{"id":81653,"date":"2020-10-18T17:05:07","date_gmt":"2020-10-18T15:05:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=81653"},"modified":"2020-10-18T14:03:16","modified_gmt":"2020-10-18T12:03:16","slug":"26-05-52","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=81653","title":{"rendered":"Pierwszy raz w Polsce. Archeolodzy na cmentarzu \u017cydowskim. Ods\u0142onili wy\u0142o\u017cone kamieniami alejki"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Pierwszy raz w Polsce. Archeolodzy na cmentarzu \u017cydowskim. Ods\u0142onili wy\u0142o\u017cone kamieniami alejki<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Tomasz Urzykowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kwatera 1. Cmentarza \u017bydowskiego przy ul. Okopowej ((fot. Dokumentacja FDK))<\/em><\/span><\/p>\n

Do tej pory na \u017cydowskich nekropoliach nie prowadzono bada\u0144 archeologicznych w obawie przed naruszeniem szcz\u0105tk\u00f3w zmar\u0142ych. Po raz pierwszy zezwolono na nie w tym roku na cmentarzu przy ul. Okopowej. Wyniki zaprezentowano we wtorek.<\/h4>\n

.<\/p>\n

– To nie by\u0142y wykopaliska. Prace archeologiczne mia\u0142y charakter porz\u0105dkowy i polega\u0142y na r\u0119cznym usuni\u0119ciu warstwy humusu, kt\u00f3ry powsta\u0142 z nieusuwanych przez 80 lat li\u015bci \u2013 zaznaczy\u0142 na wst\u0119pie dr Micha\u0142 Laszczkowski, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego, kt\u00f3ra zleci\u0142a badania. \u2013 Uda\u0142o nam si\u0119 przekona\u0107 Komisj\u0119 Rabiniczn\u0105 i Gmin\u0119 \u017bydowsk\u0105 do tego, \u017ce \u017cadne miejsce poch\u00f3wku nie zostanie przy tym naruszone.<\/span><\/p>\n

Miejsce spoczynku \u017cydowskiej elity<\/strong><\/h4>\n

Za\u0142o\u017cony w 1806 r. cmentarz \u017cydowski przy ul. Okopowej jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych nekropolii Warszawy. Ma powierzchni\u0119 ok. 33,5 ha. Pochowanych jest na nim blisko \u0107wier\u0107 miliona os\u00f3b. Znajdziemy tu groby rabin\u00f3w i cadyk\u00f3w, wielkich przemys\u0142owc\u00f3w i polityk\u00f3w, ludzi kultury i nauki. W czasie II wojny \u015bwiatowej cmentarz znalaz\u0142 si\u0119 w getcie. Cudem unikn\u0105\u0142 zniszcze\u0144, ale potem zar\u00f3s\u0142 drzewami i krzewami, a nagrobne pomniki zacz\u0119\u0142y popada\u0107 w ruin\u0119. Od 2015 r. prace porz\u0105dkowe i konserwatorskie na cmentarzu prowadzi Fundacja Dziedzictwa Kulturowego. Sejm przyzna\u0142 jej na to 100 mln z\u0142 funduszu wieczystego.<\/span><\/p>\n

Badania archeologiczne obj\u0119\u0142y najstarsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nekropolii \u2013 kwater\u0119 1. – po\u0142o\u017con\u0105 na wprost bramy, kt\u00f3r\u0105 wchodzi si\u0119 na cmentarz z ul. Okopowej. Poza tradycyjnymi macewami znajduj\u0105 si\u0119 w niej grobowce w formie obelisk\u00f3w, sarkofag\u00f3w, z\u0142amanych kolumn oraz przypominaj\u0105cych chrze\u015bcija\u0144skie kaplice budyneczk\u00f3w zwanych ohelami (czyli namiotami). Takie \u201enamioty\u201d wznoszono na mogi\u0142ach rabin\u00f3w, cadyk\u00f3w i os\u00f3b szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017conych. Kwatera 1. to miejsce spoczynku \u017cydowskiej elity XIX i pocz\u0105tku XX w. Le\u017c\u0105 w niej m.in.: dyrektor Szko\u0142y Rabin\u00f3w Antoni Eisenbaum (1791-1852), rabini Warszawy Szlomo Lipszyc (1756-1839) i Ber Meisels (zmar\u0142 w 1870 r.), warszawski nadrabin i pose\u0142 Sejmu Ustawodawczego Abraham Hirsz Perlmutter (1843-1930), kupiec Jakub Epstein (1771-1843), czy kupiec i bankier Ber Sonnenberg (1764-1822). Ohel tego ostatniego, dzie\u0142o artysty Dawida Friedlandera odzobione p\u0142askorze\u017abami przestawiaj\u0105cymi ilustracj\u0119 psalmu 137 “Nad wodami Babilonu” i widok warszawskiej Pragi, nale\u017cy do najcenniejszych zabytk\u00f3w \u017cydowskiej sztuki nagrobnej nie tylko w Posce, ale w Europie.<\/span><\/p>\n

 – To nie by\u0142y wykopaliska. Prace archeologiczne mia\u0142y charakter porz\u0105dkowy i polega\u0142y na r\u0119cznym usuni\u0119ciu warstwy humusu, kt\u00f3ry powsta\u0142 z nieusuwanych przez 80 lat li\u015bci \u2013 zaznaczy\u0142 na wst\u0119pie dr Micha\u0142 Laszczkowski, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego, kt\u00f3ra zleci\u0142a badania. \u2013 Uda\u0142o nam si\u0119 przekona\u0107 Komisj\u0119 Rabiniczn\u0105 i Gmin\u0119 \u017bydowsk\u0105 do tego, \u017ce \u017cadne miejsce poch\u00f3wku nie zostanie przy tym naruszone.<\/span><\/p>\n

Miejsce spoczynku \u017cydowskiej elity<\/strong><\/h4>\n

Za\u0142o\u017cony w 1806 r. cmentarz \u017cydowski przy ul. Okopowej jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych nekropolii Warszawy. Ma powierzchni\u0119 ok. 33,5 ha. Pochowanych jest na nim blisko \u0107wier\u0107 miliona os\u00f3b. Znajdziemy tu groby rabin\u00f3w i cadyk\u00f3w, wielkich przemys\u0142owc\u00f3w i polityk\u00f3w, ludzi kultury i nauki. W czasie II wojny \u015bwiatowej cmentarz znalaz\u0142 si\u0119 w getcie. Cudem unikn\u0105\u0142 zniszcze\u0144, ale potem zar\u00f3s\u0142 drzewami i krzewami, a nagrobne pomniki zacz\u0119\u0142y popada\u0107 w ruin\u0119. Od 2015 r. prace porz\u0105dkowe i konserwatorskie na cmentarzu prowadzi Fundacja Dziedzictwa Kulturowego. Sejm przyzna\u0142 jej na to 100 mln z\u0142 funduszu wieczystego.<\/span><\/p>\n

Badania archeologiczne obj\u0119\u0142y najstarsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nekropolii \u2013 kwater\u0119 1. – po\u0142o\u017con\u0105 na wprost bramy, kt\u00f3r\u0105 wchodzi si\u0119 na cmentarz z ul. Okopowej. Poza tradycyjnymi macewami znajduj\u0105 si\u0119 w niej grobowce w formie obelisk\u00f3w, sarkofag\u00f3w, z\u0142amanych kolumn oraz przypominaj\u0105cych chrze\u015bcija\u0144skie kaplice budyneczk\u00f3w zwanych ohelami (czyli namiotami). Takie \u201enamioty\u201d wznoszono na mogi\u0142ach rabin\u00f3w, cadyk\u00f3w i os\u00f3b szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017conych. Kwatera 1. to miejsce spoczynku \u017cydowskiej elity XIX i pocz\u0105tku XX w. Le\u017c\u0105 w niej m.in.: dyrektor Szko\u0142y Rabin\u00f3w Antoni Eisenbaum (1791-1852), rabini Warszawy Szlomo Lipszyc (1756-1839) i Ber Meisels (zmar\u0142 w 1870 r.), warszawski nadrabin i pose\u0142 Sejmu Ustawodawczego Abraham Hirsz Perlmutter (1843-1930), kupiec Jakub Epstein (1771-1843), czy kupiec i bankier Ber Sonnenberg (1764-1822). Ohel tego ostatniego, dzie\u0142o artysty Dawida Friedlandera odzobione p\u0142askorze\u017abami przestawiaj\u0105cymi ilustracj\u0119 psalmu 137 “Nad wodami Babilonu” i widok warszawskiej Pragi, nale\u017cy do najcenniejszych zabytk\u00f3w \u017cydowskiej sztuki nagrobnej nie tylko w Posce, ale w Europie.<\/span><\/p>\n

– W tradycji \u017cydowskiej ko\u015bci zmar\u0142ych to rzecz \u015bwi\u0119ta i nie wolno narusza\u0107 grob\u00f3w. Ale tutaj mamy idealny przyk\u0142ad, jak naukowcy i duchowni pracuj\u0105 r\u0119ka w r\u0119k\u0119 \u2013 przekonywa\u0142 naczelny rabin Polski Michael Schudrich podczas prezentacji wynik\u00f3w bada\u0144 archeologicznych w kwaterze 1.<\/span><\/p>\n

Macewy ze smokiem i wiewi\u00f3rk\u0105<\/strong><\/h4>\n

Przeprowadzono je mi\u0119dzy czerwcem a wrze\u015bniem tego roku. Kierowa\u0142 nimi dr Szymon Lenarczyk. Do prac zaanga\u017cowa\u0142 student\u00f3w Wydzia\u0142u Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego<\/a>. Po usuni\u0119ciu warstwy humusu grubo\u015bci od kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w ukaza\u0142y si\u0119 wybrukowane polnymi kamieniami alejki. Odnaleziono te\u017c kilkadziesi\u0105t fragment\u00f3w p\u0142yt nagrobnych nieznanych os\u00f3b oraz pola grobowe zbudowane z kamiennych tumb i cegie\u0142. Zaskoczeniem dla badaczy s\u0105 niespotykane dotychczas w \u017cydowskiej sztuce sepulkralnej motywy zdobnicze odkrytych macew, np. wizerunki smoka i wiewi\u00f3rki trzymaj\u0105cej orzechy. Ich znaczenie jest w tej chwili przedmiotem rozwa\u017ca\u0144.<\/span><\/p>\n

poleci\u0142 : Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

– Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten cmentarz to nie jest poro\u015bni\u0119ta krzakami d\u017cungla, z kt\u00f3rej wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 nagrobki, ale taki cmentarz, jaki wyobra\u017camy sobie my chrze\u015bcijanie: z czytelnym uk\u0142adem, alejkami, w dodatku wybrukowanymi – zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 dr Micha\u0142 Laszczkowski.<\/span><\/p>\n

– Teraz dopiero wida\u0107, jak niezwykle ciekawa jest ta kwatera od strony architektonicznej \u2013 powiedzia\u0142 dr Szymon Lenarczyk, pokazuj\u0105c na ekranie jej wykonan\u0105 w\u0142a\u015bnie tr\u00f3jwymiarow\u0105 wizualizacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Archeolodzy natrafili te\u017c na niewybuch z II wojny \u015bwiatowej, tablice z numerami kwater i rz\u0119d\u00f3w cmentarza, metalow\u0105 gwiazd\u0119 Dawida pochodz\u0105c\u0105 by\u0107 mo\u017ce z dawnego ogrodzenia lub kt\u00f3rego\u015b z nagrobk\u00f3w, monety z okresu od ko\u0144ca XIX w. do po\u0142owy XX w., mn\u00f3stwo szklanych butelek i ampu\u0142ek (w niekt\u00f3rych by\u0142y pozosta\u0142o\u015bci farby do malowania macew), kawa\u0142ki ceramiki, a tak\u017ce\u2026 owaln\u0105 zachodnioniemieck\u0105 tablic\u0119 rejestracyjn\u0105 z lat 70.<\/span><\/p>\n

Prace b\u0119d\u0105 doko\u0144czone w przysz\u0142ym roku<\/strong><\/h4>\n

Do tej pory ekipa dr. Lenarczyka przebada\u0142a oko\u0142o po\u0142owy kwatery 1., kt\u00f3rej powierzchnia wynosi 25 ar\u00f3w. Prace ma doko\u0144czy\u0107 w przysz\u0142ym roku. To nie wszystko. We wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Fundacj\u0105 Dokumentowania Cmentarzy \u017bydowskich wykonana zostanie pe\u0142na inwentaryzacja najstarszej kwatery i znajduj\u0105cych si\u0119 na niej nagrobk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Planowana jest te\u017c naukowa publikacja wynik\u00f3w bada\u0144 archeologicznych i inwentaryzacyjnych. Materia\u0142y te b\u0119d\u0105 podstaw\u0105 do przygotowania programu konserwacji tej cz\u0119\u015bci nekropolii.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwszy raz w Polsce. Archeolodzy na cmentarzu \u017cydowskim. Ods\u0142onili wy\u0142o\u017cone kamieniami alejki Tomasz Urzykowski Kwatera 1. Cmentarza \u017bydowskiego przy ul. Okopowej ((fot. Dokumentacja FDK)) Do tej pory na \u017cydowskich nekropoliach nie prowadzono bada\u0144 archeologicznych w obawie przed naruszeniem szcz\u0105tk\u00f3w zmar\u0142ych. Po raz pierwszy zezwolono na nie w tym roku na cmentarzu przy ul. Okopowej. Wyniki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81653"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81662,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81653\/revisions\/81662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}