnie pruderia i hipokryzja by\u0142y jednymi z wyznacznik\u00f3w krwawych czas\u00f3w. I w ko\u0144cu musia\u0142o doj\u015b\u0107 do takiej rozmowy, gdy\u017c ma\u0142\u017conkowie zacz\u0119li \u017cy\u0107 w separacji.<\/span><\/p>\n

W 1938 r. aresztowania dotkn\u0119\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Jewgienii So\u0142omonownej, a p\u00f3\u017aniej rozstrzelane zosta\u0142y jej najbli\u017csze przyjaci\u00f3\u0142ki, pi\u0119kne Zinaidy, Glikina i Koriman. Przera\u017cona kobieta dwukrotnie pisa\u0142a do Stalina, oskar\u017caj\u0105c m\u0119\u017ca o psychopati\u0119, alkoholizm oraz homoseksualizm. W tym czasie otrzyma\u0142a te\u017c anonim, w kt\u00f3rym obwiniano j\u0105 o szpiegostwo. Skontaktowa\u0142a si\u0119 z Je\u017cowem i w odpowiedzi dosta\u0142a du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 luminalu, kt\u00f3rego u\u017cywa\u0142a jako \u015brodka nasennego i uspokajaj\u0105cego, oraz tajemnicz\u0105 biezdie\u0142uszk\u0119. W Rosji okre\u015bla si\u0119 tak nie tylko bi\u017cuteri\u0119, na przyk\u0142ad broszki, ale te\u017c ma\u0142e precjoza, kt\u00f3re stawia si\u0119 na p\u00f3\u0142ce. Mo\u017cna zgadywa\u0107, \u017ce patrz\u0105c na to cacko, 21 listopada 1938 r. przyj\u0119\u0142a \u015bmierteln\u0105 dawk\u0119 luminalu.<\/span><\/p>\n

Gumka myszka Stalina<\/span><\/strong><\/h4>\n

Pisz\u0105cy pod pseudonimem Wiktor Suworow rosyjski publicysta i eksoficer GRU uwa\u017ca, \u017ce Je\u017cow m\u00f3g\u0142 zagrozi\u0107 Stalinowi i ten musia\u0142 go usun\u0105\u0107, bo inaczej pewnego dnia sam obudzi\u0142by si\u0119 jako \u201euczestnik trockistowskiego spisku\u201d. Teza mo\u017ce na wyrost, ale niew\u0105tpliwie dzia\u0142alno\u015b\u0107 Krwawego Kar\u0142a zacz\u0119\u0142a zagra\u017ca\u0107 stabilno\u015bci pa\u0144stwa. Bez elit ZSRR niebawem sta\u0142by si\u0119 bezbronny i w\u00f3dz zacz\u0105\u0142 wygasza\u0107 wielk\u0105 czystk\u0119. Je\u017cow, stan\u0105wszy przed rozstrzeliwuj\u0105c\u0105 tr\u00f3jk\u0105, za\u015bpiewa\u0142 \u201eMi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119\u201d. Po czym znikn\u0105\u0142 tak\u017ce ze zdj\u0119\u0107, a le\u017c\u0105cy nad Kubaniem Je\u017cowo-Czerkiesk ponownie sta\u0142 si\u0119 Czerkieskiem.<\/span><\/p>\n

Stalin przy okazji rozwi\u0105za\u0142 problem tr\u00f3jk\u0105ta dramatycznego. Zgin\u0105\u0142 wi\u0119c i Babel, i wszyscy pozostali kochankowie pi\u0119knej Sulamitki, towarzysze po pi\u00f3rze, z jednym wyj\u0105tkiem. Ocala\u0142 Szo\u0142ochow, bo jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Stalin lubi\u0142 i po roku autor \u201eCichego Donu\u201d zosta\u0142 nawet nagrodzony najwy\u017csz\u0105 nagrod\u0105 ZSRR \u2013 Stalinowsk\u0105 Premi\u0105. Prze\u017cy\u0142o tak\u017ce jedyne dziecko Je\u017cowa i Jewgienii So\u0142omonownej, przybrana c\u00f3rka Natasza, cho\u0107 jej dalsze dzieje zdaj\u0105 si\u0119 najtragiczniejsz\u0105 puent\u0105 wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z tr\u00f3jk\u0105tem dramatycznym.<\/span><\/p>\n

Wywieziona do odleg\u0142ego domu dziecka by\u0142a bita i poni\u017cana za ojca. Ju\u017c jako doros\u0142a pr\u00f3bowa\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do Moskwy, ale wci\u0105\u017c obwiniano j\u0105 za Je\u017cowa i wyjecha\u0142a na p\u00f3\u0142noc, w okolice Magadanu. Tam r\u00f3wnie\u017c towarzyszy\u0142o jej pi\u0119tno przesz\u0142o\u015bci, cho\u0107 sama zapami\u0119ta\u0142a Je\u017cowa mimo wszystko jako dobrego ojca, kt\u00f3ry j\u0105 kocha\u0142. W 1998 r. zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 nawet do w\u0142adz z pro\u015bb\u0105 o jego rehabilitacj\u0119, ale rozpatrzono j\u0105 odmownie. Z cz\u0119\u015bciowo wymuszon\u0105, cz\u0119\u015bciowo zatart\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 \u2013 nigdy nie pozna\u0142a prawdziwych rodzic\u00f3w \u2013 wielokrotnie pyta\u0142a w listach Feigenberga: \u201eOsien\u2019ka, kim\u017ce ja jestem?\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Wybrane \u017ar\u00f3d\u0142a: <\/strong>
\nChanielis W., \u201eDorogojmoj, jedinstwiennyjbratik!\u201d [Wywiad z Josefem M. Feigenbergiem]; Czeprakow W., \u201eNowoje w biografii pa\u0142acza N.I. Je\u017cowa\u201d; Grimes W., \u201eAntonina Pirozhkova, engineer and widow of Isaac Babel, dies at 101\u201d, \u201eNew York Times\u201d, 22 wrze\u015bnia 2010; Makarewicz E., \u201eIntimnyje tajny Sowietskogo Sojuza\u201d, Moskwa 2007; Pomianowski J., \u201eHistoria spuszczona z \u0142a\u0144cucha\u201d [w:] Babel I., \u201eDziennik 1920\u201d, Warszawa 1998 i \u201eSodoma i Odessa\u201d, Warszawa 1993; Sarnow B., \u201eStalin i pisatieli\u201d, Moskwa 2009; Szentalinski W., \u201eDonos na Sokrata\u201d Moskwa 2011 i \u201eRaby swobody\u201d, Moskwa 2009.<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stalin jako swatka, akuszer i grabarz. Jak ko\u0144cz\u0105 si\u0119 romanse \u017cony szefa NKWD? Marta Panas-Goworska, Andrzej Goworski Od lewej: szef NKWD Niko\u0142aj Je\u017cow (1895-1940), Jewgienija Feigenberg (1904-38) i pisarz, dziennikarz oraz dramaturg Izaak Babel (1894-1940) (Fot. domena publiczna) Toczyli gry o pod\u0142o\u017cu erotycznym, sadystycznym i artystowskim, wcielaj\u0105c si\u0119 w role ofiary, prze\u015bladowcy i wybawiciela. Znana […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81200"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81200"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81341,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81200\/revisions\/81341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}