{"id":81416,"date":"2020-11-04T17:09:28","date_gmt":"2020-11-04T15:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81416"},"modified":"2020-11-04T18:16:43","modified_gmt":"2020-11-04T16:16:43","slug":"14-06","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81416","title":{"rendered":"Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. IV)"},"content":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki \u201eChiduszu” 5\/2019 b\u0119d\u0105cej ilustracj\u0105 do wspomnie\u0144 Rudiego Herrnstadta. Autorka: Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. IV)<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Rudi Herrnstadt<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. I)<\/strong><\/span><\/a><\/span><\/h5>\n
Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. II)<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/h5>\n
\u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. III)<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/h5>\n
\n

CZ\u0118\u015a\u0106 IV<\/strong><\/h4>\n

OSTATNI ROZDZIA\u0141 I DRAMATYCZNY FINISZ<\/b><\/h4>\n

Moja historia zaczyna was ju\u017c pewnie nudzi\u0107. Skoro jednak zabrn\u0105\u0142em tak daleko, chcia\u0142bym doj\u015b\u0107 przynajmniej do momentu, od kt\u00f3rego dalsze losy mog\u0142aby opowiedzie\u0107 wam wasza droga matka. Cz\u0119sto narzeka\u0142a, \u017ce \u017ale j\u0105 wychowywali\u015bmy, \u017ce byli\u015bmy nadopieku\u0144czy, mieszali\u015bmy si\u0119 zbytnio w jej sprawy\u2026 Mog\u0119 jednak \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce rzadko zdarza si\u0119, aby dziecko otoczone by\u0142o tak wielk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i oddaniem ze strony rodzic\u00f3w. Renata by\u0142a absolutn\u0105 ulubienic\u0105 wszystkich naszych przyjaci\u00f3\u0142 i krewnych. W\u0142a\u015bciwie od 1937 roku razem z wasz\u0105 babcia skupiali\u015bmy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na tym, \u017ceby osi\u0105gn\u0105\u0107 status, kt\u00f3ry pozwoli naszej nad wyraz inteligentnej c\u00f3rce wykorzysta\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci oraz spe\u0142nia\u0107 marzenia i ambicje.<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tki by\u0142y do\u015b\u0107 tragiczne. Jako \u017ce nie mogli\u015bmy przecie\u017c do ko\u0144ca \u017cycia mieszka\u0107 z Hansem i jego przyjaci\u00f3\u0142mi, przeprowadzili\u015bmy si\u0119 do taniego hotelu dla imigrant\u00f3w. Zamieszka\u0142a z nami ciotka K\u00e4te, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 Renat\u0105. G\u0142\u00f3wnie pomaga\u0142a nam z praniem. Niestety (albo na szcz\u0119\u015bcie) by\u0142a tak oddan\u0105 praczk\u0105, \u017ce w ko\u0144cu wyrzucono nas z hotelu, kt\u00f3ry swoj\u0105 drog\u0105 prowadzony by\u0142 przez bardzo mi\u0142\u0105 par\u0119 niemieckich imigrant\u00f3w o nazwisku Fleischmann. Hansowi uda\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej za\u0142atwi\u0107 Thei posad\u0119 sekretarki w \u017cydowskim domu spokojnej staro\u015bci w Doornfontain na przedmie\u015bciach Johannesburga. Pracowa\u0142a za s\u0142ynne siedem funt\u00f3w i dziesi\u0119\u0107 pens\u00f3w miesi\u0119cznie. Je\u015bli chodzi o mnie, nie mia\u0142em nawet co marzy\u0107 o podj\u0119ciu trzyletnich studi\u00f3w prawniczych. Staraj\u0105c si\u0119 zarobi\u0107 cokolwiek (pami\u0119tajcie, \u017ce mieli\u015bmy w tamtym czasie sporo d\u0142ug\u00f3w), poszed\u0142em za rad\u0105 Ernsta Fuchsa, jednego z przyjaci\u00f3\u0142 Hansa, i zatrudni\u0142em si\u0119 w Reunert & Lenz. Firma ta by\u0142a w\u00f3wczas wy\u0142\u0105cznym dystrybutorem lod\u00f3wek Frigidaire i sprz\u0119t\u00f3w marki Philips. Pracowa\u0142em jako akwizytor, a moja pensja uzale\u017cniona by\u0142a od wypracowanej prowizji. Pomimo bardzo stymuluj\u0105cych lekcji, kt\u00f3rych udziela\u0142 mi Ernst (sam by\u0142 bardzo dobrym sprzedawc\u0105), i sporego wsparcia ze strony firmy, nie mog\u0142em pochwali\u0107 si\u0119 wielkimi sukcesami. Nasz prze\u0142o\u017cony (mi\u0142y i pomocny go\u015b\u0107 o nazwisku O\u2019Donoghue) zabiera\u0142 nas co rano samochodem na przedmie\u015bcia i przydziela\u0142 ka\u017cdemu jedn\u0105 ulic\u0119. Tam mieli\u015bmy stara\u0107 si\u0119 pozyska\u0107 nowych klient\u00f3w, a nast\u0119pnie sporz\u0105dzi\u0107 raport z ka\u017cdej wizyty. Nie by\u0142o to \u0142atwe zadanie dla kogo\u015b, kto nigdy wcze\u015bniej nie pracowa\u0142 jako sprzedawca i prawie w og\u00f3le nie m\u00f3wi\u0142 w \u017cadnym z dw\u00f3ch oficjalnych j\u0119zyk\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w RPA. Przetrwa\u0142em ten okres tylko dzi\u0119ki poczuciu humoru, kt\u00f3re na szcz\u0119\u015bcie nawet wtedy mnie nie opuszcza\u0142o. Wiele kobiet zbywa\u0142o mnie, rzucaj\u0105c po prostu \u201eDzi\u0119ki, nie dzisiaj\u201d. Za to jednego razu pewien m\u0119\u017cczyzna wyszed\u0142 na pr\u00f3g, m\u00f3wi\u0105c \u201eVoetsak<\/i>\u201d [\u201espieprzaj\u201d w j\u0119zyku afrikaans]. My\u015bla\u0142em, \u017ce mi si\u0119 przedstawia, odpowiedzia\u0142em wi\u0119c \u201eHerrnstadt\u201d. Dopiero po chwili zrozumia\u0142em, co mia\u0142 na my\u015bli.<\/span><\/p>\n

Gdy lekko ju\u017c zrozpaczony przemierza\u0142em kolejn\u0105 ulic\u0119, przypadkiem zapuka\u0142em \u2013 z przewidywalnym skutkiem \u2013 do tylnych drzwi domu tego samego m\u0119\u017cczyzny. To by\u0142 moment, w kt\u00f3rym zdecydowa\u0142em si\u0119 porzuci\u0107 ten rodzaj akwizycji. Wpad\u0142em na pomys\u0142 nowego, bardziej wyrafinowanego sposobu, polegaj\u0105cego na bezpo\u015brednim kontakcie z budowla\u0144cami. Pyta\u0142em o nazwiska w\u0142a\u015bcicieli budowanych dom\u00f3w, wiedz\u0105c, \u017ce ci na pewno b\u0119d\u0105 potrzebowali nowej lod\u00f3wki. Ta metoda by\u0142a znacznie bardziej komfortowa, a jej efekty mobilizowa\u0142y mnie do dalszej pracy. W ten spos\u00f3b pozyska\u0142em kilka zamo\u017cnych os\u00f3b zainteresowanych kupnem drogich odbiornik\u00f3w radiowych i innych nietanich sprz\u0119t\u00f3w. Radzi\u0142em sobie coraz lepiej, wi\u0119c m\u00f3j menad\u017cer \u2013 oczywi\u015bcie w dobrej wierze \u2013 przydzieli\u0142 mi kolejne zadanie. Co dwa dni przez godzin\u0119 musia\u0142em odbiera\u0107 telefony od klient\u00f3w w naszym salonie na Jeppe Street. By\u0142em przera\u017cony. Tych kilka godzin rozm\u00f3w po angielsku by\u0142o dla mnie katorg\u0105. Wkr\u00f3tce jednak i to uda\u0142o mi si\u0119 opanowa\u0107. Zacz\u0105\u0142em nawet uczestniczy\u0107 w cosobotnich lekcjach metod sprzeda\u017cy, podczas kt\u00f3rych doskonali\u0142em swoje umiej\u0119tno\u015bci. Moje zarobki ci\u0105gle nie by\u0142y jednak wystarczaj\u0105ce. Musieli\u015bmy z babci\u0105 szuka\u0107 lepszej pracy. Po przymusowej wyprowadzce z hotelu wynajmowali\u015bmy mieszkanie na Ascot Road w dzielnicy Bertrams. Wprowadzi\u0142a si\u0119 tam z nami nie tylko ciotka K\u00e4te, ale te\u017c Werner. Mieszkanie znajdowa\u0142o si\u0119 w nowiutkim budynku i by\u0142o bardzo wygodne. Werner mia\u0142 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 sypialni\u0119, a ciotka K\u00e4te spa\u0142a w pokoju z Renat\u0105. Opr\u00f3cz sypialni mieli\u015bmy do dyspozycji salon po\u0142\u0105czony z jadalni\u0105, werand\u0119, kuchni\u0119 i \u0142azienk\u0119. Op\u0142aty dzielili\u015bmy z Wernerem, a czasami w ich uregulowaniu pomaga\u0142 te\u017c Hans. Po licznych przygodach, takich jak prowadzenie warzywniaka przy Rissik Street czy sprzedawanie prezerwatyw (zwanych w RPA \u201efrancuskimi listami\u201d), Hansowi zacz\u0119\u0142o si\u0119 nie\u017ale powodzi\u0107. W ko\u0144cu firma Hart Ltd. \u2013 ta od prezerwatyw \u2013 awansowa\u0142a go na stanowisko dyrektora sprzeda\u017cy. Dosta\u0142 nawet luksusowego s\u0142u\u017cbowego Packarda. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce Hans by\u0142 w tym czasie stosunkowo zamo\u017cny.<\/span><\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 was zanudza\u0142 opowie\u015bciami o licznych pracach, kt\u00f3rych podejmowali\u015bmy si\u0119 z The\u0105 mi\u0119dzy 1937 a 1939 rokiem, kiedy to w ko\u0144cu dosta\u0142em posad\u0119 w Po\u0142udniowoafryka\u0144skim Funduszu dla \u017byd\u00f3w Niemieckich \u2013 organizacji zwi\u0105zanej z Rad\u0105 Deputowanych Po\u0142udniowoafryka\u0144skich \u017byd\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym zadaniem organizacji \u2013 szczeg\u00f3lnie tu\u017c przed wybuchem wojny \u2013 by\u0142a pomoc \u017cydowskim uchod\u017acom w sprowadzaniu do RPA swoich bliskich. Praca by\u0142a raczej dobrze p\u0142atna i odpowiada\u0142a mi bardziej ni\u017c cokolwiek, czym do tej pory zajmowa\u0142em si\u0119 na emigracji. Dosta\u0142em j\u0105 dzi\u0119ki znajomo\u015bci z Issym Heymanem, dyrektorem \u017cydowskiego domu spokojnej staro\u015bci, w kt\u00f3rym pracowa\u0142a Thea. Heyman by\u0142 multimilionerem, kt\u00f3ry z kolei dobrze zna\u0142 r\u00f3wnie bogatego Bernharda Kaumheimera z Funduszu dla \u017byd\u00f3w Niemieckich. Wasza babcia podejmowa\u0142a si\u0119 wielu lepiej lub gorzej p\u0142atnych prac. Pracowa\u0142a jako stenotypistka, sekretarka i ksi\u0119gowa w r\u00f3\u017cnych przedsi\u0119biorstwach \u2013 r\u00f3wnie\u017c w renomowanych firmach adwokackich.<\/span><\/p>\n

\u0141\u0105cznie nasze pensje sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na zawrotn\u0105 sum\u0119 prawie stu funt\u00f3w miesi\u0119cznie, dzi\u0119ki czemu mogli\u015bmy powoli sp\u0142aca\u0107 d\u0142ugi.<\/span><\/p>\n

Wraz z wybuchem wojny i wzmo\u017conymi prze\u015bladowaniami \u017byd\u00f3w wszystko si\u0119 zmieni\u0142o.<\/span><\/p>\n

Zanim jednak opowiem o tym ponurym okresie, musz\u0119 Wam co\u015b wyja\u015bni\u0107. Nie chc\u0119, \u017ceby\u015bcie my\u015bleli, \u017ce przez ca\u0142y czas emigracji \u017cyli\u015bmy w rozpaczy. Przeciwnie \u2013 nie opuszcza\u0142a nas pogoda ducha. Jako rodzina byli\u015bmy bardzo blisko. Poszerzyli\u015bmy te\u017c i tak ju\u017c spory kr\u0105g naszych znajomych.<\/span><\/p>\n

Wiele przyja\u017ani, i to tych prawdziwych, nawi\u0105za\u0142em w Reunert & Lenz. Zaprzyja\u017ani\u0142em si\u0119 nie tylko z O\u2019Donoghuem, ale te\u017c z Anglikiem (nie-\u017bydem) o nazwisku Salomon. Obaj \u015bwietnie grali w tenisa. Ca\u0142\u0105 grup\u0105, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142a nasza tr\u00f3jka, Ernst Fuchs, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c Hans i Jack Morgan, menad\u017cer sprzeda\u017cy w Reunert & Lenz, stworzyli\u015bmy nieoficjalny klub tenisowy. Grali\u015bmy w ka\u017cdy weekend przy herbaciarni Good Hope, prowadzonej przez starsz\u0105 pani\u0105 znan\u0105 z wypiekania doskona\u0142ych bu\u0142eczek. Nasze umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y zdecydowanie ponadprzeci\u0119tne, a tenis sta\u0142 si\u0119 moj\u0105 wielk\u0105 pasj\u0105. Sport pom\u00f3g\u0142 mi te\u017c w wielu trudnych chwilach. Prawie zawsze zabiera\u0142em ze sob\u0105 wasz\u0105 matk\u0119, wtedy cztero- czy pi\u0119cioletni\u0105, kt\u00f3ra uwielbia\u0142a chodzi\u0107 po drzewach albo bawi\u0107\u00a0si\u0119 ze szczeniakami i kotami nale\u017c\u0105cymi do w\u0142a\u015bcicieli upraw herbaty. P\u00f3\u017aniej w miejscu gospodarstwa stan\u0105\u0142 s\u0142ynny Hotel Balalaika. Wtedy jednak, pod koniec lat trzydziestych, herbaciarnia znajdowa\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bciwie poza miastem. Panowa\u0142 tam prawdziwie wiejski klimat.<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie w tamtym okresie Renata zacz\u0119\u0142a chodzi\u0107 do przedszkola prowadzonego przez pani\u0105 Goldschmidt (zwan\u0105 przez wszystkich \u201ecioci\u0105 Goldschmidt\u201d). Kupili\u015bmy z Wernerem starego Forda, model z 1905 albo 1906 roku.\u00a0Windsbraut\u00a0<\/i>(niem. zar\u0119czona z wiatrem), bo tak nazwali\u015bmy nasz pojazd, by\u0142a bardzo zawodn\u0105 maszyn\u0105 z mn\u00f3stwem usterek. Zawsze musia\u0142a by\u0107 zaparkowana tak, aby mo\u017cna j\u0105 by\u0142o stoczy\u0107 ze zbocza, bo tylko w ten spos\u00f3b da\u0142o si\u0119 j\u0105 uruchomi\u0107. Jako\u015b sobie jednak radzili\u015bmy, a samoch\u00f3d bardzo u\u0142atwia\u0142 mi odwo\u017cenie Renaty do przedszkola. Dzi\u0119ki\u00a0Windsbraut\u00a0<\/i>nauczy\u0142em si\u0119 te\u017c porz\u0105dnie je\u017adzi\u0107. Cho\u0107 zda\u0142em test na prawo jazdy jeszcze w Niemczech (na jego podstawie automatycznie wydano mi odpowiedni dokument w RPA), nigdy nie mia\u0142em swojego samochodu, a wi\u0119c i do\u015bwiadczenia jako kierowca. Mimo przyg\u00f3d\u00a0Windsbraut\u00a0<\/i>s\u0142u\u017cy\u0142a nam przez wiele lat, w trakcie kt\u00f3rych regularnie z Wernerem obwiniali\u015bmy si\u0119 wzajemnie o kolejne usterki. Nigdy nie by\u0142o to jednak powodem do powa\u017cnej k\u0142\u00f3tni. [\u2026]<\/span><\/p>\n

Nie min\u0119\u0142o du\u017co czasu, a pokochali\u015bmy Johannesburg z jego wspania\u0142ym klimatem i cudownymi, s\u0142onecznymi zimami. Nasza sytuacja \u2013 r\u00f3wnie\u017c finansowa \u2013 zdawa\u0142a si\u0119 ca\u0142y czas stopniowo polepsza\u0107. Wie\u015bci, kt\u00f3re otrzymywali\u015bmy z Niemiec, by\u0142y jednak coraz gorsze. Na nowo zacz\u0119li\u015bmy powa\u017cnie martwi\u0107 si\u0119 o los rodzic\u00f3w i G\u00fcntera, kt\u00f3ry najpierw straci\u0142 swoj\u0105 \u201ewspania\u0142\u0105 prac\u0119\u201d, a p\u00f3\u017aniej nawet trafi\u0142 na jaki\u015b czas do obozu koncentracyjnego.<\/span><\/p>\n

Z wydostaniem moich rodzic\u00f3w z kraju nie mieli\u015bmy wi\u0119kszych problem\u00f3w. Przyp\u0142yn\u0119li do RPA niemieckim statkiem \u201eWagoni\u201d na chwil\u0119 przed wybuchem wojny.<\/span><\/p>\n

W tym samym roku \u2013 nie pami\u0119tam dok\u0142adnie, kiedy \u2013 wyprowadzili\u015bmy si\u0119 z mieszkania na Ascot Road w nieco zaniedbanej dzielnicy Bertrams. Razem z ciotk\u0105 K\u00e4te, Wernerem i oczywi\u015bcie Renat\u0105 przenie\u015bli\u015bmy si\u0119 w okolice Fellside. Zamieszkali\u015bmy w dwupoziomowym mieszkaniu podzielonym na cztery przestronne apartamenty. Wszystkie mia\u0142y du\u017ce balkony wychodz\u0105ce na cich\u0105 uliczk\u0119, chyba Czwart\u0105 Alej\u0119. Basen olimpijski Ellis Park zast\u0105pi\u0142 mniejszy basen Norwood, gdzie Renata otrzymywa\u0142a swoje pierwsze lekcje p\u0142ywania. Nie sprawia\u0142y jej one chyba zbyt wielkiej przyjemno\u015bci. Musieli\u015bmy te\u017c przenie\u015b\u0107 j\u0105 z przedszkola pani Goldschmidt do plac\u00f3wki w Orange Grove \u2013 by\u0142o to co\u015b pomi\u0119dzy przedszkolem a szko\u0142\u0105. Zar\u00f3wno ja, jak i babcia Thea mamy z jakiego\u015b powodu bardzo mgliste wspomnienia dotycz\u0105ce tej dziwnej instytucji. Pami\u0119tamy jednak, \u017ce wasza matka nie by\u0142a tam szczeg\u00f3lnie szcz\u0119\u015bliwa. Dzieci wiedzia\u0142y, \u017ce by\u0142a z Niemiec, i zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce nazywa\u0142y j\u0105 nazistk\u0105.<\/span><\/p>\n

Wspomnienia staj\u0105 si\u0119 coraz mniej wyra\u017ane, a to chyba znak, \u017ce moj\u0105 opowie\u015b\u0107 powinna od tego momentu kontynuowa\u0107 wasza matka\u2026<\/span>PRENUMERATA<\/strong><\/span><\/span>
\n<\/a>Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce po wielu ci\u0119\u017ckich pr\u00f3bach zdo\u0142ali\u015bmy zdoby\u0107 dla G\u00fcntera wiz\u0119 do Suazi, z kt\u00f3rej ostatecznie zrezygnowa\u0142. Zdecydowa\u0142 si\u0119 wykorzysta\u0107 wiz\u0119 do Trynidadu, kt\u00f3r\u0105 za\u0142atwi\u0142 mu kto\u015b w Niemczech. M\u00f3g\u0142 dzi\u0119ki niej wydosta\u0107 si\u0119 z obozu i wzi\u0105\u0107 \u015blub z Hanne, siostr\u0105 waszej babci, wspania\u0142\u0105 kobiet\u0105. Jej pierwszym m\u0119\u017cem by\u0142 nasz dobry znajomy Max Zweig. Mia\u0142a z nim c\u00f3rk\u0119 Gaby, kt\u00f3r\u0105 G\u00fcnter zaadoptowa\u0142 po \u015blubie. By\u0142o to w czerwcu 1938 roku. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej wyemigrowali z Niemiec.<\/span><\/p>\n

W ten spos\u00f3b uda\u0142o nam si\u0119 uratowa\u0107 przed nazistami przynajmniej najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119. Wszyscy jakim\u015b cudem wymkn\u0119li\u015bmy si\u0119 okropnej tragedii, kt\u00f3ra spad\u0142a na Europ\u0119. My\u015bl\u0119 te\u017c, \u017ce w latach wojny wykona\u0142em kawa\u0142 dobrej roboty, pomagaj\u0105c wielu uchod\u017acom w sprowadzeniu do RPA swoich rodzin oraz w (prawie niemo\u017cliwym) zdobywaniu koniecznych funduszy na zapewnienie im w\u0142asnych mieszka\u0144. Jak si\u0119 bowiem przekonali\u015bmy, wsp\u00f3lne bytowanie dzieci i rodzic\u00f3w w jednym miejscu by\u0142o czym\u015b wprost niemo\u017cliwym. [\u2026]<\/span><\/p>\n

M\u00f3j brat Hans po\u015blubi\u0142 Lis\u0119 w 1940 roku. Zatrudni\u0142 si\u0119 w szybko rozwijaj\u0105cej si\u0119 firmie Frank & Hirsch i od razu otrzyma\u0142 kierownicze stanowisko. Pod koniec wojny Fundusz dla \u017byd\u00f3w Niemieckich, kt\u00f3ry spe\u0142ni\u0142 ju\u017c swoje zadanie, zosta\u0142 przej\u0119ty przez Rad\u0119 Deputowanych. Nie dawa\u0142o mi to wi\u0119kszych perspektyw na przysz\u0142o\u015b\u0107. Hans zaproponowa\u0142 mi jednak posad\u0119 sprzedawcy w swojej firmie. Pocz\u0105tki by\u0142y trudne, ale wkr\u00f3tce dzi\u0119ki ci\u0119\u017ckiej pracy uda\u0142o mi si\u0119 awansowa\u0107. W ko\u0144cu razem z Hansem, Fritzem Frankiem i Helmutem Hirschem za\u0142o\u017cyli\u015bmy w\u0142asn\u0105 firm\u0119 tekstyln\u0105 F&H Agencies. W 1945 roku Hans polecia\u0142 hydroplanem w swoj\u0105 pierwsz\u0105 zamorsk\u0105 podr\u00f3\u017c s\u0142u\u017cbow\u0105 do Anglii. Lot trwa\u0142 jakie\u015b trzy dni i zak\u0142ada\u0142 kilka nocleg\u00f3w w ma\u0142o ucz\u0119szczanych zak\u0105tkach Afryki. Z podr\u00f3\u017cy przywi\u00f3z\u0142 takie marki jak Moderna czy Olympia. W roku 1950 tak\u017ce ja wybra\u0142em si\u0119 w s\u0142u\u017cbow\u0105 podr\u00f3\u017c. Uda\u0142o mi si\u0119 odwiedzi\u0107 Wielk\u0105 Brytani\u0119, W\u0142ochy i Szwajcari\u0119. Stamt\u0105d polecia\u0142em do Hong Kongu, a p\u00f3\u017aniej do Japonii. Wyjazd okaza\u0142 si\u0119 ogromnym sukcesem. Uda\u0142o mi si\u0119 mi\u0119dzy innymi nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z firm\u0105 Toyemenka, w tamtym czasie najwi\u0119kszym japo\u0144skim eksporterem tekstyli\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201eDwie g\u00f3ry\u201d, Rudi na nartach w Szwajcarii<\/em><\/span><\/p>\n

F&H Agencies zabiera\u0142a nam ca\u0142y czas i energi\u0119, ale te\u017c dawa\u0142a wiele mo\u017cliwo\u015bci zamorskich podr\u00f3\u017cy. Zje\u017adzili\u015bmy nie tylko Europ\u0119, ale te\u017c Ameryk\u0119, a nawet Daleki Wsch\u00f3d. Podczas wielu wyjazd\u00f3w towarzyszy\u0142a mi wasza babcia Thea. Zawsze udawa\u0142o nam si\u0119 jako\u015b po\u0142\u0105czy\u0107 interesy z przyjemno\u015bciami, a nawet urz\u0105dza\u0107 sobie ma\u0142e wakacje. W 1952 roku uda\u0142em si\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, a stamt\u0105d do Pary\u017ca, gdzie czeka\u0142y ju\u017c na mnie Thea i Renata. Razem pojechali\u015bmy do Anglii. Renata zosta\u0142a w Londynie, chcieli\u015bmy, \u017ceby jaki\u015b\u00a0czas tam pomieszka\u0142a. Ju\u017c wtedy jednak by\u0142a po uszy zakochana w waszym ojcu. Postanowi\u0142a wi\u0119c jeszcze w listopadzie tego samego roku wr\u00f3ci\u0107 do RPA (by\u0142o to tu\u017c po \u015bmiertelnym wypadku Robby\u2019ego Danzigera i na chwil\u0119 przed \u015bmierci\u0105 waszego prapradziadka Martina).\u00a0<\/span><\/p>\n

Dom o nazwie \u201eWrzosowisko\u201d w Blackheath, kt\u00f3ry kupili\u015bmy w 1948 roku po \u015bmierci ciotki K\u00e4te, by\u0142 absolutnie perfekcyjny \u2013 przestronny, bardzo wygodny, z wyj\u0105tkowo du\u017cym ogrodem i niezwyk\u0142\u0105 atmosfer\u0105. Renata i ja z ogromnym zapa\u0142em je\u017adzili\u015bmy konno. Wasza matka osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom eksperta pod czujnym okiem niezapomnianego Morry\u2019ego Lassa, kt\u00f3rego stajnie by\u0142y dla niej jak drugi dom. Mieli\u015bmy te\u017c nieograniczony dost\u0119p do wspania\u0142ych koni Helmuta Hirscha, trzymanych w jego stajniach w Northcliff niedaleko naszego domu.<\/span><\/p>\n

Rudi z c\u00f3rk\u0105 i \u017con\u0105 w Johannesburgu<\/em><\/span><\/p>\n

W 1956 roku Renata wysz\u0142a za m\u0105\u017c za waszego ojca. \u015alub odby\u0142 si\u0119 w synagodze przy Wolmarans Street w Johannesburgu, a wesele w starym hotelu Langham. By\u0142 to niezwykle radosny dzie\u0144. \u017by\u0142 jeszcze wtedy wasz dziadek Lippa, wasze praprababcie Boba i Grete, i moja matka, kt\u00f3ra zmar\u0142a w 1969 roku w wieku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dw\u00f3ch lat.<\/span><\/p>\n

Ty, Larry, urodzi\u0142e\u015b si\u0119 w 1959 roku, a w 1963 pojawi\u0142e\u015b si\u0119 Ty, Marty. W 1965 roku ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 przeprowadzili\u015bcie si\u0119 do Melbourne w Australii. Na szcz\u0119\u015bcie dane nam by\u0142o wsp\u00f3lnie \u015bwi\u0119towa\u0107 wasze bar micwy, pi\u0119\u0107dziesi\u0105te urodziny waszej matki i ojca oraz ich srebrne wesele.<\/span><\/p>\n

Tym radosnym akcentem, jak lubi mawia\u0107 wasza babcia Thea, ko\u0144cz\u0119 moj\u0105 opowie\u015b\u0107. O wszystkim, o czym zapomnia\u0142em lub co pomin\u0105\u0142em, b\u0119dzie wam musia\u0142a opowiedzie\u0107 matka. Przedstawi wam zapewne histori\u0119 z w\u0142asnej perspektywy i przybli\u017cy wspomnienia od czas\u00f3w swojego dzieci\u0144stwa do momentu waszego przyj\u015bcia na \u015bwiat. Waszym zadaniem b\u0119dzie przekazanie tej historii dalej, a je\u015bli kiedykolwiek b\u0119dziecie mieli ochot\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b o poprzednich pokoleniach Herrnstadt\u00f3w i Heymann\u00f3w, przekartkujcie, prosz\u0119, te strony, kt\u00f3re wam \u2013 drodzy Larry i Marty \u2013 dedykuj\u0119[1]<\/sup><\/a>.\u00a0<\/span><\/p>\n

With all my love<\/i>,
\nGrandpa Rudi
\n<\/i>Johannesburg, grudzie\u0144 1985\/ stycze\u0144 1986\u00a0<\/i><\/p>\n

\n

PRZYPISY:<\/p>\n

[1]\u00a0<\/sup>Larry i Marty przyjechali w lipcu 2019 roku do Wroc\u0142awia, by pozna\u0107 miasto, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142a ich rodzina. Z pomoc\u0105 redakcji \u201eChiduszu\u201d uda\u0142o im si\u0119 odnale\u017a\u0107 stary dom Herrnstadt\u00f3w przy dzisiejszej ulicy Orlej. W jednym z wroc\u0142awskich archiw\u00f3w zachowa\u0142y si\u0119 stare plany budowlane, podpisane odr\u0119cznie przez Rudiego Herrnstadta. Wszystkie cztery cz\u0119\u015bci pami\u0119tnik\u00f3w Rudiego w wyborze Jolanty R\u00f3\u017cy\u0142o zosta\u0142y opublikowane w \u201eChiduszu\u201d w 2019 roku.<\/a><\/p>\n

\n

<\/a><\/p>\n

T\u0142umaczenie: Urszula Cal\u00f3w<\/em><\/span><\/p>\n

Wyb\u00f3r fragment\u00f3w i redakcja: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragment ok\u0142adki \u201eChiduszu” 5\/2019 b\u0119d\u0105cej ilustracj\u0105 do wspomnie\u0144 Rudiego Herrnstadta. Autorka: Edyta Marciniak Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. IV) Rudi Herrnstadt Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. I) Rudi Herrnstadt: \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. II) \u201ePami\u0119tniki z Breslau\u201d (cz. III) CZ\u0118\u015a\u0106 IV OSTATNI ROZDZIA\u0141 I DRAMATYCZNY FINISZ Moja historia zaczyna was ju\u017c pewnie nudzi\u0107. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81416"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81416"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81977,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81416\/revisions\/81977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}