{"id":81218,"date":"2020-10-04T17:09:48","date_gmt":"2020-10-04T15:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81218"},"modified":"2020-09-27T10:22:01","modified_gmt":"2020-09-27T08:22:01","slug":"04-09-52","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81218","title":{"rendered":"ZAKO\u0143CZENIE WIELKIEJ AKCJI LIKWIDACYJNEJ W\u00a0GETCIE WARSZAWSKIM"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zih-1.png\" alt=\"\" width=\"35%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/blog\/2019-09-20-zakonczenie-wielkiej-akcji-likwidacyjnej-w-getcie-warszawskim\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">ZAKO\u0143CZENIE WIELKIEJ AKCJI LIKWIDACYJNEJ W\u00a0GETCIE WARSZAWSKIM<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Anna Majchrowska<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<h4 class=\"deck\" style=\"text-align: center;\">21 wrze\u015bnia 1942 r.\u00a0\u2014\u00a0w\u00a0\u015bwi\u0119to Jom Kipur \u2014\u00a0zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wielka akcja likwidacyjna w\u00a0warszawskim getcie. Od\u00a0dnia 22\u00a0lipca do\u00a0obozu zag\u0142ady Treblinka II\u00a0zosta\u0142o wywiezionych ok. 300 tys. os\u00f3b, w\u00a0tym wielu cz\u0142onk\u00f3w grupy Oneg Szabat. W\u00a0getcie pozosta\u0142o ok. 35\u00a0tys. os\u00f3b skoszarowanych na\u00a0terenie szop\u00f3w oraz ok.\u00a020\u00a0tys. tzw. mieszka\u0144c\u00f3w \u201enielegalnych\u201d. Getto zamieni\u0142o si\u0119 w\u00a0wielki ob\u00f3z pracy.<\/h4>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11039\/wide_obwieszczenie.jpg\" alt=\"Wide obwieszczenie\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em><span class=\"name\">Obwieszczenie o\u00a0rozpocz\u0119ciu akcji likwidacyjnej z\u00a0dnia 22\u00a0lipca 1942 r.<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u00a0<span class=\"author\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/strong><\/span><\/em><\/span>20 wrze\u015bnia 2019<\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wielka akcja likwidacyjna rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 22\u00a0lipca 1942 r.\u00a0Terenem zbiorczym dla os\u00f3b wywo\u017conych do\u00a0obozu zag\u0142ady Treblinka II\u00a0by\u0142 plac prze\u0142adunkowy przy zbiegu ul. Stawki i\u00a0Niskiej i\u00a0Zamenhofa (Umschlagplatz), kt\u00f3rego komendantem zosta\u0142 Mieczys\u0142aw Szmerling. St\u0105d prawie codziennie odchodzi\u0142y transporty licz\u0105ce ok. 5\u20136 tys. os\u00f3b (w\u00a0sierpniu ok. 10\u00a0tys.). Pierwszego dnia wywieziono 6250 os\u00f3b \u2013\u00a0g\u0142\u00f3wnie \u017cebrak\u00f3w, przesiedle\u0144c\u00f3w i\u00a0aresztant\u00f3w. Do\u00a0ko\u0144ca lipca zamordowano prawie 65\u00a0tys. mieszka\u0144c\u00f3w getta. [1]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Odpowiedzialno\u015bci\u0105 za\u00a0dostarczenie wyznaczonych kontyngent\u00f3w zosta\u0142 obarczony Adam Czerniak\u00f3w, przewodnicz\u0105cy Judenratu. 23\u00a0lipca \u2014\u00a0nie chc\u0105c bra\u0107 udzia\u0142u w\u00a0zag\u0142adzie narodu \u017cydowskiego \u2014\u00a0pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0czym odpowiedzialno\u015b\u0107 zosta\u0142a scedowana na\u00a0S\u0142u\u017cb\u0119 Porz\u0105dkow\u0105, kt\u00f3rej kierownikiem mianowano Jakuba Lejkina, a\u00a0zast\u0119pc\u0105 J\u00f3zefa Szery\u0144skiego. [2]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">29\u00a0lipca pojawi\u0142y si\u0119 plakaty wzywaj\u0105ce do\u00a0dobrowolnego wyjazdu w\u00a0zamian za\u00a03\u00a0kg\u00a0chleba i\u00a0kilogram marmolady. Ludzie licz\u0105c, \u017ce\u00a0wysiedlenie oznacza wysiedlenie na\u00a0Wsch\u00f3d, stawili si\u0119 dobrowolnie na\u00a0Umschlagplatz. Tego te\u017c dnia do\u00a0akcji likwidacyjnej przyst\u0105pili fukcjonariusze Einsatz Reinhardt. Podczas akcji w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0zaostrzon\u0105 izolacj\u0105 getta panowa\u0142 jeszcze wi\u0119kszy g\u0142\u00f3d, dro\u017cyzna, zamar\u0142 szmugiel. [3] Coraz wi\u0119cej doniesie\u0144 od\u00a0uciekinier\u00f3w z\u00a0Treblinki u\u015bwiadamia\u0142o mieszka\u0144com getta, jaki jest los wywo\u017conych \u017byd\u00f3w. Pierwsze wiadomo\u015bci o\u00a0Treblince dotar\u0142y mi\u0119dzy 29\u00a0lipca a\u00a08\u00a0sierpnia, m.in. wr\u00f3ci\u0142 do\u00a0getta Dawid Nowodworski i\u00a0z\u0142o\u017cy\u0142\u00a0obszern\u0105 relacj\u0119 grupie Oneg Szabat.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na\u00a0Umschlagplatz w\u00a0pierwszej kolejno\u015bci zosta\u0142y wys\u0142ane dzieci z\u00a0sieroci\u0144c\u00f3w, wi\u0119\u017aniowie, mieszka\u0144cy schronisk, przesiedle\u0144cy, chorzy ze\u00a0szpitali. 5\u00a0lub 6\u00a0sierpnia na\u00a0Umschlagplatz trafi\u0142y dzieci z\u00a0Domu Sierot przy ul. Siennej 16\u00a0wraz z\u00a0opiekunami: Januszem Korczakiem i\u00a0Stefani\u0105 Wilczy\u0144sk\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Z pocz\u0105tkiem wrze\u015bnia Niemcy nasilili dzia\u0142ania. 3\u20134 wrze\u015bnia wznowili blokady w szopach, przeprowadzili te\u017c gigantyczn\u0105 selekcj\u0119 w kwadracie ulic G\u0119sia, Smocza, Niska i Zamenhofa (tzw. kocio\u0142) w dniach 6\u201312 wrze\u015bnia (na 6 wrze\u015bnia wyznaczono powszechn\u0105 rejestracj\u0119 resztek ludno\u015bci getta) \u2013 podczas pi\u0119ciu dni zamordowano 2648 os\u00f3b, a do Treblinki wywieziono ponad 54 tys. [4] Rozdano te\u017c 32 tys. numerk\u00f3w \u017cycia \u2013 tylu \u017byd\u00f3w mia\u0142o pozosta\u0107 w getcie. Nast\u0119pnie Niemcy wywie\u017ali chorych ze szpitali wraz z personelem lekarskim, a 9 sierpnia rozpocz\u0119li zmniejszanie obszaru getta, m.in. zlikwidowali tzw. ma\u0142e getto. Wprowadzili te\u017c karty meldunkowe, a legitymacje fabryczne straci\u0142y wa\u017cno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11047\/full_hd_ARG_II_52_18.jpg\" rel=\"gallery-5968\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Obwieszczenie z 5 wrze\u015bnia 1942 r. o rejestracji mieszka\u0144c\u00f3w getta\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11047\/medium_ARG_II_52_18.jpg\" alt=\"Medium arg ii 52 18\" width=\"100%\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11047\/medium_ARG_II_52_18@2x.jpg\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Obwieszczenie z 5 wrze\u015bnia 1942 r. o rejestracji mieszka\u0144c\u00f3w getta \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ostatnim akcentem wielkiej akcji likwidacyjnej by\u0142a blokada dom\u00f3w S\u0142u\u017cby Porz\u0105dkowej przy ul. Ostrowskiej i Wo\u0142y\u0144skiej w dniu 21 wrze\u015bnia \u2014 \u015bwi\u0119to Jom Kipur \u2014 sk\u0105d zredukowanych policjant\u00f3w \u017cydowskich z rodzinami odes\u0142ano na Umschlagplatz. Tego dnia Abraham Lewin zapisa\u0142 w \u201eDzienniku\u201d: <em>Skre\u015blono z\u00a0ksi\u0119gi \u017cycia ponad 300 000 \u017byd\u00f3w warszawskich, tj. 5\/6 warszawskiego skupiska \u017cydowskiego. Na\u00a0ka\u017cdych 6\u00a0\u017byd\u00f3w brak 5!\u00a0<\/em>[5]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W wyniku wielkiej akcji likwidacyjnej w\u00a0obozie zag\u0142ady Treblinka II\u00a0zosta\u0142o zamordowanych ok. 300 tys. os\u00f3b. Nieco ponad 11\u00a0tys. trafi\u0142o do\u00a0oboz\u00f3w pracy, ponad\u00a010\u00a0tys. zmar\u0142o, b\u0105d\u017a zosta\u0142o zabitych na\u00a0terenie getta, 8\u00a0tys. uciek\u0142o na\u00a0stron\u0119 aryjsk\u0105. [6]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W\u00a0getcie pozosta\u0142o ok. 35\u00a0tys. skoszarowanych na\u00a0terenie szop\u00f3w oraz ok. 20\u00a0tys. os\u00f3b \u201enielegalnych\u201d, czyli \u2014\u00a0jak pisze Ringelblum \u2014\u00a0<em>ludzi bez numerk\u00f3w, ludzi, kt\u00f3rzy w\u00a0my\u015bl prawa powinni si\u0119 znajdowa\u0107 na\u00a0Umschlagplatzu, a\u00a0jednak \u2014\u00a0\u017cyj\u0105.<\/em>\u00a0[7] Getto zamieni\u0142o si\u0119 w\u00a0wielki ob\u00f3z pracy.<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: left;\"><strong>Grupa Oneg Szabat<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rozpocz\u0119cie akcji likwidacyjnej utrudni\u0142o komunikacj\u0119 i\u00a0sprawne dzia\u0142anie grupy, ale r\u00f3wnie\u017c przyspieszy\u0142o decyzj\u0119 o\u00a0zakopaniu pierwszej cz\u0119\u015bci Archiwum. Ostatnia partia dokument\u00f3w zosta\u0142a ukryta w\u00a0dniu 3\u00a0sierpnia 1942 r.\u00a0o\u00a0godz. 16.00, o\u00a0czym wiemy z\u00a0testamentu Dawida Grabera.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">24 sierpnia odby\u0142o si\u0119 posiedzenie Oneg Szabat z\u00a0udzia\u0142em Ringelbluma, Gitermana, Blocha, Lewina, Gutkowskiego, Felda, Wintera, Kap\u0142ana, Landaua. W\u00a0tym sk\u0142adzie spotkali si\u0119 po\u00a0raz ostatni, jako \u017ce\u00a011\u00a0wrze\u015bnia J\u00f3zef Kap\u0142an zosta\u0142 rozstrzelany w\u00a0bramie kamienicy przy ul.\u00a0Dzielnej.<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>CZ\u0141ONKOWIE ONEG SZABAT, KT\u00d3RZY ZGIN\u0118LI PODCZAS WIELKIEJ AKCJI LIKWIDACYJNEJ:<\/strong><\/h4>\n<aside class=\"aside block image left small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11044\/full_hd_Szmuel_Bres_aw.jpg\" rel=\"gallery-5965\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Szmuel Bres\u0142aw\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11044\/small_Szmuel_Bres_aw.jpg\" alt=\"Small szmuel bres aw\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11044\/small_Szmuel_Bres_aw@2x.jpg\" \/><\/a><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\"><span style=\"color: #000080;\"><em><strong>Szmuel Bres\u0142aw<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<div class=\"author\"><span style=\"color: #000080;\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>Szmuel Bres\u0142aw<\/strong>\u00a0\u2014\u00a0aktywny dzia\u0142ach Haszomer Hacair. Dla Archiwum zostawi\u0142 kilka tekst\u00f3w, m.in. wywiady, biografie, sprawozdania opisuj\u0105ce nadu\u017cycia przy dystrybucji kartek \u017cywno\u015bciowych w\u00a0warszawskim getcie, czy raport \u201eKolumna dezynfekcyjna\u201c. Jako przedstawiciel szomr\u00f3w bra\u0142 udzia\u0142 w\u00a0zebraniu za\u0142o\u017cycielskim \u017bydowskiej Organizacji Bojowej 28\u00a0lipca 1942 roku. Zosta\u0142 zamordowany przez Niemc\u00f3w na\u00a0ulicy G\u0119siej 3\u00a0wrze\u015bnia 1942 r.\u00a0Mia\u0142 22\u00a0lata.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><em><strong>Daniel Fligelman\u00a0<\/strong><\/em>\u2013 opracowywa\u0142 \u015bwiadectwa prze\u017cy\u0107 \u017byd\u00f3w na\u00a0ziemiach wcielonych do\u00a0Rzeszy i\u00a0relacje z\u00a0Kres\u00f3w. Mia\u0142 22\u00a0lata.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><em><strong>Dawid Graber<\/strong><\/em>\u00a0\u2013\u00a0ucze\u0144 szko\u0142y im. Borochowa, zaanga\u017cowany w\u00a0dzia\u0142alno\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cowych organizacji syjonistycznych. Bra\u0142 udzia\u0142 w\u00a0zabezpieczeniu i\u00a0zakopaniu pierwszej cz\u0119\u015bci Archiwum Ringelbluma w\u00a0dniu 3\u00a0sierpnia 1942 r.\u00a0Mia\u0142 19\u00a0lat.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><em><strong>Nachum Grzywacz<\/strong><\/em>\u00a0\u2013\u00a0ucze\u0144 szko\u0142y im. Borochowa. Po\u00a0wybuchu wojny Grzywacz pracowa\u0142 w\u00a0kuchni dla dzieci otwartej w\u00a0budynku jego dawnej szko\u0142y. Bra\u0142 udzia\u0142 w\u00a0zabezpieczeniu i\u00a0zakopaniu pierwszej cz\u0119\u015bci Archiwum Ringelbluma. Mia\u0142 17\u00a0lat.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<aside class=\"aside block image right small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><span style=\"color: #000080;\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11040\/full_hd_Szymon_Huberband.jpg\" rel=\"gallery-5961\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Szymon Huberband\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11040\/small_Szymon_Huberband.jpg\" alt=\"Small szymon huberband\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11040\/small_Szymon_Huberband@2x.jpg\" \/><\/a><\/span><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong><em>Szymon Huberband<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"author\"><span style=\"color: #000080;\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>Szymon Huberband<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0rabin Huberband przygotowywa\u0142 dla Archiwum przede wszystkim opracowania po\u015bwi\u0119cone \u017cyciu religijnemu w\u00a0czasie Zag\u0142ady. Trafi\u0142 wraz z\u00a0\u017con\u0105 na\u00a0Umschlagplatz 18\u00a0sierpnia 1942 r., sk\u0105d zosta\u0142 wywieziony do\u00a0obozu zag\u0142ady w\u00a0Treblince. Jak pisa\u0142 Menachem Mendel Kohn, jeszcze dwie godziny wcze\u015bniej rozmawia\u0142 z\u00a0nim o\u00a0tekstach, kt\u00f3re chcia\u0142 napisa\u0107 dla Oneg Szabat. Mia\u0142 33\u00a0lata.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<aside class=\"aside block image left small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11041\/full_hd_Henryka6.jpg\" rel=\"gallery-5962\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Henryka \u0141azowert\u00f3wna\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11041\/small_Henryka6.jpg\" alt=\"Small henryka6\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11041\/small_Henryka6@2x.jpg\" \/><\/a><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong><em>Henryka \u0141azowert\u00f3wna<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"author\"><span style=\"color: #000080;\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>Henryka \u0141azowert\u00f3wna<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0pisarka, poetka i\u00a0t\u0142umaczka. Pisa\u0142a przede wszystkim o\u00a0uchod\u017acach, wy\u0142uskuj\u0105c ze\u00a0statystki samopomocowych raport\u00f3w losy poszczeg\u00f3lnych \u017cydowskich rodzin i\u00a0ukazuj\u0105c ich walk\u0119 o\u00a0przetrwanie w\u00a0getcie. W\u00a0Archiwum zdeponowa\u0142a swoj\u0105 poezj\u0119, mi\u0119dzy innymi wiersz \u201eMa\u0142y Szmugler\u201d. Jak pisa\u0142 Emanuel Ringelblum,\u00a0<em>Na\u00a0Umschlagplatzu starano si\u0119 uchroni\u0107 j\u0105\u00a0przed p\u00f3j\u015bciem do\u00a0wagonu, ale nie chciano czy nie potrafiono zwolni\u0107 jej matki. Henryka \u0141azowert\u00f3wna dobrze wiedzia\u0142a, i\u017c\u00a0wysiedlenie oznacza \u015bmier\u0107, mimo to\u00a0posz\u0142a za\u00a0matk\u0105.<\/em>\u00a0Mia\u0142a\u00a033\u00a0lata.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<aside class=\"aside block image right small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11042\/full_hd_Josef_Kap_an.gif\" rel=\"gallery-5963\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"J\u00f3zef Kap\u0142an\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11042\/small_Josef_Kap_an.gif\" alt=\"Small josef kap an\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11042\/small_Josef_Kap_an@2x.gif\" \/><\/a><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong><em>J\u00f3zef Kap\u0142an<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"author\"><span style=\"color: #000080;\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>J\u00f3zef Kap\u0142an<\/strong>\u00a0\u2014\u00a0by\u0142 jednym z\u00a0przyw\u00f3dc\u00f3w szomrowych w\u00a0getcie \u2014\u00a0podr\u00f3\u017cowa\u0142 do\u00a0innych miejscowo\u015bci, by\u00a0umacnia\u0107 struktury Haszomer Hacair i\u00a0redagowa\u0142 konspiracyjn\u0105 pras\u0119. Wk\u0142ad Kap\u0142ana do\u00a0prac Oneg Szabat by\u0142 przypuszczalnie g\u0142\u00f3wnie koncepcyjny, nie\u00a0zachowa\u0142y si\u0119 bowiem teksty jego autorstwa. 3\u00a0wrze\u015bnia 1942 r.\u00a0Kap\u0142an zosta\u0142 aresztowany i\u00a0osadzony na\u00a0Pawiaku, a\u00a011\u00a0wrze\u015bnia rozstrzelany na\u00a0terenie getta, w\u00a0bramie kamienicy przy ul.\u00a0Dzielnej. Mia\u0142 29\u00a0lat.<\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<hr \/>\n<aside class=\"aside block image left small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11049\/full_hd_luba.jpg\" rel=\"gallery-5970\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Luba Lewin\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11049\/small_luba.jpg\" alt=\"Small luba\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11049\/small_luba@2x.jpg\" \/><\/a><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><em><strong>Luba Lewin<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<div class=\"author\"><span style=\"color: #000080;\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p><span style=\"color: #000080;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">.<\/span><\/p>\n<p>.<\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>Cecylia S\u0142apakowa <\/strong>\u2013 t\u0142umaczka, organizatorka salonu literackiego. Dla Archiwum dokumentowa\u0142a losy kobiet w\u00a0getcie \u2014\u00a0opisywa\u0142a, jak pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 przystosowa\u0107 do\u00a0\u017cycia w\u00a0dramatycznych warunkach. Zgin\u0119\u0142a wraz z\u00a0c\u00f3rk\u0105. Mia\u0142a 42\u00a0lata.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<aside class=\"aside block image right small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11048\/full_hd_mordechaj.jpg\" rel=\"gallery-5969\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Mordechaj Szwarcbard\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11048\/small_mordechaj.jpg\" alt=\"Small mordechaj\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11048\/small_mordechaj@2x.jpg\" \/><\/a><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\" style=\"text-align: left;\"><strong><em>Mordechaj Szwarcbard<\/em><\/strong><\/p>\n<div class=\"author\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p><span style=\"color: #000080;\"><strong>Mordechaj Szwarcbard\u00a0\u2013<\/strong>\u00a0przed wojn\u0105 by\u0142 dzia\u0142aczem radykalnie lewicowego od\u0142amu partii Poalej Syjon. Autor wywiad\u00f3w z\u00a0uchod\u017acami, opracowa\u0144, reporta\u017cy, w\u00a0kt\u00f3rych przedstawia\u0142 wstrz\u0105saj\u0105ce obrazy \u017cycia codziennego \u017byd\u00f3w na\u00a0terenie ca\u0142ej okupowanej Polski, przede wszystkim w\u00a0\u0141odzi i\u00a0getcie warszawskim. Zgin\u0105\u0142 wraz z\u00a0\u017con\u0105 Miriam i\u00a0synem Danielem. Mia\u0142 46\u00a0lat.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>Jerzy Winkler\u00a0\u2013<\/strong>\u00a0ekonomista, autor kilku prac przygotowanych specjalnie dla Archiwum, m.in. analizy statystycznej dotycz\u0105cej wi\u0119\u017ani\u00f3w w\u00a0obozach pracy i\u00a0napisanego w\u00a0jidysz tekstu o\u00a0zdrowiu uwiezionych w\u00a0getcie warszawskim \u017byd\u00f3w. Mia\u0142 trzydzie\u015bci kilka lat.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>Izrael Winnik<\/strong>\u00a0\u2013 dziennikarz i\u00a0nauczyciel. Cho\u0107 intensywnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z\u00a0Oneg Szabat, zachowa\u0142 si\u0119 tylko jeden maszynopis sygnowany jego nazwiskiem. Mia\u0142 43\u00a0lata.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>Jakub Zylberberg<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0Pedagog. Do\u00a0Archiwum przekazywa\u0142 teksty o\u00a0szkolnictwie pisane przez r\u00f3\u017cnych autor\u00f3w. Najwi\u0119kszym autorskim wk\u0142adem Zylberberga w\u00a0zbiory Archiwum by\u0142o napisane w\u00a0jidysz wnikliwe studium o\u00a0wojennych losach nauczycieli i\u00a0m\u0142odzie\u017cy z\u00a0\u017cydowskich szk\u00f3\u0142 w\u00a0Warszawie. Mia\u0142 ok. 48\u00a0lat.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #000080;\">12\u00a0sierpnia na\u00a0Umschlagplatz zosta\u0142a odprowadzona te\u017c\u00a0<strong>Luba Lewin<\/strong>, \u017cona Abrahama Lewina. Pisa\u0142 tego dnia w\u00a0\u201eDzienniku\u201d:<\/span><\/p>\n<aside class=\"aside block image left small\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><span style=\"color: #000080;\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11043\/full_hd_full_hd_Abraham_Lewin_z_zona_Luba2.jpg\" rel=\"gallery-5964\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Abraham Lewin z \u017con\u0105 Lub\u0105\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11043\/small_full_hd_Abraham_Lewin_z_zona_Luba2.jpg\" alt=\"Small full hd abraham lewin z zona luba2\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11043\/small_full_hd_Abraham_Lewin_z_zona_Luba2@2x.jpg\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong><em>Abraham Lewin z \u017con\u0105 Lub\u0105<\/em><\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000080;\">\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/aside>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><strong>Zgas\u0142o moje s\u0142o\u0144ce, w\u00a0mym s\u0301wiecie zapanowa\u0142 mrok. Podczas blokady na\u00a0Ge\u0328siej 30\u00a0zabrali moja\u0328 Lube\u0328. Z\u0307ywie\u0328 jeszcze odrobin\u0119 nadziei, z\u0307e mo\u017ce moja droga si\u0119 uratuje. A\u00a0je\u017celi, bron\u0301 Bo\u017ce, nie? Moja we\u0328dro\u0301wka na\u00a0Umschlagplatz. Ulice ziej\u0105 strachem. Z\u00a0bo\u0301lem widz\u0119, z\u0307e nie ma\u00a0nadziei na\u00a0jej ocalenie. Za\u0142adowali ja\u0328, jak wida\u0107, od\u00a0razu do\u00a0wagonu. Los chcia\u0142, aby pad\u0142a wraz z\u00a0setkami tysi\u0119cy Z\u0307ydo\u0301w ofiara\u0328 hitlerowskiej bestii. Brak mi\u00a0s\u0142\u00f3w dla wyraz\u0307enia mej tragedii. Powinienem po\u0301js\u0301c\u0301 za\u00a0ni\u0105, tzn. umrze\u0107. Nie mam jednak do\u015b\u0107 si\u0142, aby zrobi\u0107 ten krok. Ora&#8230; i\u00a0jej tragedia. Dziecko, kto\u0301remu tak bardzo potrzeba matki. Jak bardzo ja\u0328 ona kocha\u0142a!<\/strong><br \/>\n<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nast\u0119pnego dnia ich c\u00f3rka Ora obchodzi\u0142a 15. urodziny.<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><em>Dzi\u015b s\u0105\u00a015\u00a0urodziny Ory. Ponury to\u00a0dzie\u0144 w\u00a0jej i\u00a0moim z\u0307yciu. Tak tragicznego dnia jeszcze nie mia\u0142em w\u00a0mym z\u0307yciu. Od\u00a0wczoraj nie uroni\u0142em jeszcze ani jednej \u0142zy. Lez\u0307a\u0142em trawiony mym bo\u0301lem na\u00a0strychu, nie zmru\u017cy\u0142em oka. Ora m\u00f3wi\u0142a przez sen: \u201eMamo (mamusiu, nie odchod\u017a beze mnie)\u201d. (&#8230;) Czy ju\u017c j\u0105\u00a0zabili? Wysz\u0142a w\u00a0lekkiej sukience, bez pon\u0301czoch, z\u00a0moj\u0105 sk\u00f3rzan\u0105 teczk\u0105 w\u00a0re\u0328ku. Jakie to\u00a0tragiczne! Wsp\u00f3lne z\u0307ycie, kto\u0301re trwa\u0142o ponad 21\u00a0lat (pozna\u0142em j\u0105\u00a0na\u00a0pocz\u0105tku 1920 r.), zakon\u0301czy\u0142o si\u0119 tak tragicznie.\u00a0<\/em>[8]<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Grupa Oneg Szabat w\u00a0po\u0142owie listopada 1942 r.\u00a0opracowa\u0142a raport\u00a0<strong><em>Likwidacja z\u0307ydowskiej Warszawy<\/em><\/strong>\u00a0dotycz\u0105cy przebiegu wielkiej akcji likwidacyjnej oraz funkcjonowania obozu zag\u0142ady w\u00a0Treblince.\u00a0Raport ko\u0144czy si\u0119 skierowanym do\u00a0Rz\u0105du Rzeczpospolitej Polskiej i\u00a0Rz\u0105d\u00f3w Pa\u0144stw Sprzymierzonych wezwaniem do\u00a0wys\u0142ania do\u00a0Treblinki mi\u0119dzynarodowej komisji celem zbadania i\u00a0stwierdzenia prawdziwo\u015bci podanych w\u00a0raporcie fakt\u00f3w, natychmiastowego zastosowania krok\u00f3w odwetowych wobec winnych tragedii \u017byd\u00f3w polskich, a\u00a0tak\u017ce wobec Niemc\u00f3w zamieszkuj\u0105cych ziemie Pa\u0144stw Sprzymierzonych.<\/span><\/p>\n<aside class=\"aside block image left medium\">\n<figure class=\"wrapper\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11045\/full_hd_full_hd_wide_Raport_pocza_tek1.jpg\" rel=\"gallery-5966\" data-author=\"\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH\" data-description=\"Pierwsza strona raportu &quot;Likwidacja \u017cydowskiej Warszawy&quot; na wystawie sta\u0142ej w \u017bIH\" data-slideshow=\"true\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/11045\/medium_full_hd_wide_Raport_pocza_tek1.jpg\" alt=\"Medium full hd wide raport pocza tek1\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/11045\/medium_full_hd_wide_Raport_pocza_tek1@2x.jpg\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"color: #808080;\"><span style=\"color: #808080;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Pierwsza strona raportu &#8220;Likwidacja \u017cydowskiej Warszawy&#8221; na wystawie sta\u0142ej w \u017bIH \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<br \/>\n<\/em><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><span style=\"color: #808080;\"><span style=\"color: #808080;\"><strong style=\"color: #191e23;\"><em><span style=\"color: #808080;\">Przypisy:<\/span><\/em><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[1] Dariusz Libionka, Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w w\u00a0Generalnym Gubernatorstwie, Pa\u0144stwowe Muzeum na\u00a0Majdanku, Lublin 2017, s.138\u2013140.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[2] Ruta Sakowska, Ludzie z\u00a0dzielnicy zamkni\u0119tej, PWN, Warszawa 1975, s.291.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[3] Tam\u017ce, s.\u00a0300.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[4] Dariusz Libionka, Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w w\u00a0Generalnym Gubernatorstwie, Pa\u0144stwowe Muzeum na\u00a0Majdanku, Lublin 2017, s.\u00a0142.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[5] Abraham Lewin, Dziennik, Podziemne Archiwum Getta Warszawy, tom 23, Dzienniki z\u00a0getta warszawskiego, s.\u00a0140.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[6] Barbara Engelking, Jacek Leociak, Getto warszawskie. Przewodnik po\u00a0nieistniej\u0105cym mie\u015bcie, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 2001, s.689.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[7] Emanuel Ringelblum, Kronika getta warszawskiego, Czytelnik, Warszawa 1988, s.\u00a0423.<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><em><span style=\"color: #808080;\">[8] Abraham Lewin, Dziennik, Podziemne Archiwum Getta Warszawy, tom 23, Dzienniki z\u00a0getta warszawskiego, s.\u00a0118\u2013119.<\/span><\/em><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n<\/figure>\n<\/aside>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ZAKO\u0143CZENIE WIELKIEJ AKCJI LIKWIDACYJNEJ W\u00a0GETCIE WARSZAWSKIM Anna Majchrowska 21 wrze\u015bnia 1942 r.\u00a0\u2014\u00a0w\u00a0\u015bwi\u0119to Jom Kipur \u2014\u00a0zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wielka akcja likwidacyjna w\u00a0warszawskim getcie. Od\u00a0dnia 22\u00a0lipca do\u00a0obozu zag\u0142ady Treblinka II\u00a0zosta\u0142o wywiezionych ok. 300 tys. os\u00f3b, w\u00a0tym wielu cz\u0142onk\u00f3w grupy Oneg Szabat. W\u00a0getcie pozosta\u0142o ok. 35\u00a0tys. os\u00f3b skoszarowanych na\u00a0terenie szop\u00f3w oraz ok.\u00a020\u00a0tys. tzw. mieszka\u0144c\u00f3w \u201enielegalnych\u201d. Getto zamieni\u0142o si\u0119 w\u00a0wielki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81218"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81232,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81218\/revisions\/81232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}