{"id":83229,"date":"2021-01-17T17:09:50","date_gmt":"2021-01-17T15:09:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83229"},"modified":"2021-01-16T13:00:51","modified_gmt":"2021-01-16T11:00:51","slug":"15-05-58","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83229","title":{"rendered":"O ch\u0142opakach i dziewczynach z Kickiego. Tacy byli\u015bmy w Marcu ’68"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\n
\"\"<\/a>O ch\u0142opakach i dziewczynach z Kickiego. Tacy byli\u015bmy w Marcu ’68<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Antoni Su\u0142ek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Przy flaszce w\u00f3dki w akademiku z zazdro\u015bci\u0105 s\u0142uchali\u015bmy opowie\u015bci czeskich koleg\u00f3w o manifestacjach w Pradze. Zapami\u0119ta\u0142em jeden transparent: “Niech \u017cyje Zwi\u0105zek Radziecki – za swoje!”. To te\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142o na to, co mieli\u015bmy w g\u0142owach w marcu 1968 r.<\/h4>\n

Antoni Su\u0142ek<\/b> – profesor w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego<\/i><\/h5>\n

Opisz\u0119 tamten czas na podstawie obserwacji uczestnicz\u0105cej, bo w latach 1963-68 studiowa\u0142em socjologi\u0119 na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego i mieszka\u0142em w nie mniej w\u00f3wczas s\u0142awnym akademiku przy ul. Kickiego, na odleg\u0142ym od \u015br\u00f3dmie\u015bcia Grochowie.<\/span><\/p>\n

Lata 60., czas \u201ema\u0142ej stabilizacji\u201d, to okres, gdy nic wyrazistego si\u0119 w Polsce nie dzia\u0142o. Ja\u0142owy bezruch sprawia\u0142 jednak, \u017ce nawet tak s\u0142abe bod\u017ace jak wspomnienia wydarze\u0144 sprzed lat i docieraj\u0105ce do Polski echa idei z Zachodu by\u0142y \u017cywo odbierane i \u201em\u0105ci\u0142y w g\u0142owach\u201d. Na studiach, cho\u0107 nie na zaj\u0119ciach, ale na otwartych dyskusjach organizowanych przez Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej, mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 o koncepcjach politycznych partii komunistycznych w Europie Zachodniej. Zdaje si\u0119, \u017ce terminu \u201eeurokomunizm\u201d jeszcze wtedy nie by\u0142o, ale na jednym z takich spotka\u0144 Karol Modzelewski m\u00f3wi\u0142 o \u201epolicentryzmie\u201d Palmiro Togliattiego i przedstawia\u0142 go jako alternatyw\u0119 ustrojow\u0105 wobec \u201ekierowniczej roli\u201d partii komunistycznej w Polsce.<\/span><\/p>\n

\u015aciana wielkich hieroglif\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

W latach 60. rozwija\u0142 si\u0119 konflikt radziecko-chi\u0144ski i trwa\u0142a \u201erewolucja kulturalna\u201d. O jej obecno\u015bci w wyobra\u017ani student\u00f3w \u015bwiadczy to, \u017ce mur na dziedzi\u0144cu UW, potocznie nazywany \u201e\u015bcian\u0105 p\u0142aczu\u201d (tych, co nie znajdowali swych nazwisk na listach przyj\u0119tych na studia), zmieni\u0142 w marcu 1968 r. nazw\u0119 na \u201e\u015bcian\u0119 wielkich hieroglif\u00f3w\u201d, a m\u0142odzi aktywi\u015bci gorliwie zwalczaj\u0105cy ruch marcowy byli nazywani \u201ehunwejbinami\u201d. W akademiku przy Kickiego Piotr \u017bebru\u0144, aktywny potem w marcu student filozofii, chodzi\u0142 do ambasady chi\u0144skiej i przynosi\u0142 stamt\u0105d \u201eczerwone ksi\u0105\u017ceczki\u201d z my\u015blami Mao Zedonga. A s\u0142awny w marcu student J\u00f3zef Dajczgewand m\u00f3wi\u0142 o \u201etysi\u0105cu kwiat\u00f3w na 1000-lecie\u201d, co by\u0142o oczywist\u0105 aluzj\u0105 do has\u0142a Mao \u201eNiech rozkwita sto kwiat\u00f3w, a sto szk\u00f3\u0142 my\u015bli nich si\u0119 ze sob\u0105 spiera\u201d.<\/span><\/p>\n

W dalekiej Azji toczy\u0142a si\u0119 krwawa wojna w Wietnamie, kontestowana na ameryka\u0144skich kampusach. Gdy w marcu 1965 r. pierwsi marines wyl\u0105dowali na pla\u017cach Da Nang, na UW odby\u0142 si\u0119 wielki wiec protestacyjny, zdaje si\u0119, \u017ce zorganizowany z inspiracji student\u00f3w z kraj\u00f3w tzw. Trzeciego \u015awiata. Nieoczekiwanie rozwin\u0105\u0142 si\u0119 w du\u017c\u0105 demonstracj\u0119 uliczn\u0105, kt\u00f3ra dosz\u0142a a\u017c do ambasady wietnamskiej, skanduj\u0105c: \u201eUSA, \u017candarm \u015bwiata\u201d. Jej uczestnicy mogli poczu\u0107 s\u0142odycz udzia\u0142u w krocz\u0105cym Nowym \u015awiatem prote\u015bcie zbiorowym, a ci, co chcieli \u2013 tak\u017ce smak rozdawanych przez pracownik\u00f3w ambasady \u201epapieros\u00f3w wolno\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

Innym studentom okazji do uniesie\u0144 kolektywnych dostarcza\u0142y ko\u015bcielne obchody milenijne. Ja sam, przeczytawszy \u201ePsychologi\u0119 t\u0142umu\u201d Le Bona, szuka\u0142em okazji do sprawdzenia, jak to jest. Poszed\u0142em przed katedr\u0119 \u015bw. Jana wita\u0107 wracaj\u0105cego z Rzymu kardyna\u0142a Wyszy\u0144skiego, wys\u0142ucha\u0142em nawet kazania, ale moja w\u0142asna dusza nie zdo\u0142a\u0142a si\u0119 stopi\u0107 z \u201edusz\u0105 zbiorow\u0105\u201d zgromadzenia wiernych.<\/span><\/p>\n

Bli\u017cej ni\u017c Chiny i Wietnam by\u0142a Czechos\u0142owacja. Jesieni\u0105 1967 r. w Pradze dosz\u0142o do manifestacji studenckich, a sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na wyborze nowego I sekretarza KPCz, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Dubczek. Jeszcze nim nasta\u0142a Praska Wiosna i zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107, \u017ce \u201ePolska czeka na Dubczeka\u201d, z Fakultetu Filozoficznego Uniwersytetu Karola przyjechali na Wydzia\u0142 Filozoficzny UW dwaj aktywi\u015bci. Przy flaszce w\u00f3dki na Kickiego z zazdro\u015bci\u0105 s\u0142uchali\u015bmy ich opowie\u015bci o manifestacjach w Pradze. Zapami\u0119ta\u0142em jeden transparent: \u201eNiech \u017cyje Zwi\u0105zek Radziecki \u2013 za swoje!\u201d.<\/span><\/p>\n

Papierosy Leszka Ko\u0142akowskiego<\/strong><\/h4>\n

W 1966 r. mija\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat od Polskiego Pa\u017adziernika, ale Gomu\u0142ka nie obchodzi\u0142 jubileuszu postalinowskiej odwil\u017cy. W zbiorowej pami\u0119ci bardziej aktywnej cz\u0119\u015bci student\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 \u201ePo prostu\u201d, Klub Krzywego Ko\u0142a i niespe\u0142nione nadzieje. W pa\u017adzierniku 1966 r. du\u017ca sala w Instytucie Historycznym UW nie mog\u0142a pomie\u015bci\u0107 wszystkich ch\u0119tnych, by pos\u0142ucha\u0107, co Leszek Ko\u0142akowski i Krzysztof Pomian my\u015bl\u0105 o ostatniej dekadzie. To, co studenci us\u0142yszeli, mia\u0142o na nich du\u017cy wp\u0142yw. Tak\u017ce dlatego, \u017ce Ko\u0142akowski by\u0142 dla nich autorytetem, m\u0142odym profesorem o zniewalaj\u0105cej wiedzy, inteligencji i elokwencji. Studentki filozofii jak on nosi\u0142y swetry i pali\u0142y mocne papierosy, a ja sam wyku\u0142em na pami\u0119\u0107 r\u00f3\u017cne jego my\u015bli. Z czasem je te\u017c zrozumia\u0142em.<\/span><\/p>\n

Rok 1966 by\u0142 te\u017c rokiem dziesi\u0119ciolecia powstania w\u0119gierskiego. Starsi studenci pami\u0119tali z 1956 r. zbi\u00f3rki pieni\u0119dzy \u201ena W\u0119gr\u00f3w\u201d, ale nawet oni o samym powstaniu niewiele wiedzieli, je\u015bli nie poszli do Biblioteki Uniwersyteckiej, by poczyta\u0107 \u00f3wczesne roczniki \u201ePo prostu\u201d. W Kickim Radiu, akademikowym radiow\u0119\u017ale, Ryszard Polowczyk, student socjologii, w marcu 1968 r. wyrzucony ze studi\u00f3w, zrobi\u0142 wtedy tak \u015bwietn\u0105 audycj\u0119 o rewolucji w\u0119gierskiej, \u017ce do tej pory j\u0105 pami\u0119tam, a Kickie Radio w\u0142adza partyjna wzi\u0119\u0142a p\u00f3\u017aniej pod but. Zawsze znajdowali si\u0119 studenci ch\u0119tni do pomocy partii w sprawowaniu \u201ekierowniczej roli\u201d.<\/span><\/p>\n

Uniwersytet by\u0142 wtedy siln\u0105 \u201eagend\u0105 socjalizuj\u0105c\u0105\u201d. Jak kto\u015b si\u0119 znalaz\u0142 na wydziale filozoficznym, to, chcia\u0142 nie chcia\u0142, stawa\u0142 si\u0119 filozofem. Prawid\u0142owo\u015b\u0107 t\u0119 z\u0142ama\u0142o dopiero w 1967 r. pojawienie si\u0119 na filozofii nauk politycznych \u2013 garn\u0119li si\u0119 tam maturzy\u015bci z nadziej\u0105 karier politycznych w \u00f3wczesnym systemie (wiem, bo zbada\u0142em ankietowo tych student\u00f3w). Jeszcze silniej socjalizowa\u0142 student\u00f3w akademik. Domy studenckie by\u0142y miejscem uwsp\u00f3lniania do\u015bwiadczenia student\u00f3w z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk spo\u0142ecznych, miejscowo\u015bci i kierunk\u00f3w studi\u00f3w. Akademik na Kickiego by\u0142 szczeg\u00f3lny, bo pod jednym dachem gromadzi\u0142 student\u00f3w filozofii, socjologii, ekonomii politycznej i historii, wydzia\u0142\u00f3w najbardziej niepokornych.<\/span><\/p>\n

Ci m\u0142odzi ludzie znale\u017ali si\u0119 na studiach w wyniku szczeg\u00f3lnie ostrej selekcji, a by\u0142o w\u015br\u00f3d nich wiele os\u00f3b bystrych, ambitnych i ciekawych \u015bwiata. W akademiku ro\u015bli jak na dro\u017cd\u017cach i rozwijali swoje \u015bwiatopogl\u0105dy. J\u00f3zef Dajczgewand demaskowa\u0142 narastaj\u0105cy ruch moczarowski i za\u0142o\u017cy\u0142 niezale\u017cne od ZMS \u201eNowe Formy\u201d, a w tamtejszym klubie U Bab na dyskusji o patriotyzmie studenci mogli us\u0142ysze\u0107 od Stefana Kisielewskiego, w obecno\u015bci p\u0142k. Zbigniewa Za\u0142uskiego, autora \u201eSiedmiu polskich grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych\u201d, \u017ce patriotyzm to w Polsce taka pa\u0142a, kt\u00f3r\u0105 w\u0142adza wali w g\u0142owy przeciwnik\u00f3w politycznych.<\/span><\/p>\n

Umy\u015blnie wymieni\u0142em tu par\u0119 nazwisk student\u00f3w z Kickiego, znalaz\u0142em je na listach skre\u015blonych ze studi\u00f3w w 1968 r. W kolejne rocznice marca wspominamy z \u017calem tych, kt\u00f3rzy wyjechali wtedy z Polski i bywa, \u017ce zrobili w \u015bwiecie kariery \u2013 s\u0105 w\u015br\u00f3d nich wybitni profesorowie i inni ludzie sukcesu. Czytamy w gazetach, ile wtedy \u201ePolska straci\u0142a\u201d. To prawda, ale ja my\u015bl\u0119 te\u017c o ch\u0142opakach i dziewczynach z Kickiego, kt\u00f3rzy nigdzie nie wyjechali. Polska ich nie straci\u0142a, ale oni sami ponie\u015bli wielk\u0105 strat\u0119. Przerwane, op\u00f3\u017anione i nigdy nieuko\u0144czone studia nie pozwoli\u0142y im zosta\u0107 tym, kim mogli i kim chcieli. T\u0119 strat\u0119 trzeba nam wyra\u017aniej dopisywa\u0107 do smutnego bilansu marca sprzed 50 lat.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O ch\u0142opakach i dziewczynach z Kickiego. Tacy byli\u015bmy w Marcu ’68 Antoni Su\u0142ek Przy flaszce w\u00f3dki w akademiku z zazdro\u015bci\u0105 s\u0142uchali\u015bmy opowie\u015bci czeskich koleg\u00f3w o manifestacjach w Pradze. Zapami\u0119ta\u0142em jeden transparent: “Niech \u017cyje Zwi\u0105zek Radziecki – za swoje!”. To te\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142o na to, co mieli\u015bmy w g\u0142owach w marcu 1968 r. Antoni Su\u0142ek – profesor w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83229"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83229"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83377,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83229\/revisions\/83377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}