![](\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/izaak-baszewis-singer-jidysz-tlumaczenia-asaf-galay-muses-of-isaac-bashevis-singer-nobel.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/chidusz.png\")
<\/a>Wyobra\u017cam sobie, jak rozk\u0142adasz przede mn\u0105 nogi<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\nZUZANNA HORNOWICZ<\/strong><\/span><\/p>\n SWOJE OPOWIADANIA DA\u0141 PRZET\u0141UMACZY\u0106 TYLKO DW\u00d3M M\u0118\u017bCZYZNOM. PIERWSZYM BY\u0141 JEGO SYN, Z KT\u00d3RYM NIE MIA\u0141 KONTAKTU PRZEZ WIELE LAT. DRUGIM \u2012 SAUL BELLOW, KT\u00d3RY NA ANGIELSKI PRZE\u0141O\u017bY\u0141 <\/b>GIMPLA G\u0141UPKA<\/i><\/b>. T\u0141UMACZENIE WYSZ\u0141O TAK DOBRZE, \u017bE SINGER PRZESTRASZY\u0141 SI\u0118, \u017bE TALENT T\u0141UMACZA PRZY\u0106MI JEGO W\u0141ASNY. PONIEK\u0104D MIA\u0141 RACJ\u0118. W 1976 ROKU BELLOW ZOSTA\u0141 LAUREATEM LITERACKIEJ NAGRODY NOBLA. NA SWOJ\u0104 W\u0141ASN\u0104 SINGER MUSIA\u0141 POCZEKA\u0106 JESZCZE DWA LATA. NIGDY BY JEJ NIE ZDOBY\u0141, GDYBY NIE ZR\u0118CZNE I PRZYST\u0118PNE DLA NIE\u017bYDOWSKIEGO CZYTELNIKA T\u0141UMACZENIA NA ANGIELSKI, KT\u00d3RE, OPR\u00d3CZ DW\u00d3CH WYMIENIONYCH WCZE\u015aNIEJ PRZYPADK\u00d3W, PRZYGOTOWYWANE BY\u0141Y WY\u0141\u0104CZNIE PRZEZ KOBIETY. ONE Z REGU\u0141Y BY\u0141Y BARDZO M\u0141ODE, A ON BARDZO LUBI\u0141 PRAWI\u0106 IM NIEWYBREDNE KOMPLEMENTY.<\/b><\/span><\/p>\n Czterdzie\u015bci osiem<\/b><\/p>\n Ojciec Asafa Galaya powtarza\u0142 mu, \u017ce opowiada\u0144 Izaaka Baszewisa Singera nie warto czyta\u0107. Z pisz\u0105cych w jidysz warto\u015bciowy jest tylko poeta Abraham Suckerwer, a je\u015bli ju\u017c uprze si\u0119 na kt\u00f3rego\u015b z Singer\u00f3w, to niech przynajmniej b\u0119dzie to Izrael Joszua. To nie by\u0142a odosobniona opinia. Wielu \u017cydowskich intelektualist\u00f3w tak w\u0142a\u015bnie, nieco po macoszemu, traktowa\u0142o m\u0142odszego z braci Singer\u00f3w. Sam Izaak przez wiele lat mia\u0142 kompleks brata, kt\u00f3ry jako pierwszy rozpocz\u0105\u0142 literack\u0105 karier\u0119. Na przek\u00f3r ojcu Asaf zacz\u0105\u0142 jednak czyta\u0107 opowiadania Izaaka Baszewisa, najpierw po hebrajsku, w swoim ojczystym j\u0119zyku, a potem po angielsku. Zauwa\u017cy\u0142, \u017ce ka\u017cda ksi\u0105\u017cka przet\u0142umaczona jest przez kogo\u015b innego. Doliczy\u0142 si\u0119 czterdziestu o\u015bmiu nazwisk. Wszystkie nale\u017ca\u0142y do kobiet. Pomy\u015bla\u0142, \u017ce mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 za tym jaka\u015b historia. W 2014 roku, razem z Shaulem Betserem, nakr\u0119ci\u0142 film The Muses of Isaac Bashevis Singer<\/i>. Tytu\u0142owe muzy to w\u0142a\u015bnie t\u0142umaczki.<\/span><\/p>\n \u201ePocz\u0105tkowo my\u015bla\u0142em o nim jako o zabawnym dziadku, ale im lepiej go poznawa\u0142em, tym wyra\u017aniej zacz\u0105\u0142 wy\u0142ania\u0107 si\u0119 jego inny, bardziej skomplikowany portret. By\u0142 to Singer, kt\u00f3ry t\u0142umacz\u0105c, dopuszcza\u0142 si\u0119 zdrady na j\u0119zyku jidysz\u201d \u2012 m\u00f3wi Galay. Jego film jest w\u0142a\u015bnie o zdradzie \u2012 zar\u00f3wno fizycznej, jak i intelektualnej. Jest te\u017c jednak o zachowaniu, kt\u00f3re dzisiaj (miejmy nadziej\u0119) skaza\u0142oby go na publiczn\u0105 infami\u0119 i hasztag #metoo. Wtedy jednak uchodzi\u0142o za kokieteri\u0119 i nieod\u0142\u0105czny element obcowania z geniuszem. Ot, taki nieco spro\u015bny flircik, kt\u00f3ry do niczego z\u0142ego nie prowadzi\u0142, ale u\u015bwiadamia\u0142 kobiecie, \u017ce nieistotna jest jej praca czy kariera naukowa, bo tak naprawd\u0119 jest przede wszystkim obiektem seksualnym. I mo\u017ce si\u0119 co najwy\u017cej zaczerwieni\u0107.<\/span><\/p>\n T\u0142umaczki trafia\u0142y do Singera do\u015b\u0107 przypadkowo. Decydowa\u0142y raczej wzgl\u0119dy towarzyskie ni\u017c rzeczywiste kompetencje, zreszt\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z nich w momencie podj\u0119cia pracy nie mia\u0142a jeszcze nawet uko\u0144czonych studi\u00f3w.<\/span><\/p>\n Gdy Dvora Telushkin po jednym ze spotka\u0144 autorskich z Singerem zaoferowa\u0142a, \u017ce odwiezie go do domu, on, znany ze swojego sk\u0105pstwa (\u017cywi\u0142 si\u0119 w taniej kafeterii, nigdy nie p\u0142aci\u0142 za posi\u0142ki swoich znajomych), zapewne ucieszy\u0142 si\u0119, \u017ce nie musi zamawia\u0107 taks\u00f3wki. Opr\u00f3cz tego przecie\u017c pragn\u0105\u0142 towarzystwa m\u0142odych kobiet, inteligentnych rozm\u00f3w, delikatnego flirtu, a zachwyt czytelniczek zawsze mu schlebia\u0142. Po niezobowi\u0105zuj\u0105cej pogaw\u0119dce po prostu zaproponowa\u0142 Dvorze, \u017ceby przet\u0142umaczy\u0142a z nim kt\u00f3re\u015b z jego opowiada\u0144.<\/span><\/p>\n Swoich t\u0142umacze\u0144 nie zleca\u0142, t\u0142umaczy\u0142o si\u0119 razem z nim. By\u0142a to cz\u0119sto ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 godzinami praca. Nie tolerowa\u0142 przerw, skupienie musia\u0142o by\u0107 pe\u0142ne. \u201eB\u0119dziemy to szlifowa\u0107 tak d\u0142ugo, a\u017c b\u0119dzie si\u0119 b\u0142yszcze\u0107\u201d, mawia\u0142. Spotyka\u0142 si\u0119 z t\u0142umaczkami u siebie lub u nich w domu. On mia\u0142 przed sob\u0105 manuskrypt w jidysz i swoj\u0105 do\u015b\u0107 niezgrabn\u0105 angielszczyzn\u0105 dyktowa\u0142 tekst t\u0142umaczce. Przekazywa\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 my\u015bl i razem szukali s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re po angielsku najlepiej oddadz\u0105 sens orygina\u0142u. Kiedy ustalili, kt\u00f3ra wersja zdania jest najlepsza, t\u0142umaczka zapisywa\u0142a j\u0105 na maszynie.<\/span><\/p>\n Eve Fridman twierdzi, \u017ce Singer da\u0142 jej t\u0119 prac\u0119, bo by\u0142a ni\u017csza od niego, \u201ea zatem odpowiedniego wzrostu\u201d. Spotykali si\u0119 regularnie co sobot\u0119 w jej mieszkaniu. Imponowa\u0142a mu. Komplementowa\u0142 j\u0105, twierdzi\u0142, \u017ce s\u0105 tak dobrze dobrani pod wzgl\u0119dem intelektualnym, \u017ce stworzyliby \u015bwietn\u0105 par\u0119 tak\u017ce w \u0142\u00f3\u017cku. Powiedzia\u0142a mu \u201ezapomnij\u201d. Przed kamer\u0105, ju\u017c jako starsza pani, t\u0142umaczy: \u201eBy\u0142am \u0142adna i m\u0142oda, dlaczego mia\u0142abym sypia\u0107 ze starym facetem? Ale by\u0142o mn\u00f3stwo dziewczyn, kt\u00f3re to robi\u0142y\u201d. Biografka Singera, Janet Hadda, te\u017c twierdzi, \u017ce s\u0142ysza\u0142a mn\u00f3stwo historii o jego romansach z t\u0142umaczkami.<\/span><\/p>\n \u201e\u015amia\u0142am si\u0119 we w\u0142a\u015bciwych miejscach i to by\u0142o tyle\u201d, m\u00f3wi Evelyn Torton Beck, kiedy wspomina pierwsze spotkanie z Singerem, podczas kt\u00f3rego przeczyta\u0142 jej swoje opowiadanie Przyjaciel Kafki<\/i>. Zosta\u0142a zatrudniona jako jego t\u0142umaczka, r\u00f3wnocze\u015bnie pracuj\u0105c nad swoim doktoratem (o Kafce w\u0142a\u015bnie). Nie przystawia\u0142 si\u0119 do niej. Evelyn s\u0105dzi, \u017ce to dlatego, \u017ce mia\u0142a ju\u017c wtedy m\u0119\u017ca i dzieci, kt\u00f3rych zreszt\u0105 przedstawi\u0142a Singerowi \u2012 flirt by\u0142by nie na miejscu. W dniu, w kt\u00f3rym zaproponowa\u0142 jej przet\u0142umaczenie jednego ze swoich opowiada\u0144, czu\u0142a si\u0119, jakby poprosi\u0142 j\u0105 o r\u0119k\u0119. Traktowa\u0142a to jak olbrzymie wyr\u00f3\u017cnienie.<\/span><\/p>\n \u201eWiele z tych kobiet narzeka\u0142o, \u017ce p\u0142aci\u0142 bardzo ma\u0142o, a czasami zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce wr\u0119cz zapomina\u0142 zap\u0142aci\u0107\u201d, m\u00f3wi re\u017cyser filmu. \u201eNiekt\u00f3re jednak maj\u0105 wspania\u0142e wspomnienia i uwa\u017caj\u0105, \u017ce spotkanie z Singerem odmieni\u0142o ca\u0142e ich \u017cycie. Ostatnia z jego t\u0142umaczek mia\u0142a pocz\u0105tkowo zosta\u0107 prawniczk\u0105, a teraz pisze<\/span> i wyk\u0142ada creative writing<\/i> na Uniwersytecie w Miami\u201d. Asaf Galay ma na my\u015bli Dub\u0119 Leibell, kt\u00f3ra w jego filmie okre\u015bli\u0142a Singera mianem \u201ebardzo napalonego starszego pana\u201d. Z uwagi na to, \u017ce wyst\u0119puje przed kamer\u0105, stwierdzi\u0142a, \u017ce bardziej dosadne sformu\u0142owanie mog\u0142oby by\u0107 nie na miejscu. Zacz\u0119\u0142a pracowa\u0107 dla Singera, kiedy ten, razem z \u017con\u0105 Alm\u0105, zamieszka\u0142 w Miami. To by\u0142o ju\u017c pod koniec jego \u017cycia. Na samym pocz\u0105tku powiedzia\u0142 jej, \u017ce wyobra\u017ca sobie, jak rozk\u0142ada przed nim nogi. Nie zrobi\u0142a nic, po prostu udawa\u0142a, \u017ce nie s\u0142ysza\u0142a tej uwagi wypowiedzianej z silnym jidyszowym akcentem, kt\u00f3ry sama \u015bwietnie imituje. Singera kr\u0119ci\u0142y pornograficzne historyjki, wi\u0119c w ko\u0144cu zacz\u0119\u0142a mu je opowiada\u0107. Z regu\u0142y sam by\u0142 ich bohaterem i co chwil\u0119 strofowa\u0142 Dub\u0119, \u017ce \u017ale buduje akcj\u0119, \u017ce wcale nie s\u0105 ciekawe. Nie wydarzy\u0142o si\u0119 nic wi\u0119cej, Singer by\u0142 ju\u017c w bardzo podesz\u0142ym wieku, nie mia\u0142 nawet si\u0142y wyj\u015b\u0107 z domu. Duba uwa\u017ca, \u017ce nauczy\u0142 j\u0105, jak by\u0107 pisark\u0105. M\u00f3wi\u0105c o jego wulgarnych uwagach, \u015bmieje si\u0119.<\/span><\/p>\n \u201eMam do czynienia z wieloma pisarzami i \u017caden z nich nie jest tak utalentowany jak Isaak, a wszyscy s\u0105 r\u00f3wnie niezno\u015bni\u201d. Ta opinia redaktorki \u201e<\/b>New Yorkera\u201d mia\u0142a przekona\u0107 Alm\u0119 Haimann, \u017con\u0119 Singera, do tego, \u017ce jednak warto trwa\u0107 przy m\u0119\u017cu i znosi\u0107 jego chimeryczne nastroje, po cichu usuwaj\u0105c si\u0119 na drugi plan, kiedy on pracuje. Od pocz\u0105tku kocha\u0142a go bezgranicznie i by\u0142a skora do po\u015bwi\u0119ce\u0144. Na najwi\u0119ksze z nich musia\u0142a zdecydowa\u0107 si\u0119 ju\u017c na samym pocz\u0105tku.<\/span><\/p>\n Spotka\u0142a Singera w jednym z kurort\u00f3w w g\u00f3rach Catskills, gdzie obydwoje sp\u0119dzali wakacje. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie jego trzeci rok w Stanach po emigracji z Polski, do wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej pozosta\u0142y dwa lata. Ona wypoczywa\u0142a z m\u0119\u017cem i dw\u00f3jk\u0105 dzieci, siedmioletni\u0105 Ing\u0105 i pi\u0119cioletnim Klausem. Przez kilkana\u015bcie kolejnych miesi\u0119cy kochankowie spotykali si\u0119 mniej lub bardziej po kryjomu, a\u017c w ko\u0144cu Alma dosta\u0142a rozw\u00f3d i w lutym 1940 roku zosta\u0142a \u017con\u0105 Singera.<\/span><\/p>\n Jej dzieci zosta\u0142y z ojcem. Czy dla Almy to by\u0142 dramat? W filmie Galaya wypowiada si\u0119 jej siostrzenica, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce Alma nigdy nie rozwa\u017ca\u0142a zabrania dzieci ze sob\u0105, nie chcia\u0142a mie\u0107 z nimi kontaktu. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142a dosy\u0107 nieudanego ma\u0142\u017ce\u0144stwa i wszystkiego, co ze sob\u0105 nios\u0142o, a mo\u017ce wiedzia\u0142a, \u017ce Izaak nie zni\u00f3s\u0142by typowego rodzinnego \u017cycia? \u201eNie n\u0119ci\u0142a go perspektywa posiadania \u00abflejtuchowatej \u017cony i kupy bachor\u00f3w\u00bb\u201d \u2012 pisze<\/span> w biografii noblisty Agata Tuszy\u0144ska. W ka\u017cdym razie Alma do\u015b\u0107 ochoczo w swoich listach deklarowa\u0142a, \u017ce odda Izaakowi wszystko, \u201edusz\u0119 i cia\u0142o\u201d, a perspektywa pozostawienia rodziny wcale jej nie przera\u017ca\u0142a. Zdawa\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 z pozycji ca\u0142kowicie mu podleg\u0142ej. \u201eNie mam wielkiej urody ani wielkiego intelektu. By\u0107 mo\u017ce jedynie moja mi\u0142o\u015b\u0107 do ciebie jest tym, co czyni mnie wyj\u0105tkow\u0105 w t\u0142umie innych kobiet\u201d, pisa\u0142a i jednocze\u015bnie pyta\u0142a, czy Izaak gotowy jest porzuci\u0107 dla niej swoje liczne romanse.<\/span><\/p>\n Nie porzuci\u0142, a Alma wkr\u00f3tce sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z tych \u017con, kt\u00f3re przymykaj\u0105 oko. Pono\u0107 po prostu wychodzi\u0142a z domu, kiedy do Singera przychodzi\u0142a przyjaci\u00f3\u0142ka. Nie zostawi\u0142a go jednak a\u017c do \u015bmierci. Dorota Bromberg, szwedzka wydawczyni Singera, twierdzi, \u017ce Alma by\u0142a zupe\u0142nie innym rozdzia\u0142em jego \u017cycia i nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u201ena sw\u00f3j spos\u00f3b\u201d j\u0105 kocha\u0142. Opiekunka Singera, z kt\u00f3r\u0105 w Miami rozmawia\u0142a Tuszy\u0144ska, twierdzi, \u017ce po \u015bmierci m\u0119\u017ca Alma nie p\u0142aka\u0142a. Zreszt\u0105 w og\u00f3le by\u0142a ch\u0142odna. Kiedy otrzyma\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci swojej c\u00f3rki, po od\u0142o\u017ceniu s\u0142uchawki telefonu przebra\u0142a si\u0119 w kostium k\u0105pielowy i posz\u0142a na basen.<\/span><\/p>\n Alma przet\u0142umaczy\u0142a jedno opowiadanie m\u0119\u017ca. Przede wszystkim jednak by\u0142a przy nim po to, \u017ceby w odpowiednich momentach przynie\u015b\u0107 szklank\u0119 wody, zapali\u0107 lampk\u0119 do pisania, tak, jak wida\u0107 to na archiwalnych nagraniach wykorzystanych w Muzach<\/i>.<\/span><\/p>\n
\nMn\u00f3stwo dziewczyn, kt\u00f3re to robi\u0142y<\/b><\/h4>\n
Literackie porno<\/b><\/h4>\n
Inny rozdzia\u0142 <\/b>\u2012 \u017cona<\/b><\/h4>\n
\n\n\n