{"id":83311,"date":"2021-01-13T17:09:54","date_gmt":"2021-01-13T15:09:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83311"},"modified":"2021-01-13T17:10:56","modified_gmt":"2021-01-13T15:10:56","slug":"19-09-60","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83311","title":{"rendered":"W\u0142odek Goldkorn odm\u00f3wi\u0142 wymierzenia karabinu w palesty\u0144skie dziecko"},"content":{"rendered":"

W\u0142odek Goldkorn i ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki ‘Osio\u0142 Mesjasza’ (Fot. Jacek Proszyk, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>W\u0142odek Goldkorn odm\u00f3wi\u0142 wymierzenia karabinu w palesty\u0144skie dziecko<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

– Widzia\u0142em pa\u0144stwo w amoku nacjonalistycznym i militarystycznym po wygranej wojnie sze\u015bciodniowej. Zwyci\u0119stwo nad arabsk\u0105 koalicj\u0119 by\u0142o cudem, ale Izrael od tego zacz\u0105\u0142 wariowa\u0107 – m\u00f3wi W\u0142odek Goldkorn, autor ksi\u0105\u017cki “Osio\u0142 Mesjasza”<\/h4>\n

.<\/p>\n

Spotkanie online z W\u0142odkiem Goldkornem<\/a> – 13 stycznia, godz. 19.30.<\/p>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Wyje\u017cd\u017casz do Izraela wyszczuty po Marcu \u201968. Masz wtedy 16 lat i zahaczasz si\u0119 tam z baga\u017cem polskiego nastolatka oraz wyobra\u017ceniami o kraju, w kt\u00f3rym masz mieszka\u0107. M\u00f3g\u0142by\u015b zosta\u0107 chasydem, osadnikiem w pierwszych osiedlach na Zachodnim Brzegu, kibucnikiem. Mo\u017cliwo\u015bci bez liku, a jednak wybierasz drog\u0119 buntu.<\/strong><\/h4>\n

W\u0142odek Goldkorn: Wychowa\u0142em si\u0119 w dziwnej rodzinie w tym sensie, \u017ce takie statystycznie nie istnia\u0142y. M\u00f3j ojciec by\u0142 komunist\u0105 i jednocze\u015bnie jidyszyst\u0105. Mama z kolei pochodzi\u0142a z bur\u017cujskiego, mieszcza\u0144skiego domu, gdzie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 po polsku. Nie lubi\u0142a jidysz, cho\u0107 zna\u0142a ten j\u0119zyk. By\u0142a te\u017c komunistk\u0105, ale specyficzna, w\u0142a\u015bciwie bardzo niezale\u017cn\u0105 anarchistk\u0105. W naszym domu by\u0142 zawsze dystans do przyw\u00f3dc\u00f3w partii, oficjalnej propagandy wymieszany z kultem Lwa Trockiego, ale nie jako cz\u0142owieka terroru tylko przeciwnika Stalina. <\/span><\/p>\n

\n

W domu rozmawia\u0142o si\u0119 o polityce i o ksi\u0105\u017ckach, a tata jeszcze w Polsce w tramwaju czy w poci\u0105gu czytywa\u0142 \u201eFo\u0142ks Sztyme\u201d, gazet\u0119 w jidysz. By\u0142em wychowywany do bycia w mniejszo\u015bci, od dziecka mia\u0142em wpojony elementarz rewolty. Z tym przyjecha\u0142em do Izraela. Mog\u0119 modyfikowa\u0107 i zmienia\u0107 moje pogl\u0105dy polityczne, lecz bunt we mnie zostaje, nie potrafi\u0119 by\u0107 cz\u0142owiekiem apologetycznym. Mam nadziej\u0119, \u017ce taki umr\u0119.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142em pogl\u0105dy syjonistyczne, co dzisiaj dziwne, \u017ce tak m\u0142ody cz\u0142owiek mo\u017ce ju\u017c mie\u0107 jakie\u015b pogl\u0105dy.  Sta\u0142em si\u0119 syjonist\u0105 jeszcze przed emigracj\u0105, kiedy po wojnie sze\u015bciodniowej Gomu\u0142ka nazwa\u0142 polskich \u017byd\u00f3w \u201epi\u0105t\u0105 kolumn\u0105\u201d. Powiedzia\u0142em rodzicom, \u017ce przy najbli\u017cszej okazji wyje\u017cd\u017cam, bo mam drug\u0105 ojczyzn\u0119, o czym jednak do ko\u0144ca nie by\u0142em przekonany.<\/span><\/p>\n

Bardzo chcia\u0142e\u015b zosta\u0107 Izraelczykiem?<\/strong><\/h4>\n

– Bardzo. Na dodatek by\u0142em bardzo lewicowy, pod wielkim wra\u017ceniem paryskiego Maja \u201968. Przyje\u017cd\u017cam wi\u0119c do Jerozolimy i powoli dostrzegam sytuacj\u0105, kt\u00f3ra dla mnie jest dziwna. Mam w sobie entuzjazm, wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do hebrajskiego, do pustyni, do krajobrazu, do ca\u0142ego kraju, ale te\u017c do arabskiego jedzenia i muzyki. <\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie widzia\u0142em pa\u0144stwo w amoku nacjonalistycznym i militarystycznym po wygranej wojnie sze\u015bciodniowej. Zwyci\u0119stwo nad arabsk\u0105 koalicj\u0119 by\u0142o cudem, ale Izrael od tego zacz\u0105\u0142 wariowa\u0107. Rozumia\u0142em dlaczego okupujemy Zachodni Brzeg, ale ufa\u0142em, \u017ce okupacja musi si\u0119 jak najszybciej sko\u0144czy\u0107.<\/span><\/p>\n

Nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 do dzisiaj, a to bardziej Izraelowi szkodzi ni\u017c pomaga.<\/strong><\/h4>\n

– Co ju\u017c wtedy by\u0142o dla mnie niepoj\u0119te. Zacz\u0105\u0142em wi\u0119c by\u0107 bardzo krytyczny. Dzi\u015b Izrael jest krajem zamo\u017cnym, nowoczesnym, bardzo otwartym, gdzie wszystko wolno. Lecz w 1968 r. taki nie by\u0142. Cechowa\u0142o go zamkni\u0119cie, ogromny prowincjonalizm, do tego stopnia, \u017ce nie pozwolono wyst\u0119powa\u0107 tam Beatlesom. Nie mie\u015bci\u0142o mi si\u0119 to w g\u0142owie, skoro w komunistycznej Warszawie by\u0142em na koncercie Stones\u00f3w. Do Izraela w og\u00f3le nie dotar\u0142a m\u0142odzie\u017cowa kontestacja. Panowa\u0142a kompletna uniformizacja.<\/span><\/p>\n

Przyst\u0105pi\u0142em wi\u0119c do jednej organizacji lewicowej, potem do innej, jeszcze bardziej radykalnej, co w tamtym okresie historii \u015bwiata by\u0142o bardzo powszechne w\u015br\u00f3d ludzi w moim wieku, ale w Izraelu taka postawa by\u0142a w kompletnej mniejszo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b w Izraelu sprawy s\u0105 otwarte, w tym r\u00f3wnie\u017c bardzo trudne historyczne pytania. Nikt nie powie, a wtedy nie by\u0142o to tak jasne, \u017ce podczas wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie by\u0142o eksodusu Palesty\u0144czyk\u00f3w i nikt nie b\u0119dzie twierdzi\u0142, \u017ce Izrael si\u0119 do tego nie przyczyni\u0142. Trwa dyskusja, na ile przyczynili\u015bmy si\u0119 do wyrzucenia Palesty\u0144czyk\u00f3w, zupe\u0142nie normalna rozmowa o przesz\u0142o\u015bci: wygnali\u015bmy, wi\u0119c musimy przeprosi\u0107 albo \u2013 to przykre, lecz oni musz\u0105 to zrozumie\u0107 \u2013 niech spadaj\u0105. W 1968 r. nie istnia\u0142o s\u0142owo \u201ePalesty\u0144czycy\u201d, za\u015b eksodus t\u0142umaczono wezwaniem arabskich przyw\u00f3dc\u00f3w do opuszczenia dom\u00f3w, co do pewnego stopnia te\u017c jest prawd\u0105, cho\u0107 jednak najcz\u0119\u015bciej ludzie uciekaj\u0105 przed strzelaniem a nie wezwaniami.<\/span><\/p>\n

Publikacja mapy Izraela, gdzie oznaczono zniszczone arabskie wioski, by\u0142a wielkim skandalem, a dzisiaj jest czym\u015b normalnym. I tak ze wszystkim.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Dzisiaj rozumiem, dlaczego ma\u0142y, biedny kraj, boj\u0105cy si\u0119, \u017ce zniszcz\u0105 go arabski s\u0105siedzi zafa\u0142szowywa\u0142 histori\u0119. Lecz w\u00f3wczas dla mnie, m\u0142odego zbuntowanego cz\u0142owieka to po prostu by\u0142o niewyobra\u017calne. Mia\u0142em wra\u017cenie, jako Izraelczyk, ogromnej niesprawiedliwo\u015bci wyrz\u0105dzonej Palesty\u0144czykom. My\u015bla\u0142em o z\u0142u, za kt\u00f3re jestem jako\u015b wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny. Niech arabskimi grzechami zajmuj\u0105 si\u0119 sami Arabowie, bo ja mam swoje.<\/span><\/p>\n

A jednocze\u015bnie, jako \u017byd z Europy, Aszkenazyjczyk, by\u0142e\u015b ju\u017c na starcie uprzywilejowany wobec wielu innych Izraelczyk\u00f3w, nawet tych z d\u0142u\u017cszym obywatelskim sta\u017cem.<\/strong><\/h4>\n

– Widzia\u0142em straszliw\u0105 n\u0119dz\u0119 Mizrahim, czyli \u017byd\u00f3w orientalnych, a wcze\u015bniej opowiada\u0142 mi o niej m\u00f3j ojciec, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 Izrael jeszcze przed nasz\u0105 emigracj\u0105. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 o nich \u201eczarni\u201d albo nawet gorzej.<\/span><\/p>\n

Jak?<\/strong><\/h4>\n

– Nie powiem, bo to wstyd jeszcze dzisiaj.<\/span><\/p>\n

Ogl\u0105da\u0142em \u017byd\u00f3w maroka\u0144skich, jeme\u0144skich, irackich. I coraz bardziej si\u0119 radykalizowa\u0142em. A poniewa\u017c interesowa\u0142em si\u0119 \u015bwiatem, widzia\u0142em, \u017ce mo\u017ce w Izraelu nale\u017c\u0119 do mniejszo\u015bci, jestem inny ni\u017c moi koledzy szkolni, ale generalnie nie jestem osamotniony. M\u0142odzie\u017c na \u015bwiecie stawa\u0142a si\u0119 rewolucjonistami.<\/span><\/p>\n

Ale nie wszyscy m\u0142odzi rewolucjoni\u015bci mieli odwag\u0119, by odmawia\u0107 wykonania wojskowych rozkaz\u00f3w, a ty odm\u00f3wi\u0142e\u015b wymierzenia karabinu w palesty\u0144skie dziecko.<\/strong><\/h4>\n

– Kiedy ka\u017c\u0105 wymierzy\u0107 bro\u0144 w dziecko, jest to ewidentnie nielegalny, bezprawny rozkaz. Ja o tym wiedzia\u0142em i m\u00f3j dow\u00f3dca te\u017c. Nie postawiono mnie przed \u017cadnym s\u0105dem, a gdybym poszed\u0142 pod s\u0105d te\u017c nic by mi si\u0119 nie sta\u0142o. Wi\u0119zienie, zw\u0142aszcza kr\u00f3tkie, kilkudniowe, to te\u017c miejsce dla ludzi. S\u0142owem \u2013 konsekwencje odmowy by\u0142yby znacznie mniejsze, ni\u017c gdybym wykona\u0142 rozkaz.<\/span><\/p>\n

Po wt\u00f3re \u2013 by\u0142em Aszkenazyjczykiem , po maturze zrobionej w niez\u0142ej szkole, czyli jako\u015b tam wykszta\u0142conym, uprzywilejowanym \u201ebia\u0142ym\u201d. M\u00f3j sier\u017cant, Mizrahi, nie mia\u0142 matury i by\u0142, jak m\u00f3wili Aszkenazyjczycy, \u201eczarnym\u201d. Nie mia\u0142em nad nim w\u0142adzy, ale wielk\u0105 psychologiczn\u0105 przewag\u0119.<\/span><\/p>\n

Po trzecie \u2013 to nie by\u0142o \u017cadne bohaterstwo, o tym si\u0119 nie my\u015bli. Po prostu w og\u00f3le nie powinienem by\u0107 okupantem, nie powinienem by\u0107 w palesty\u0144skim Ramallah.<\/span><\/p>\n

Pracowa\u0142e\u015b z Mizrahim w najbardziej zapad\u0142ych dzielnicach Jerozolimy.<\/strong><\/h4>\n

– Moja organizacja i ja mieli\u015bmy przekonanie, \u017ce robimy rewolucj\u0119, wi\u0119c trudno by\u0142o nie zna\u0107 cho\u0107 troch\u0119 tych ludzi, kt\u00f3rzy mieli skorzysta\u0107 z owoc\u00f3w rewolucji. W Jerozolimie, w bardzo konkretnej dzielnicy Musrara, zaczyna\u0142o wrze\u0107. To dzi\u015b kwarta\u0142 bardzo pi\u0119knie odnowionych dom\u00f3w, mieszkania w horrendalnych cenach nawet jak na Jerozolim\u0119. Dzisiaj to serce miasta, ale do wojny sze\u015bciodniowej i zdobycia Jerozolimy przez Izrael Musrara \u2013 kiedy\u015b arabska – by\u0142a wci\u015bni\u0119ta w p\u0142ot graniczny z Jordani\u0105, co i raz cierpia\u0142a od arabskiego ostrza\u0142u. Osiedlano tam na kupie najbiedniejszych, najbardziej wykluczonych, kwit\u0142a skrajna n\u0119dza, przemoc, bandyterka jak we wszystkich gettach.<\/span><\/p>\n

Ale bez przesady: nie by\u0142em cz\u0142owiekiem od pracy z izraelskimi Czarnymi Panterami<\/a>, organizacji Mizrahim, podobnej do ameryka\u0144skiego imiennika. Ja po prostu ich zna\u0142em, siadywa\u0142em w tej samej kafejce, rozmawia\u0142em, lecz \u201ebia\u0142y Aszkenazyjczyk\u201d za wiele nie m\u00f3g\u0142; \u0142atwiej by\u0142o z Palesty\u0144czykami. Pantery to byli dla mnie bardzo ciekawi ludzie i oczywi\u015bcie by\u0142em po ich stronie. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c \u2013 to nie byli grzeczni, spokojni ch\u0142opcy.<\/span><\/p>\n

Jak wygnany z Polski, radykalnie lewicowy m\u0142ody cz\u0142owiek mo\u017ce w za\u015bciankowym Izraelu dokopa\u0107 si\u0119 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci?<\/strong><\/h4>\n

– Kosztowa\u0142o mnie to wiele wysi\u0142ku, rozmawia\u0142em z bardzo wieloma bardzo m\u0105drymi lud\u017ami. Dzisiaj uwa\u017cam, \u017ce po prostu mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie w \u017cyciu, spotyka\u0142em bardzo r\u00f3\u017cne, wybitne osoby, kt\u00f3re mog\u0142em pyta\u0107 o takie sprawy. S\u0105dz\u0119 wi\u0119c, \u017ce mo\u017cna mie\u0107 bardzo wiele to\u017csamo\u015bci, co jest wiedz\u0105 elementarn\u0105. Jestem dziadkiem, ojcem, m\u0119\u017cem, bratem. Jestem kibicem Fiorentiny, co oznacza cierpienie. Jestem w\u0142oskich pisarzem, Polakiem, \u017bydem, Izraelczykiem. Te wszystkie to\u017csamo\u015bci razem we mnie mieszkaj\u0105, a kiedy bywaj\u0105 antynomiczne, powtarzam sobie rzecz prost\u0105: antynomia jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia, objawem i cech\u0105 nowoczesno\u015bci. U \u017byd\u00f3w jest z tym o wiele gorzej, jako \u017ce nowoczesno\u015b\u0107 da\u0142a \u017bydom obietnic\u0119 w\u0142\u0105czenia, a potem ich wyrzuca, co nie jest \u017cadnym odkryciem.<\/span><\/p>\n

Ze 35 lat temu poszed\u0142em do ortodoksyjnego izraelskiego my\u015bliciela Jehaszaju Leibowitza, kt\u00f3ry jako jeden z pierwszych sprzeciwia\u0142 si\u0119 okupacji Zachodniego Brzegu. Jakim cudem mnie przyj\u0105\u0142, nie mam poj\u0119cia. Spyta\u0142em, co to znaczy by\u0107 \u017bydem. Odpowiedzia\u0142: \u201ePrzyj\u0105\u0107 jarzmo Tory\u201d. \u201eA dla mnie \u2013 chcia\u0142em wiedzie\u0107 \u2013 kt\u00f3ry nie przyjmuje takiego jarzma?\u201d. Leibowitz wsta\u0142, zacz\u0105\u0142 na mnie krzycze\u0107: \u201eTo krety\u0144skie pytanie, sam sobie odpowiedz\u201d. <\/span><\/p>\n

Lecz nie wyrzuci\u0142 mnie, dalej rozmawiali\u015bmy, a zrozumia\u0142em z tego, \u017ce odpowiedzi\u0105 na antynomi\u0119 jest autonomia. Jarzmo Tory oznacza zbi\u00f3r regu\u0142, kt\u00f3ry trzeba przestrzega\u0107. Ja za\u015b po prostu jestem, mam r\u00f3\u017cne lojalno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b uwa\u017ca\u0142em, \u017ce pogl\u0105dy s\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c lojalno\u015b\u0107, co jest oczywist\u0105 nieprawd\u0105, czego uczy r\u00f3wnie\u017c Hannah Arendt, i\u017c przyja\u017a\u0144 jest wa\u017cniejsza ni\u017c prawda.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

R\u00f3\u017cne to\u017csamo\u015bci nie oznaczaj\u0105, \u017ce musz\u0119 ta\u0144czy\u0107 na wszystkich weselach.<\/span><\/p>\n

To\u017csamo\u015b\u0107, nawet wieloraka, potrzebuje miejsca, gdzie z\u0142apie korzenie, b\u0119dzie zakotwiczona. Jeste\u015b Polakiem, a z Polski ci\u0119 wyrzucaj\u0105; trudno, tak si\u0119 \u017cycie plecie. Ale jeste\u015b Izraelczykiem i z Izraela wyje\u017cd\u017casz dobrowolnie.<\/strong><\/h4>\n

– Wyjecha\u0142em z Izraela, potem wr\u00f3ci\u0142em, potem zn\u00f3w wyjecha\u0142em \u2013 w sumie kilka razy. Nie jest to ciekawe, gdy\u017c sta\u0142y za tym wzgl\u0119dy bardzo prywatne i osobiste, a nie decyzja polityczna.<\/span><\/p>\n

Zakotwiczenie to jednak kwestia imaginarium. Gdy jestem w Polsce, zapach lasu, smak potraw jest dla mnie tak w\u0142asny, jak niezaskakuj\u0105cy. No i nikt nie pyta mnie, sk\u0105d przyjecha\u0142em. Tyle, \u017ce czasami, gdy jestem w Polsce, t\u0119skni\u0119 za Izraelem, bo w Izraelu te\u017c czuj\u0119 si\u0119 w domu. Przepadam za Tel Awiwem. Troch\u0119 mniej i inaczej czuj\u0119 si\u0119 w domu we W\u0142oszech.<\/span><\/p>\n

Czuj\u0119 si\u0119 w domu w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach: polskim, hebrajskim, w\u0142oskim. Jidisz jest j\u0119zykiem serca, mog\u0119 czyta\u0107, t\u0142umaczy\u0107 nawet wiersze, ale kiedy spr\u00f3buj\u0119 co\u015b powiedzie\u0107, robi\u0119 w jednym zdaniu dziesi\u0119\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Jak to wszystko ogarn\u0105\u0107?<\/strong><\/h4>\n

– M\u00f3wi\u0119 j\u0119zykiem rebelii, ale nie jestem ju\u017c rewolucjonist\u0105. Ma wiele empatii do Palesty\u0144czyk\u00f3w, ale patrz\u0119 na konflikt izraelsko-palesty\u0144ski nie tak samo, jak 50 lat temu. Lepiej w nim rozumiem Izraelczyk\u00f3w, cho\u0107 kategorycznie sprzeciwiam si\u0119 okupacji, bo to sprawa wr\u0119cz przedpolityczna.<\/span><\/p>\n

Nie jestem uchod\u017ac\u0105. Nawet w 1968 r. nim nie by\u0142em, bo nie uciek\u0142em z PRL-u na jakiej\u015b tratwie i w kompletnie niewiadome. W sensie to\u017csamo\u015bciowym mam kilka dom\u00f3w, co jest przywilejem w sensie dos\u0142ownym.<\/span><\/p>\n

Wyt\u0142umaczy\u0142 mi to przed laty Zygmunt Bauman. Powiedzia\u0142: \u201eMo\u017cesz we W\u0142oszech w sferze publicznej powiedzie\u0107 wiele rzeczy, kt\u00f3rych tubylec nie mo\u017ce. Masz wariackie papiery\u201d. <\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Jako sw\u00f3j-obcy w\u0142oski pisarz lepiej wyczuwam muzykalno\u015b\u0107 j\u0119zyka, kt\u00f3ra dla W\u0142och\u00f3w jest tak oczywista i codzienna, \u017ce nawet jej nie s\u0142ysz\u0105. Wiele na tym gram jak cz\u0142owiek, kt\u00f3ry dostrzega oddech, bo inni po prostu oddychaj\u0105. W Polsce te\u017c tak si\u0119 czuj\u0119, lecz akurat nie w Izraelu, bo nie istniej\u0119 tam w przestrzeni publicznej.<\/span><\/p>\n

Dlatego napisa\u0142e\u015b \u201eOs\u0142a Mesjasza\u201d, ksi\u0105\u017ck\u0119 o to\u017csamo\u015bci, cho\u0107 niekt\u00f3rzy potraktuj\u0105 j\u0105 jako biograficzny esej o Izraelu prze\u0142omu lat 60. i 70. Wielu rabin\u00f3w nazywa\u0142o osio\u0142kami Mesjasza tych wszystkich syjonist\u00f3w, kibucnik\u00f3w, \u017co\u0142nierzy izraelskich wojen, lewicowc\u00f3w i wywrotowc\u00f3w, kt\u00f3rzy absolutnie nie\u015bwiadomi swej roli przybli\u017cali powstanie Kr\u00f3lestwa Izraela.<\/strong><\/h4>\n

– Hannah Arendt opisywa\u0142a sytuacj\u0119 Marcela Prousta: Belle Epoque, cudowny Pary\u017c, kankan i szampan w kabaretach. Tymczasem sytuacja \u017byda w nowoczesno\u015bci jest sytuacj\u0105 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest przyj\u0119ty do salonu, ale wie, \u017ce w ka\u017cdej chwili mo\u017cna go wyprosi\u0107. I ju\u017c.<\/span><\/p>\n

W tym sensie ju\u017c cesarz Tytus by\u0142 os\u0142em Mesjasza. Gdy zburzy\u0142 Drug\u0105 \u015awi\u0105tyni\u0119, wyzwoli\u0142 ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 dla S\u0142owa, a wyganiaj\u0105c \u017byd\u00f3w z Ziemi Obiecanej oddzieli\u0142 ich od miejsca. Dla mnie S\u0142owo jest wa\u017cniejsze ni\u017c miejsce, czego nauczy\u0142em si\u0119 z ksi\u0105\u017cki Dawida Grossmana \u201ePatrz pod: mi\u0142o\u015b\u0107\u201d i dziadek Wasserman, kt\u00f3rego komendant obozu koncentracyjnego nie potrafi zabi\u0107, bo on opowiada historie jak \u017cydowska Szeherezada. Mesjasz nie b\u0119dzie kr\u00f3lem, tylko kim\u015b licho ubranym, nie przyniesie szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, a raczej w\u0119dr\u00f3wk\u0119.<\/span><\/p>\n

Druga sprawa to intymny zwi\u0105zek kata i ofiary. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 to w Jedwabnym i w wi\u0119zieniach argenty\u0144skiej junty wojskowej, kt\u00f3re te\u017c widzia\u0142em. Bez podr\u00f3\u017cy do Jedwabnego nie umia\u0142by stworzy\u0107 tej drugiej argenty\u0144skiej opowie\u015bci.<\/span><\/p>\n

Ale ksi\u0105\u017cka ko\u0144czy si\u0119 wizyt\u0105 w kibucu Sde Boker przy grobie Dawida Ben Guriona.<\/strong><\/h4>\n

– Syjonista Ben Gurion zacz\u0105\u0142 karier\u0119 polityczn\u0105 od walki z \u017cydowskim socjalistycznym Bundem, kt\u00f3ra by\u0142a dla niego wa\u017cniejsza ni\u017c walka z caratem. A ja pr\u00f3buj\u0119 sta\u0107 na stra\u017cy pami\u0119ci Bundu. <\/span><\/p>\n

Bo w mojej to\u017csamo\u015bci mam Ben Guriona, kt\u00f3rego oceniam niezmiernie krytycznie, ale jest cz\u0119\u015bci\u0105 mnie jako Izraelczyka. Oraz Bund, o wiele bardziej we mnie obecny ni\u017c Ben Gurion. \u017be to moje i sprzeczne ze sob\u0105 – nic nie poradz\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

W\u0142odek Goldkorn<\/b> \u2013 \u017byd, Polak, ceniony w\u0142oski publicysta i pisarz. Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 w Katowicach, potem mieszka\u0142 w Warszawie, sk\u0105d wyjecha\u0142 do Izraela na fali antysemickiej kampanii Marca \u201968. Nast\u0119pnie osiad\u0142 we W\u0142oszech. Wieloletni redaktor dzia\u0142u kultury tygodnika \u201eL\u2019Espresso\u201d. Przyjaciel Marka Edelmana, z kt\u00f3rym spisa\u0142 rozmowy w ksi\u0105\u017cce \u201eStra\u017cnik. Marek Edelman opowiada\u201d. Autor autobiograficznej ksi\u0105\u017cki \u201eDziecko w \u015bniegu\u201d (Czarne). W\u0142a\u015bnie ukaza\u0142a si\u0119 jego najnowsza publikacja \u201eOsio\u0142 Mesjasza\u201d (Czarne)<\/i><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142odek Goldkorn i ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki ‘Osio\u0142 Mesjasza’ (Fot. Jacek Proszyk, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons) W\u0142odek Goldkorn odm\u00f3wi\u0142 wymierzenia karabinu w palesty\u0144skie dziecko Pawe\u0142 Smole\u0144ski – Widzia\u0142em pa\u0144stwo w amoku nacjonalistycznym i militarystycznym po wygranej wojnie sze\u015bciodniowej. Zwyci\u0119stwo nad arabsk\u0105 koalicj\u0119 by\u0142o cudem, ale Izrael od tego zacz\u0105\u0142 wariowa\u0107 – m\u00f3wi W\u0142odek Goldkorn, autor […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83311"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83311"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83341,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83311\/revisions\/83341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}