{"id":83175,"date":"2021-01-15T17:09:02","date_gmt":"2021-01-15T15:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83175"},"modified":"2021-01-08T10:16:15","modified_gmt":"2021-01-08T08:16:15","slug":"13-05-59","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83175","title":{"rendered":"Koniec monopolu GAFA, czyli \u017cyczenia na 2021 rok"},"content":{"rendered":"

Jeff Bezos dzi\u0119ki pandemii zarobi\u0142 tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142by da\u0107 ka\u017cdemu pracownikowi po 100 tysi\u0119cy dolar\u00f3w premii (SAUL LOEB\/AFP\/East News)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Koniec monopolu GAFA, czyli \u017cyczenia na 2021 rok<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Wojciech Orli\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Jeff Bezos dzi\u0119ki pandemii zarobi\u0142 tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142by da\u0107 ka\u017cdemu pracownikowi po 100 tysi\u0119cy dolar\u00f3w premii<\/h4>\n

.<\/p>\n

Za nami najstraszniejszy rok od II wojny \u015bwiatowej, nadchodz\u0105cy te\u017c zapowiada si\u0119 niezbyt r\u00f3\u017cowo, ale jest jedna sprawa, na kt\u00f3r\u0105 patrz\u0119 z optymizmem. W tym roku chyba spe\u0142ni si\u0119 moje marzenie o uregulowaniu technologicznych monopolist\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Postuluj\u0119 to jako publicysta od kilkunastu lat. Staram si\u0119 czytelnik\u00f3w tym nie zanudza\u0107 i pisa\u0107 o tym tylko przy specjalnych okazjach, ale najch\u0119tniej pisa\u0142bym tylko o tym, bo a\u017c do pandemii uwa\u017ca\u0142em to za najwa\u017cniejszy problem naszej cywilizacji.<\/span><\/p>\n

Firmy z kartelu GAFA (Google, Apple, Facebook, Amazon) kilkana\u015bcie lat temu wybi\u0142y si\u0119 na tak siln\u0105 pozycj\u0119, \u017ce przesta\u0142y uczestniczy\u0107 w normalnej grze rynkowej. Gdy jaki\u015b podmiot zajmuje 99 procent danego rynku, jego konkurencja nie mo\u017ce si\u0119 rozwin\u0105\u0107, bo ka\u017cdego potencjalnego rywala jest w stanie kupi\u0107 lub zastosowa\u0107 wojn\u0119 na wyniszczenie.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ka\u017cdej z tych firm wi\u0105\u017ce si\u0119 z prawami obywatelskimi. Kampanie wyborcze, debata publiczna, prasa, radio i telewizja przenios\u0142y si\u0119 do internetu i nagle to, co mamy zapisane w konstytucji, przesta\u0142o mie\u0107 znaczenie \u2013 arbitralne widzimisi\u0119 cyberkorp\u00f3w zacz\u0119\u0142o decydowa\u0107 o tym, kto mo\u017ce si\u0119 wypowiada\u0107 w aplikacji na iPhonie, filmie na YouTubie albo dyskusji na Facebooku.<\/span><\/p>\n

Internetowi monopoli\u015bci hojnie sponsorowali fundacje i NGO-sy na ca\u0142ym \u015bwiecie, w tym w Polsce. Za prezydentury Obamy wysun\u0119\u0142y si\u0119 one na pierwsze miejsce pod wzgl\u0119dem wydatk\u00f3w na lobbing.<\/span><\/p>\n

Eksperci zatrudnieni w tych organizacjach byli de facto lobbystami cyberkorp\u00f3w, ale w mediach brylowali jako bezstronni \u201ebadacze internetu\u201d. I tak im jako\u015b przypadkowo z tych bada\u0144 zawsze wychodzi\u0142o, \u017ce nie nale\u017cy przyjmowa\u0107 \u017cadnych przepis\u00f3w ograniczaj\u0105cych samowol\u0119 kartelu GAFA, a najlepsz\u0105 regulacj\u0105 b\u0119dzie dalszy brak regulacji.<\/span><\/p>\n

W biznesmenach takich jak Steve Jobs, Jeff Bezos czy Mark Zuckerberg \u015bwiat nie widzia\u0142 wtedy chciwych monopolist\u00f3w, tylko m\u0119drc\u00f3w i filantrop\u00f3w. Gdy kto\u015b z nich przyje\u017cd\u017ca\u0142 do Polski, obskakiwany i dopieszczany by\u0142 przez polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli nadziej\u0119, \u017ce w zamian za pochlebstwa i zwolnienia podatkowe dostan\u0105 perkal i paciorki.<\/span><\/p>\n

Apogeum szale\u0144stwa osi\u0105gn\u0119\u0142o to w 2012, kiedy sponsorowane przez Google\u2019a organizacje wyprowadzi\u0142y ludzi na ulice w protestach przeciwko pr\u00f3bie na\u0142o\u017cenia cyberkorpom pewnych ogranicze\u0144 w ramach traktatu ACTA. Demonstruj\u0105cym ludziom wydawa\u0142o si\u0119 wtedy, \u017ce broni\u0105 \u201ewolno\u015bci w internecie\u201d, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci bronili przywilej\u00f3w kartelu GAFA.<\/span><\/p>\n

Wolno\u015bci w internecie nigdy nie by\u0142o, nie ma i nie b\u0119dzie. Sie\u0107 zbudowali wojskowi, kt\u00f3rzy oddali j\u0105 naukowcom. W \u015bwiecie akademii panuje swoboda bada\u0144, ale nigdy nie by\u0142o tam nieograniczonej wolno\u015bci s\u0142owa.<\/span><\/p>\n

To dlatego protoko\u0142y sieciowe, kt\u00f3rych u\u017cywamy do dzisiaj, s\u0105 bezbronne wobec zjawisk takich jak spam, stalking czy fake newsy. Gdyby 30 lat temu docent Iksi\u0144ski prze\u015bladowa\u0142 w \u00f3wczesnym internecie docenta Igrekowskiego, uczelnia by mu zabra\u0142a dost\u0119p do sieci. Zabra\u0142aby mu go tak\u017ce za co\u015b, czego do 1995 roku najsurowiej zabrania\u0142y wszelkie regulaminy \u2013 wykorzystywanie internetu do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. W ko\u0144cu nie po to podatnicy si\u0119 wykosztowali na zbudowanie i utrzymanie sieci, \u017ceby kto\u015b si\u0119 na niej wzbogaca\u0142. Tak wtedy rozumowano.<\/span><\/p>\n

Niestety, w latach 90. na ca\u0142ym \u015bwiecie zatriumfowa\u0142a ideologia, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 prywatyzacja, deregulacja i komercjalizacja przynosz\u0105 tak du\u017co korzy\u015bci, \u017ce ju\u017c niech podatnicy nie narzekaj\u0105, \u017ce de facto sponsoruj\u0105 komu\u015b biznes. Niech czekaj\u0105 pokornie, a\u017c bogactwo zacznie skapywa\u0107.<\/span><\/p>\n

W 1995 w internecie pojawi\u0142o si\u0119 wreszcie co\u015b w rodzaju wolno\u015bci, ale by\u0142a to wy\u0142\u0105cznie wolno\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Mylnie j\u0105 brali\u015bmy za \u201ewolno\u015b\u0107 s\u0142owa\u201d, bo przysz\u0142e internetowe kolosy wtedy jeszcze by\u0142y skromnymi, przyjaznymi start-upami \u2013 \u017ceby nas zach\u0119ci\u0107 do tworzenia darmowych tre\u015bci, stara\u0142y si\u0119 nam tworzy\u0107 jak najlepsze warunki.<\/span><\/p>\n

Wszyscy ich wtedy kochali\u015bmy \u2013 tego raczkuj\u0105cego Amazona, ten pocz\u0105tkuj\u0105cy Facebook. Politycy przyznawali im rozmaite przywileje prawne, takie jak \u201ewy\u0142\u0105czenie odpowiedzialno\u015bci\u201d \u2013 pod naci\u0105ganym argumentem, \u017ce firmy internetowe tylko po\u015brednicz\u0105 w publikowaniu tre\u015bci, ale nie dokonuj\u0105 ich selekcji.<\/span><\/p>\n

Dzi\u0119ki temu przez kilkana\u015bcie lat internetowe korporacje zarabia\u0142y kup\u0119 forsy na zinstytucjonalizowanym szerzeniu nienawi\u015bci \u2013 wy\u015bwietla\u0142y reklamy przy tre\u015bciach antysemickich, rasistowskich, mizoginicznych, antynaukowych.<\/span><\/p>\n

To bezkarno\u015bci cyberkorp\u00f3w zawdzi\u0119czamy wyhodowanie ruchu antyszczepionkowego, kt\u00f3ry zbierze teraz pi\u0119kne \u017cniwo w postaci nadwy\u017ckowych zgon\u00f3w i przed\u0142u\u017conych lockdown\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dosz\u0142o do absurdu, w kt\u00f3rym radio czy telewizja zosta\u0142yby ukarane grzywn\u0105 lub odebraniem koncesji za wyemitowanie programu \u2013 kt\u00f3ry ca\u0142kiem legalnie mog\u0142y wrzuci\u0107 do internetu. Bo wtedy tradycyjni nadawcy mogli korzysta\u0107 z tego samego przywileju, co Google czy Facebook.<\/span><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie w zesz\u0142ym roku internetowym gigantom uda\u0142o si\u0119 wkurzy\u0107 r\u00f3wno wszystkich. Stany Zjednoczone i Uni\u0119 Europejsk\u0105, lewic\u0119 i prawic\u0119, radyka\u0142\u00f3w i umiarkowanych.<\/span><\/p>\n

W grudniu Unia Europejska og\u0142osi\u0142a propozycje regulacji rynku us\u0142ug cyfrowych (Digital Services Act) wymierzonego bezpo\u015brednio w samowol\u0119 GAFA. Niezale\u017cnie od tego przeciw firmom z tego kartelu Unia prowadzi post\u0119powanie antymonopolowe.<\/span><\/p>\n

W Stanach te\u017c co\u015b ruszy\u0142o. Post\u0119powanie antymonopolowe przeciw Facebookowi w grudniu rozpocz\u0119\u0142o 46 stan\u00f3w \u2013 to oddolna i ponadpartyjna inicjatywa, wi\u0119c nawet gdyby nowy prezydent chcia\u0142 j\u0105 zablokowa\u0107, b\u0119dzie mia\u0142 z tym problem.<\/span><\/p>\n

Nie ma co p\u0142aka\u0107 nad wolno\u015bci\u0105 w internecie, bo Jan Kowalski nigdy jej nie mia\u0142. W dotychczasowych przepisach nie by\u0142o zapis\u00f3w chroni\u0105cych interes szeregowego internauty. Przywileje by\u0142y dla korporacji, ale nie dla ludzi.<\/span><\/p>\n

Rok 2020 by\u0142 dla nas straszny, ale dla internetowych oligarch\u00f3w by\u0142 najlepszym w ich \u017cyciu. Jeff Bezos dzi\u0119ki pandemii zarobi\u0142 tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142by da\u0107 ka\u017cdemu swojemu pracownikowi po 100 tysi\u0119cy dolar\u00f3w premii, a tylko cofn\u0105\u0142by si\u0119 do swojego maj\u0105tku sprzed roku.<\/span><\/p>\n

Ci ludzie nigdy nie b\u0119d\u0105 mie\u0107 do\u015b\u0107. Musz\u0105 im to powiedzie\u0107 demokratyczne spo\u0142ecze\u0144stwa. W 2021 wreszcie to zrobi\u0105, czego sobie i pa\u0144stwu \u017cycz\u0119.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeff Bezos dzi\u0119ki pandemii zarobi\u0142 tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142by da\u0107 ka\u017cdemu pracownikowi po 100 tysi\u0119cy dolar\u00f3w premii (SAUL LOEB\/AFP\/East News) Koniec monopolu GAFA, czyli \u017cyczenia na 2021 rok Wojciech Orli\u0144ski Jeff Bezos dzi\u0119ki pandemii zarobi\u0142 tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142by da\u0107 ka\u017cdemu pracownikowi po 100 tysi\u0119cy dolar\u00f3w premii . Za nami najstraszniejszy rok od II wojny \u015bwiatowej, nadchodz\u0105cy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83175"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83175"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83190,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83175\/revisions\/83190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}