{"id":83094,"date":"2021-01-25T17:09:55","date_gmt":"2021-01-25T15:09:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83094"},"modified":"2021-01-19T09:55:14","modified_gmt":"2021-01-19T07:55:14","slug":"08-09-53","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83094","title":{"rendered":"Polski n\u00f3\u017c w litewskie plecy. (100 lat temu) Lucjan \u017beligowski zaj\u0105\u0142 Wilno"},"content":{"rendered":"

Gen. Lucjan \u017beligowski ze swoim sztabem podczas mszy przed katedr\u0105 w Wilnie po zaj\u0119ciu miasta w pa\u017adzierniku 1920 r. (Fot. Polona)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Polski n\u00f3\u017c w litewskie plecy. (100 lat temu) Lucjan \u017beligowski zaj\u0105\u0142 Wilno<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Zbigniew Rokita<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Litwa \u015arodkowa by\u0142a dla Pi\u0142sudskiego mniej wi\u0119cej tym, czym dla Putina Doniecka Republika Ludowa. Mia\u0142a pom\u00f3c mu zmusi\u0107 Litwin\u00f3w do przystania na jego warunki.<\/strong><\/h4>\n

.<\/p>\n

Zbigniew Rokita: W 1918 r. dla Polak\u00f3w Wilno by\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych i najbardziej polskich miast \u2013 miastem Mickiewicza, S\u0142owackiego, Ostrej Bramy i powsta\u0144c\u00f3w styczniowych. Wszystkie si\u0142y polityczne zgadza\u0142y si\u0119, \u017ce musi si\u0119 znale\u017a\u0107 w odrodzonej Rzeczypospolitej. A czym by\u0142o dla Litwin\u00f3w?<\/h4>\n

Prof. Alvydas Nik\u017eentaiti<\/b>s: Najlepiej uj\u0105\u0142 to Tomas Venclova \u2013 powiedzia\u0142, \u017ce dla Litwin\u00f3w jest tym, czym Jerozolima dla \u017byd\u00f3w. To dobre por\u00f3wnanie, bo przecie\u017c \u017bydzi w Jerozolimie d\u0142ugo byli w mniejszo\u015bci tak jak Litwini w Wilnie.<\/span><\/p>\n

W 1918 r. Litwini powszechnie uwa\u017cali, \u017ce Wilno musi by\u0107 stolic\u0105 odrodzonej Litwy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 <\/b>Zdecydowanie. Znaczenie tego miasta dla nich wynika\u0142o z historii: od 1323 do 1795 r. by\u0142o ono stolic\u0105 Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego.<\/span><\/p>\n

Po I wojnie \u015bwiatowej narody spieraj\u0105ce si\u0119 o jakie\u015b terytoria wysuwa\u0142y na og\u00f3\u0142 dwa rodzaje argument\u00f3w: demograficzne lub historyczne. I by\u0142y w tym cz\u0119sto niekonsekwentne. Polacy np. na Zaolziu udowadniali Czechom, \u017ce wa\u017cniejszy jest sk\u0142ad narodowo\u015bciowy ni\u017c historia, a ju\u017c w Gda\u0144sku t\u0142umaczyli Niemcom co\u015b odwrotnego. W Wilnie demografia sta\u0142a za Polakami. Wed\u0142ug spisu z 1916 r. stanowili 53 proc. mieszka\u0144c\u00f3w, 41 proc. \u2013 \u017bydzi, a Litwini \u2013 jedynie 2 proc. Wi\u0119ksze prawa do Wilna mieli wi\u0119c Polacy, skoro by\u0142o ich przyt\u0142aczaj\u0105co wi\u0119cej?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Litewscy historycy udziel\u0105 jednej z dw\u00f3ch odpowiedzi: racj\u0119 mia\u0142y obie strony lub \u017cadna strona jej nie mia\u0142a.<\/span><\/p>\n

Polacy ch\u0119tnie powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na statystyki j\u0119zykowe. I rzeczywi\u015bcie, u progu XX w. litewski nie by\u0142 w Wilnie dominuj\u0105cy, ust\u0119powa\u0142 polszczy\u017anie i jidysz. Ale j\u0119zyki to jedno, a to\u017csamo\u015bci narodowe to drugie \u2013 w\u00f3wczas nowoczesne narody dopiero si\u0119 kszta\u0142towa\u0142y. Gdy po I wojnie \u015bwiatowej powstawa\u0142a Litwa, w Kownie nawo\u0142ywano do wst\u0119powania do tworz\u0105cej si\u0119 armii. Pocz\u0105tkowo prowadzono agitacj\u0119 po litewsku, ale odzew by\u0142 niewielki. Dopiero gdy odezwy wystosowano po polsku, odpowiedzia\u0142o wi\u0119cej os\u00f3b. Nie zapominajmy, \u017ce jeszcze w latach 20. XX w. Kowno by\u0142o miastem g\u0142\u00f3wnie polskoj\u0119zycznym. J\u0119zyk litewski wzmocni\u0142 znacznie swoj\u0105 pozycj\u0119 dopiero w latach 30.<\/span><\/p>\n

Rozmowa na te tematy jest trudna, bo cz\u0119sto przyk\u0142adamy wsp\u00f3\u0142czesne kategorie do \u00f3wczesnej sytuacji. Gdy za\u015b rozmawiam z polskimi historykami, wci\u0105\u017c im powtarzam: \u201eWy nawet nie odpowiedzieli\u015bcie sobie jeszcze na pytanie, kiedy powsta\u0142 nowoczesny nar\u00f3d polski!\u201d. Nie rozumia\u0142 tego r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zef Pi\u0142sudski. My\u015bla\u0142, \u017ce gdy przyjdzie z Legionami na ziemie zaboru rosyjskiego, lud powita go jako wyzwoliciela. A tak si\u0119 nie sta\u0142o. Masy nie my\u015bla\u0142y jeszcze kategoriami narodowymi. W\u00f3wczas dopiero kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 narody polski, litewski czy j\u0119zyk litewski. Mylimy cz\u0119sto j\u0119zyk, jakim kto\u015b si\u0119 na co dzie\u0144 pos\u0142ugiwa\u0142, z narodowo\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Czy by\u0142o jakie\u015b dobre rozwi\u0105zanie \u00f3wczesnego sporu polsko-litewskiego?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Chyba nie. Zreszt\u0105 porozumienie Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w w tamtym czasie oznacza\u0142oby, \u017ce nowoczesny nar\u00f3d litewski nigdy by nie powsta\u0142. Mo\u017ce nawet by\u0142oby lepiej, gdyby si\u0119 nie narodzi\u0142? Nie wiem, ale taki by\u0142by koszt zgody. To zreszt\u0105 kolejne b\u0142\u0119dne wyobra\u017cenie na temat tamtych czas\u00f3w: \u017ce sp\u00f3r dotyczy\u0142 wy\u0142\u0105cznie dw\u00f3ch grup \u2013 Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w. By\u0142a tymczasem jeszcze trzecia \u2013 krajowcy. Byli polskoj\u0119zyczni, mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 polsk\u0105, ale polityczn\u0105 litewsk\u0105 i zabiegali o niepodleg\u0142\u0105 Litw\u0119, kt\u00f3ra trwa\u0142aby w \u015bcis\u0142ej unii z Rzeczpospolit\u0105.<\/span><\/p>\n

Charakterystyczne s\u0105 losy braci Narutowicz\u00f3w. Gabriel zosta\u0142 prezydentem Polski, a Stanis\u0142aw przedstawicielem krajowc\u00f3w w\u0142a\u015bnie, politykiem litewskim i sygnatariuszem aktu niepodleg\u0142o\u015bci Litwy.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Krajowcem mo\u017cna nazwa\u0107 te\u017c Pi\u0142sudskiego, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tacy jak on s\u0105 w mniejszo\u015bci i porozumienie sta\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 polityk\u00f3w, np. Roman Dmowski, nawet nie chcia\u0142a s\u0142ysze\u0107 o takiej ewentualno\u015bci. Patrz\u0105c z dzisiejszej perspektywy, wydaje si\u0119, \u017ce nie by\u0142o alternatywy dla g\u0142\u0119bokiego sporu polsko-litewskiego.<\/span><\/p>\n

By\u0142a r\u00f3wnie\u017c koncepcja propagowana przez Lig\u0119 Narod\u00f3w czy Micha\u0142a R\u00f6mera, aby Litwa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech kanton\u00f3w narodowo\u015bciowych. Litwa w takim kszta\u0142cie zawar\u0142aby sojusz z Polsk\u0105. Czy to nie by\u0142oby dobre rozwi\u0105zanie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Litwa odrzuca\u0142a wszelkie tego rodzaju porozumienia, bo pami\u0119tajmy, \u017ce na pocz\u0105tku XX w. g\u0142\u00f3wnym wrogiem wed\u0142ug elit litewskich byli nie Rosjanie, ale Polacy. Litwini nie chcieli by\u0107 w \u017cadnym zwi\u0105zku z Polsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Kres marzeniom Pi\u0142sudskiego o polsko-litewskim sojuszu po\u0142o\u017cy\u0142 ostatecznie \u201ebunt \u017beligowskiego\u201d w 1920 r.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Zanim si\u0119 odby\u0142, w tym samym roku dosz\u0142o do dw\u00f3ch kluczowych wydarze\u0144. Najpierw w lipcu zawarto traktat litewsko-radziecki. Sowieci przekazywali w nim Litwinom Suwalszczyzn\u0119 i Wile\u0144szczyzn\u0119 wraz z Wilnem, w zamian Litwini m.in. umo\u017cliwili nacieraj\u0105cym na Polak\u00f3w Sowietom przej\u015bcie przez swoje terytorium.<\/span><\/p>\n

Traktat by\u0142 dla Litwin\u00f3w bardzo korzystny, jednak w rzeczywisto\u015bci bolszewicy grali na czas. Planowali sowietyzacj\u0119 Litwy, na miejscu by\u0142o ju\u017c kilkuset komunist\u00f3w, czekali tylko na sygna\u0142 do przeprowadzenia przewrotu. Drugim wydarzeniem by\u0142a Bitwa Warszawska.<\/span><\/p>\n

Kt\u00f3ra uratowa\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Litwy, ale te\u017c \u0141otwy, Estonii czy Finlandii<\/span>.<\/strong><\/p>\n

\u2013 I umo\u017cliwi\u0142a przeprowadzenie \u201ebuntu \u017beligowskiego\u201d, kt\u00f3ry buntem by\u0142 tylko z nazwy \u2013 wszyscy obserwatorzy, w tym alianci, rozumieli, \u017ce w rzeczywisto\u015bci \u017beligowski wype\u0142nia\u0142 rozkaz Pi\u0142sudskiego.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142o si\u0119 to jeszcze przed traktatem ryskim, kt\u00f3ry domkn\u0105\u0142 granice w tej cz\u0119\u015bci Europy.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Traktat ryski, kt\u00f3ry by\u0142 pora\u017ck\u0105 Pi\u0142sudskiego, po\u0142o\u017cy\u0142 kres jego d\u0105\u017ceniom do powo\u0142ania wschodnioeuropejskiej federacji.<\/p>\n

\u017beligowski, zabieraj\u0105c ze sob\u0105 g\u0142\u00f3wnie \u017co\u0142nierzy pochodz\u0105cych z Wile\u0144szczyzny, zastosowa\u0142 zreszt\u0105 popularn\u0105 w\u00f3wczas metod\u0119 rozwi\u0105zywania spor\u00f3w terytorialnych. Trzy lata po nim, w 1923 r., Litwini w podobny spos\u00f3b zainscenizowali powstanie miejscowej ludno\u015bci w K\u0142ajpedzie, odnie\u015bli sukces i kontrolowali region a\u017c do marca 1939 r.<\/p>\n

Trudno por\u00f3wnywa\u0107 wydarzenia dzisiejsze z tymi sprzed stu lat, ale zaryzykuj\u0119: czy widzi pan podobie\u0144stwa mi\u0119dzy aneksj\u0105 Krymu przez Rosjan i aneksj\u0105 Wile\u0144szczyzny przez Polsk\u0119? W obu przypadkach, gwa\u0142c\u0105c normy mi\u0119dzynarodowe, jednak spe\u0142niono wol\u0119 wi\u0119kszo\u015bci miejscowej ludno\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\u2013 To jakby por\u00f3wnywa\u0107 jab\u0142ko z cytryn\u0105. Na pocz\u0105tku XX w. nie istnia\u0142a jeszcze tradycja rozwi\u0105zywania takich spor\u00f3w \u2013 dopiero tworzy\u0142 si\u0119 \u0142ad mi\u0119dzynarodowy, ko\u0144czy\u0142a si\u0119 epoka imperi\u00f3w, zaczyna\u0142a pa\u0144stw narodowych. Od tego czasu powsta\u0142 pakt Brianda-Kellogga o wyrzeczeniu si\u0119 wojny, umowa helsi\u0144ska o neutralno\u015bci granic i dziesi\u0105tki innych regu\u0142. Z\u0142amanie prawa mi\u0119dzynarodowego przez Polsk\u0119 w 1920 r. i przez Rosj\u0119 w 2014 r. to nie to samo. Polska post\u0105pi\u0142a tak jak wiele innych pa\u0144stw w tym czasie, a Rosja kilka lat temu podwa\u017cy\u0142a regu\u0142y, kt\u00f3rymi kierowali\u015bmy si\u0119 co najmniej 50 lat.<\/span><\/p>\n

\u017beligowski na pocz\u0105tku operacji si\u0119 zawaha\u0142. O\u015bwiadczy\u0142 Pi\u0142sudskiemu, \u017ce nie ma wystarczaj\u0105cego autorytetu w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy. Marsza\u0142ek poleci\u0142 przej\u0105\u0107 dowodzenie gen. W\u0142adys\u0142awowi Sikorskiemu, ale w mi\u0119dzyczasie \u017beligowski zmieni\u0142 zdanie i ruszy\u0142. Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika mimo protest\u00f3w aliant\u00f3w \u0142atwo zaj\u0105\u0142 Wilno. Jego oddzia\u0142y naciera\u0142y jednak dalej, na Kowie\u0144szczyzn\u0119. Polacy chcieli w\u00f3wczas podbi\u0107 ca\u0142\u0105 Republik\u0119 Litwy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Po polskiej stronie \u015bciera\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy. Rzeczywi\u015bcie, cz\u0119\u015b\u0107 polskiej elity politycznej chcia\u0142a przy\u0142\u0105czenia ca\u0142ej Litwy, ale Pi\u0142sudski odm\u00f3wi\u0142. \u201eBunt \u017beligowskiego\u201d by\u0142 jego ostatni\u0105 pr\u00f3b\u0105 zmuszenia Litwin\u00f3w do rozm\u00f3w o jakiej\u015b formie federacji. Dlatego te\u017c pocz\u0105tkowo Warszawa nie anektowa\u0142a Wile\u0144szczyzny, a zamiast tego stworzy\u0142a parapa\u0144stwo \u2013 Litw\u0119 \u015arodkow\u0105: bo Pi\u0142sudski wci\u0105\u017c chcia\u0142 negocjowa\u0107 i wci\u0105\u017c wierzy\u0142 w polsko-litewski sojusz. Marsza\u0142ek nie by\u0142 polskim nacjonalist\u0105, chcia\u0142 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci unikn\u0105\u0107 konfliktu z Litwinami.<\/span><\/p>\n

Gdy \u017beligowski szed\u0142 na Wile\u0144szczyzn\u0119, Pi\u0142sudski poleci\u0142 mu, aby niepotrzebnie nie antagonizowa\u0142 sobie ludno\u015bci litewskiej. Powstaje Litwa \u015arodkowa, kt\u00f3ra b\u0119dzie istnia\u0142a blisko dwa lata. Nikt nie uzna tego parapa\u0144stwa \u2013 nawet Polska. Czym by\u0142 ten tw\u00f3r?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Sprowokowa\u0142 mnie pan do analogii ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105, wi\u0119c zabawi\u0119 si\u0119 w publicyst\u0119: to by\u0142a taka Doniecka Republika Ludowa. I odgrywa\u0142a podobn\u0105 rol\u0119 jak DRL dla Putina: mia\u0142a pom\u00f3c Pi\u0142sudskiemu zmusi\u0107 Litwin\u00f3w do przystania na jego warunki.<\/span><\/p>\n

Litwa \u015arodkowa w herbie mia\u0142a polsko-litewsk\u0105 symbolik\u0119: or\u0142a i pogo\u0144. Emitowa\u0142a nawet swoje znaczki. Na pocz\u0105tku 1922 r. tamtejszy sejm przeg\u0142osowa\u0142 w ko\u0144cu przy\u0142\u0105czenie do Polski. Warszawa nie rozwa\u017ca\u0142a pozostawienia niezale\u017cnej Litwy \u015arodkowej jako pa\u0144stewka buforowego?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nic o tym nie wiem. Pan pyta o plany, a trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w\u00f3wczas w polskich dzia\u0142aniach by\u0142o mn\u00f3stwo improwizacji. Na pocz\u0105tku lat 20. nikt nie mia\u0142 d\u0142ugodystansowej strategii na pi\u0119\u0107 czy dziesi\u0119\u0107 lat do przodu.<\/span><\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142y stosunki polsko-litewskie po 1920 r.?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Plan Pi\u0142sudskiego si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142, Litwini nie zgodzili si\u0119 na \u017caden sojusz. Nasta\u0142a polsko-litewska zimna wojna. Nie utrzymywali\u015bmy stosunk\u00f3w dyplomatycznych a\u017c do polskiego ultimatum z 1938 r. Mieli\u015bmy zamkni\u0119t\u0105 granic\u0119. \u017beby dojecha\u0107 z Kowna do Warszawy, trzeba by\u0142o je\u017adzi\u0107 przez inne kraje. Ustawa\u0142y kontakty ludzi na pograniczu, rozlu\u017ania\u0142y si\u0119 wi\u0119zi rodzinne.<\/p>\n

\n

To by\u0142 \u00f3wczesny mur berli\u0144ski, jedna z najmocniej chronionych granic europejskich.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

By\u0142a to nie tylko granica fizyczna, ale te\u017c mentalna \u2013 po setkach lat funkcjonowania tego terytorium jako jednego obszaru kulturowego.<\/span><\/p>\n

Litwa nigdy nie uzna\u0142a aneksji Wilna. Oficjalnie Kowno by\u0142o tymczasow\u0105 stolic\u0105 mi\u0119dzywojennej Litwy, ale w konstytucji sta\u0142o jasno, \u017ce prawdziw\u0105 stolic\u0105 jest Wilno. To w\u00f3wczas w\u015br\u00f3d Litwin\u00f3w ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 syndrom antypolski.<\/span><\/p>\n

Jak si\u0119 rodzi\u0142?<\/strong><\/p>\n

\u2013 W mi\u0119dzywojniu Litwini kreowali obraz Wilna jako miasta nie tylko historycznie litewskiego, ale r\u00f3wnie\u017c zdominowanego przez litewski \u017cywio\u0142. Prosz\u0119 poczyta\u0107 wspomnienia licznych Litwin\u00f3w, kt\u00f3rzy przybywaj\u0105 tam w 1939 r. [ZSRR przekaza\u0142 je Litwie po zaj\u0119ciu wschodniej Polski] i s\u0105 zdziwieni, \u017ce jest tam tak du\u017co Polak\u00f3w \u2013 a oni my\u015bleli, \u017ce to prawdziwe litewskie miasto.<\/span><\/p>\n

W tym czasie tworzono te\u017c nowe narracje historyczne i by\u0142y one g\u0142\u00f3wnie wymierzone w Polak\u00f3w. Centralnym mitem kreowanej w mi\u0119dzywojniu pami\u0119ci Litwin\u00f3w by\u0142 mit Witolda Wielkiego [wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski w latach 1401-30]. Nikomu nie stawiano tylu pomnik\u00f3w co jemu, szczeg\u00f3lnie w zwi\u0105zku z hucznie obchodzonym 500-leciem jego \u015bmierci. A na czym polega\u0142 mit Witolda? Na mi\u0119dzywojennej Litwie by\u0142o niewiele \u015bwieckich \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych, a jednym z nich by\u0142a rocznica jego nieudanej koronacji na kr\u00f3la Litwy. Ostatecznie nie dosz\u0142a do skutku, a Litwini byli przekonani, \u017ce sta\u0142o si\u0119 tak, bo Polacy w osobie Jagie\u0142\u0142y ukradli mu koron\u0119 i skazali na uni\u0119 z Rzeczpospolit\u0105.<\/span><\/p>\n

A co z dobrymi kartami wsp\u00f3lnej historii, na przyk\u0142ad bitw\u0105 pod Grunwaldem?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wspominaj\u0105c Grunwald, zastanawiano si\u0119 g\u0142\u00f3wnie nad tym, kto dowodzi\u0142 wsp\u00f3ln\u0105 armi\u0105 i kto by\u0142 autorem sukcesu \u2013 Jagie\u0142\u0142o czy Witold? Jagie\u0142\u0142\u0119 w mi\u0119dzywojniu widziano jako zdrajc\u0119 narodu litewskiego. To by\u0142y jedne z wielu element\u00f3w kompleksu antypolskiego, kt\u00f3ry istnieje zreszt\u0105 do dzisiaj. Trudno to zmieni\u0107, bo przez pi\u0119\u0107-sze\u015b\u0107 pokole\u0144 m\u00f3wiono o Polakach jako bandytach i terrorystach, a dopiero od dw\u00f3ch pokole\u0144 akcent k\u0142adzie si\u0119 na to, \u017ce s\u0105 dobrymi s\u0105siadami.<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie wci\u0105\u017c s\u0142ysz\u0119 na Litwie g\u0142osy, \u017ce Polacy regularnie wbijaj\u0105 Litwinom n\u00f3\u017c w plecy \u2013 gdy Litwa zdobywa\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 po I wojnie \u015bwiatowej, by\u0142 \u017beligowski, gdy odzyskiwa\u0142a j\u0105 70 lat p\u00f3\u017aniej, miejscowi Polacy tworzyli podejrzan\u0105 autonomi\u0119 narodowo\u015bciow\u0105, kt\u00f3r\u0105 por\u00f3wnywano do Naddniestrza, teraz jest agresywny AWPL.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak, efekty \u201ebuntu \u017beligowskiego\u201d widz\u0119 do dzi\u015b. Kiedy\u015b w gronie profesor\u00f3w rozmawiali\u015bmy o tym, czy litewskim Polakom powinno si\u0119 da\u0107 prawo zapisu w dokumentach ich imion i nazwisk z wykorzystaniem liter niewyst\u0119puj\u0105cych w alfabecie litewskim. Cz\u0119\u015b\u0107 profesor\u00f3w odpowiedzia\u0142a, \u017ce to wykluczone, bo oni d\u0105\u017c\u0105 do od\u0142\u0105czenia Wilna od Litwy i przy\u0142\u0105czenia do Polski.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 trzeba powiedzie\u0107 uczciwie, \u017ce takie g\u0142osy s\u0105 coraz rzadsze. Zmienia si\u0119 nawet stosunek do Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry przestaje by\u0107 najwi\u0119kszym wrogiem Litwin\u00f3w. Wile\u0144skie obchody 150-lecia urodzin Marsza\u0142ka pokaza\u0142y, \u017ce dla Litwin\u00f3w nie jest to ju\u017c tak bardzo dra\u017cliwy temat.<\/span><\/p>\n

Ale powiem panu tak: polsko-litewskie demony z przesz\u0142o\u015bci wracaj\u0105 zawsze, gdy pogarszaj\u0105 si\u0119 stosunki mi\u0119dzy pa\u0144stwami.<\/span><\/p>\n

\n

Prof. Alvydas Nik\u017eentaitis<\/b> \u2013 dyrektor Instytutu Historii Litwy, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i dyrektor Centrum Historii Prus i Litwy Zachodniej przy Uniwersytecie K\u0142ajpedzkim. Po polsku ukaza\u0142a si\u0119 jego ksi\u0105\u017cka \u201eWitold i Jagie\u0142\u0142o: Polacy i Litwini we wzajemnym stereotypie\u201d. Odznaczony Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Zas\u0142ugi RP<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gen. Lucjan \u017beligowski ze swoim sztabem podczas mszy przed katedr\u0105 w Wilnie po zaj\u0119ciu miasta w pa\u017adzierniku 1920 r. (Fot. Polona) Polski n\u00f3\u017c w litewskie plecy. (100 lat temu) Lucjan \u017beligowski zaj\u0105\u0142 Wilno Zbigniew Rokita Litwa \u015arodkowa by\u0142a dla Pi\u0142sudskiego mniej wi\u0119cej tym, czym dla Putina Doniecka Republika Ludowa. Mia\u0142a pom\u00f3c mu zmusi\u0107 Litwin\u00f3w do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83094"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83219,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83094\/revisions\/83219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}