{"id":83736,"date":"2021-02-02T17:09:48","date_gmt":"2021-02-02T15:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83736"},"modified":"2021-02-02T17:11:10","modified_gmt":"2021-02-02T15:11:10","slug":"09-09-49","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83736","title":{"rendered":"Historycy: komunistyczna bezpieka z lat 1944\u20131956 to nie tylko represje wobec podziemia"},"content":{"rendered":"

Webmaster:  We wczorajszym wydaniu Blogu Reunion68 zamieszczony by\u0142 kontrowersyjny artyku\u0142:<\/span>
\n– \u201cHistorycy: komunistyczna bezpieka z lat 1944\u20131956 to nie tylko represje wobec podziemia”<\/em>
\nPowodem zamieszczenia artyku\u0142 jest fakt ze jest on dobra ilustracja do politycznych nastroj\u00f3w w dzisiejszej Polsce. Ju\u017c wczoraj po opublikowaniu otrzyma\u0142em komentarz do artyku\u0142u. Uwa\u017cam ze komentarz jest wa\u017cny dlatego zamieszczam dzi\u015b jeszcze raz artyku\u0142 wraz z komentarzem.<\/em><\/span><\/h4>\n
\n

Leon Rozenbaum<\/em><\/strong>
\nw sprawie komunistycznej bezpieki\/nowego projektu IPN:<\/span>
\n
\n1.<\/strong> Powiedzie\u0107, \u017ce MBP zosta\u0142o przed 65 laty zlikwidowane bez dodania, \u017ce zosta\u0142o zast\u0105pione przez Komitet d\/s Bezpiecze\u0144stwa Publicznego z niewiele r\u00f3\u017cni\u0105cym si\u0119 zakresem odpowiedzialno\u015bci i dzia\u0142alno\u015bci to du\u017ce przeoczenie nawet je\u015bli tylko niedom\u00f3wienie.<\/span><\/p>\n

2.<\/strong> W sprawie “masowej emigracji by\u0142ych funkcjonariuszy MBP” po 1956 i 1968: o ile nie mam dost\u0119pu do liczb dotycz\u0105cych 1956, mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107, \u017ce by\u0142o ich sporo, m.inn. dlatego, \u017ce spodziewali si\u0119 masowych represji ze strony Gomu\u0142ki w atmosferze silnej fali antysemityzmu i poparcia ze strony w\u0142adz o tyle co do 1968, wygl\u0105da\u0142o to zupe\u0142nie nie “masowo”. Wg oficjalnych liczb cytowanych przez D.Stol\u0119 w jego “Kampanii anty-syjonistycznej” na blisko 13 tys. marcowych emigrant\u00f3w “a\u017c” 176 by\u0142o ex-pracownikami MBP\/MSW (str. 215-216). A wi\u0119c ok. 1.35% i zupe\u0142nie nie-masowe…<\/span>
\nLeon<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

\n

Dr Witold Bagie\u0144ski. Fot. PAP\/R. Guz<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Historycy: komunistyczna bezpieka z lat 1944\u20131956 to nie tylko represje wobec podziemia<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

nno\/ wj\/ pat\/<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Komunistyczna bezpieka z lat 1944\u20131956 by\u0142a molochem organizacyjnym, a represje by\u0142y wymierzone nie tylko w podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe \u2013 m\u00f3wi\u0105 PAP historycy dr Witold Bagie\u0144ski i Magdalena D\u017awiga\u0142. Pod ich redakcj\u0105 IPN wyda\u0142 w\u0142a\u015bnie \u201eLeksykon bezpieki\u201d, w kt\u00f3rym znalaz\u0142o si\u0119 50 biogram\u00f3w funkcjonariuszy piastuj\u0105cych kierownicze stanowiska w MBP.<\/span><\/h4>\n
\n

W publikacji obok znanych postaci jak np. dyrektorka Departamentu V MBP Julia Brystiger, w latach stalinizmu okre\u015blana jako “Krwawa Luna”, lub te\u017c okrutny oficer \u015bledczy J\u00f3zef Dusza, przedstawiono tak\u017ce biografie funkcjonariuszy Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rzy do tej pory pozostawali w cieniu. To pierwszy tom z serii; pod koniec roku planowane jest wydanie kolejnego.<\/span><\/p>\n

\n

\u201eLeksykon bezpieki\u201d<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Polska Agencja Prasowa: Polska wychodzi\u0142a z II wojny \u015bwiatowej jako pa\u0144stwo nie tylko zniszczone, ale te\u017c zniewolone przez Zwi\u0105zek Sowiecki. Prosz\u0119 przypomnie\u0107, czym by\u0142 komunistyczny aparat bezpiecze\u0144stwa z lat 1944-56, kojarzony dzi\u015b g\u0142\u00f3wnie z Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa?<\/strong><\/span><\/p>\n

Witold Bagie\u0144ski: <\/strong>Organy bezpiecze\u0144stwa Polski ludowej zacz\u0119to tworzy\u0107 ju\u017c latem 1944 r., czyli w okresie, kiedy Armia Czerwona, wspierana przez kontrwywiad wojskowy Smiersz i NKWD, rozpocz\u0119\u0142a opanowywanie terenu dzisiejszej Polski. Kluczow\u0105 “polsk\u0105” struktur\u0119 – Resort Bezpiecze\u0144stwa Publicznego – zacz\u0119to tworzy\u0107 tu\u017c po og\u0142oszeniu manifestu PKWN 22 lipca 1944 r., a p\u00f3\u017aniej, z pocz\u0105tkiem 1945 r., zacz\u0105\u0142 on funkcjonowa\u0107 pod nazw\u0105 Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. W 1954 r. dosz\u0142o do kolejnej zmiany i przez niespe\u0142na dwa lata zadania te realizowa\u0142 Komitet do spraw Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. R\u00f3wnolegle dzia\u0142a\u0142y te\u017c wojskowe organy bezpiecze\u0144stwa – jednak g\u0142\u00f3wny cel obu tych formacji by\u0142 ten sam: zd\u0142awienie oporu i podporz\u0105dkowanie Polak\u00f3w nowej komunistycznej w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n

\n

65 lat temu zlikwidowano Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

W “Leksykonie bezpieki” koncentrujemy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na centrali organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa w okresie od 1944 r. do przemian Pa\u017adziernika 1956 r. Prezentujemy sylwetki ludzi, kt\u00f3rzy pe\u0142nili w nich funkcje kierownicze. Na potrzeby tego wydawnictwa przyj\u0119li\u015bmy, \u017ce w kr\u0119gu naszego zainteresowania znajd\u0105 si\u0119 osoby od stanowiska zast\u0119pcy naczelnika wydzia\u0142u a\u017c do ministra bezpiecze\u0144stwa publicznego Stanis\u0142awa Radkiewicza, kt\u00f3ry kierowa\u0142 aparatem w okresie najwi\u0119kszych represji. To byli ludzie, kt\u00f3rzy podejmowali najwa\u017cniejsze decyzje, realizuj\u0105c przy tym polecenia komunistycznych w\u0142adz.<\/span><\/p>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142:<\/strong> Dodam, \u017ce w pierwszych latach po II wojnie \u015bwiatowej aparat bezpiecze\u0144stwa by\u0142 molochem organizacyjnym.<\/span><\/p>\n

Mimo \u017ce w leksykonie zajmujemy si\u0119 central\u0105 bezpieki, to trzeba zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce w ramach MBP funkcjonowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c g\u0119sta sie\u0107 urz\u0119d\u00f3w wojew\u00f3dzkich i powiatowych, a tak\u017ce inne mniejsze jednostki. Dla przyk\u0142adu na ka\u017cdej kolejowej stacji w\u0119z\u0142owej, czy w wi\u0119kszym zak\u0142adzie produkcyjnym dzia\u0142a\u0142a kom\u00f3rka UB. Okresowo ministerstwu podlega\u0142y r\u00f3wnie\u017c inne formacje, tj. Milicja Obywatelska, Korpus Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego, Wojska Ochrony Pogranicza czy Wi\u0119ziennictwo.<\/span><\/p>\n

75 lat temu powo\u0142ano Korpus Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego \u2013 element aparatu terroru komunistycznego<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c wielu funkcjonariuszy w trakcie s\u0142u\u017cby zmienia\u0142o jednostki organizacyjne i formacje, na \u0142amach leksykonu przeczytamy nie tylko o ich pracy w samej centrali MBP. \u015aledz\u0105c ich kariery, czytelnik b\u0119dzie mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c okazj\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej na temat funkcjonowania ca\u0142o\u015bci \u00f3wczesnego aparatu bezpiecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

PAP: Postaci-symbole MBP to Julia Brystiger, czyli szefowa Departamentu V, odpowiedzialnego m.in. za walk\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em katolickim lub np. J\u00f3zef R\u00f3\u017ca\u0144ski, kt\u00f3ry kierowa\u0142 Departamentem \u015aledczym – jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych struktur odpowiadaj\u0105cych za represje wobec polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/strong><\/span><\/p>\n

W IPN o Julii Brystiger “Krwawej Lunie” – doktor filozofii i funkcjonariuszce MBP<\/span><\/div>\n

Witold Bagie\u0144ski:<\/strong> Konstrukcja leksykonu pozwoli\u0142a na zrobienie czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko przedstawienie najbardziej znanych oficer\u00f3w bezpieki. Idea by\u0142a taka, \u017ceby opisa\u0107 osoby z r\u00f3\u017cnych struktur resortu, czyli zar\u00f3wno funkcjonariuszy z pion\u00f3w operacyjnych oraz \u015bledczych, jak i ludzi zajmuj\u0105cych si\u0119 problemami \u0142\u0105czno\u015bci, szyfr\u00f3w, archiwum, kadr, czy administracji. W efekcie mamy z jednej strony Juli\u0119 Brystiger – “Krwaw\u0105 Lun\u0119” – funkcjonariuszk\u0119 bardzo rozpoznawaln\u0105, kt\u00f3ra w publicystyce historycznej sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 twarz\u0105 MBP, a z drugiej strony osoby, kt\u00f3re nie s\u0105 szerzej znane, cho\u0107 pe\u0142ni\u0142y istotne funkcje. To na przyk\u0142ad tw\u00f3rca archiwum Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego Jan Deska. Jest on znany w\u0142a\u015bciwie tylko osobom, kt\u00f3re interesuj\u0105 si\u0119 archiwistyk\u0105, i to w dodatku archiwistyk\u0105 resortow\u0105. By\u0142 to zreszt\u0105 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142 w Policji Pa\u0144stwowej. Gdyby nie pomys\u0142 opracowania leksykonu, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych ludzi zapewne nigdy nie doczeka\u0142aby si\u0119 w\u0142asnych biografii lub cho\u0107by artyku\u0142u na sw\u00f3j temat.<\/span><\/p>\n

PAP: Z publicystyki historycznej, o kt\u00f3rej pan wspomnia\u0142, wynika, \u017ce bezpieka z czas\u00f3w, gdy w\u0142adza Stalina i Boles\u0142awa Bieruta stopniowo opanowywa\u0142a Polsk\u0119, jest dobrze zbadana.<\/strong><\/span><\/p>\n

Dr M. Szpytma: komuni\u015bci chcieli, aby Miko\u0142ajczyk i ludowcy legitymizowali to, co si\u0119 sta\u0142o w Polsce po 1944 r.<\/strong><\/span><\/div>\n

Witold Bagie\u0144ski:<\/strong> To obiegowe przekonanie funkcjonuje tak\u017ce w\u015br\u00f3d wielu historyk\u00f3w. Wbrew pozorom, w tym obszarze jest wci\u0105\u017c bardzo wiele temat\u00f3w, kt\u00f3re do tej pory nie zosta\u0142y wystarczaj\u0105co zbadane. Dzi\u0119ki coraz lepszej dost\u0119pno\u015bci archiw\u00f3w istniej\u0105 obecnie znakomite mo\u017cliwo\u015bci do weryfikowania dotychczasowych ustale\u0144 i wzbogacania ich o nieznane wcze\u015bniej elementy. Niekiedy odnajdujemy dokumenty, kt\u00f3re rzucaj\u0105 nowe \u015bwiat\u0142o na teoretycznie znane ju\u017c fakty. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 bezpieki, w pocz\u0105tkowym okresie jej funkcjonowania, jest zazwyczaj postrzegana tylko przez pryzmat niekt\u00f3rych zagadnie\u0144. W publicystyce historycznej najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o brutalno\u015bci oficer\u00f3w \u015bledczych oraz represjonowaniu podziemia antykomunistycznego, ale to tylko cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

To, co wydaje mi si\u0119 znacz\u0105ce dla tego okresu, a by\u0142o do tej pory gdzie\u015b na marginesie, to na przyk\u0142ad kwestia tzw. ochrona gospodarki i przemys\u0142u. S\u0142owo “ochrona” jest tutaj eufemizmem, poniewa\u017c m\u00f3wimy o zbieraniu pospolitych donos\u00f3w i budowaniu siatek informator\u00f3w w r\u00f3\u017cnych zak\u0142adach, instytucjach, plac\u00f3wkach handlowych, czy nawet w PGR-ach. Wszystkie te dzia\u0142ania mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 temu, by zdemaskowa\u0107 i mie\u0107 pod kontrol\u0105 przeciwnik\u00f3w systemu. Na skal\u0119 masow\u0105 zbierano informacje o zachowaniach, “niew\u0142a\u015bciwych politycznie” wypowiedziach i przesz\u0142o\u015bci takich os\u00f3b. Na tym jednak nie koniec. Kiedy np. w kopalni w\u0119gla, lub jakim\u015b innym zak\u0142adzie, dochodzi\u0142o do wypadku, co\u015b si\u0119 w nich psu\u0142o – a przecie\u017c przy \u00f3wczesnych planach gospodarczych dochodzi\u0142o do tego cz\u0119sto, bo nie dbano o jako\u015b\u0107, a o tempo pracy – to zamiast przeanalizowa\u0107 na spokojnie przyczyny, doszukiwano si\u0119 “wrogiej dzia\u0142alno\u015bci” i sabota\u017cu. W rezultacie represje dotyka\u0142y cz\u0119sto zwyk\u0142ych, niewinnych ludzi, kt\u00f3rzy nie byli w stanie si\u0119 obroni\u0107. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie cz\u0119sto zapomina si\u0119 zupe\u0142nie o tym, \u017ce ten komunistyczny ustr\u00f3j, gdzie ch\u0142op i robotnik byli na piedestale, najwi\u0119cej krzywdy wyrz\u0105dzi\u0142 w\u0142a\u015bnie im.<\/span><\/p>\n

\n

Boles\u0142aw Bierut \u2013 najczarniejszy charakter komunistycznej Polski<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

PAP: Jak pan wspomnia\u0142 funkcjonariusze z Urz\u0119d\u00f3w Bezpiecze\u0144stwa przedstawiani s\u0105 g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie zwalczania podziemia antykomunistycznego.<\/strong><\/span><\/p>\n

Witold Bagie\u0144ski:<\/strong> Wbrew pozorom partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy po wojnie walczyli w lasach i z broni\u0105 w r\u0119ku sprzeciwiali si\u0119 sowietyzacji Polski, w skali ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa nie by\u0142o tak du\u017co. Natomiast skala zasi\u0119gu bezpieki i innych organ\u00f3w represji, je\u017celi chodzi o ingerencj\u0119 w gospodark\u0119, w \u015bwiat \u017cycia codziennego Polak\u00f3w, by\u0142a ogromna. Przecie\u017c to by\u0142y czasy, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o wsadzi\u0107 kogo\u015b do wi\u0119zienia lub obozu za “antypa\u0144stwowe” wypowiedzi, szerzenie plotek, czy te\u017c przys\u0142owiowe opowiadanie \u017cart\u00f3w o Stalinie. Nawet je\u017celi czyta si\u0119 dokumenty resortowe z po\u0142owy lat 50., czyli z okresu kiedy rozliczano tak zwany okres “b\u0142\u0119d\u00f3w i wypacze\u0144”, to sami ubecy przyznawali, \u017ce jeszcze niedawno pope\u0142niano zbrodnie, \u017ce by\u0142y skandaliczne nadu\u017cycia i \u017ce skrzywdzono wiele niewinnych os\u00f3b. To jest jeden z takich obszar\u00f3w, kt\u00f3re wydaj\u0105 mi si\u0119 kompletnie niedoceniane, a wa\u017cne, bo pokazuj\u0105, czym tak naprawd\u0119 by\u0142 ten system.<\/span><\/p>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142:<\/strong> Pami\u0119tajmy o omnipotencji tej w\u0142adzy i jej zbrojnego ramienia w postaci aparatu bezpiecze\u0144stwa. To w zasadzie by\u0142y wszystkie dziedziny \u017cycia spo\u0142ecznego, politycznego, ale te\u017c gospodarczego i kulturalnego. Przecie\u017c cenzura na pocz\u0105tku r\u00f3wnie\u017c by\u0142a w gestii bezpieki, tak samo jak kwestie paszportowe, czyli wyjazdy Polak\u00f3w za granic\u0119. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w okresie stalinowskim mobilno\u015b\u0107 zagraniczna spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142a praktycznie zerowa, a granice szczelnie zamkni\u0119te.<\/span><\/p>\n

\n

Strzelecka 8 \u2013 dawna katownia NKWD i UB<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Badaj\u0105c biografie tych ludzi, a zatem i to, jak funkcjonowali w resorcie, odtwarzamy te\u017c proces decyzyjny \u2013 poznajemy, jak ten mechanizm dzia\u0142a\u0142. Pokazujemy r\u00f3wnie\u017c, jak naciskani na tzw. wyniki byli sami funkcjonariusze. Oni przecie\u017c musieli pozyska\u0107 okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 informator\u00f3w, wykrywa\u0107 prawdziwych, a jak si\u0119 czasem okazywa\u0142o i domniemanych sabota\u017cyst\u00f3w, zatrzymywa\u0107 ku\u0142ak\u00f3w lub siewc\u00f3w szeptanej propagandy. To z kolei przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na statystyki, i dowodzi\u0142o potrzeby istnienia aparatu bezpiecze\u0144stwa. Niemniej, nie podlega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce naciski by\u0142y i chc\u0105c pracowa\u0107 w resorcie funkcjonariusze musieli si\u0119 temu podda\u0107.<\/span><\/p>\n

Witold Bagie\u0144ski: <\/strong>Nie jest te\u017c tak, jak si\u0119 wielu osobom wydaje, \u017ce organy bezpiecze\u0144stwa by\u0142y pa\u0144stwem w pa\u0144stwie. \u017be one praktycznie by\u0142y samowolne i robi\u0142y co chcia\u0142y. Oczywi\u015bcie po wydarzeniach Pa\u017adziernika 1956 r. wiele os\u00f3b z kr\u0119gu w\u0142adzy pr\u00f3bowa\u0142o zrzuci\u0107 z siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 i m\u00f3wi\u0142y o czym\u015b takim. Tymczasem wp\u0142yw PZPR i jej Biura Politycznego, a zw\u0142aszcza Bieruta, Bermana czy Minca na konkretne decyzje zwi\u0105zane z kierunkami dzia\u0142a\u0144 bezpieki by\u0142 cz\u0119sto bezpo\u015bredni. Nawet w czasach apogeum stalinizmu MBP pozostawa\u0142o narz\u0119dziem partii, a nie bytem samoistnym.<\/span><\/p>\n

\n

Piotr Lipi\u0144ski: nie wiemy, kiedy Amerykanie zorientowali si\u0119, \u017ce w sprawie V Zarz\u0105du \u201eWiN\u201d maj\u0105 do czynienia z prowokacj\u0105<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Przy badaniu komunistycznych organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa musimy stale bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce nie mo\u017cna zredukowa\u0107 tej problematyki wy\u0142\u0105cznie do wymiaru fizycznych represji i tortur. Wykreowany przez publicystyk\u0119 historyczn\u0105 obraz, pokazuj\u0105cy, \u017ce bezpiek\u0119 tworzyli wy\u0142\u0105cznie prymitywni sady\u015bci, kt\u00f3rzy uwielbiali zn\u0119ca\u0107 si\u0119 nad lud\u017ami nie jest w pe\u0142ni prawdziwy, poniewa\u017c jej dzia\u0142ania mia\u0142y naprawd\u0119 du\u017co szersze spektrum i nie by\u0142y sztuk\u0105 dla sztuki. To w\u0142a\u015bnie na prze\u0142omie lat 40. i 50. prowadzono cho\u0107by z\u0142o\u017cone gry operacyjne z polskimi emigrantami i zachodnimi s\u0142u\u017cbami. Tworzono kontrolowane organizacje, jak np. V Komenda Zrzeszenia “WiN”, kt\u00f3ra powsta\u0142a w ramach operacji o kryptonimie “Cezary”.<\/span><\/p>\n

Wydaje mi si\u0119 tak\u017ce, \u017ce jako badacze powinni\u015bmy spr\u00f3bowa\u0107 spojrze\u0107 na niekt\u00f3re zdarzenia z perspektywy uczestnicz\u0105cych w nich funkcjonariuszy. Nie chodzi przy tym o szukanie dla nich jakiego\u015b usprawiedliwienia, ale zastanowienie si\u0119 co chcieli osi\u0105gn\u0105\u0107 prowadz\u0105c swoje dzia\u0142ania w taki, a nie inny spos\u00f3b. Poza tym warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce byli oni zderzani z poleceniami swoich prze\u0142o\u017conych i wymagano od nich wynik\u00f3w. Nieraz za wszelk\u0105 cen\u0119. A z tymi poleceniami trudno by\u0142o dyskutowa\u0107, bo by\u0142a to struktura hierarchiczn\u0105, w\u0142a\u015bciwa dla formacji mundurowych.<\/span><\/p>\n

\n

Uroczysto\u015bci w 70. rocznic\u0119 powstania niepodleg\u0142o\u015bciowej organizacji Orl\u0119ta rudnickie<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142:<\/strong> Dobrze mechanizm ten ilustruje jedno z zagadnie\u0144, kt\u00f3rym si\u0119 zajmowa\u0142am. Chodzi o dzia\u0142alno\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cowych organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych. Szczeg\u00f3lnie du\u017co takich grup powstawa\u0142o na prze\u0142omie lat 40. i 50., kiedy zorganizowane podziemie zbrojne by\u0142o ju\u017c praktycznie rozbite. Bezpieka potrzebowa\u0142a jednak mie\u0107 kolejnego wroga wewn\u0119trznego, bo jego istnienie uzasadnia\u0142o sens utrzymywania tak rozbudowanego resortu. Uwaga pad\u0142a zatem na m\u0142odzie\u017c. I cho\u0107 prawd\u0105 jest, \u017ce w tym czasie samorzutnie powstawa\u0142o wiele organizacji m\u0142odzie\u017cowych, to jednak w pewnym momencie da\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest ich coraz wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b wiemy ju\u017c, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich powstawa\u0142a z inspiracji bezpieki. W tym celu werbowano nie\u015bwiadomych tego m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy my\u015bleli, \u017ce anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w rzeczywist\u0105 konspiracj\u0119. Co wa\u017cne, organizacje takie i walk\u0119 z nimi uwzgl\u0119dniano w statystykach, kt\u00f3rymi MBP mog\u0142o si\u0119 pochwali\u0107. Tyle, \u017ce tak zmanipulowan\u0105 m\u0142odzie\u017c r\u00f3wnie\u017c oskar\u017cono o dzia\u0142alno\u015b\u0107 “antypa\u0144stwow\u0105” i traktowano z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105 opresyjnego pa\u0144stwa. Takie dzia\u0142ania prowadzi\u0142y do efektu b\u0142\u0119dnego ko\u0142a, poniewa\u017c je\u017celi w statystykach podawano coraz wi\u0119cej wykrytych organizacji, dla w\u0142adz partyjnych oznacza\u0142o to, \u017ce na tym odcinku istnieje realne zagro\u017cenie, a sama bezpieka musi jeszcze wi\u0119cej pracowa\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

IPN opublikuje 50 biogram\u00f3w najwa\u017cniejszych funkcjonariuszy UB z lat 1944\u201356<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

PAP: Kim byli wysoko postawieni funkcjonariusze bezpieki w tamtym czasie? Czy musieli wykazywa\u0107 si\u0119 jakimi\u015b szczeg\u00f3lnymi cechami, mo\u017ce umiej\u0119tno\u015bciami? Co nimi kierowa\u0142o?<\/strong><\/span><\/p>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142:<\/strong> Jestem daleka od jakichkolwiek uog\u00f3lnie\u0144. O ile pewne cechy charakteru i baga\u017c do\u015bwiadcze\u0144 w jednym pionie sprawdza\u0142y si\u0119 bardzo dobrze, to w innym ju\u017c kompletnie nie. Gdy mowa o pracownikach pion\u00f3w operacyjnych, dobrze by\u0142o mie\u0107 pewn\u0105 baz\u0119 wiedzy i do\u015bwiadczenie. Chocia\u017c bywa\u0142o i tak, \u017ce wielu funkcjonariuszy uczy\u0142o si\u0119 tej pracy, m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie, na \u017cywym organizmie. I tutaj najlepszymi nauczycielami byli doradcy sowieccy tzw. sowietnicy, co jest wa\u017cne tak\u017ce w kontek\u015bcie kontroli MBP przez w\u0142adze sowieckie.<\/span><\/p>\n

W zasadzie ka\u017cdy funkcjonariusz stoj\u0105cy na kierowniczym stanowisku, r\u00f3wnie\u017c w jednostkach terenowych mia\u0142 swojego sowieckiego opiekuna-nauczyciela, kt\u00f3ry sta\u0142 za nim jak cie\u0144 i doradza\u0142, a w pewnym stopniu te\u017c kierowa\u0142 tak\u0105 osob\u0105, m\u00f3wi\u0105c wprost, co ma robi\u0107. To by\u0142o zjawisko powszechne w pionach operacyjnych, natomiast je\u017celi we\u017amiemy pod uwag\u0119 jednostki, gdzie potrzebna by\u0142a znajomo\u015b\u0107 czystej techniki milicyjnej takiej jak daktyloskopia, fotografowanie czy prowadzenie kartotek operacyjnych, to tutaj przede wszystkim poszukiwano os\u00f3b, kt\u00f3re wcze\u015bniej mia\u0142y z tym do czynienia.<\/span><\/p>\n

PAP: A co z motywacj\u0105 funkcjonariuszy UB, przecie\u017c musieli mie\u0107 w sobie co najmniej wewn\u0119trzn\u0105 zgod\u0119 na prac\u0119 dla tego ustroju, na s\u0142u\u017cenie komunizmowi; wiadomo te\u017c, \u017ce cz\u0119sto wywodzili si\u0119 z przedwojennego ruchu komunistycznego.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

65 lat temu J\u00f3zef \u015awiat\u0142o odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Witold Bagie\u0144ski:<\/strong> Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 to, co tych ludzi \u0142\u0105czy\u0142o i co by\u0142o cech\u0105 niezb\u0119dn\u0105 dla dobrego pracownika organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, czyli dobrego “bezpieczniaka”, to by\u0142a pewno\u015b\u0107 polityczna. Chodzi\u0142o o to, by ci ludzie nie zawiedli w chwili pr\u00f3by, by rzeczywi\u015bcie realizowali polecenia i nie ulegli podszeptom “wrog\u00f3w” np. z opozycyjnego PSL, \u017ceby byli gotowi bra\u0107 udzia\u0142 w takich operacjach jak fa\u0142szowanie wybor\u00f3w czy ob\u0142awy na \u017co\u0142nierzy podziemia.<\/span><\/p>\n

W pocz\u0105tkowym okresie do resortu bezpiecze\u0144stwa trafiali cz\u0119sto ludzie, kt\u00f3rzy byli zwi\u0105zani z ide\u0105 komunistyczn\u0105 – marksistowsko-leninowsk\u0105, jeszcze przed wojn\u0105, najcz\u0119\u015bciej wywodzili si\u0119 z Komunistycznej Partii Polski i jej przybud\u00f3wek. Z kolei inni do ruchu komunistycznego przyst\u0105pili dopiero w czasie wojny, podczas kt\u00f3rej np. walczyli w partyzantce. W ich przypadku nie zawsze chodzi\u0142o o wzgl\u0119dy czysto ideowe, ale czasem po prostu o mo\u017cliwo\u015b\u0107 walki z Niemcami. W bezpiece obok funkcjonariuszy, kt\u00f3rzy g\u0142\u0119boko wierzyli w komunizm i mieli do niego wr\u0119cz fanatyczne podej\u015bcie, by\u0142y te\u017c osoby z awansu spo\u0142ecznego, kt\u00f3re postrzega\u0142y \u00f3wczesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 bardzo pragmatycznie. Przecie\u017c dla wielu m\u0142odych ludzi s\u0142u\u017cba w organach bezpiecze\u0144stwa oznacza\u0142a wydobycie si\u0119 z biedy. Dzi\u0119ki partii i bezpiece, niemal z dnia na dzie\u0144, ci m\u0142odzi funkcjonariusze dostawali np. mieszkania w du\u017cych miastach, dost\u0119p do dobrej \u017cywno\u015bci, co po wojnie mia\u0142o du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107, a przede wszystkim poczucie w\u0142adzy, kt\u00f3re czasem przeradza\u0142o si\u0119 w poczucie bezkarno\u015bci. Niekt\u00f3rzy z nich ca\u0142\u0105 swoj\u0105 karier\u0119 zawdzi\u0119czali systemowi i stawali si\u0119 jego pretorianami, czyli lud\u017ami, kt\u00f3rzy ca\u0142ymi sob\u0105 jej bronili.<\/span><\/p>\n

\n

Komunistyczna Partia Polski<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

W\u0142adze dba\u0142y o to, \u017ceby funkcjonariusze byli do tych dzia\u0142a\u0144 odpowiednio zmotywowani i tak\u0105 rol\u0119 w organach bezpiecze\u0144stwa pe\u0142ni\u0142y posiedzenia organizacji partyjnych. S\u0142u\u017cy\u0142y one zwi\u0119kszeniu \u015bwiadomo\u015bci polityczno-ideologicznej funkcjonariuszy, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy byli zwi\u0105zani z ruchem komunistycznym od niedawna. Wiedza, kt\u00f3r\u0105 zdobywali na tych spotkaniach, np. w trakcie prelekcji, pogadanek, czy te\u017c wsp\u00f3lnego czytania prasy, mia\u0142a pom\u00f3c im w odczytywaniu \u015bwiata – oczywi\u015bcie zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 doktryn\u0105. To rzeczywi\u015bcie wielu z nich motywowa\u0142o do tego co robili i pomaga\u0142o im w uzasadnieniu swoich wybor\u00f3w \u017cyciowych.<\/span><\/p>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142:<\/strong> Naciski na kszta\u0142towanie partyjno-polityczne pracownik\u00f3w aparatu by\u0142y rzeczywi\u015bcie bardzo intensywne. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w tym okresie funkcjonariusze niemal ca\u0142e dnie sp\u0119dzali w pracy. Dodatkowo musieli jeszcze obowi\u0105zkowo ucz\u0119szcza\u0107 na szkolenia polityczne, przygotowywa\u0107 tzw. pras\u00f3wki i organizowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju zebrania i wiece. Pracuj\u0105c nad biogramami, nieraz spotykali\u015bmy si\u0119 z sytuacjami, w kt\u00f3rych kierownicy skar\u017cyli si\u0119, \u017ce pomimo nawa\u0142u pracy ka\u017ce im si\u0119 przygotowywa\u0107 i przeprowadza\u0107 referaty polityczne; \u017calili, \u017ce nie maj\u0105 na to czasu, a s\u0105 z tego rozliczani. Nacisk na t\u0119 ideologiczn\u0105 stron\u0119 s\u0142u\u017cby powodowa\u0142, \u017ce praca w resorcie by\u0142a momentami bardzo absorbuj\u0105ca, a do tego poch\u0142ania\u0142a niemal ca\u0142y ich czas.<\/span><\/p>\n

PAP: Na ile badania prowadzone w ramach projektu potwierdzaj\u0105 b\u0105d\u017a kwestionuj\u0105 – do\u015b\u0107 emocjonuj\u0105c\u0105 w Polsce – spraw\u0119 \u017cydowskiego pochodzenia kadry kierowniczej UB? W dyskusjach na ten temat pojawia si\u0119 cz\u0119sto poj\u0119cie “\u017cydokomuny” – stereotypowej wizji \u017byd\u00f3w-rewolucjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy zwalczaj\u0105 porz\u0105dek chrze\u015bcija\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

A. Sandauer: Wsp\u00f3lnym dziedzictwem jest Tuwim, Le\u015bmian czy Korczak, a nie Jedwabne<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Witold Bagie\u0144ski: <\/strong>Ten temat rzeczywi\u015bcie budzi czasem gor\u0105ce emocje. Mam jednak wra\u017cenie – je\u017celi przyjrzymy si\u0119 temu, co do tej pory ju\u017c napisano – \u017ce sporo ju\u017c wiemy. Z wielu prac wynika, \u017ce rzeczywi\u015bcie ten odsetek funkcjonariuszy pochodzenia \u017cydowskiego na stanowiskach kierowniczych w resorcie by\u0142 stosunkowo wysoki, ale m\u00f3wimy tu jednak o oko\u0142o 37 procentach w centrali i nieca\u0142ych 14 procentach w aparacie terenowym. Nie jest wi\u0119c tak, \u017ce by\u0142a to grupa najliczniejsza, natomiast w jaki\u015b spos\u00f3b zauwa\u017calna. Sprawa ich obecno\u015bci w UB jest zniuansowana i wynika z r\u00f3\u017cnych przyczyn.<\/span><\/p>\n

Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, resortem bezpiecze\u0144stwa, zw\u0142aszcza w pierwszym okresie, kierowali ludzie, kt\u00f3rzy wywodzili si\u0119 z przedwojennego ruchu komunistycznego, a w nim rzeczywi\u015bcie by\u0142o wielu \u017byd\u00f3w. Byli to nieraz bardzo zaufani towarzysze, kt\u00f3rych sta\u017c partyjny potrafi\u0142 si\u0119ga\u0107 pocz\u0105tku lat dwudziestych. Zawi\u0105zane w trakcie dzia\u0142alno\u015bci w ruchu komunistycznym wi\u0119zi, wsp\u00f3lny udzia\u0142 w manifestacjach, pobyty w zak\u0142adach karnych i aktywno\u015b\u0107 w komunach wi\u0119ziennych cementowa\u0142y wi\u0119zi mi\u0119dzy nimi. Kiedy wi\u0119c komuni\u015bci przej\u0119li w\u0142adz\u0119 w Polsce, oparli si\u0119 przede wszystkim o znane sobie i sprawdzone osoby. Notabene, gdy si\u0119 czyta ankiety osobowe, to wida\u0107, \u017ce funkcjonariusze UB deklarowali w nich bardzo r\u00f3\u017cne rzeczy. O ile w okresie bezpo\u015brednio powojennym nie mieli oporu, \u017ceby napisa\u0107, \u017ce s\u0105 wyznania moj\u017ceszowego, to potem podawali, \u017ce s\u0105 bezwyznaniowi, bo takiej postawy od nich oczekiwano. To na ile kto\u015b identyfikuje si\u0119 z w\u0142asn\u0105 narodowo\u015bci\u0105 jest zreszt\u0105 bardzo indywidualn\u0105 spraw\u0105. W resorcie bezpiecze\u0144stwa mieli\u015bmy przecie\u017c cz\u0119sto do czynienia z wierz\u0105cymi komunistami – internacjonalistami, dla kt\u00f3rych przynale\u017cno\u015b\u0107 narodowo\u015bciowa potrafi\u0142a by\u0107 drugorz\u0119dna.<\/span><\/p>\n

\n

Marzec 68<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142:<\/strong> Tak by\u0142o z wieloma osobami pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3re przed wojn\u0105 anga\u017cowa\u0142y si\u0119 w ruch komunistyczny, czy te\u017c w jego od\u0142amy. Wielu z nich ju\u017c w\u00f3wczas zasymilowa\u0142o si\u0119, nie znali j\u0119zyka \u017cydowskiego, nie praktykowali judaizmu. Natomiast po wojnie wielu z nich przekonywa\u0142o si\u0119, \u017ce pochodzenie \u017cydowskie jest im wyci\u0105gane, \u017ce \u015bwiadczy przeciwko nim. I to by\u0142o szczeg\u00f3lnie widoczne po wydarzeniach Marca 1968 roku, kiedy pod wp\u0142ywem nagonki antysemickiej, ci funkcjonariusze, kt\u00f3rzy ju\u017c nie pracowali w aparacie bezpiecze\u0144stwa, byli inwigilowani przez swoich nast\u0119pc\u00f3w, czyli S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa. Wida\u0107, \u017ce pod pr\u0119gierzem tej nagonki skupiali si\u0119 wok\u00f3\u0142 tego swojego pochodzenia, z kt\u00f3rym tak naprawd\u0119 wcze\u015bniej si\u0119 nie identyfikowali.<\/span><\/span><\/p>\n

Witold Bagie\u0144ski:<\/strong> W tej sprawie nale\u017cy te\u017c bra\u0107 pod uwag\u0119 do\u015bwiadczenie i prze\u017cycie Holokaustu. Mamy do czynienia z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej niekt\u00f3rzy z tych ludzi zostali praktycznie z niczym. Nie mieli rodziny, domu, a jednocze\u015bnie zdarza\u0142o si\u0119 tak, \u017ce ich znajomi, aktywni w partii lub UB, proponowali im zupe\u0142nie nowe \u017cycie i gwarancj\u0119 bezpiecze\u0144stwa. To co wydarzy\u0142o si\u0119 w trakcie II wojny \u015bwiatowej spowodowa\u0142o, \u017ce \u017bydzi cz\u0119sto \u015bwiadomie odcinali si\u0119 od swoich korzeni – bali si\u0119, \u017ce gdyby wybuch\u0142 kolejny konflikt zbrojny, to mog\u0142o si\u0119 okaza\u0107, \u017ce znowu dojdzie do zbrodni i tym razem mog\u0105 zgin\u0105\u0107 oni. By\u0107 mo\u017ce z dzisiejszej perspektywy trudno to sobie wyobrazi\u0107, ale ten l\u0119k tkwi\u0142 w tych ludziach bardzo g\u0142\u0119boko. W\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w trauma wojenna by\u0142a bardzo silna. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce niema\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 diaspory by\u0142a bardzo daleka od udzielania jakiegokolwiek poparcia nowym, komunistycznym w\u0142adzom. Te za\u015b represjonowa\u0142y tak\u017ce ich, m.in. z powod\u00f3w religijnych i politycznych.<\/span><\/p>\n

\n

Dokumenty operacyjne sowieckiej bezpieki trafi\u0142y do archiw\u00f3w IPN<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Analizuj\u0105c spraw\u0119 kadr MBP nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 te\u017c wp\u0142ywu oficer\u00f3w sowieckich i tego, \u017ce to oni mieli nieraz na tym polu decyduj\u0105cy g\u0142os. Opr\u00f3cz wspomnianych doradc\u00f3w, najwa\u017cniejszym z nich by\u0142 p\u0142k Miko\u0142aj Orechwa, oficer pochodzenia bia\u0142oruskiego, kt\u00f3ry by\u0142 szefem Departamentu Kadr MBP. Z czasem liczba os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego w strukturach MBP zmniejsza\u0142a si\u0119, poniewa\u017c z jednej strony – w kilku falach emigracyjnych, m.in. po wydarzeniach Pa\u017adziernika 1956 i Marca 1968 r. – masowo emigrowali z PRL, a z drugiej strony w resorcie mia\u0142y miejsce antysemickie czystki i osoby pochodzenia \u017cydowskiego pod r\u00f3\u017cnymi pretekstami zwalniano ze s\u0142u\u017cby ju\u017c w pierwszej po\u0142owie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych.<\/span><\/p>\n

PAP: Wracaj\u0105c do leksykonu, czy mogliby pa\u0144stwo przedstawi\u0107 przyk\u0142ad funkcjonariusza, kt\u00f3rego biogram by\u0142 jednym z bardziej interesuj\u0105cych?<\/strong><\/span><\/p>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142: <\/strong>W mojej ocenie wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych biogram\u00f3w jest bardzo ciekawa. Poza Juli\u0105 Brystiger mog\u0142abym wskaza\u0107 np. Wiktora Herera, kt\u00f3ry by\u0142 naczelnikiem w Departamencie V MBP, zajmuj\u0105cym si\u0119 inwigilacj\u0105 nie tylko Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, ale tak\u017ce szeroko rozumianej administracji i wielu r\u00f3\u017cnych organizacji, w tym r\u00f3wnie\u017c m\u0142odzie\u017cowych. Bra\u0142 udzia\u0142 w \u015bledztwach przeciwko by\u0142ym AK-owcom, a podczas jednego z nich przes\u0142uchiwa\u0142 s\u0142ynnego Jana Rodowicza “Anod\u0119” – oficera Armii Krajowej, bohatera akcji pod Arsena\u0142em i powsta\u0144ca warszawskiego, kt\u00f3ry walczy\u0142 w s\u0142ynnym Batalionie “Zo\u015bka”. Wiktor Herer po tym, jak sko\u0144czy\u0142 pracowa\u0107 w bezpiece rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 jako naukowiec, zajmowa\u0142 si\u0119 ekonomi\u0105, a w latach 80. by\u0142 nawet doradc\u0105 ekonomicznym “Solidarno\u015bci”.<\/span><\/p>\n

\n

Dr Jaros\u0142aw Pa\u0142ka: Zygmunta Berlinga do zdrady popchn\u0119\u0142a ambicja<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Interesuj\u0105cy jest te\u017c opracowany przeze mnie biogram W\u0142adys\u0142awa Dominika, kt\u00f3rego do ruchu komunistycznego przyci\u0105gn\u0105\u0142 jego ojciec jeszcze w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Wojn\u0119 sp\u0119dzi\u0142 w Zwi\u0105zku Sowieckim, by\u0142 \u017co\u0142nierzem Armii Berlinga i od samego pocz\u0105tku zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w tworzenie resortu bezpiecze\u0144stwa. W kolejnych latach bardzo aktywnie pracowa\u0142 na rzecz zwalczania podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, a p\u00f3\u017aniej pracowa\u0142 w Departamencie Ochrony Rz\u0105du. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 sztandarowym przyk\u0142adem dyrektora w MBP.<\/span><\/p>\n

Witold Bagie\u0144ski: <\/strong>W\u015br\u00f3d funkcjonariuszy, kt\u00f3rzy zwr\u00f3cili moj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 by\u0142 np. p\u0142k Stefan Antosiewicz \u2013 p\u00f3\u017aniejszy wiceminister spraw wewn\u0119trznych. Pochodzi\u0142 z rodziny, kt\u00f3ra kultywowa\u0142a polskie tradycje, by\u0142 ochrzczony w parafii \u015bw. Krzy\u017ca w Warszawie. W latach 30. podj\u0105\u0142 studia na Politechnice Warszawskiej, gdzie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z ruchem komunistycznym i nawet bra\u0142 w tym czasie udzia\u0142 w b\u00f3jkach z narodowcami z ONR-u.<\/span><\/p>\n

Po wybuchu wojny Antosiewicz wraz ze swoim przyjacielem Janem Freyem-Bieleckim, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce wa\u017cnym funkcjonariuszem MBP, uda\u0142 si\u0119 na wsch\u00f3d, gdzie pracowali jako robotnicy a\u017c do momentu skierowania ich przez Komintern na kurs dywersyjny, zorganizowany przez sowieckie s\u0142u\u017cby specjalne. Po jego uko\u0144czeniu przerzucono ich za lini\u0119 frontu, gdzie w ramach mi\u0119dzynarodowej grupy partyzanckiej walczyli zar\u00f3wno z Niemcami, jak i z polskim podziemiem, z AK-owcami, co zreszt\u0105 Antosiewicz p\u00f3\u017aniej pr\u00f3bowa\u0142 przemilcze\u0107 w swoich wspomnieniach i wypowiedziach.<\/span><\/p>\n

\n

Trzydzie\u015bci lat rozlicze\u0144 z komunizmem. NRD, ZSRS, demoludy i Polska<\/strong><\/span><\/h4>\n<\/div>\n

Po wojnie cz\u0142owiek z takim \u017cyciorysem sta\u0142 si\u0119 oczywi\u015bcie bardzo wa\u017cn\u0105 osob\u0105 w organach bezpiecze\u0144stwa. By\u0142 pierwszym kierownikiem wywiadu, szefem UB w Poznaniu i Katowicach, a p\u00f3\u017aniej dyrektorem kontrwywiadu MBP. Odpowiada\u0142 za nadz\u00f3r nad prowadzeniem wielu spraw szpiegowskich, kt\u00f3re w\u00f3wczas by\u0142y g\u0142o\u015bne, p\u00f3\u017aniej za\u015b, mimo formalnie wysokiego stanowiska, zosta\u0142 zes\u0142any na boczne tory. Ciekawe jest to, \u017ce to jest osoba bardzo wa\u017cna dla polskiego lotnictwa, dlatego \u017ce po tym, gdy w latach 50. uzyska\u0142 licencj\u0119 pilota zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 w Aeroklubie PRL i na wiele lat by\u0142 jego prezesem. Pod koniec lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zdj\u0119to go z tego stanowiska pod zarzutem pope\u0142nienia nadu\u017cy\u0107. Po przej\u015bciu na rent\u0119 zosta\u0142 w PTTK pilotem wycieczek zagranicznych, a zna\u0142 bardzo du\u017co j\u0119zyk\u00f3w obcych.<\/span><\/p>\n

W leksykonie \u2013 zar\u00f3wno w pierwszym tomie, ale te\u017c w kolejnych – czytelnicy b\u0119d\u0105 mogli pozna\u0107 \u017cyciorysy wielu nieszablonowych postaci. Zar\u00f3wno my, jak i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z nami autorzy, w\u0142o\u017cyli\u015bmy sporo wysi\u0142ku w zbieranie informacji na ich temat, zagl\u0105daj\u0105c przy tym do wielu archiw\u00f3w i miejsc. Funkcjonariusze bezpieki z tego pierwszego okresu komunizmu w Polsce, cho\u0107 zas\u0142u\u017cenie s\u0105 okryci bardzo z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105, to z pewno\u015bci\u0105 nie s\u0105 postaciami bezbarwnymi i jednowymiarowymi.<\/span><\/p>\n

Magdalena D\u017awiga\u0142: <\/strong>Prace nad leksykonem, kt\u00f3rego powstanie zainicjowa\u0142 Pawe\u0142 Skubisz, dyrektor Oddzia\u0142u IPN w Szczecinie, trwaj\u0105. Obecnie bierze w nich udzia\u0142 kilkunastu badaczy. Jako redaktorzy serii zach\u0119camy kolejne osoby do podj\u0119cia z nami wsp\u00f3\u0142pracy. Jestem przekonana, \u017ce taka r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 spojrze\u0144 na podejmowan\u0105 tematyk\u0119, tylko wzbogaci ten projekt.<\/span><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Norbert Nowotnik (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Webmaster:  We wczorajszym wydaniu Blogu Reunion68 zamieszczony by\u0142 kontrowersyjny artyku\u0142: – \u201cHistorycy: komunistyczna bezpieka z lat 1944\u20131956 to nie tylko represje wobec podziemia” Powodem zamieszczenia artyku\u0142 jest fakt ze jest on dobra ilustracja do politycznych nastroj\u00f3w w dzisiejszej Polsce. Ju\u017c wczoraj po opublikowaniu otrzyma\u0142em komentarz do artyku\u0142u. Uwa\u017cam ze komentarz jest wa\u017cny dlatego zamieszczam dzi\u015b […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83736"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83736"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83736\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83746,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83736\/revisions\/83746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83736"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83736"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83736"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}