![](\"https:\/\/wiez.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/polska-izrael-704x500.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/wiez-1.png\")
<\/a>Jak podziemna prasa w PRL mierzy\u0142a si\u0119 z Zag\u0142ad\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\nAnna Kilian <\/strong><\/span><\/p>\n W Wydawnictwie Wi\u0119\u017a ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka<\/em>\u00a0\u201eHolokaust, pami\u0119\u0107, powielacz. Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w i okupacyjne stosunki polsko-\u017cydowskie w publikacjach drugiego obiegu w PRL<\/a><\/span>\u201d<\/span><\/a><\/strong><\/em>\u00a0Martyny Gr\u0105dzkiej-Rejak i Jana Olaszka<\/em><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak:<\/strong>\u00a0W drugim obiegu, obejmuj\u0105cym pisma i druki zwarte wydawane przez \u015brodowiska zwi\u0105zane z opozycj\u0105 i strukturami Niezale\u017cnego Samorz\u0105dnego Zwi\u0105zku Zawodowego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, z pomini\u0119ciem cenzury ukazywa\u0142y si\u0119 teksty przede wszystkim odnosz\u0105ce si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Szereg artyku\u0142\u00f3w dotyczy\u0142 r\u00f3\u017cnych zagadnie\u0144 historycznych. Starano si\u0119 omawia\u0107 te tematy, kt\u00f3re nie by\u0142y obecne w oficjalnych, cenzurowanych publikacjach. Opisywano je kompleksowo albo przedstawiano tylko wybrane ich aspekty. Problematyka Zag\u0142ady i okupacyjnych relacji polsko-\u017cydowskich by\u0142a zatem jednym z bardzo wielu temat\u00f3w poruszanych w podziemnych publikacjach.<\/span><\/p>\n Nasza ksi\u0105\u017cka skupia si\u0119 na publikacjach i artyku\u0142ach dotycz\u0105cych tych zagadnie\u0144, w zwi\u0105zku z czym jej czytelnik mo\u017ce odnie\u015b\u0107 mylne wra\u017cenie, \u017ce by\u0142 to jeden z dominuj\u0105cych w\u0105tk\u00f3w drugiego obiegu. Patrz\u0105c kompleksowo na podziemne wydawnictwa, tematyka \u017cydowska by\u0142a tam znacznie rzadziej obecna ni\u017c problematyka zbrodni katy\u0144skiej czy p\u00f3\u017aniejszych represji Zwi\u0105zku Sowieckiego wobec Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n Jan Olaszek:<\/strong>\u00a0Jednym z aspekt\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci opozycji by\u0142o wype\u0142nianie \u201ebia\u0142ym plam\u201d w historii najnowszej. W cz\u0119\u015bci publikacji silny by\u0142 nurt przypominania nie tylko chwalebnych w\u0105tk\u00f3w w polskiej historii, ale obejmuj\u0105cych r\u00f3wnie\u017c polskie winy wobec przedstawicieli innych narod\u00f3w, nie tylko \u017byd\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. Tym ostatnim aspektem szczeg\u00f3lnie mocno zajmowa\u0142o si\u0119 lubelskie pismo \u201eSpotkania\u201d.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak:<\/strong>\u00a0W drugim obiegu podejmowano r\u00f3\u017cne aspekty tej tematyki. Pisano zar\u00f3wno o przebiegu Zag\u0142ady, sprawcach, ofiarach, jak te\u017c odnoszono si\u0119 do relacji polsko-\u017cydowskich, w tym tak\u017ce do ich trudnych moment\u00f3w. W cenzurowanych wydawnictwach szczeg\u00f3lnie te ostatnie w\u0105tki nie by\u0142y omawiane, skupiano si\u0119 m.in. na pomocy niesionej \u017bydom, marginalizuj\u0105c np. problem szmalcownictwa lub przejmowania mienia \u017byd\u00f3w. Historiografia, a tak\u017ce edukacja prowadzone w okresie PRL, prezentowa\u0142y wybrane tematy, cz\u0119sto uzale\u017cnione od aktualnego kontekstu politycznego.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak: W drugim obiegu pisano zar\u00f3wno o przebiegu Zag\u0142ady, sprawcach, ofiarach, jak te\u017c odnoszono si\u0119 do relacji polsko-\u017cydowskich, w tym tak\u017ce do ich trudnych moment\u00f3w<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Jan Olaszek<\/strong>: Wielu autor\u00f3w publikacji wydawanych w drugim obiegu nie ucieka\u0142o od tych trudnych w\u0105tk\u00f3w, a wr\u0119cz apelowano o zmierzenie si\u0119 z nimi, przyj\u0119cie pewnej odpowiedzialno\u015bci za tamte postawy i zachowania. Do czasu artyku\u0142u Jana B\u0142o\u0144skiego pt. \u201eBiedni Polacy patrz\u0105 na getto\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 \u201eoficjalnie\u201d w \u201eTygodniku Powszechnym\u201d w 1987 r., w rz\u0105dowych publikacjach taka perspektywa raczej nie by\u0142a obecna.<\/span><\/p>\n Oczywi\u015bcie nie wszyscy autorzy podzielali ten punkt widzenia. Warto jednak zaznaczy\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w drugim obiegu, podobnie jak w oficjalnie publikowanych wydawnictwach, negatywne postawy Polak\u00f3w w odniesieniu do \u017byd\u00f3w cz\u0119sto uto\u017csamiano z lud\u017ami z marginesu spo\u0142ecznego.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak<\/strong>: Nie wszyscy autorzy publikuj\u0105cy na \u0142amach drugiego obiegu m\u00f3wili, jak Pani to okre\u015bli\u0142a, \u201ejednym g\u0142osem\u201d. Nale\u017cy tu mie\u0107 na wzgl\u0119dzie, \u017ce cho\u0107 wszyscy autorzy wywodzili si\u0119 z kr\u0119g\u00f3w opozycyjnych, to jednak reprezentowali r\u00f3\u017cne \u015brodowiska i pogl\u0105dy. Jedni analizowali ten temat w odniesieniu do pozytywnych aspekt\u00f3w relacji polsko-\u017cydowskich, o szmalcownictwie pisz\u0105c bardzo niewiele. Inni pisali o rabowaniu mienia deportowanych \u017byd\u00f3w i denuncjowaniu ukrywaj\u0105cych si\u0119 po tzw. aryjskiej stronie. Jeszcze inni w og\u00f3le nie odnosili si\u0119 do tych relacji, pisz\u0105c og\u00f3lnie o przebiegu Zag\u0142ady, ukazuj\u0105c zachowania sprawc\u00f3w, a tak\u017ce postawy skazanych na \u015bmier\u0107 \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak, Jan Olaszek,\u00a0\u201eHolokaust, pami\u0119\u0107, powielacz. Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w i okupacyjne stosunki polsko-\u017cydowskie w publikacjach drugiego obiegu w PRL\u201d<\/a><\/strong>, Wydawnictwo Wi\u0119\u017a, Warszawa 2020<\/em><\/span><\/p>\n W drugim obiegu publikowano te\u017c wspomnienia Ocala\u0142ych, nierzadko krytyczne wobec \u201eelit\u201d \u017cydowskich \u2013 cz\u0142onk\u00f3w Judenratu lub policji \u017cydowskiej. We wspomnieniach pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c liczne opisy szanta\u017cy ze strony Polak\u00f3w na ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017bydach. Poruszane w\u0105tki by\u0142y zatem bardzo zr\u00f3\u017cnicowane, tak\u017ce stosunek do nich poszczeg\u00f3lnych autor\u00f3w by\u0142 r\u00f3\u017cnorodny.<\/span><\/p>\n Jan Olaszek<\/strong>: Byli autorzy, jak Jan J\u00f3zef Lipski, kt\u00f3rzy mocno podkre\u015blali, \u017ce win\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego by\u0142a oboj\u0119tno\u015b\u0107 na los \u017byd\u00f3w w czasie wojny. Sporo pisano o tym, \u017ce Zag\u0142ada nie oznacza\u0142a ko\u0144ca polskiego antysemityzmu. Wartym szczeg\u00f3lnej uwagi jest tekst, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 jako odr\u0119bna broszura. By\u0142 to esej Romana Zimanda \u201ePio\u0142un i popi\u00f3\u0142 (czy Polacy i \u017bydzi wzajem si\u0119 nienawidz\u0105?)\u201d, kt\u00f3ry stanowi\u0142 pr\u00f3b\u0119 ca\u0142o\u015bciowego spojrzenia polskiego \u017byda na stosunki polsko-\u017cydowskie.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak:<\/strong>\u00a0Mo\u017cna by\u0142oby wskaza\u0107 szereg takich pozycji. W ksi\u0105\u017cce wydzielili\u015bmy kilka kategorii prac, jakie ukaza\u0142y si\u0119 w PRL poza cenzur\u0105. Z jednej strony mamy wi\u0119c do czynienia z przedrukami wa\u017cnych dzie\u0142, klasycznych \u2013 jak np. praca Hanny Arendt o korzeniach totalitaryzmu \u2013 przez szereg wspomnie\u0144 Ocala\u0142ych \u2013 np. Marka Edelmana, Noemi Szac-Wajnkranc czy Adiny Blady-Szwajger \u2013 po niezwykle ciekawe artyku\u0142y. Ciekawy, ze wzgl\u0119du na s\u0142abo w\u00f3wczas zbadan\u0105 problematyk\u0119 wiary po Zag\u0142adzie, by\u0142 tekst Barbary Engelking po\u015bwi\u0119cony temu aspektowi.<\/span><\/p>\n Jan Olaszek:<\/strong>\u00a0Wa\u017cna by\u0142a ca\u0142a seria artyku\u0142\u00f3w odnosz\u0105ca si\u0119 do dyskusji na temat filmu \u201eShoah\u201d Claude\u2019a Lanzmanna. Dyskusja wok\u00f3\u0142 tego filmu toczy\u0142a si\u0119 na \u0142amach prasy oficjalnej, katolickiej i niezale\u017cnej. Reakcje autor\u00f3w publikuj\u0105cych w prasie podziemnej na temat \u201eShoah\u201d by\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane, chocia\u017c dominowa\u0142y raczej g\u0142osy daj\u0105ce odp\u00f3r kampanii w\u0142adz skierowanej przeciwko re\u017cyserowi i jego dzie\u0142u. Nie oznacza\u0142o to oczywi\u015bcie braku krytyki pewnych element\u00f3w filmu. Interesuj\u0105ca by\u0142a tak\u017ce dyskusja, jaka toczy\u0142a si\u0119 na \u0142amach podziemnych wydawnictw po publikacji przedruku emigracyjnego numeru pisma \u201eAneks\u201d, po\u015bwi\u0119conego problematyce \u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n Jan Olaszek:<\/strong>\u00a0Niezale\u017cny ruch wydawniczy dociera\u0142 nie tylko do elit intelektualnych z najwi\u0119kszych miast, ale r\u00f3wnie\u017c funkcjonowa\u0142 w mniejszych miejscowo\u015bciach i w r\u00f3\u017cnych grupach spo\u0142ecznych. Jednak to g\u0142\u00f3wnie du\u017ce o\u015brodki nadawa\u0142y mu ton, a do ma\u0142ych miasteczek i na wie\u015b dociera\u0142 on \u015bladowo lub wcale.<\/span><\/p>\n Z punktu widzenia dzisiejszej wiedzy nie jeste\u015bmy w stanie jednoznacznie okre\u015bli\u0107, jak publikowane tam artyku\u0142y lub prace zwarte wp\u0142ywa\u0142y na opini\u0119 publiczn\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 tre\u015bci zawarte w tych publikacjach r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych wydawanych oficjalnie. Niemniej trudno okre\u015bli\u0107, jak bardzo wp\u0142ywa\u0142y one na zmian\u0119 postrzegania tej problematyki w\u015br\u00f3d odbiorc\u00f3w publikacji drugiego obiegu.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak<\/strong>: Nak\u0142ad tej publikacji nie by\u0142 du\u017cy. Nie znale\u017ali\u015bmy te\u017c recenzji tej pracy lub odniesie\u0144 do niej w innych artyku\u0142ach. Trudno zatem okre\u015bli\u0107, jak zosta\u0142a odebrana. Nie dotyczy to zreszt\u0105 odbioru tylko tej publikacji, niejednokrotnie nie byli\u015bmy w stanie stwierdzi\u0107, jaka by\u0142a recepcja ksi\u0105\u017cek lub artyku\u0142\u00f3w publikowanych w drugim obiegu.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak<\/strong>: Przede wszystkim by\u0142 to problem obecny na \u0142amach wydawnictw drugiego obiegu. W przeciwie\u0144stwie do publikacji, kt\u00f3re ukazywa\u0142y si\u0119 oficjalnie, autorzy tekst\u00f3w i ksi\u0105\u017cek nie uciekali od tego zagadnienia.\u00a0<\/strong>Nie zajmowano si\u0119 skal\u0105 tego zjawiska, klasyfikuj\u0105c go najcz\u0119\u015bciej jako dotycz\u0105ce marginesu spo\u0142ecznego, cho\u0107 byli autorzy, kt\u00f3rzy patrzyli na to inaczej.<\/span><\/p>\n W pami\u0119ci utkwi\u0142a mi szczeg\u00f3lnie praca Jaros\u0142awa M. Rymkiewicza pt. \u201eUmschlagplatz\u201d. Autor, poza poszukiwaniem tytu\u0142owego placu, odkrywaniem jego mrocznej historii i walk\u0105 o jego upami\u0119tnienie, apelowa\u0142 o wzi\u0119cie odpowiedzialno\u015bci za denuncjacje, szanta\u017ce i grabie\u017c mienia \u017byd\u00f3w. Wiele takich w\u0105tk\u00f3w, rozm\u00f3w i opis\u00f3w, pojawia si\u0119 na kartach jego ksi\u0105\u017cki. \u0141\u0105cznie z tym, i\u017c podda\u0142 refleksji fakt, \u017ce do takich zachowa\u0144 dochodzi\u0142o, a tak\u017ce analizowa\u0142, czy ich skala wynika\u0142a z og\u00f3lnej atmosfery przyzwolenia spo\u0142ecznego, czy te\u017c mia\u0142y na ni\u0105 wp\u0142yw jakie\u015b inne czynniki.<\/span><\/p>\n Jan Olaszek: W drugim obiegu, podobnie jak w oficjalnie publikowanych wydawnictwach, negatywne postawy Polak\u00f3w w odniesieniu do \u017byd\u00f3w cz\u0119sto uto\u017csamiano z lud\u017ami z marginesu spo\u0142ecznego<\/strong><\/p><\/blockquote>\n Jan Olaszek:<\/strong>\u00a0Najbardziej krytyczny wobec postaw Polak\u00f3w by\u0142 chyba g\u0142os Wiktora Kulerskiego. On bardzo jednoznacznie pisa\u0142 o\u00a0antysemityzmie Polak\u00f3w, z czym polemizowa\u0142 Adam Michnik, kt\u00f3ry podkre\u015bla\u0142, \u017ce za antysemityzm odpowiadaj\u0105 antysemici, a nie ca\u0142y nar\u00f3d. Tak\u017ce Jan Tomasz Gross w artykule \u201eTen jest z ojczyzny mojej\u2026, ale go nie lubi\u0119\u201d\u00a0pisa\u0142 o tym, \u017ce Polacy na og\u00f3\u0142 nie pomagali \u017bydom w czasie wojny, nie ze wzgl\u0119du na obawy przed niemieckimi represjami, ale na antysemityzm w\u0142a\u015bnie. Niekt\u00f3rzy autorzy publikuj\u0105cy w drugim obiegu nie zgadzali si\u0119 z Grossem, ale na przyk\u0142ad wspomniany Wiktor Kulerski t\u0119 tez\u0119 popar\u0142.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak:<\/strong>\u00a0Okupacyjne relacje polsko-\u017cydowskie stanowi\u0105 jeden z najwa\u017cniejszych obszar\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej debaty o drugiej wojnie \u015bwiatowej i Zag\u0142adzie. Tak\u017ce na \u0142amach wydawnictw drugiego obiegu by\u0142y one szeroko dyskutowane, o czym szczeg\u00f3\u0142owo piszemy w kolejnych rozdzia\u0142ach naszej ksi\u0105\u017cki. Wiele aspekt\u00f3w tej problematyki, np. skala szmalcownictwa, czy udzia\u0142 formacji mundurowych \u2013 np. tzw. policji granatowej \u2013 w tropieniu ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w nadal nie zosta\u0142o gruntownie zbadanych i opisanych.<\/span><\/p>\n Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej problematyka Zag\u0142ady oraz okupacyjnych stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich sta\u0142y si\u0119 jednym z temat\u00f3w wykorzystywanych przez w\u0142adze PRL w zale\u017cno\u015bci od potrzeb bie\u017c\u0105cej polityki oraz kierunku ideologicznego wyznaczanego przez kolejnych przyw\u00f3dc\u00f3w partyjnych.<\/span><\/p>\n Jan Olasze<\/strong>k: Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, w okresie PRL podejmowano wybrane w\u0105tki problematyki Zag\u0142ady i okupacyjnych relacji polsko-\u017cydowskich. Pisano np. o powstaniu w getcie warszawskim i innych formach oporu, o pomocy udzielanej \u017bydom przez Polak\u00f3w, a tak\u017ce o KL Auschwitz, nazywanym w\u00f3wczas O\u015bwi\u0119cimiem. W szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105cym nas okresie, tj. pod koniec lat siedemdziesi\u0105tych i w latach osiemdziesi\u0105tych pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba zbadania r\u00f3\u017cnych \u201ebia\u0142ych plam\u201d we wsp\u00f3\u0142czesnej historii Polski, w tym dziej\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, a tak\u017ce trudnego problemu stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Badacz Michael C. Steinlauf w odniesieniu do tych dw\u00f3ch dekad u\u017cywa adekwatnego okre\u015blenia \u201epami\u0119ci zrekonstruowanej\u201d.<\/span><\/p>\n W latach osiemdziesi\u0105tych XX w. pog\u0142\u0119biono prowadzone ju\u017c wcze\u015bniej badania nad zjawiskiem zorganizowanej pomocy, g\u0142\u00f3wnie Rad\u0105 Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d, dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, wsp\u00f3\u0142prac\u0105 \u017bydowskiej Organizacji Bojowej z polskim podziemiem, czy te\u017c nad postawami duchownych wobec \u017byd\u00f3w w okresie wojny. W latach osiemdziesi\u0105tych XX w. opublikowano te\u017c wiele pami\u0119tnik\u00f3w i wspomnie\u0144 z czas\u00f3w okupacji, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c pami\u0119tnik Adama Czerniakowa. Szczeg\u00f3lne miejsce po\u015br\u00f3d prac wydanych w tym okresie zajmuj\u0105 ksi\u0105\u017cki Emanuela Ringelbluma \u2013 jedna po\u015bwi\u0119cona wydarzeniom w getcie warszawskim, druga odnosz\u0105ca si\u0119 do relacji polsko-\u017cydowskich.<\/span><\/p>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak: Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej problematyka Zag\u0142ady oraz okupacyjnych stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich sta\u0142y si\u0119 jednym z temat\u00f3w wykorzystywanych przez w\u0142adze PRL w zale\u017cno\u015bci od potrzeb bie\u017c\u0105cej polityki<\/strong><\/p><\/blockquote>\n Martyna Gr\u0105dzka-Rejak:\u00a0<\/strong>W ostatnich latach, w zasadzie po 2000 roku, badania naukowe na temat Zag\u0142ady i okupacyjnych relacji polsko-\u017cydowskich bardzo si\u0119 rozwin\u0119\u0142y. Do powszechnego odbioru przebijaj\u0105 si\u0119 jednak najcz\u0119\u015bciej najbardziej wyostrzone s\u0105dy, opinie lub najbardziej kontrowersyjne, dyskusyjne wycinki tych bada\u0144.<\/span><\/p>\n W ostatnich latach na to nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 te\u017c dyskusje i r\u00f3\u017cnice polityczne. Pojawia si\u0119 pewien dualizm w podej\u015bciu: jedni forsuj\u0105 pami\u0119\u0107 o Sprawiedliwych, inni skupiaj\u0105 uwag\u0119 przede wszystkim na negatywnych postawach Polak\u00f3w wobec \u017byd\u00f3w w czasie wojny. Problemem jest te\u017c ocena \u015bwiadk\u00f3w: czy zachowali si\u0119 oni biernie, byli kim\u015b w rodzaju gapi\u00f3w, czy mo\u017ce jednak mniej lub bardziej anga\u017cowali si\u0119 po kt\u00f3rej\u015b ze stron. To, co nie u\u0142atwia dyskusji to fakt, \u017ce nierzadko z fragmentarycznych analiz wyci\u0105ga si\u0119 zbyt og\u00f3lne wnioski. Dualizm stanowisk utrudnia prowadzenie konstruktywnej debaty.<\/span><\/p>\n Jan Olaszek:<\/strong>\u00a0Odchodz\u0105c od tekst\u00f3w \u015bci\u015ble naukowych, a spogl\u0105daj\u0105c na prowadzon\u0105 obecnie pa\u0144stwow\u0105 polityk\u0119 historyczn\u0105, wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce \u2013 podobnie jak polityk\u0119 w\u0142adz PRL \u2013 cechuje j\u0105 eksponowanie postaci Sprawiedliwych i marginalizowanie negatywnych postaw Polak\u00f3w wobec \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n Wywiad ukaza\u0142 si\u0119 pierwotnie na\u00a0stronie<\/a><\/strong>\u00a0Muzeum Getta Warszawskiego pod tytu\u0142em \u201eWielu autor\u00f3w publikacji wydawanych w drugim obiegu apelowa\u0142o o zmierzenie si\u0119 z trudnymi w\u0105tkami\u201d<\/em><\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Jak podziemna prasa w PRL mierzy\u0142a si\u0119 z Zag\u0142ad\u0105 Anna Kilian W cz\u0119\u015bci publikacji silny by\u0142 nurt przypominania o polskich winach wobec przedstawicieli innych narod\u00f3w \u2013 m\u00f3wi Jan Olaszek. \u2013 Nie wszyscy autorzy m\u00f3wili jednak \u201ejednym g\u0142osem\u201d \u2013 zaznacza Martyna Gr\u0105dzka-Rejak. W Wydawnictwie Wi\u0119\u017a ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka\u00a0\u201eHolokaust, pami\u0119\u0107, powielacz. Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w i okupacyjne stosunki polsko-\u017cydowskie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82324"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82324"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":82335,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82324\/revisions\/82335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW cz\u0119\u015bci publikacji silny by\u0142 nurt przypominania o polskich winach wobec przedstawicieli innych narod\u00f3w \u2013 m\u00f3wi Jan Olaszek. \u2013 Nie wszyscy autorzy m\u00f3wili jednak \u201ejednym g\u0142osem\u201d \u2013 zaznacza Martyna Gr\u0105dzka-Rejak.<\/strong><\/h4>\n
Anna Kilian: Dlaczego podziemie wydawnicze czas\u00f3w PRL-u postanowi\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z tematem Zag\u0142ady i polskich postaw wobec niej?<\/strong><\/h4>\n
Jak publikacje drugiego obiegu opisywa\u0142y Zag\u0142ad\u0119? Jak nastawienie autor\u00f3w do tego tematu r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 od stosunku do niego autor\u00f3w oficjalnych, cenzurowanych tekst\u00f3w?<\/strong><\/h4>\n
\n
Czy wszyscy autorzy publikacji opozycyjnych m\u00f3wili jednym g\u0142osem o Holokau\u015bcie? Czy by\u0142y w tym \u015brodowisku r\u00f3\u017cne postawy?<\/strong><\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/wiez.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Holocaust-pami%C4%99%C4%87-powielacz-202x300.jpg\")
<\/a><\/p>\nJakie by\u0142y najwa\u017cniejsze, wed\u0142ug pa\u0144stwa, podziemne publikacje o Zag\u0142adzie?<\/strong><\/h4>\n
Jaki wp\u0142yw mia\u0142y podziemne publikacje na temat Holokaustu na opini\u0119 publiczn\u0105?<\/strong><\/h4>\n
Nak\u0142adem podziemnej \u201eSolidarno\u015bci Walcz\u0105cej\u201d ukaza\u0142a si\u0119 w 1987 roku \u201eKr\u00f3tka historia Szpitala Bersohn\u00f3w i Bauman\u00f3w (1939-1953)\u201d Adiny Blady-Szwajger, bardzo interesuj\u0105ca nie tylko z powodu bezcennego historycznego \u015bwiadectwa, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce to przysz\u0142a siedziba Muzeum Getta Warszawskiego. Jaki by\u0142 jej odd\u017awi\u0119k?<\/strong><\/h4>\n
Jak by\u0142 traktowany i jak opisywany w publikacjach drugiego obiegu problem szmalcownik\u00f3w i szanta\u017cyst\u00f3w?<\/strong><\/h4>\n
Jak okupacyjne stosunki polsko-\u017cydowskie by\u0142y wykorzystywane przez w\u0142adze PRL w odniesieniu do bie\u017c\u0105cych potrzeb politycznych, a jak te same, okupacyjne, polsko-\u017cydowskie relacje s\u0105 opisywane w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat? Jaka jest dzi\u015b narracja w kwestii Zag\u0142ady?<\/strong><\/h4>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"