![](\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/ONZ-siedziba-bro%C5%84-1024x576.jpg.webp\")
Rze\u017aba przy siedzibie ONZ w Nowym Jorku. Fot. serena_tang\/flickr.com<\/p>\nRze\u017aba przy siedzibie ONZ w Nowym Jorku. Fot. serena_tang\/flickr.com<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/krytyka-p.png\")
<\/a>Komu jeszcze potrzebna jest ONZ?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\nMark Malloch-Brown<\/strong><\/span><\/p>\n LONDYN \u2013 Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego istnienia Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych kry\u0142a si\u0119 za wygodnym has\u0142em, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142o, \u017ce \u201egdyby ONZ nie istnia\u0142a, trzeba by j\u0105 by\u0142o wymy\u015bli\u0107\u201d. Dzi\u015b, jako szacowna 75-latka, organizacja ta nadal cieszy si\u0119 szerokim poparciem w og\u00f3lno\u015bwiatowych sonda\u017cach.<\/span><\/p>\n Pod powierzchni\u0105 jednak gromadz\u0105 si\u0119 trudno\u015bci, kt\u00f3rych nie mo\u017cna pomija\u0107. Patrz\u0105c na to, co dzieje si\u0119 w mediach tradycyjnych i spo\u0142eczno\u015bciowych, sprawy podnoszone przez ONZ niespecjalnie znajduj\u0105 odd\u017awi\u0119k. Co gorsza, w kwestii utrzymywania pokoju i bezpiecze\u0144stwa ONZ cz\u0119sto potyka si\u0119 o w\u0142asn\u0105, dysfunkcyjn\u0105 Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3ra sama w sobie odzwierciedla coraz bardziej podzielony \u015bwiat. Czy to w Syrii, Jemenie, czy w Libii przywracanie pokoju odbywa si\u0119 w \u017c\u00f3\u0142wim tempie, przy czym o wiele bardziej decyduj\u0105ce ni\u017c ustalenia Rady Bezpiecze\u0144stwa okazuj\u0105 si\u0119 wydarzenia na polu walki. Te same podzia\u0142y hamuj\u0105 prac\u0119 nad przestrzeganiem praw cz\u0142owieka, kt\u00f3rej nie przys\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ostatnie wybory, gdy miejsca w Radzie Praw Cz\u0142owieka przypad\u0142y Rosji, Kubie i Chinom.<\/span><\/p>\n ONZ z pewno\u015bci\u0105 zawsze odzwierciedla\u0142a \u015bwiat, kt\u00f3rego przedstawiciele w niej zasiadaj\u0105. Jedynie w pocz\u0105tkowych latach istnienia samej organizacji oraz w p\u00f3\u017anych latach 90., na pocz\u0105tku kadencji Sekretarza Generalnego ONZ Kofiego Annana, jej cz\u0142onkowie na szerok\u0105 skal\u0119 popierali ide\u0119 silnej ONZ. Poza tymi okresami ONZ zazwyczaj dzia\u0142a\u0142a przy silnych niesprzyjaj\u0105cych wiatrach. Na dodatek, bardzo wiele zmian politycznych i demograficznych sprawia, \u017ce oenzetowski \u015bwiat podlega szybkim zmianom.<\/span><\/p>\n Dzisiejszy \u015bwiat jest og\u00f3lnie m\u0142odszy. Pot\u0119ga Stan\u00f3w Zjednoczonych, jak si\u0119 wydaje, sw\u00f3j szczytowy moment ma ju\u017c za sob\u0105, a obecny rozk\u0142ad si\u0142 wskazuje na rosn\u0105ce znaczenie Chin i innych pa\u0144stw. Jednocze\u015bnie pandemia COVID-19 sprawi\u0142a, \u017ce \u015bwiat ubo\u017ceje, za\u015b cyfryzacja uczyni\u0142a go bardziej nier\u00f3wnym.<\/span><\/p>\n ONZ, oparta na karcie sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 w\u0142a\u015bciwie w ca\u0142o\u015bci z liberalno-demokratycznych warto\u015bci wyznawanych przez zwyci\u0119zc\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, z trudem radzi sobie ze zmianami \u015bwiatowego porz\u0105dku. Pod przewodnictwem obecnego Sekretarza Generalnego Ant\u00f3nia Guterresa organizacja ta kontynuuje dzia\u0142ania na rzecz parytetu p\u0142ci i wi\u0119kszego zr\u00f3\u017cnicowania w\u015br\u00f3d swoich pracownik\u00f3w, co trzeba doceni\u0107. Nadal jednak zbyt wiele najwy\u017cszych stanowisk przypada pa\u0144stwom za\u0142o\u017cycielskim. Co wa\u017cniejsze, ONZ wydaje si\u0119 nie nad\u0105\u017ca\u0107 za \u015bwiatem znajduj\u0105cym si\u0119 tu\u017c za jej drzwiami.<\/span><\/p>\n Chiny, wed\u0142ug szacunk\u00f3w drugie co do wielko\u015bci wk\u0142adu w oenzetowski bud\u017cet pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie, coraz wyra\u017aniej pr\u00f3buj\u0105 narzuci\u0107 swoje przyw\u00f3dztwo w sprawach zwi\u0105zanych ze zmian\u0105 klimatu i innymi kwestiami, zw\u0142aszcza po abdykacji Stan\u00f3w Zjednoczonych pod rz\u0105dami odchodz\u0105cego prezydenta Donalda Trumpa. Na wrze\u015bniowym posiedzeniu Zgromadzenia Og\u00f3lnego Narod\u00f3w Zjednoczonych prezydent Xi Jinping uczyni\u0142 brzemienny w skutkach krok, deklaruj\u0105c, \u017ce Chiny do roku 2060 osi\u0105gn\u0105 neutralny poziom emisji dwutlenku w\u0119gla. Jednak ten sam re\u017cim, kt\u00f3ry teraz zobowi\u0105zuje si\u0119 do zr\u00f3wnowa\u017conej gospodarki \u015brodowiskowej, jednocze\u015bnie brutalnie represjonuje chi\u0144sk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 ujgursk\u0105.<\/span><\/p>\n To za\u015b pokazuje g\u0142\u00f3wny dylemat ONZ. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci \u015bwiata \u017cyje dzi\u015b albo pod rz\u0105dami autorytarnymi, sprawowanymi przez despot\u00f3w, kt\u00f3rzy nawet nie staraj\u0105 si\u0119 zachowa\u0107 pozor\u00f3w demokratycznego umocowania, albo pod rz\u0105dami wy\u0142onionych w wyborach autokrat\u00f3w demoluj\u0105cych demokratyczne instytucje i organy, kt\u00f3rych zadaniem jest patrzenie w\u0142adzy na r\u0119ce.<\/span><\/p>\n Nie maj\u0105c innego wyj\u015bcia, jak tylko u\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 z tym coraz bardziej niedemokratycznym \u015bwiatem, ONZ stan\u0119\u0142a przed wyzwaniem polegaj\u0105cym na wypracowaniu praktycznego, mo\u017cliwego do realizacji programu dzia\u0142a\u0144, bez sprzeniewierzania si\u0119 le\u017c\u0105cej u podstawy organizacji Karcie Narod\u00f3w Zjednoczonych ani zobowi\u0105zaniu do stania na stra\u017cy praw cz\u0142owieka i innych swob\u00f3d. Instytucja ta b\u0119dzie musia\u0142a wykorzysta\u0107 swoje mocne strony. Jako przedstawicielstwo \u201epraw zbiorowo\u015bci\u201d, ONZ ma wyj\u0105tkow\u0105 pozycj\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 jej mobilizacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 w kwestiach takich jak zmiana klimatu, stanowi\u0105cych zagro\u017cenie zar\u00f3wno dla ubogich rolnik\u00f3w w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119, jak i dla zamo\u017cnych mieszka\u0144c\u00f3w nowojorskiego Manhattanu, r\u00f3wnie\u017c nara\u017conych na podnosz\u0105cy si\u0119 poziom m\u00f3rz.<\/span><\/p>\n Podobnie rzecz si\u0119 ma z Celami Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju do roku 2030, kt\u00f3re maj\u0105 zapobiec nier\u00f3wno\u015bciom i wykluczeniu<\/a><\/strong><\/span> w skali ca\u0142ego \u015bwiata, a kt\u00f3re stanowi\u0105 przyk\u0142ad dzia\u0142ania ONZ w jej najlepszym wydaniu, podobnie zreszt\u0105 jak apel Guterresa o \u201enow\u0105 umow\u0119 spo\u0142eczn\u0105 dla nowej ery<\/a><\/strong><\/span>\u201d. ONZ bez w\u0105tpienia wnosi wa\u017cny w skali \u015bwiata wk\u0142ad przez publikacj\u0119 statystyk i ranking\u00f3w dotycz\u0105cych rozwoju ludzko\u015bci oraz organizowanie szeroko zakrojonych koalicji, maj\u0105cych na celu sta\u0142e post\u0119py w zakresie kluczowych wska\u017anik\u00f3w dobrobytu i dobrostanu.<\/span><\/p>\n Jednak samo to, \u017ce ONZ jest wiod\u0105cym g\u0142osem w sprawach sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, gospodarczej i \u015brodowiskowej, nie oznacza jeszcze, \u017ce mo\u017ce odpu\u015bci\u0107 sobie ochron\u0119 praw cz\u0142owieka. Organizacja ta zobowi\u0105zana jest do informowania o wszelkich przypadkach \u0142amania tych praw. Mimo \u017ce powinna zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 w udost\u0119pnianiu dowod\u00f3w takich nadu\u017cy\u0107 innym stronom i kierowaniu oskar\u017ce\u0144, musi jednak pozosta\u0107 niez\u0142omna w pe\u0142nieniu powierzonej jej roli. W tym obszarze jej najwi\u0119kszymi sojusznikami s\u0105 organizacje spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego i nieliczne pa\u0144stwa, kt\u00f3re maj\u0105 odwag\u0119 postawi\u0107 na szali w\u0105sko pojmowane interesy handlowe czy polityczne i sprzeciwi\u0107 si\u0119 krajom pokroju Chin, Indii czy Arabii Saudyjskiej.<\/span><\/p>\n Z drugiej strony, ONZ b\u0119dzie jednak zapewne musia\u0142a si\u0119 nagi\u0105\u0107 do logiki zimnej wojny XXI wieku. Rada Bezpiecze\u0144stwa pozostanie dysfunkcyjna do czasu reform, na co na razie si\u0119 nie zanosi. Istniej\u0105 jednak sposoby na omini\u0119cie miejsc obj\u0119tych parali\u017cem. Podczas pierwszej zimnej wojny ONZ, nie konsultuj\u0105c si\u0119 z Rad\u0105 Bezpiecze\u0144stwa, zainicjowa\u0142a istotne dzia\u0142ania w celu rozwi\u0105zywania kryzys\u00f3w humanitarnych i wspierania nowych cz\u0142onk\u00f3w, wychodz\u0105cych w\u0142a\u015bnie spod kolonialnego jarzma. Oenzetowskie agencje ds. rozwoju i pomocy humanitarnej, tam gdzie wymaga\u0142y tego okoliczno\u015bci, cz\u0119sto podejmowa\u0142y dzia\u0142ania na podstawie w\u0142asnych, odr\u0119bnych uprawnie\u0144 i przepis\u00f3w mi\u0119dzynarodowych.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b Specjalni Przedstawiciele ONZ w rejonach obj\u0119tych konfliktem oraz oenzetowscy koordynatorzy w innych obszarach wykonuj\u0105 mn\u00f3stwo dobrej roboty, niestrudzenie podejmuj\u0105c kuluarowe dzia\u0142ania w celu zapobie\u017cenia miejscowym konfliktom, ochrony spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego i rozwi\u0105zania problemu nier\u00f3wno\u015bci i innych przyczyn politycznej niestabilno\u015bci. Owa \u201eterenowa\u201d ONZ \u015bwietnie sobie radzi, pozostaj\u0105c poza polem widzenia i uwagi, w bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci od naje\u017conej szykanami polityki pa\u0144stw zasiadaj\u0105cych w nowojorskiej siedzibie Rady Bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n To tutaj w\u0142a\u015bnie zdecyduj\u0105 si\u0119 przysz\u0142e losy ONZ. W m\u0142odszym, gniewniejszym i coraz bardziej niecierpliwym \u015bwiecie spotykaj\u0105cy si\u0119 gdzie\u015b daleko klub pan\u00f3w w ciemnych garniturach skazany jest na post\u0119puj\u0105c\u0105 marginalizacj\u0119. ONZ liczy si\u0119 w terenie, bo to tam wykonuje najwa\u017cniejsz\u0105 powierzon\u0105 jej prac\u0119<\/a><\/strong><\/span> na rzecz tych, kt\u00f3rzy najbardziej jej potrzebuj\u0105.<\/span><\/p>\n Mark Malloch-Brown<\/strong> \u2013 by\u0142y zast\u0119pca Sekretarza Generalnego ONZ, wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Fundacji ONZ.<\/em><\/span><\/p>\n Tekst stanowi nieco zmieniony zapis wyg\u0142oszonego przez niego dorocznego wyk\u0142adu<\/a><\/strong><\/span> w ramach UNU-WIDER.<\/em><\/span><\/p>\n Copyright: Project Syndicate, 2020. www.project-syndicate.org<\/a><\/strong><\/span>. Z angielskiego prze\u0142o\u017cy\u0142a Katarzyna By\u0142\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em> Rze\u017aba przy siedzibie ONZ w Nowym Jorku. Fot. serena_tang\/flickr.com Komu jeszcze potrzebna jest ONZ? Mark Malloch-Brown W m\u0142odszym, gniewniejszym i coraz bardziej niecierpliwym \u015bwiecie spotykaj\u0105cy si\u0119 gdzie\u015b, daleko klub pan\u00f3w w ciemnych garniturach skazany jest na post\u0119puj\u0105c\u0105 marginalizacj\u0119. LONDYN \u2013 Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego istnienia Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych kry\u0142a si\u0119 za wygodnym has\u0142em, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142o, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82457"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82457"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":82545,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82457\/revisions\/82545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW m\u0142odszym, gniewniejszym i coraz bardziej niecierpliwym \u015bwiecie spotykaj\u0105cy si\u0119 gdzie\u015b, daleko klub pan\u00f3w w ciemnych garniturach skazany jest na post\u0119puj\u0105c\u0105 marginalizacj\u0119.<\/strong><\/h5>\n
\n
\n\n\n\n
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"