{"id":81297,"date":"2020-10-10T17:09:33","date_gmt":"2020-10-10T15:09:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81297"},"modified":"2020-10-02T16:34:30","modified_gmt":"2020-10-02T14:34:30","slug":"08-09-50","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81297","title":{"rendered":"Patrz Ko\u015bciuszko na nas z nieba"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Patrz Ko\u015bciuszko na nas z nieba<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Koraszewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n


\nCzy Polska staje si\u0119 pa\u0144stwem coraz bardziej wyznaniowym? Powraca\u0142o ju\u017c to pytanie wielokrotnie, zastanawiano si\u0119, czy nasz kraj staje si\u0119 w coraz wi\u0119kszym stopniu w\u0142asno\u015bci\u0105 katolickiego Ko\u015bcio\u0142a, czy mo\u017ce populistyczni politycy traktuj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i religi\u0119 instrumentalnie i wykorzystuj\u0105 religijny fanatyzm dla zdobycia i umocnienia swojej w\u0142adzy?<\/span><\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce pytanie jest \u017ale postawione. Instrumentalne traktowanie nie budzi oporu hierarch\u00f3w, zgo\u0142a przeciwnie. Raz jeszcze widzimy radosn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 najbardziej wstecznych si\u0142 namaszczonych i \u015bwieckich. Czy mog\u0105 nam w rozwa\u017caniach nad tym problemem pom\u00f3c uwagi sprzed dwustu lat? <\/span><\/p>\n

Zaprzyja\u017aniony historyk przes\u0142a\u0142 mi link do ma\u0142o znanych uwag o religii i pa\u0144stwie, kt\u00f3re w roku 1814, na trzy lata przed \u015bmierci\u0105, Ko\u015bciuszko przekaza\u0142 w Pary\u017cu ksi\u0119ciu Adamowi Czartoryskiemu.<\/strong><\/span><\/p>\n

Uwagi napisane by\u0142y po francusku i w latach 60. natrafiono na nie w zbiorach lwowskiej biblioteki naukowej. We francuskim oryginale by\u0142y opublikowane po raz pierwszy w \u201eKwartalniku Historycznym\u201d w 1965 roku, potem w t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk polski Niny Sankari opublikowa\u0142 je w 2007 roku portal \u201eRacjonalista\u201d, a w 2014 tekst ukaza\u0142 si\u0119 ponownie w \u201eTygodniku Przegl\u0105d\u201d.<\/span><\/p>\n

Publikacji w \u201eRacjonali\u015bcie\u201d towarzysz\u0105 uwagi lwowskiego badacza, Eugeniusza Humeniuka, kt\u00f3ry pisze mi\u0119dzy innymi, \u017ce notatka Ko\u015bciuszki jest dokumentem cennym, nie dlatego, i\u017c by\u0142 zwyczajnie zagubiony, lecz rozmy\u015blnie przemilczany.<\/span><\/p>\n

Nie jestem pewien. Wiele razy tak w historii bywa\u0142o, \u017ce r\u00f3\u017cne dokumenty rozmy\u015blnie niszczono, tak by wszelki \u015blad po nich zagin\u0105\u0142.<\/span><\/p>\n

Humeniuk w latach 60. pisa\u0142:<\/span><\/p>\n

\n

Jakkolwiek dzieje tego dokumentu nie ca\u0142kiem s\u0105 jeszcze zbadane, nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce los jego nie by\u0142 przypadkowy, \u017ce na r\u00f3wni z innymi dokumentami Ko\u015bciuszki winien by\u0142 i m\u00f3g\u0142 sta\u0107 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 nauki historycznej od chwili swego powstania przed stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu laty.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Nie wiem, w czasach rozbior\u00f3w tekst Ko\u015bciuszki na sursum corda <\/em>nie bardzo si\u0119 nadawa\u0142, a wielu przymyka\u0142o oczy na wcze\u015bniejsze \u0142ajdactwa Ko\u015bcio\u0142a, poniewa\u017c pod zaborami Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 rzekomo ostoj\u0105 polsko\u015bci. Przynajmniej od 1965 roku by\u0142 dost\u0119pny dla historyk\u00f3w i uznali go za ma\u0142o interesuj\u0105cy. Prawdopodobnie dla jednych za ma\u0142o przydatny dla komunistycznej propagandy, dla innych nieco k\u0142opotliwy ze wzgl\u0119du na \u00f3wczesne prze\u015bladowania Ko\u015bcio\u0142a przez pa\u0144stwo. Czemu jednak ten tekst zwr\u00f3ci\u0142 tak ma\u0142\u0105 uwag\u0119 po publikacjach w XXI wieku?<\/span><\/p>\n

Nie by\u0142 przecie\u017c przekazywany z r\u0105k do r\u0105k z cichym szeptem \u201etylko nie m\u00f3w nikomu\u201d.<\/strong> Po prostu nie podnieca\u0142. W Internecie kr\u0105\u017cy mem z jednym zdaniem z tych uwag. Reszta wpad\u0142a w studni\u0119, wi\u0119c nie zdziwi\u0142em si\u0119, kiedy dosta\u0142em link<\/span><\/a><\/span> do artyku\u0142u profesora Mariana Skrzypka sprzed sze\u015bciu lat. Autor przypomina, \u017ce Ko\u015bciuszko pisa\u0142 o sprawach religii wielokrotnie. W maju 1789 roku w li\u015bcie do Micha\u0142a Zaleskiego,  pos\u0142a Sejmu Czteroletniego, kt\u00f3ry w komisji sejmowej zajmowa\u0142 si\u0119 spraw\u0105 bunt\u00f3w ch\u0142opskich, pisa\u0142 nie tyle o religii, ile o fanatyzmie, kt\u00f3ry swoje  \u017ar\u00f3d\u0142o ma w niewiedzy i prze\u015bladowaniach, a skutki ma nieodmiennie okropne. Pisa\u0142, \u017ce o\u015bwiata wymaga d\u0142ugiej drogi, \u017ce trzeba wiek\u00f3w na o\u015bwiecenie ludzi, a trudno tego dokona\u0107, kiedy ch\u0142opi nie maj\u0105 \u017cadnych praw, a prawo pozwala wsz\u0119dzie  \u015bciga\u0107 poddanego. (W tym miejscu Ko\u015bciuszko pisze w nawiasie: \u201ePoddanego \u2013 s\u0142owo przekl\u0119te by\u0107 powinno w o\u015bwieconych narodach\u201d.) Proponuje tymczasem \u0142agodzi\u0107 fanatyzm, zacieraj\u0105c r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy religiami, \u0142\u0105cz\u0105c \u015bwi\u0119ta, wprowadzaj\u0105c liturgi\u0119 w j\u0119zyku polskim. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jego zdaniem \u017ar\u00f3d\u0142em ludowego fanatyzmu jest ciemnota wspierana religijn\u0105 wiar\u0105.      <\/strong><\/span><\/p>\n

W uwagach odnalezionych w lwowskiej bibliotece Tadeusz Ko\u015bciuszko nie ukrywa, co my\u015bli o robocie ksi\u0119\u017cy. Zaczyna jednak na nut\u0119 nadmiernie optymistyczn\u0105:<\/p>\n

\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 obdarzeni wystarczaj\u0105co zdrowym rozs\u0105dkiem, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 dobro od z\u0142a, aby odpowiednio si\u0119 zachowywa\u0107, przeprowadza\u0107 rozumowania, ujmowa\u0107 i por\u00f3wnywa\u0107 stosunki [zachodz\u0105ce mi\u0119dzy rzeczami i zjawiskami \u2013 M.S.], jak r\u00f3wnie\u017c rozszerza\u0107 swe idee drog\u0105 refleksji i studi\u00f3w (wy\u0142\u0105czam spo\u015br\u00f3d nich tych, kt\u00f3rzy rodz\u0105 si\u0119 szale\u0144cami, ale istniej\u0105 szpitale, aby im uniemo\u017cliwi\u0107 czynienie szkody).<\/em><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ten optymizm w kwestii powszechnej zdolno\u015bci odr\u00f3\u017cniania dobra i z\u0142a oraz racjonalnego rozpoznawania w\u0142asnych interes\u00f3w  przenosi si\u0119 poniek\u0105d na drugi akapit. Poniek\u0105d, poniewa\u017c ta zdolno\u015b\u0107 jest tu ju\u017c w trybie warunkowym, wymaga to bowiem i wychowania, i dobrego przyk\u0142adu.<\/span><\/p>\n

\n

Czy nie lepiej by\u0142oby zacz\u0105\u0107 od rozumowania razem z lud\u017ami, aby da\u0107 im pozna\u0107, \u017ce w prawdziwym ich interesie le\u017cy dzia\u0142anie uczciwe i sprawiedliwe, \u017ceby byli raczej dobrymi ojcami i synami przywi\u0105zanymi do swej ojczyzny i pos\u0142uszni prawom, ni\u017c \u017ceby sobie szkodzili i oszukiwali si\u0119 nawzajem pozbawieni wszelkiej spokojno\u015bci umys\u0142u i miotaj\u0105cy si\u0119, by si\u0119 przeciwstawi\u0107 zasadzkom i podst\u0119pom innych; je\u015bli do takiego wychowania dodacie dobre prawa, kt\u00f3re karz\u0105c zbrodnie, utrudniaj\u0105 jednocze\u015bnie pomno\u017cenie si\u0119 wyst\u0119pk\u00f3w; je\u015bli do tego dodacie jeszcze swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 osob\u0105 przyk\u0142ad cn\u00f3t we wszelkich okoliczno\u015bciach, niew\u0105tpliwie ca\u0142y lud p\u00f3jdzie za wami, gdy\u017c ludzie s\u0105 z natury na\u015bladowcami podobnie jak ma\u0142py.<\/em><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ko\u015bciuszko ostrzega, \u017ce nie chodzi tu o o\u015bwiecenie i przyk\u0142ad ze strony ksi\u0119\u017cy, bo z ich strony nie mo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107 \u017cadnej dobrej woli:<\/span><\/p>\n

\n

Ale \u2013 przeciwnie \u2013 je\u015bli zaczniecie od o\u015bwiecania ksi\u0119\u017cy, dostarczycie im wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w do zniewolenia ludu i do trzymania go silniej pod ich wp\u0142ywem; albowiem wszelkie cia\u0142o udzielne w narodzie b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142o przeciw poczynaniom rz\u0105du, przy kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 istnia\u0142y utajone rewolty, konspiracje, w kt\u00f3re niestety obfituje historia; nie mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce zmieni\u0105 post\u0119powanie, gdy\u017c w ich interesie le\u017cy istotnie fascynowanie oczu ludu k\u0142amstwem, strachem przed piek\u0142em, dziwacznymi dogmatami i abstrakcyjnymi czy te\u017c niezrozumia\u0142ymi ideami teologii.<\/em><\/p>\n

Ksi\u0119\u017ca zawsze wykorzystaj\u0105 ciemnot\u0119 i przes\u0105dy ludu, pos\u0142u\u017c\u0105 si\u0119 religi\u0105 \u2013 w co nie mo\u017cecie w\u0105tpi\u0107 \u2013 jako mask\u0105, by przykry\u0107 sw\u0105 hipokryzj\u0119 i niegodziwo\u015b\u0107 swych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107.<\/strong> Lecz w ko\u0144cu c\u00f3\u017c z tego wynika? Lud nie wierzy wi\u0119cej w nic, jak na przyk\u0142ad we Francji, gdzie ch\u0142opi nie maj\u0105c obyczaj\u00f3w ani religii, s\u0105 bardzo ciemni, przebiegli i wyst\u0119pni.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Instrumentalne traktowanie religii przez populistycznych polityk\u00f3w ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119 i trudno oczekiwa\u0107 jego ko\u0144ca.<\/span><\/p>\n

\n

Widziano rz\u0105dy despotyczne pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 t\u0105 zas\u0142on\u0105 religii w przekonaniu, \u017ce by\u0142a ona najmocniejsz\u0105 podpor\u0105 ich w\u0142adzy; w\u00f3wczas to wyposa\u017cono w spos\u00f3b mo\u017cliwie najbogatszy ksi\u0119\u017cy kosztem n\u0119dzy lud\u00f3w. <\/strong>Przyznano im najbardziej oburzaj\u0105ce przywileje \u0142\u0105cznie z zasiadaniem przy tronie. S\u0142owem, do tego stopnia rozmno\u017cono \u0142aski, dobra i bogactwa duchowie\u0144stwa, \u017ce po\u0142owa narodu z tego powodu cierpi i j\u0119czy w n\u0119dzy, podczas gdy oni nic nie robi\u0105c, op\u0142ywaj\u0105 we wszystko.<\/em><\/p>\n

Obecnie, kiedy znamy z\u0142owrogie skutki tego b\u0142\u0119du, wydaje mi si\u0119, \u017ce nie ma lepszego \u015brodka, jak pozwoli\u0107 im, by popadli w upodlenie i ustanowi\u0107 na koszt rz\u0105du szko\u0142y dla ch\u0142op\u00f3w, gdzie b\u0119d\u0105 mogli uczy\u0107 si\u0119 moralno\u015bci, rolnictwa, zawod\u00f3w i rzemios\u0142.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

W tamtych czasach stanowcze oddzielenie o\u015bwiaty szkolnej od ludzi w sutannach wydawa\u0142o si\u0119 i by\u0142o elementarnym warunkiem jakiejkolwiek rzeczywistej o\u015bwiaty. Ko\u015bciuszko zwraca si\u0119 do ksi\u0119cia Adama Czartoryskiego, kt\u00f3ry mimo zabor\u00f3w mia\u0142 wp\u0142yw tak na polskie elity, jak i na cara.<\/span><\/p>\n

\n

Przemawiam do filozofa i do zr\u0119cznego polityka; rz\u0105d niezale\u017cnie od jego charakteru nie powinien mie\u0107 innej religii poza religi\u0105 Natury. Ten niezmierny glob [sic! \u2013 chodzi o wszech\u015bwiat \u2013 M.S.] zape\u0142niony niesko\u0144czon\u0105 ilo\u015bci\u0105 gwiazd, jak r\u00f3wnie\u017c nasze serca szukaj\u0105ce bezwiednie ucieczki od wszystkich naszych nieszcz\u0119\u015b\u0107, \u015bwiadcz\u0105 w spos\u00f3b oczywisty o istnieniu Istoty Najwy\u017cszej; my jej wcale nie rozumiemy, ale czujemy j\u0105 wewn\u0119trznie i musimy j\u0105 wszyscy wielbi\u0107. Zostawmy wi\u0119c wszystkim sektom i wszystkim religiom wolno\u015b\u0107 uprawiania kultu, pod warunkiem, \u017ce b\u0119d\u0105 one pos\u0142uszne prawom ustanowionym przez nar\u00f3d.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dla profesora Skrzypka najciekawszy wydaje si\u0119 deizm Ko\u015bciuszki, dla mnie sekularyzm, staranne oddzielenie religii i pa\u0144stwa przy zachowaniu swobody wyznania. <\/span><\/p>\n

Czy s\u0142uszne by\u0142o stanowisko Ko\u015bciuszki, \u017ce instytucje religijne s\u0105 obcym cia\u0142em w pa\u0144stwie, a interesy warstwy kap\u0142a\u0144skiej s\u0105 sprzeczne z interesami obywateli? Zna\u0142 wiele kraj\u00f3w i d\u0142ug\u0105 histori\u0119 katolickiego Ko\u015bcio\u0142a we w\u0142asnej ojczy\u017anie. Jego twierdzenie, \u017ce ksi\u0119\u017ca wykorzystaj\u0105 ciemnot\u0119 i przes\u0105dy ludu, <\/em>pozosta\u0142o po dwustu latach w mocy, podobnie jak obserwacja na temat rz\u0105d\u00f3w despotycznych pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 zas\u0142on\u0105 religii.   <\/span><\/p>\n

Pytaj\u0105c dzi\u015b, czy Polska staje si\u0119 pa\u0144stwem wyznaniowym, zastan\u00f3wmy si\u0119 raczej nad tym, w jakim sensie ju\u017c nim jest. <\/strong>Od wielu lat obserwuj\u0119 r\u00f3\u017cne dyskusje na temat rozdzia\u0142u religii i pa\u0144stwa i coraz cz\u0119\u015bciej ze zdumieniem zauwa\u017cam, \u017ce w krajach islamu jest wi\u0119cej zrozumienia i t\u0119sknoty do o\u015bwieceniowej koncepcji tego rozdzia\u0142u ani\u017celi w krajach zachodnich, a szczeg\u00f3lnie w Polsce. By\u0107 mo\u017ce powodem jest znacznie bardziej wyrazisty wyznaniowy charakter pa\u0144stwa w Islamskiej Republice Iranu, w Turcji, Arabii Saudyjskiej, a nawet w Egipcie, ni\u017c pe\u0142ne frazes\u00f3w o demokracji pozory respektu dla zasady rozdzia\u0142u pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a populistycznych polityk\u00f3w w rodzaju Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego i hierarch\u00f3w z naszego episkopatu.<\/span><\/p>\n

Ciekawym przyk\u0142adem jest tu opublikowany przed rokiem artyku\u0142<\/a><\/span><\/span> zwi\u0105zanego z \u201eWi\u0119zi\u0105\u201d i \u201eTygodnikiem Powszechnym\u201d socjologa \u2013 Jaremy Piekutowskiego. G\u0142\u00f3wna teza przedstawiona jest ju\u017c w samym tytule: \u201eRozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa nie jest idealny. Ale te\u017c nie jest fikcj\u0105\u201d. Autor nie podaje jednoznacznej definicji tego rozdzia\u0142u, co niew\u0105tpliwie u\u0142atwia mu dowodzenie przedstawionej w tytule tezy.<\/span><\/p>\n

Rozpoczyna Jarema Piekutowski od stwierdzenia, \u017ce:<\/span><\/p>\n

\n

PiS<\/span> nie jest a\u017c tak blisko Ko\u015bcio\u0142a, jak chcieliby niekt\u00f3rzy jego przeciwnicy. Wbrew pozorom nie wprowadza te\u017c znacz\u0105cych przywilej\u00f3w dla tej instytucji.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Zdziwi\u0142em si\u0119 troszk\u0119, zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad pytaniem, jak socjolog t\u0119 instytucj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a definiuje, u\u015bwiadamiaj\u0105c sobie w pierwszym odruchu miliony dotacji p\u0142yn\u0105ce do Torunia, miliardowe koszty nauczania religii w szko\u0142ach, finansowanie katolickich uczelni przez pa\u0144stwo, zwolnienia z podatk\u00f3w oraz nieodp\u0142atne b\u0105d\u017a za symboliczn\u0105 cen\u0119 ziemie przekazywane instytucjom Ko\u015bcio\u0142a.  <\/span><\/p>\n

Autor oczywi\u015bcie zdaje sobie spraw\u0119 z tego strumienia pieni\u0119dzy i nawet sam o tym pisze, ale zaznacza, \u017ce nie PiS<\/span> to zacz\u0105\u0142, a poza tym, nie ma tu nic szczeg\u00f3lnego, bo Ko\u015bci\u00f3\u0142 to tylko jedna z organizacji pozarz\u0105dowych (chocia\u017c przyznaje, \u017ce do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowa).<\/span><\/p>\n

Co do tego, \u017ce nie PiS<\/span> to zacz\u0105\u0142, zapewne nie tylko Tadeusz Ko\u015bciuszko by si\u0119 zgodzi\u0142, ale i pisz\u0105cy o tym problemie pi\u0119\u0107set lat temu Jan Ostror\u00f3g, kt\u00f3ry protestowa\u0142 przeciwko karawanom woz\u00f3w ze srebrem ci\u0105gn\u0105cych z Polski do Rzymu i grabieniu narodu przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w kraju.<\/span><\/p>\n

Manewruje uczony socjolog, ciekawie dowodz\u0105c, \u017ce konkordat jest \u015bwietny, \u017ce wymaga tylko w\u0142a\u015bciwego przestrzegania, \u017ce rozdzia\u0142 nie jest fikcj\u0105, a sytuacja nie jest alarmuj\u0105ca. Polemizuj\u0105c, z tekstem<\/a> Ignacego Dudkiewicza podkre\u015bla, \u017ce \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 nie jest to\u017csamy z parti\u0105\u201d:<\/span><\/p>\n

\n

Czytaj\u0105c artyku\u0142 Dudkiewicza, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce to lata rz\u0105d\u00f3w PiS<\/span> przynios\u0142y szczeg\u00f3lny sojusz tronu z o\u0142tarzem. Czy tak jest w istocie? Na pewno mamy do czynienia z silnym akcentowaniem przywi\u0105zania do Ko\u015bcio\u0142a po stronie polityk\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci. Pokazuj\u0105 si\u0119 oni ch\u0119tnie w Telewizji Trwam czy w Radiu Maryja. S\u0142ycha\u0107 wypowiedzi prezesa Kaczy\u0144skiego o tym, \u017ce \u201eKo\u015bcio\u0142a trzeba broni\u0107\u201d i \u201ekto podnosi r\u0119k\u0119 na Ko\u015bci\u00f3\u0142, podnosi r\u0119k\u0119 na Polsk\u0119\u201d. I faktycznie cz\u0119\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a (i cz\u0119\u015b\u0107 Episkopatu, reprezentowana przez takich biskup\u00f3w jak Wies\u0142aw Mering czy Marek J\u0119draszewski) jest zadowolona z takiego obrotu spraw. Jednak, je\u015bli chodzi o rozwi\u0105zania prawne, praktycznie nic si\u0119 nie zmieni\u0142o: Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 nie dokona\u0142o w tym zakresie zmian maj\u0105cych na celu wi\u0119ksze uprzywilejowanie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n<\/blockquote>\n

G\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem zmiany kraju w pa\u0144stwo wyznaniowe nie s\u0105 jednak dekrety ani ustawy, ale polityka kadrowa, kt\u00f3rej autor nie zauwa\u017ca. Podobnie jak w Turcji, w Polsce dobra zmiana oznacza dziesi\u0105tki tysi\u0119cy powo\u0142a\u0144 urz\u0119dniczych u\u015bwi\u0119conych przez ducha \u015bwi\u0119tego i gwarantuj\u0105cych lojalno\u015b\u0107 wobec Ko\u015bcio\u0142a i jego oczekiwa\u0144. Mamy tu ministr\u00f3w, genera\u0142\u00f3w wojska i policji, kurator\u00f3w o\u015bwiaty, s\u0119dzi\u00f3w, dyrektor\u00f3w pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw, prezes\u00f3w medi\u00f3w publicznych i innych, nadzoruj\u0105cych, by ta polityka kadrowa schodzi\u0142a do najni\u017cszych szczebli.<\/span><\/p>\n

Niezauwa\u017cenie tego zjawiska przez socjologa wydaje si\u0119 co najmniej dziwne. Pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym lojalno\u015b\u0107 wobec Ko\u015bcio\u0142a jest w polityce kadrowej rz\u0105du wa\u017cniejsza ni\u017c kompetencje zawodowe, jest ju\u017c pa\u0144stwem wyznaniowym.      <\/span><\/p>\n

Autor zdaje sobie spraw\u0119 z instrumentalnego traktowania religii i Ko\u015bcio\u0142a przez polityk\u00f3w pisz\u0105c:<\/span><\/p>\n

\n

Nie jest te\u017c dziwne \u2013 cho\u0107 jest to smutne \u2013 \u017ce politycy pr\u00f3buj\u0105 wykorzystywa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 do swoich cel\u00f3w i uk\u0142ada\u0107 si\u0119 z nim (podobnie mog\u0105 wykorzystywa\u0107 inne szeroko poj\u0119te organizacje pozarz\u0105dowe, zw\u0142aszcza te, kt\u00f3re maj\u0105 masow\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania). Lekarstwem na te bol\u0105czki powinno by\u0107 egzekwowanie prawa (i spo\u0142eczny nacisk, by by\u0142o ono egzekwowane), a tak\u017ce d\u0105\u017cenie do maksymalnej jawno\u015bci, na czym zale\u017cy tak\u017ce Polakom (vide <\/em>reakcje na film Sekielskich \u201eTylko nie m\u00f3w nikomu\u201d).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Nie dowiadujemy si\u0119, jak niby to prawo ma by\u0107 egzekwowane w sytuacji, w kt\u00f3rej w imi\u0119 dobrej zmiany w kierunku pa\u0144stwa wyznaniowego systematycznie niszczony jest ca\u0142y porz\u0105dek konstytucyjny. Nawet zatroskani wydaj\u0105 si\u0119 obawia\u0107 jednoznacznej definicji rozdzia\u0142u pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a, gdzie pa\u0144stwo gwarantuje wolno\u015b\u0107 sumienia i wymaga pos\u0142usze\u0144stwa prawom ustanowionym przez nar\u00f3d. Egzekwowanie prawa mo\u017cliwe jest w kraju, w kt\u00f3rym prawo stanowione jest ponad prawem boskim (religijnym). W pa\u0144stwie wyznaniowym jest odwrotnie.<\/span><\/p>\n

Tekst Tadeusza Ko\u015bciuszki o pa\u0144stwie i ksi\u0119\u017cach to nie tylko ciekawostka historyczna, to okazja do przypomnienia, \u017ce d\u0105\u017c\u0105c do rozdzia\u0142u pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a i przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 przekszta\u0142caniu kraju w pa\u0144stwo wyznaniowe, powinni\u015bmy najpierw porz\u0105dnie zdefiniowa\u0107, o czym rozmawiamy.   <\/span><\/h4>\n
\n

Andrzej Koraszewski<\/em><\/span><\/strong>
\nPublicysta i pisarz ekonomiczno-spo\u0142eczny<\/em><\/span><\/p>\n

Ur. 26 marca 1940 w Szymbarku, by\u0142y dziennikarz BBC, wiceszef polskiej sekcji BBC, i publicysta paryskiej<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Patrz Ko\u015bciuszko na nas z nieba Andrzej Koraszewski Czy Polska staje si\u0119 pa\u0144stwem coraz bardziej wyznaniowym? Powraca\u0142o ju\u017c to pytanie wielokrotnie, zastanawiano si\u0119, czy nasz kraj staje si\u0119 w coraz wi\u0119kszym stopniu w\u0142asno\u015bci\u0105 katolickiego Ko\u015bcio\u0142a, czy mo\u017ce populistyczni politycy traktuj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i religi\u0119 instrumentalnie i wykorzystuj\u0105 religijny fanatyzm dla zdobycia i umocnienia swojej w\u0142adzy? Obawiam si\u0119, \u017ce pytanie jest \u017ale postawione. Instrumentalne traktowanie nie budzi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81297"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81297"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81322,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81297\/revisions\/81322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}