{"id":83777,"date":"2025-07-05T17:09:34","date_gmt":"2025-07-05T15:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=83777"},"modified":"2025-07-05T07:29:14","modified_gmt":"2025-07-05T05:29:14","slug":"11-09-52","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=83777","title":{"rendered":"Chidusz\u201d 1\/2021: \u201ePer\u0142y\u201d Izraela Singera i list do Philipa Rotha"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Chidusz\u201d 1\/2021: \u201ePer\u0142y\u201d Izraela Singera i list do Philipa Rotha<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

REDAKCJA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

NIET\u0141UMACZONE DOT\u0104D NA J\u0118ZYK POLSKI OPOWIADANIE <\/b>PER\u0141Y<\/i><\/b> IZRAELA J. SINGERA I ODWA\u017bNY LIST ELISY ALBERT DO PHILIPA ROTHA, W KT\u00d3RYM AUTORKA B\u0141AGA <\/b>ZNANEGO PISARZA<\/i><\/b> O ZROBIENIE JEJ DZIECKA. W TYM NUMERZE SPORO DOBREJ LITERATURY.<\/b><\/span><\/p>\n

ETTA, BESSIE, DORA ALBO ROSE<\/b><\/h4>\n

Ten numer \u201eChiduszu\u201d otwiera opowiadanie Etta, Bessie, Dora albo Rose<\/i> w t\u0142umaczeniu Jolanty R\u00f3\u017cy\u0142o. Pochodzi ono z ciesz\u0105cego si\u0119 uznaniem, debiutanckiego zbioru Elisy Albert How this Night is Different<\/i> (2006). Bohaterka \u2013 alter ego autorki \u2013 czuj\u0105c, \u017ce w jednym momencie posypa\u0142o si\u0119 jej ca\u0142e \u017cycie, desperacko szuka sposobu na przywr\u00f3cenie mu sensu. Pisze<\/span> odwa\u017cny, lekko fanatyczny, ale i bardzo zabawny list do Philipa Rotha (kiedy\u015b znienawidzonego mizogina, teraz ukochanego geniusza), proponuj\u0105c, \u017ceby\u2026 zrobi\u0142 jej dziecko: <\/span><\/p>\n

\u201eRoth\u201d, spluwa\u0142am z pogard\u0105 za ka\u017cdym razem, kiedy wyp\u0142ywa\u0142 temat Twoich ksi\u0105\u017cek. \u201eBle\u201d. Ble, bo obsesja na punkcie sziksy, dysfunkcje seksualne, swobodne odrzucenie \u017cydowskich kobiet i kpiny ze wszystkiego, co ma w judaizmie religijn\u0105 i duchow\u0105 warto\u015b\u0107, przenosi\u0142o mnie z powrotem do Ramah: do bycia ignorowan\u0105 i przeoczan\u0105, do bycia dziwaczk\u0105 za spraw\u0105 mojej estetyki, mojej wra\u017cliwo\u015bci, mojego pragnienia wi\u0119zi, przyja\u017ani i mi\u0142o\u015bci; do cotygodniowego nadej\u015bcia \u015bwi\u0119tego szabatu jako okazji dla nas, dziewcz\u0105t, aby \u0142adnie wygl\u0105da\u0107 i zgromadzi\u0107 erotyczne <\/i>Shabbat-O-Gramy od mocno na\u017celowanych i wyperfumowanych ch\u0142opc\u00f3w; do wieloletniej udr\u0119ki nieodwzajemnionego zadurzenia w lizusowatym studencie szko\u0142y rabinackiej, kt\u00f3rego ujmuj\u0105ce u\u015bmieszki, jakimi mnie zbywa\u0142, bra\u0142am za sygna\u0142y wypaczonego po\u017c\u0105dania. <\/i>Ble, bo u Rotha byli Justin Steinberg, Eric Landsman i Ron Frank, te zjeby z United Synagogue Youth z wisiorkami w kszta\u0142cie konopi, zo\u015bkami, biletami na koncerty Phish i awersj\u0105 do ow\u0142osienia, manifestuj\u0105c\u0105 si\u0119 w uniwersalnej fetyszyzacji Azjatek. Ja si\u0119 nie liczy\u0142am. By\u0142am bezradna. By\u0142am niewidoczna. Musia\u0142am Ci\u0119 nienawidzi\u0107.<\/i><\/p>\n

\"chidusz-elisa-albert-etta-bessie-dora-rose-izrael-joszua-singer-perly-fame-art-lgbt-biblia-jankew-dinezon-jaff-schatz-komunisci02\"<\/p>\n

PER\u0141Y<\/b><\/h4>\n

W zwi\u0105zku z premier\u0105 pierwszego polskiego t\u0142umaczenia Pere\u0142<\/i>, zbioru Izraela Joszuy Singera z 1922 roku, w tym \u201eChiduszu\u201d publikujemy pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tytu\u0142owego opowiadania, kt\u00f3re powsta\u0142o w Kijowie w 1919 roku. Opowie\u015b\u0107 o chorym na gru\u017alic\u0119, uciekaj\u0105cym przed nieuchronn\u0105 \u015bmierci\u0105 jubilerze, wed\u0142ug Abrahama Cahana, redaktora ameryka\u0144skiego \u201eForwertsa\u201d, mia\u0142a wiele cech \u015bwiadcz\u0105cych o niezwyk\u0142ej pot\u0119dze wyobra\u017ani m\u0142odego artysty \u2013 jego \u201enajwi\u0119kszego odkrycia\u201d w\u015br\u00f3d wschodnioeuropejskich pisarzy jidysz. Redaktor zachwala\u0142 \u201eliterack\u0105 pot\u0119g\u0119\u201d Singera, \u201eniemo\u017cliwy do wyuczenia\u201d talent do opis\u00f3w, wnikliwo\u015b\u0107 i doskona\u0142e oddanie ka\u017cdego \u015brodowiska, jakie pojawia\u0142o si\u0119 w jego opowiadaniach. <\/span><\/p>\n

Po blisku stu latach, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci wydawnictwa Fame Art, w tym i kolejnym \u201eChiduszu\u201d publikujemy Per\u0142y<\/i>, a w trzecim tegorocznym numerze \u2013 opowiadanie zatytu\u0142owane Magda<\/i> (oba w t\u0142umaczeniu Krzysztofa Modelskiego). <\/span><\/p>\n

Wygraj Per\u0142y<\/em> w naszym konkursie<\/a><\/b><\/span><\/p><\/blockquote>\n

WIELKA WIZJA, MA\u0141E \u017bYCIE<\/b><\/h4>\n

\u201eWi\u0119kszo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy teraz tworz\u0105 podwaliny mitu \u00bb\u017cydokomuny\u00ab, jak na ironi\u0119 robili wszystko, co mogli, \u017ceby zosta\u0107 nie-\u017bydami. Komunizm by\u0142 dla nich ucieczk\u0105 od \u017cydostwa \u2013 albo w morze polsko\u015bci, albo w stron\u0119 jakiego\u015b przysz\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa anarodowego, w kt\u00f3rym nie b\u0119dzie si\u0119 ani \u017bydem, ani Grekiem, a cz\u0142owiekiem\u201d, m\u00f3wi Jaff Schatz w rozmowie z Katarzyn\u0105 Andersz. <\/span><\/p>\n

Pod koniec ubieg\u0142ego roku, prawie trzydzie\u015bci lat po wydaniu angielskim, nak\u0142adem wydawnictwa \u017bydowskiego Instytutu Historycznego ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Schatza Pokolenie. Wzlot i upadek polskich \u017byd\u00f3w komunist\u00f3w<\/i>. <\/i>\u201e\u017bydokomuna\u201d? Nadreprezentacja komunist\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia? Z tymi mitami konfrontuje si\u0119 autor, twierdz\u0105c, \u017ce jego celem nie jest udowodnienie fa\u0142szywo\u015bci stereotypu, a odmalowanie drogi \u017cyciowej wyj\u0105tkowego, urodzonego przed wojn\u0105 pokolenia, kt\u00f3re Zag\u0142ad\u0119 prze\u017cy\u0142o w ZSRR, potem budowa\u0142o now\u0105 powojenn\u0105 Polsk\u0119, a w nast\u0119pstwie Marca \u201968 zosta\u0142o z niej wygnane.<\/span><\/p>\n

DLA MEZUZ REZERWUJ\u0118 PORANKI<\/b><\/h4>\n

\u201eW Europie tylko ortodoksyjni \u017bydzi produkuj\u0105 koszerne pergaminy. Nie chc\u0105 mi ich sprzedawa\u0107. Dlaczego? Bo jestem kobiet\u0105. M\u00f3j dostawca na Brooklynie te\u017c jest ortodoksyjnym \u017bydem, ale na szcz\u0119\u015bcie z kobietami handluje bez \u017cadnego problemu\u201d. O pisaniu \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w przez kobiety w rozmowie z Ann\u0105 Pamu\u0142\u0105 opowiada Ermeline Rachel Vicaire, jedna z pierwszych europejskich soferot<\/i>. <\/span><\/p>\n

POTRZEBA M\u0104DRO\u015aCI<\/b><\/h4>\n

W queerowym komentarzu do parszy Jitro<\/i> rabin Menachem Creditor rozwa\u017ca r\u00f3\u017cne \u015bcie\u017cki poszukiwania m\u0105dro\u015bci i prawdy. \u201eCzy mo\u017cna znale\u017a\u0107 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, rozwa\u017caj\u0105c idee i prawdy spoza naszej tradycji, czy mo\u017ce jedyna droga do Boga wybrukowana jest \u015bwiat\u0142em Tory?\u201d \u2013 pyta. Za przyk\u0142ad s\u0142u\u017cy mu stosunek Moj\u017cesza do jego te\u015bcia, Midianity Jitra:<\/span><\/p>\n

Jawna krytyka ze strony Jitra i \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 Moj\u017cesz przyjmuje rad\u0119, o kt\u00f3r\u0105 nie prosi\u0142, to model otwartej komunikacji. Najwa\u017cniejsza lekcja p\u0142yn\u0105ca z tej rozmowy stanie si\u0119 jednak oczywista dopiero wtedy, gdy przypomnimy sobie, \u017ce Jitro nie by\u0142 Izraelit\u0105. Jego c\u00f3rka Cypora po\u015blubi\u0142a Moj\u017cesza i odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 w narodzinach narodu \u017cydowskiego, ale sam Jitro by\u0142 midianickim kap\u0142anem, kim\u015b zupe\u0142nie spoza hebrajskiej kultury, prawdziwym outsiderem. To jednak w\u0142a\u015bnie jego zewn\u0119trzna perspektywa i m\u0105dro\u015b\u0107 ratuj\u0105 sytuacj\u0119, inspiruj\u0105c Moj\u017cesza do stworzenia systemu s\u0105downictwa, kt\u00f3ry stanie si\u0119 znakiem rozpoznawczym \u017cydowskich koncepcji sprawiedliwo\u015bci i wsp\u00f3lnotowo\u015bci.<\/i><\/p>\n

DER SZWARCER JUNGERMANCZIK<\/b><\/h4>\n

Czarny m\u0142odzieniaszek<\/i> \u2013 w jidysz: Der szwarcer jungermanczik<\/i> \u2013 to tytu\u0142 powie\u015bci Jankewa Dinezona (\u201enajs\u0142ynniejszego zapomnianego pisarza\u201d), kt\u00f3r\u0105 od 2019 roku publikujemy w odcinkach w t\u0142umaczeniu Magdaleny W\u00f3jcik. W kolejnym rozdziale, zatytu\u0142owanym Lito\u015b\u0107 wilka<\/i>, Roza wyrzuca Mosze Szneurowi:<\/span><\/p>\n

\u2013 Wiem o wszystkim. Nie musicie niczego przede mn\u0105 ukrywa\u0107. (\u2026) Mosze\u0144ku, zlituj si\u0119! Nie nade mn\u0105, lecz nad nim, nad J\u00f3zefem! Ze mn\u0105 zr\u00f3b, co zechcesz, g\u0142ow\u0119 mi obetnij, lecz jego nie krzywd\u017a! Jest niewinny! Nie chcia\u0142 si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce mnie kocha, ja to wymusi\u0142am! M\u015bcij si\u0119 na mnie za bycie dzieckiem Fridman\u00f3w, to przecie\u017c przez m\u00f3j posag tw\u00f3j dobytek si\u0119 skurczy! C\u00f3\u017c on ci zrobi\u0142? Dlaczego ja jestem wolna, a on siedzi za kratami? Mosze, Mosze! On jest niewinny! To ja jestem zbrodniark\u0105, na mnie si\u0119 m\u015bcij!<\/i><\/p>\n

Co na to Mosze?  <\/span><\/p>\n

BIOR\u00d3\u017bNORODNO\u015a\u0106 JAKO WYRAZ BO\u017bEJ CHWA\u0141Y<\/b><\/h4>\n

Rabin Shaul David Judelman pisze<\/span> o tym, jak ogromne znaczenie w judaizmie ma biologiczna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i co mo\u017cemy zrobi\u0107, aby j\u0105 chroni\u0107: <\/span><\/p>\n

Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 dla nas \u017ar\u00f3d\u0142em m\u0105dro\u015bci i inspiracji. Uwagi m\u0119drc\u00f3w, kt\u00f3rzy doceniaj\u0105 misterno\u015b\u0107 przyrody, rozsiane s\u0105 po ca\u0142ej Torze. Psalm uczy na przyk\u0142ad o siedliskach zwierz\u0105t i doskona\u0142o\u015bci, z jak\u0105 wpisuj\u0105 si\u0119 one w naturalny porz\u0105dek \u015bwiata: \u201eNa kt\u00f3rych ptaki gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119, bocian, kt\u00f3rego cyprysy domem. G\u00f3ry wysokie dla kozic, ska\u0142y schronieniem dla kr\u00f3lik\u00f3w\u201d (104:17-18). W <\/i>Sentencjach Ojc\u00f3w mowa jest natomiast o tym, czego mo\u017cemy nauczy\u0107 si\u0119 od innych gatunk\u00f3w: \u201eJehuda, syn Tejmy, powiada\u0142: B\u0105d\u017a silny jak tygrys, lekki jak orze\u0142, szybki jak jele\u0144 i \u015bmia\u0142y jak lew, \u017ceby spe\u0142ni\u0107 wol\u0119 twego Ojca w niebie (5:20, t\u0142um. Micha\u0142 Friedman).<\/i><\/p>\n

\u201eTEGO\u017b DNIA DASZ MU ZAP\u0141AT\u0118 JEGO\u201d<\/b><\/h4>\n

Czy wiecie, \u017ce w Gemarze rabini pozwalaj\u0105, aby w\u0142adze miasta zaj\u0119\u0142y mienie kogo\u015b, kto wstrzymuje pensje oraz nie p\u0142aci podatk\u00f3w na r\u00f3wni z innymi?<\/span><\/p>\n

O prawach pracownika i pracodawcy, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w Torze, pisze<\/span> Joanna Maria Machel. <\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chidusz\u201d 1\/2021: \u201ePer\u0142y\u201d Izraela Singera i list do Philipa Rotha REDAKCJA NIET\u0141UMACZONE DOT\u0104D NA J\u0118ZYK POLSKI OPOWIADANIE PER\u0141Y IZRAELA J. SINGERA I ODWA\u017bNY LIST ELISY ALBERT DO PHILIPA ROTHA, W KT\u00d3RYM AUTORKA B\u0141AGA ZNANEGO PISARZA O ZROBIENIE JEJ DZIECKA. W TYM NUMERZE SPORO DOBREJ LITERATURY. ETTA, BESSIE, DORA ALBO ROSE Ten numer \u201eChiduszu\u201d otwiera opowiadanie Etta, Bessie, Dora albo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83777"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122371,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/83777\/revisions\/122371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=83777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=83777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}