{"id":81491,"date":"2020-10-19T17:09:54","date_gmt":"2020-10-19T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81491"},"modified":"2020-10-11T08:49:50","modified_gmt":"2020-10-11T06:49:50","slug":"18-09-49","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81491","title":{"rendered":"SYMCHA TRACHTER \u2014 Z RYSUNKU BARDZO DOBRY"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>SYMCHA TRACHTER \u2014 Z RYSUNKU BARDZO DOBRY<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JAKUB BENDKOWSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Rysunkowe studium portretowe kobiety \u201eAniela\u201d jest cennym, bo chyba najwcze\u015bniejszym z zachowanych rysunk\u00f3w Symchy Trachtera. Dzi\u0119ki notatce sporz\u0105dzonej r\u0119k\u0105 Wiktora Zi\u00f3\u0142kowskiego na odwrocie dzie\u0142a wiemy, \u017ce rysunek mia\u0142 bardzo spodoba\u0107 si\u0119 Jackowi Malczewskiemu. Praca znajduje si\u0119 z zbiorach \u017bydowskiego Instytutu Historycznego.<\/strong><\/h5>\n

Symcha Trachter, \u201eAniela\u201d \/ Zbiory \u017bIH\/nr inw. A-729<\/em><\/span><\/p>\n

Symcha Trachter (1894\u20131942), urodzony w Lublinie, pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej rodziny \u017cydowskiej, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142a \u201eHurtownia wyrob\u00f3w \u017cyrardowskich, manufaktur i p\u00f3\u0142we\u0142nianych fabr. R. Kindlera\u201d. Nie wiemy, do kt\u00f3rych szk\u00f3\u0142 w Lublinie ucz\u0119szcza\u0142, zanim wyruszy\u0142 do Warszawy w 1911 r. Pragnienie, by zosta\u0107 malarzem, obudzi\u0142o si\u0119 w nim bardzo wcze\u015bnie. Nie wiemy, co je wywo\u0142a\u0142o, czy raczej ujawni\u0142o. Rodzina nie utrudnia\u0142a mu spe\u0142nienia tego zamiaru. Wr\u0119cz przeciwnie. Zar\u00f3wno rodzice, jak i liczne rodze\u0144stwo, pomagali mu, jak tylko mogli. Zw\u0142aszcza finansowo, i to jeszcze wtedy, gdy przebywa\u0142 w Pary\u017cu na studiach malarskich w latach 1925-1929 (?). Takie post\u0119powanie nie by\u0142o regu\u0142\u0105. Inaczej potoczy\u0142y si\u0119 na przyk\u0142ad losy jego r\u00f3wie\u015bnika, Samuela Finkelsteina, kt\u00f3remu ojciec d\u0142ugo i skutecznie uniemo\u017cliwia\u0142 porzucenie zaj\u0119cia kupca i podj\u0119cie studi\u00f3w malarskich.<\/span><\/p>\n

Zanim Trachter wyruszy\u0142 do centrum artystycznego \u015bwiata, uczy\u0142 si\u0119 malarstwa w Warszawie, w tamtejszej Szkole Sztuk Pi\u0119knych, kt\u00f3rej dyrektorem by\u0142 w\u00f3wczas Stanis\u0142aw Lentz (od 1909 do 1920). Trachter zosta\u0142 przyj\u0119ty do szko\u0142y w roku szkolnym 1911\/12 r. By\u0142 bardzo m\u0142ody, mia\u0142 dopiero 17 lat. Nauki pobiera\u0142 tam do roku 1916.<\/span><\/p>\n

Szko\u0142a Sztuk Pi\u0119knych przechodzi\u0142a w\u00f3wczas wiele zmian. Po ust\u0105pieniu poprzedniego dyrektora znajdowa\u0142a si\u0119 w kryzysie. Lentz rozpocz\u0105\u0142 konieczne reformy. Trachter mia\u0142 okazj\u0119 uczy\u0107 si\u0119 ju\u017c wed\u0142ug cz\u0119\u015bciowo zmienionego programu. Nowy dyrektor d\u0105\u017cy\u0142 do podniesienia jej poziomu przez zatrudnienie nowych profesor\u00f3w (m.in. I. Pie\u0144kowskiego i K. Dunikowskiego), wprowadzenie uznawanych dot\u0105d w procesie kszta\u0142cenia za nieistotne przedmiot\u00f3w teoretycznych takich jak historia sztuki, chemia malarska, anatomia. Nie wszystkich zmian zdo\u0142ano dokona\u0107. Trudno\u015bci finansowe i wybuch Wielkiej Wojny cz\u0119\u015bciowo pokrzy\u017cowa\u0142y reformatorskie plany.<\/span><\/p>\n

Lentz by\u0142 znakomitym rysownikiem. Rysunek uznawa\u0142 tradycyjnie za podstaw\u0119 malarstwa i jego dobrego opanowania wymaga\u0142 od uczni\u00f3w swojej szko\u0142y. W doborze temat\u00f3w, jak i w rozwi\u0105zaniach formalnych, inspirowa\u0142 si\u0119 siedemnastowiecznym malarstwem holenderskim; nazywany by\u0142 nawet przez sobie wsp\u00f3\u0142czesnych \u201epolskim Holendrem\u201d. Szczeg\u00f3lnie ceni\u0142 malarstwo Fransa Halsa (szeroka, energiczna technika malarska i monochromatyczna gama kolorystyczna oparta o czernie, br\u0105zy i biele). Nie interesowa\u0142y go modne kierunki malarskie, kt\u00f3re w ko\u0144cu XIX w. i na pocz\u0105tku nast\u0119pnego stulecia zmienia\u0142y si\u0119 jak w kalejdoskopie. Jego zainteresowanie otaczaj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 by\u0142o bardzo silne i spowodowa\u0142o, \u017ce podejmowa\u0142 w swoich dzie\u0142ach trudn\u0105 tematyk\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Jego najs\u0142ynniejszy obraz to przecie\u017c \u201eStrajk\u201d z 1910 r. inspirowany wydarzeniami rewolucji 1905 r.<\/span><\/p>\n

Nauka w Warszawskiej Szkole Sztuk Pi\u0119knych owocowa\u0142a wypracowaniem u jej absolwent\u00f3w dobrego warsztatu, kt\u00f3ry by\u0142 mocn\u0105 podstaw\u0105 do dalszego rozwoju. Niezale\u017cnie od tego, z jakim nurtem malarstwa si\u0119 p\u00f3\u017aniej zwi\u0105zali, czy te\u017c, jaki kierunek stworzyli. Trachter i jego koledzy byli \u015bwietnymi rysownikami w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki Lentzowi.<\/span><\/p>\n

Sk\u0142adaj\u0105c dokumenty wymagane do podj\u0119cia studi\u00f3w w krakowskiej ASP Trachter o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce chce uczy\u0107 si\u0119 w pracowni Jacka Malczewskiego. Nie wiemy, jak i kiedy zainteresowa\u0142 si\u0119 tym wybitnym malarzem. Kto mu o nim opowiada\u0142? Tak czy inaczej, m\u0142ody lublinianin dopi\u0105\u0142 w ko\u0144cu swego i trafi\u0142 na kurs mistrza. Z zachowanego \u015bwiadectwa wystawionego po pierwszym p\u00f3\u0142roczu 1916\/17 wynika, \u017ce Malczewski wystawi\u0142 mu ocen\u0119 dobr\u0105 z malarstwa i bardzo dobr\u0105 z rysunku. Rysunkowe studium portretowe kobiety \u201eAniela\u201d jest cennym, bo chyba najwcze\u015bniejszym z zachowanych rysunk\u00f3w Trachtera (\u201eAniela\u201d, 1916, w\u0119giel, papier, 58\u00d743 cm, sygn. p.d.: Trachter 1916, Krak\u00f3w; \u017bydowski Instytut Historyczny w Warszawie, nr inw. A-729). Daje poj\u0119cie o jego umiej\u0119tno\u015bciach wyniesionych ze szko\u0142y Lentza. Wida\u0107, \u017ce jest to ju\u017c dzie\u0142o pewnej r\u0119ki. Trachter rozpocz\u0105\u0142 studia u Malczewskiego dobrze do nich przygotowany.<\/span><\/p>\n

Przedstawiona przez niego modelka siedzi odwr\u00f3cona w lew\u0105 stron\u0119. Opiera \u0142okie\u0107 o jaki\u015b mebel, zwieszaj\u0105c swobodnie d\u0142o\u0144. Jej poza jest starannie wystudiowana, ale te\u017c pe\u0142na wdzi\u0119ku. Regularne i szlachetne rysy, g\u0142adko zaczesane w\u0142osy upi\u0119te w kok oddane zosta\u0142y z du\u017c\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105, wr\u0119cz drobiazgowo\u015bci\u0105. Oczy patrz\u0105ce w dal wydaj\u0105 si\u0119 przepe\u0142nione melancholi\u0105 i ka\u017c\u0105 zapyta\u0107 o to\u017csamo\u015b\u0107 sportretowanej. Trachter zostawi\u0142 na rysunku nie tylko swoj\u0105 sygnatur\u0119 i dat\u0119, ale opatrzy\u0142 go tak\u017ce podpisem, kt\u00f3ry niestety z biegiem czasu si\u0119 zatar\u0142. W por\u0119 jednak odczytano i zanotowano zawarte w nim imi\u0119 modelki: Aniela. Nie wiemy, kim by\u0142a. Czy to modelka, kt\u00f3r\u0105 malowali te\u017c inni uczniowie Krakowskiej Akademii podczas zaj\u0119\u0107 z rysunku? Mo\u017ce na to wskazywa\u0107 jej upozowanie, z kt\u00f3rego bije jaka\u015b sztuczno\u015b\u0107, wydaje si\u0119 wr\u0119cz zawodowe. Dlaczego jednak Trachter w og\u00f3le zanotowa\u0142 jej imi\u0119? Na ten temat mo\u017cemy jedynie snu\u0107 domys\u0142y, na przyk\u0142ad takie, \u017ce pocz\u0105tkuj\u0105cy malarz obdarzy\u0142 j\u0105 uczuciem i nie chcia\u0142, by pozosta\u0142a jedn\u0105 z wielu anonimowych modelek, kt\u00f3rych cia\u0142o utrwala\u0142 o\u0142\u00f3wkiem na papierze. Warto by zbada\u0107, czy imi\u0119 to zanotowa\u0142 tak\u017ce kt\u00f3ry\u015b z pozosta\u0142ych uczni\u00f3w Malczewskiego, ucz\u0119szczaj\u0105cy na jego zaj\u0119cia w tych samych latach, co Trachter. Czy oni tak\u017ce byli zafascynowani Aniel\u0105 i z ochot\u0105 uwieczniali j\u0105 w swych pierwszych, naiwnych jeszcze pracach? Na razie musimy te pytania pozostawi\u0107 bez odpowiedzi.<\/span><\/p>\n

Rysunek ten, jak m\u00f3wi\u0142 sam autor, mia\u0142 bardzo spodoba\u0107 si\u0119 Jackowi Malczewskiemu. Wiemy to dzi\u0119ki notatce sporz\u0105dzonej r\u0119k\u0105 Wiktora Zi\u00f3\u0142kowskiego, na odwrocie dzie\u0142a: \u201eAniela\u201d rysunek w\u0119glem. Wym. 58\u00d743,5 cm. Studium Simona Trachtera z Lublina rysowane w r. 1916 w Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie na kursie Jacka Malczewskiego. Wg. relacji Trachtera ta praca podoba\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie <\/em>Mal<\/em><\/a>czewskiemu. Pochodzi ze zbior\u00f3w Ks. dra Ludwika Zalewskiego z Lublina, ul. Graniczna 1 c, Zanotowa\u0142 W. Zi\u00f3\u0142kowski 13.V.48 r.<\/em><\/span><\/p>\n

Nie wiadomo niestety, kt\u00f3re jego cechy wzbudzi\u0142y uznanie profesora. Trachter z powodzeniem kontynuowa\u0142 nauk\u0119 pod okiem Malczewskiego. Dostatecznie rozwin\u0105wszy swoje umiej\u0119tno\u015bci, uda\u0142 si\u0119 na dalsz\u0105 nauk\u0119 do Wiednia, gdzie przez p\u00f3\u0142 roku studiowa\u0142 (jako wolny s\u0142uchacz?) na Akademii Sztuk Pi\u0119knych. W stolicy Austro-W\u0119gier w 1918 r. powsta\u0142y jego kolejne rysunki, szcz\u0119\u015bliwie do dzi\u015b zachowane.<\/span><\/p>\n

\n

Zobacz \u201eAniel\u0119\u201d i inne prace artysty na wystawie \u201eSymcha Trachter 1894\u20131942. \u015awiat\u0142o i barwa\u201d<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/u><\/em><\/span><\/p>\n

Archiwum ASP w Krakowie, Rodowody student\u00f3w z lat 1908\u20131924: T19B<\/em><\/span><\/p>\n

Ksi\u0119gi \u015bwiadectw<\/em><\/span><\/p>\n

z r. 1916\/17 (\u015bwiadectwo za I i II p\u00f3\u0142rocze): KS8<\/em><\/span><\/p>\n

z r. 1917\/18 (\u015bwiadectwo za I p\u00f3\u0142rocze): KS9<\/em><\/span><\/p>\n

z r. 1919\/20 (\u015bwiadectwo za II p\u00f3\u0142rocze): KS12<\/em><\/span><\/p>\n

Bibliografia:<\/u><\/em><\/span><\/p>\n

Symche Trachter. Paris. XLV. Luty 1930 Marzec, kat. wyst., \u017bydowskie Towarzystwo Krzewienia Sztuk Pi\u0119knych, Warszawa, Kr\u00f3lewska nr 51, luty-marzec 1930.<\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/www.ipsb.nina.gov.pl\/a\/biografia\/stanislaw-konstanty-wojciech-lentz<\/a><\/em><\/span><\/p>\n

Jerzy Malinowski, Painting and sculpture by Polish Jews in the 19th and 20th centuries, Warszawa-Toru\u0144 2017, s. 329.<\/em><\/span><\/p>\n

Archiwum Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie (AASP), Ksi\u0119ga \u201eLista uczni\u00f3w Warszawska Szko\u0142a Sztuk Pi\u0119knych, wpis\u00f3w od 1911\/12 do 1915\/16\u201d, s. 12<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SYMCHA TRACHTER \u2014 Z RYSUNKU BARDZO DOBRY JAKUB BENDKOWSKI Rysunkowe studium portretowe kobiety \u201eAniela\u201d jest cennym, bo chyba najwcze\u015bniejszym z zachowanych rysunk\u00f3w Symchy Trachtera. Dzi\u0119ki notatce sporz\u0105dzonej r\u0119k\u0105 Wiktora Zi\u00f3\u0142kowskiego na odwrocie dzie\u0142a wiemy, \u017ce rysunek mia\u0142 bardzo spodoba\u0107 si\u0119 Jackowi Malczewskiemu. Praca znajduje si\u0119 z zbiorach \u017bydowskiego Instytutu Historycznego. Symcha Trachter, \u201eAniela\u201d \/ Zbiory […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81491"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81491"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81561,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81491\/revisions\/81561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}