{"id":83680,"date":"2021-02-06T17:05:29","date_gmt":"2021-02-06T15:05:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83680"},"modified":"2021-01-30T16:07:30","modified_gmt":"2021-01-30T14:07:30","slug":"06-09-53","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83680","title":{"rendered":"O Torze i drzewach [Tu bi-Szwat]"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/zniwa-ekoparsza-judaizm-ekologia-tu-bi-szwat-tu-biszwat-yonatan-neril-parsza-tora.jpg\" width=\"100%\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Pieter Brueger (starszy), \u017bniwa, 1565 \/ metmuseum.org<\/em><\/span><\/p>\n<hr>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/chidusz.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/chidusz.png\" alt=\"\" width=\"35%\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/o-torze-i-drzewach-eko-parsza-ekoparsza-tu-bi-szwat-tu-judaizm-ekologia-yonatan-neril\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">O Torze i drzewach [Tu bi-Szwat]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>YONATAN NERIL I AKIVA WOLFF<br \/>\n<\/strong>T\u0142umaczenie: <strong>Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<h4 style=\"text-align: center;\"><span class=\"run-in\"><b>\u015aWI\u0118TO TU BI-SZWAT STA\u0141O SI\u0118 DNIEM PROMOWANIA \u015aWIADOMO\u015aCI EKOLOGICZNEJ. TO NIE PRZYPADEK, \u017bE \u201eNOWY ROK DRZEW\u201d (MIDRASZ&nbsp;<\/b><b><i>ROSZ HA-SZANA<\/i><\/b><b>&nbsp;1:1) KOJARZONY JEST DZI\u015a Z WRA\u017bLIWO\u015aCI\u0104 I SZACUNKIEM WOBEC NATURY. WIELE \u017bYDOWSKICH \u0179R\u00d3DE\u0141 \u0141\u0104CZY KWESTI\u0118 DRZEW Z ODPOWIEDNIM ZARZ\u0104DZANIEM PLANET\u0104. NAUKI DOTYCZ\u0104CE TU BI-SZWAT POMOG\u0104 NAM ZADBA\u0106 O W\u0141A\u015aCIWY STOSUNEK DO \u015aWIATA STWORZONEGO PRZEZ BOGA.<\/b><\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Fakt, \u017ce Tora nazywana jest \u201edrzewem \u017cycia\u201d (Ks. Przys\u0142\u00f3w 3:18), wskazuje na zwi\u0105zek tych ro\u015blin z najwy\u017cszymi \u017cydowskimi warto\u015bciami. Drzewa s\u0105 r\u00f3wnie\u017c symbolem zdrowego i zr\u00f3wnowa\u017conego \u015brodowiska naturalnego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eGdy B\u00f3g stworzy\u0142 Adama, pokaza\u0142 mu wszystkie drzewa w ogrodzie Eden i rzek\u0142: \u00abSp\u00f3jrz na Moje dzie\u0142o, sp\u00f3jrz, jak pi\u0119kne jest i chwalebne. Wszystko, co stworzy\u0142em, stworzy\u0142em dla ciebie. Uwa\u017caj, aby\u015b nie zepsu\u0142 i nie zniszczy\u0142 Mojego \u015bwiata \u2013 bo po tobie nie b\u0119dzie nikogo, kto b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 go naprawi\u0107\u00bb\u201d (Midrasz&nbsp;<i>Kohelet Raba<\/i>&nbsp;7:28).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W midraszu to w\u0142a\u015bnie drzewa w ogrodzie \u2013 a nie sam Eden \u2013 symbolizuj\u0105 \u015bwiat przyrody stworzony przez Boga oraz stoj\u0105 za nakazem dbania o niego. Drzewa by\u0142y r\u00f3wnie\u017c niezb\u0119dnym elementem \u015brodowiska naturalnego, kiedy \u017bydzi wkraczali do ziemi Izraela. Zach\u0119caj\u0105c nas do na\u015bladowania samego Boga, midrasz naucza:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201ePowiedziane jest: \u00abza Wiekuistym, Bogiem waszym post\u0119pujcie\u00bb (Dwarim 13:5). Oznacza to: id\u017acie za jego przyk\u0142adem. Kiedy B\u00f3g tworzy\u0142 \u015bwiat, jego pierwszym aktem by\u0142o stworzenie ogrodu [albo zasadzenie drzew] w Edenie (Be-reszit 2:8). A wi\u0119c i wy, wst\u0119puj\u0105c do ziemi Izraela, powinni\u015bcie po pierwsze zasadzi\u0107 drzewa\u201d (Midrasz&nbsp;<i>Wa-jikra Raba<\/i>&nbsp;25:3).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Cho\u0107 istnieje wiele element\u00f3w istotnych dla zdrowego funkcjonowania ludzi w \u015brodowisku naturalnym, \u017ar\u00f3d\u0142a rabiniczne cz\u0119sto odnosz\u0105 si\u0119 do symboliki drzew. Potrzeba du\u017co czasu, aby drzewa wyda\u0142y owoce, dlatego te\u017c sadzenie ich jest zawsze priorytetem. Reprezentuj\u0105 one zatem r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugoterminowe potrzeby ziemi i ludzi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Zakaz&nbsp;<i>bal taszchit<\/i>&nbsp;\u2013 niepotrzebnego niszczenia i marnotrawienia \u2013 ju\u017c na pocz\u0105tku wspomina o drzewach. Tora naucza, \u017ce nie nale\u017cy ich \u015bcina\u0107, gdy trwa wojna (Dwarim 20:19-20), pytaj\u0105c: \u201eBo czy\u017c cz\u0142owiekiem drzewo polne, aby ulega\u0142o twojemu obl\u0119\u017ceniu?\u201d. Przez wycinanie drzew nasi m\u0119drcy rozumieli szeroki zakres niepotrzebnych zniszcze\u0144.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wed\u0142ug interpretacji Rasziego (Francja, 1040-1105) werset ten oznacza, \u017ce skoro drzewa nie s\u0105 naszym wrogiem, nie mamy prawa ich niszczy\u0107 ani zadawa\u0107 im cierpienia. Rabejnu Bachja (Hiszpania, 1255-1340) wyja\u015bnia, \u017ce drzewa s\u0105 na tyle wa\u017cne, \u017ce por\u00f3wnuje si\u0119 je do ludzi. Niszczenie ich mo\u017ce wi\u0119c negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na \u017cycie tych, kt\u00f3rzy polegaj\u0105 na ich owocach. \u017bydowscy m\u0119drcy podkre\u015blaj\u0105 fakt, \u017ce Tora pos\u0142uguje si\u0119 symbolik\u0105 drzew w celu wywo\u0142ania w nas wsp\u00f3\u0142czucia i rozbudzenia \u015bwiadomo\u015bci wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci \u2013 s\u0105 to dwa czynniki niezb\u0119dne do \u017cycia w zr\u00f3wnowa\u017cony spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Micwa&nbsp;<i>jiszuw ha-Arec&nbsp;<\/i>(zasiedlania ziemi Izraela) nakazuje, by\u015bmy gospodarowali \u015brodowiskiem naturalnym tak, aby spe\u0142nia\u0142o ono nasze potrzeby \u2013 by\u0142o miejscem odpowiednim do \u017cycia, pracy, nauki i s\u0142u\u017cby Stw\u00f3rcy, dostarcza\u0142o nam po\u017cywienia, energii i wody, a tak\u017ce pozwala\u0142o na przemieszczanie si\u0119. Musimy jednak gospodarowa\u0107 ziemi\u0105 w harmonii ze \u015brodowiskiem naturalnym.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Opr\u00f3cz zakazywania niepotrzebnego wycinania drzew \u017ar\u00f3d\u0142a ucz\u0105 prawid\u0142owego korzystania z zasob\u00f3w. Midrasz&nbsp;<i>Tanchuma&nbsp;<\/i>(<i>Truma&nbsp;<\/i>9) m\u00f3wi o Izraelitach, kt\u00f3rzy po przybyciu do Egiptu sadzili drzewka. Gdy opuszczali kraj, wyci\u0119li doros\u0142e ju\u017c okazy, aby zbudowa\u0107 Bo\u017cy Przybytek. \u015acinane drzewa \u015bpiewa\u0142y rado\u015bnie, poniewa\u017c u\u017cyte zosta\u0142y do \u015bwi\u0119tych, d\u0142ugoterminowych cel\u00f3w. I my mo\u017cemy u\u015bwi\u0119ci\u0107 nasze zasoby, wykorzystuj\u0105c je z odpowiednio \u015bwi\u0119t\u0105 intencj\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u017bydowskie nauki dotycz\u0105ce drzew nie odnosz\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do biblijnego Izraela, ale te\u017c do ekologicznych wyzwa\u0144, z kt\u00f3rymi mierzymy si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Dzi\u015b wycinamy wi\u0119cej drzew ni\u017c kiedykolwiek, wykorzystujemy je na niezliczone sposoby, co niesie ogromne konsekwencje dla przysz\u0142o\u015bci las\u00f3w deszczowych, klimatu, wreszcie naszej cywilizacji. Kilka sposob\u00f3w na ograniczenie wycinki drzew to kupowanie produkt\u00f3w luzem i mniejsze zu\u017cycie opakowa\u0144, zg\u0142oszenie ch\u0119ci otrzymywania rachunk\u00f3w w formie elektronicznej zamiast listownie i korzystanie z p\u0142\u00f3ciennych, a nie papierowych (czy plastikowych) toreb na zakupy.<\/span><\/p>\n<p class=\"end-of-article\" style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W\u0142\u0105czenie tych nauk do codziennego \u017cycia mo\u017ce pom\u00f3c nam lepiej zrozumie\u0107, jak cenne s\u0105 naturalne zasoby, i ostro\u017cniej z nich korzysta\u0107. Mo\u017cemy w ten spos\u00f3b zmieni\u0107 nasz\u0105 relacj\u0119 ze \u015bwiatem przyrody, u\u015bwi\u0119ci\u0107 nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107 i lepiej dba\u0107 o \u015bwiat stworzony przez Boga.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><i>Artyku\u0142 zosta\u0142 udost\u0119pniony przez&nbsp;<a style=\"color: #808080;\" href=\"http:\/\/canfeinesharim.org\/\"><strong>Canfei<\/strong> Nesharim<\/a>, Grow Torah. Angielski orygina\u0142 jest dost\u0119pny<strong><a style=\"color: #808080;\" href=\"http:\/\/canfeinesharim.org\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/Article-Trees-Torah-And-Caring-for-the-Earth1.pdf\">&nbsp;tutaj<\/a><\/strong>.<\/i><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pieter Brueger (starszy), \u017bniwa, 1565 \/ metmuseum.org O Torze i drzewach [Tu bi-Szwat] YONATAN NERIL I AKIVA WOLFF T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u015aWI\u0118TO TU BI-SZWAT STA\u0141O SI\u0118 DNIEM PROMOWANIA \u015aWIADOMO\u015aCI EKOLOGICZNEJ. TO NIE PRZYPADEK, \u017bE \u201eNOWY ROK DRZEW\u201d (MIDRASZ&nbsp;ROSZ HA-SZANA&nbsp;1:1) KOJARZONY JEST DZI\u015a Z WRA\u017bLIWO\u015aCI\u0104 I SZACUNKIEM WOBEC NATURY. WIELE \u017bYDOWSKICH \u0179R\u00d3DE\u0141 \u0141\u0104CZY KWESTI\u0118 DRZEW Z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83680"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83680"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83680\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83688,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83680\/revisions\/83688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}