{"id":84134,"date":"2021-03-19T17:09:11","date_gmt":"2021-03-19T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=84134"},"modified":"2021-03-13T08:42:19","modified_gmt":"2021-03-13T06:42:19","slug":"04-05-61","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=84134","title":{"rendered":"Rosja musi istnie\u0107 jako imperium. Tylko tak ochroni \u015bwiat przed “zachodnim Antychrystem”"},"content":{"rendered":"

S. V. Iwanow ‘Wielki suweren, car i samow\u0142adca ca\u0142ej Rosji’. Fragment publikacji I. N. Knebela ‘Obrazy o historii Rosji’ (1908 r.) (Fot. Wikimedia Commons)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Rosja musi istnie\u0107 jako imperium. Tylko tak ochroni \u015bwiat przed “zachodnim Antychrystem”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marian Broda<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W Rosji do po\u0142owy XVI w. nie u\u017cywano poj\u0119cia “imperator”. Now\u0105 faz\u0119 zapocz\u0105tkowa\u0142 Iwan IV, kt\u00f3ry w akcie koronacyjnym zosta\u0142 nazwany “Panem wszystkich chrze\u015bcijan od Wschodu do Zachodu i do ocean\u00f3w”. Misja zbawienia ludzko\u015bci przez Rosj\u0119 trwa ju\u017c kilkaset lat. Fragment ksi\u0105\u017cki Mariana Brody “Pyta\u0107 o Putina – pyta\u0107 o Rosj\u0119”.<\/h4>\n

.<\/p>\n

Jak diagnozowali i obja\u015bniali w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku rosyjscy badacze (…) podstawowym procesem dziejotw\u00f3rczym Rosji ostatnich stuleci pozostaje wewn\u0119trzna i zewn\u0119trzna ekspansja w\u0142adzy, a jego podstawowym rytmem \u2013 nast\u0119puj\u0105ce po sobie przejawy jej kolejnych wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w. Zdaniem Jurija Afanasjewa dzieje si\u0119 tak ju\u017c od pocz\u0105tku ukszta\u0142towania si\u0119 charakteru rosyjskiej pa\u0144stwowo\u015bci (…):<\/span><\/p>\n

\u201eOd czasu, gdy Moskwa w XV w. wybra\u0142a drog\u0119 budowania prawos\u0142awnego imperium, priorytetem kraju na nast\u0119pne 500 lat sta\u0142a si\u0119 zewn\u0119trzna ekspansja terytorialna, nie za\u015b porz\u0105dkowanie przestrzeni wewn\u0119trznej. A poniewa\u017c imperium d\u017awigano od zawsze, opieraj\u0105c si\u0119 na ubogiej gospodarce, kierunek og\u00f3lnego rozwoju ustali\u0142 si\u0119 jako ruch od wolno\u015bci do zniewolenia\u201d.<\/span><\/p>\n

W nast\u0119pstwie powy\u017cszego, wskazywa\u0142 ju\u017c kilkadziesi\u0105t lat wcze\u015bniej Georgij Fiedotow: \u201eCa\u0142y proces historycznego rozwoju na Rusi sta\u0142 si\u0119 odwrotnym do zachodnioeuropejskiego:<\/span><\/p>\n

\n

by\u0142 to rozw\u00f3j od wolno\u015bci do niewoli, [kt\u00f3ra] by\u0142a podyktowana nie przez kaprys w\u0142adc\u00f3w, a przez nowe zadanie narodowe: stworzenie imperium na ubogiej bazie ekonomicznej.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tylko poprzez kra\u0144cow\u0105 i powszechn\u0105 koncentracj\u0119 si\u0142, \u017celazn\u0105 dyscyplin\u0119, straszliwe ofiary mog\u0142o istnie\u0107 to biedne, barbarzy\u0144skie, bez ko\u0144ca rozrastaj\u0105ce si\u0119 pa\u0144stwo\u201d.<\/span><\/p>\n

\u015awi\u0119te granice Rosji<\/strong><\/h4>\n

W przekonaniu podobnie my\u015bl\u0105cych os\u00f3b nie dzia\u0142o si\u0119 tak przypadkiem \u2013 rozpatrywany spos\u00f3b istnienia-funkcjonowania systemu i prowadzona w jego duchu polityka zagraniczna powodowa\u0142y bowiem \u2013 nadal powoduj\u0105 \u2013 ustawiczn\u0105 niemal konfrontacj\u0119 kremlowskiej w\u0142adzy i pa\u0144stwa rosyjskiego w og\u00f3le, w ich r\u00f3\u017cnych, kolejnych wcieleniach-metamorfozach, z innymi podmiotami i si\u0142ami politycznymi. W sytuacji spot\u0119gowanych konflikt\u00f3w z owymi innymi i generowanych przez nie zagro\u017ce\u0144 nasila si\u0119 potrzeba wewn\u0119trznej mobilizacji i kontroli, obejmuj\u0105cej mo\u017cliwie wszystkie aspekty zbiorowego \u017cycia. Jak obja\u015bnia\u0142 spraw\u0119 Igor Jakowienko: \u201eekstensywna dominanta jest zawsze zwi\u0105zana z przemoc\u0105 \u2013 nad przyrod\u0105, nad lud\u017ami, nad s\u0105siadami, albowiem wci\u0105ganie wci\u0105\u017c nowych i nowych zasob\u00f3w jest bez przemocy niemo\u017cliwe\u201d.<\/span><\/p>\n

Niezmienno\u015b\u0107 owego kierunku i charakteru rozwoju, pojmowanego jednocze\u015bnie jako najwa\u017cniejsze zadanie narodowe, okre\u015bla wci\u0105\u017c \u2013 diagnozowa\u0142 Jurij Afanasjew \u2013 podstawowe cechy specyfiki rosyjskiej, a w szczeg\u00f3lno\u015bci prymat pa\u0144stwa i zniewolenie osoby ludzkiej. Zast\u0105pienie carskiego imperium przez imperium sowieckie nie zmieni\u0142o, a przeciwnie radykalnie zaostrzy\u0142o charakter dotychczasowej sytuacji, w ramach kt\u00f3rej \u2013 konstatowa\u0142 rosyjski historyk Wasilij Kluczewski \u2013 \u201ePa\u0144stwo puch\u0142o, a ludzie maleli\u201d. Diagnozuj\u0105c, \u017ce \u201eHistoria Rosji to historia kraju kolonizowanego\u201d, uzasadnia\u0142 on zarazem rosyjsk\u0105 ekspansj\u0119 od Ba\u0142tyku do Oceanu Spokojnego d\u0105\u017ceniem do \u201egranic naturalnych\u201d. (…)<\/span><\/p>\n

Mapa Imperium Rosyjskiego (1914 r.) Fot. Wikimedia Commons<\/em><\/span><\/p>\n

Im rozleglejsze by\u0142y granice, tym bardziej pilna i aktualna stawa\u0142a si\u0119 konieczno\u015b\u0107 ich obrony, \u015brodek do niej widziano w podboju nast\u0119pnych s\u0105siad\u00f3w, co generowa\u0142o eskalacj\u0119 pr\u00f3b kolejnych podboj\u00f3w i ich legitymizacji. Dla przyk\u0142adu, uzasadniaj\u0105c konieczno\u015b\u0107 sowieckiej interwencji w Afganistanie, \u00f3wczesny sekretarz generalny KPZR, Jurij Andropow o\u015bwiadczy\u0142 po prostu: \u201eGranice naszej Ojczyzny s\u0105 \u015bwi\u0119te i nienaruszalne\u201d.<\/span><\/p>\n

\u015awi\u0119ta ziemia, czyli Rosja zbawi ludzko\u015b\u0107<\/strong><\/h4>\n

Archetypow\u0105, ulegaj\u0105c\u0105 p\u00f3\u017aniej rozmaitym ideologicznym metamorfozom, wersj\u0105 legitymizacji moskiewskiej-rosyjskiej ekspansji sta\u0142a si\u0119 \u201eidea religijnego zbawienia siebie i ca\u0142ej ludzko\u015bci\u201d, zjednoczonej w formie chrze\u015bcija\u0144skiego kr\u00f3lestwa-cesarstwa, wymagaj\u0105cego od swych nosicieli ofiar, wyrzecze\u0144 i po\u015bwi\u0119ce\u0144 dla uchronienia-zachowania \u015bwi\u0119tej wiary. Okre\u015bla\u0142a ona \u201ez g\u00f3ry szczeg\u00f3lny status i ducha rosyjskiego imperium\u201d, kt\u00f3ry charakteryzowa\u0142y \u201eopieka i paternalizm, a nie podb\u00f3j i panowanie\u201d nad innymi narodami. W nast\u0119pstwie powy\u017cszego:<\/span><\/p>\n

\u201eNawet tak prozaiczna rzecz jak przyrastanie terytorialnych posiad\u0142o\u015bci Rosji pojmowane by\u0142o jako rozszerzanie si\u0119 \u00ab\u015bwi\u0119tej ziemi\u00bb [\u2026]. G\u0142\u00f3wna misja pa\u0144stwa polega\u0142a na tym, \u017ceby \u00abos\u0142oni\u0107\u00bb, obroni\u0107 zebrane narody od wp\u0142ywu Antychrysta [\u2026]. I dlatego samo pa\u0144stwo rosyjskie wyst\u0119powa\u0142o w roli zbawcy [spasitiela], a nie zaborcy, nierzadko po\u015bwi\u0119caj\u0105c swoje bogactwo, sk\u0142onne raczej oddawa\u0107 ni\u017c zabiera\u0107\u201d. (…)<\/span><\/p>\n

W postsowieckiej Rosji podobne podej\u015bcie w karykaturalnie zdeformowanej wersji pojawi\u0142o si\u0119 explicite w g\u0142oszonej przez W\u0142adimira \u017byrinowskiego koncepcji \u201eochrony bia\u0142ej rasy\u201d. Nie brakowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c innych, bardziej tradycyjnie rosyjskich, uzasadnie\u0144 sprawy.<\/span><\/p>\n

\n

Zwolennicy imperium ch\u0119tnie podkre\u015blali \u2013 podkre\u015blaj\u0105 \u2013 \u017ce jest ono potrzebne wielu narodom nierosyjskim, niezdolnym do utrzymania w\u0142asnego pa\u0144stwa i bezbronnym wobec dzia\u0142a\u0144 ameryka\u0144skiego \u201ekolonializmu\u201d;<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

wskazywali \u2013 wskazuj\u0105 \u2013 na uzasadniaj\u0105c\u0105 rosyjsk\u0105 ingerencj\u0119 konieczno\u015b\u0107 obrony swoich interes\u00f3w i rosyjskiej ludno\u015bci na obszarze \u201ebliskiej zagranicy\u201d, obejmuj\u0105cej dawne republiki zwi\u0105zkowe. W podobnym duchu, zauwa\u017cmy, aneksj\u0119 Krymu i rosyjsk\u0105 ingerencj\u0119 na Ukrainie W\u0142adimir Putin uzasadnia\u0142 m.in. obron\u0105 praw zamieszkuj\u0105cej tam ludno\u015bci rosyjskiej i rosyjskoj\u0119zycznej. W wypowiedziach prezydenta pojawi\u0142 si\u0119 inny jeszcze symptomatyczny argument \u2013 gdy dla podkre\u015blenia szczeg\u00f3lnego, sakralnego znaczenia Krymu dla Rosji i, w konsekwencji, racji jego w\u0142\u0105czenia w granice Federacji Rosyjskiej, wskaza\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie tam ochrzczony zosta\u0142 w roku 988 ksi\u0105\u017c\u0119 W\u0142odzimierz.<\/span><\/p>\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ca\u0142y szereg podstawowych wyznacznik\u00f3w rosyjskiej to\u017csamo\u015bci przetrwa\u0142 panowanie nie tylko Piotra I, ale r\u00f3wnie\u017c \u2013 mimo wszystkich metamorfoz i modyfikacji \u2013 upadek przedrewolucyjnego pa\u0144stwa w roku 1917<\/a> i rozk\u0142ad sowieckiego imperium w roku 1991. (…) Przez ca\u0142e stulecia, pos\u0142u\u017cymy si\u0119 tu s\u0142owami ameryka\u0144skiego rosjoznawcy, Jamesa Billingtona, \u201eRosja by\u0142a jednoczona i prowadzona przez samodzier\u017cawnych w\u0142adc\u00f3w, opieraj\u0105cych si\u0119 na wielkich si\u0142ach wojskowo-policyjnych i ogromnym aparacie biurokratycznym. Scentralizowana i w praktyce nieograniczona w\u0142adza legitymizowa\u0142a si\u0119 za pomoc\u0105 instytucji ideologicznych (prawos\u0142awna cerkiew, komunistyczna partia), roszczenia kt\u00f3rych wychodzi\u0142y poza tradycyjne granice etniczne i j\u0119zykowe; w\u0142adc\u0119 obdarza\u0142y one atrybutami bosko\u015bci. Wszystko to czyni\u0142o Rosj\u0119 na przestrzeni wielkiej cz\u0119\u015bci jej historii podobn\u0105 pr\u0119dzej do imperium staro\u017cytnego \u015bwiata ni\u017c do wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa narodowego\u201d. (…)<\/span><\/p>\n

Pierwszy imperator Rosji<\/strong><\/h4>\n

W s\u0142ownikowym znaczeniu imperium to \u201ewielkie pa\u0144stwo, podporz\u0105dkowuj\u0105ce sobie inne kraje dzi\u0119ki swej sile militarnej i gospodarczej\u201d. Historycznie rzecz ujmuj\u0105c, poj\u0119cie \u201eimperium\u201d wi\u0105\u017ce si\u0119 z poj\u0119ciem \u201eimperatora\u201d. \u201eW staro\u017cytnym Rzymie tytu\u0142 imperatora otrzymywa\u0142 zwyci\u0119ski w\u00f3dz\u201d, p\u00f3\u017aniej tytu\u0142 ten by\u0142 u\u017cywany przez cesarzy rzymskich i mia\u0142 znaczenie prawno-ustrojowe\u201d. Niekt\u00f3rzy z nich \u201eotrzymywali dodatkowy tytu\u0142 \u00abpomno\u017cyciela pa\u0144stwa\u00bb lub \u00abOjca Ojczyzny\u00bb, a jego nosicielowi oddawano bosk\u0105 cze\u015b\u0107. W \u015bredniowieczu tytu\u0142 imperatora nosili \u015bwieccy w\u0142adcy uto\u017csamiani z cesarzami rzymskimi i d\u0105\u017c\u0105cy do stworzenia wielkiego pa\u0144stwa (imperium) drog\u0105 podboj\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

‘Iwan Gro\u017any pokazuj\u0105c swoje skarby Jerome Horsey’ obraz namalowany przez przez Aleksandra Litowczenk\u0119 (1875) Fot. Wikimedia Commons<\/em><\/span><\/p>\n

W Rosji do po\u0142owy XVI w. nie u\u017cywano poj\u0119cia \u201eimperator\u201d. Now\u0105 faz\u0119 zapocz\u0105tkowa\u0142 Iwan IV, \u201ecar Wszechrusi\u201d, kt\u00f3ry w akcie koronacyjnym nazwany zosta\u0142 \u201ePanem wszystkich chrze\u015bcijan od Wschodu do Zachodu i do ocean\u00f3w\u201d. Nie bez pomocy genealogicznych manipulacji wskazywano na pochodzenia cara od cesarza Augusta i na historyczn\u0105 wi\u0119\u017a pa\u0144stwa moskiewskiego z rzymskim imperium, widz\u0105c w carze imperatora \u2013 w\u0142adc\u0119 ju\u017c nie jedynie prawos\u0142awnego Wschodu, ale i ca\u0142ego \u015bwiata. \u201eWprawdzie symboliczna koronacja dokona si\u0119 dopiero w XVIII w., jednak duch absolutystyczny \u2013 typowy dla polityki imperialnej, polityki podporz\u0105dkowywania obcych ziem \u2013 ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w XVI w.\u201d.<\/span><\/p>\n

Po okresie smuty i prawie dwustuletniej przerwie, podczas kt\u00f3rej w\u0142adcy rosyjscy nie pos\u0142ugiwali si\u0119 tytu\u0142em imperatora, Piotr I przyj\u0105\u0142 go w roku 1721; p\u00f3\u017aniej tytu\u0142em tym pos\u0142ugiwali si\u0119 wszyscy kolejni w\u0142adcy, a\u017c do przej\u0119cia w\u0142adzy przez bolszewik\u00f3w w 1917 r. W proimperialnym duchu prowadzono w Rosji, instrumentalnie i ideologicznie de facto<\/i> traktowane, badania etymologiczne, zmierzaj\u0105ce do uzasadnienia istotowej to\u017csamo\u015bci s\u0142\u00f3w \u201ecar\u201d i \u201eCesarz-Imperator\u201d, a rosyjscy prawnicy wywodzili, \u017ce pochodzenie w\u0142adzy cara-imperatora od Boga wynosi j\u0105 ponad wszelk\u0105 inn\u0105, ziemsk\u0105 w\u0142adz\u0119. Samo za\u015b: \u201eS\u0142owo \u00abcar\u00bb (cho\u0107 wprowadzane jako odpowiednik bizantyjskiego \u00abbasileus\u00bb) mia\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 tradycj\u0119 w j\u0119zyku cerkiewno-s\u0142owia\u0144skim i rosyjskim: traktowano je jako s\u0142owo pochodz\u0105ce od Boga i u\u017cywano je jako imienia Boga [\u2026]. Pocz\u0105tkowo przyjmowane przez wielu z nich nie bez opor\u00f3w, stopniowo si\u0119 utrwali\u0142o, przenosz\u0105c na panuj\u0105cego monarch\u0119 swe konotacje sakralne\u201d.<\/span><\/p>\n

Car – tylko b\u00f3g na tronie pokona Antychrysta<\/strong><\/h4>\n

Z czasem zacz\u0119to go nazywa\u0107 u\u017cywaj\u0105c okre\u015ble\u0144 odnoszonych wcze\u015bniej wy\u0142\u0105cznie do Chrystusa: \u201eprawiednoje so\u0142nce\u201d, \u201eChristos\u201d, \u201eSpas\u201d (Zbawiciel), co odpowiada\u0142o nie tylko sposobowi pojmowania w\u0142adc\u00f3w przez nar\u00f3d, ale i charakterowi autoidentyfikacji niekt\u00f3rych spo\u015br\u00f3d nich;<\/span><\/p>\n

\n

dla przyk\u0142adu Piotr I \u2013 wje\u017cd\u017caj\u0105cy do Moskwy po zwyci\u0119stwie pod Po\u0142taw\u0105, witany przez lud palmami i Hosann\u0105 \u2013 mia\u0142 na g\u0142owie koron\u0119 cierniow\u0105.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Z przejawami podobnych postaw i sposob\u00f3w my\u015blenia mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych, by wymieni\u0107 pojawiaj\u0105ce si\u0119 w okresie pokomunistycznej smuty, identyfikacje Michai\u0142a Gorbaczowa jako Antychrysta, fa\u0142szywego cara-Boga, \u0142\u0105czone z oczekiwaniem na \u201eprawdziwego\u201d cara (nowego, w swym wymiarze istotowym wiecznie jednak \u017cywego, Lenina czy cudownie ocalonego syna Miko\u0142aja II).<\/span><\/p>\n

Car Piotr I Wielki (1672-1725), w\u0142adca, kt\u00f3ry uczyni\u0142 z pa\u0144stwa moskiewskiego pot\u0119g\u0119, w 1721 r. przybra\u0142 tytu\u0142 imperatora Wszechrosji Fot. Wikimedia<\/em><\/span><\/p>\n

W przekonaniu metropolity petersburskiego Joanna, \u201esens religijny rosyjskiej historii zdecydowanie wykracza poza granice narodowe\u201d, [a] \u201ewszech\u015bwiatowym, kosmicznym\u201d pos\u0142annictwem Rosji jest zniszczenie zachodniego Antychrysta i stworzenie Nowej Rusi jako \u201ezjednoczonego ko\u015bcio\u0142a\u201d, jako ostatniego schronienia dla prawdziwej wiary.<\/span><\/p>\n

W rozpatrywanej perspektywie prawos\u0142awna Rosja oraz jej religijna i polityczna w\u0142adza \u201ezyskuj\u0105 rang\u0119 niepodwa\u017calnej Bo\u017cej fundacji, \u015bwi\u0119tej instytucji politycznej i eklezjalnej, dysponuj\u0105cej jedyn\u0105, bo Bo\u017c\u0105, Prawd\u0105 i Racj\u0105, [uosabiaj\u0105c\u0105] doczesny odpowiednik \u00abPa\u0144stwa Bo\u017cego\u00bb z ca\u0142okszta\u0142tem plenipotencji w\u0142adzy. Wszystko, co poza nimi, nale\u017cy do civitas diaboli <\/i>(…)\u201d.<\/span><\/p>\n

Czym jest pa\u0144stwo dla Rosjan?<\/strong><\/h4>\n

D\u0105\u017cenie do bycia mocarstwem i podejmowanie wysi\u0142k\u00f3w na rzecz wzmacniania pot\u0119gi prze\u017cywane i pojmowane by\u0142y \u2013 s\u0105 \u2013 w \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej milion\u00f3w Rosjan jako zobowi\u0105zuj\u0105cy ich, a centraln\u0105 w\u0142adz\u0119 pa\u0144stwow\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci, priorytetowy imperatyw polityczny, ideologiczny, moralny, religijny czy guasi-religijny. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ju\u017c etymologiczny rodow\u00f3d i religijno-ideologiczny sens rosyjskiego poj\u0119cia \u201emocarstwowo\u015bci\u201d \u2013 dier\u017cawnosti, nie sprowadza si\u0119 po prostu do konstatacji, i podkre\u015blenia, politycznego i militarnego potencja\u0142u pa\u0144stwa. W sferze my\u015bli i ideologii prawos\u0142awnej, wp\u0142ywaj\u0105cej od wiek\u00f3w na mentalno\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczn\u0105 Rosjan, dier\u017cawnost\u2019 to \u201epa\u0144stwowa samo\u015bwiadomo\u015b\u0107\u201d narodu rosyjskiego, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 na siebie zadanie od Boga \u2013 powstrzyma\u0107 (u-dier\u017c-at\u2019) nadej\u015bcie Antychrysta; \u015bwiadomo\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015bci ka\u017cdego za wszystkich i za pa\u0144stwo-mocarstwo. (…)<\/span><\/p>\n

W podobnej perspektywie czym\u015b samozrozumia\u0142ym stawa\u0142y si\u0119 zar\u00f3wno tendencje do odwzorowywania Boskiej wszechw\u0142adzy na sfer\u0119 uprawnie\u0144 cara \u2013 \u201eobrazu Bo\u017cego\u201d \u2013 w stosunku do jego poddanych, jak i to, \u017ce podstawowym zadaniem car\u00f3w stawa\u0142o si\u0119 urzeczywistnianie Bo\u017cej prawdy na ziemi. (…)<\/span><\/p>\n

\n

W nast\u0119pstwie powy\u017cszego, poddani byli nadal winni bezwarunkowe pos\u0142usze\u0144stwo w\u0142adcy, ale nie tyle ju\u017c w celu zbawienia w\u0142asnych dusz, ile przede wszystkim w imi\u0119 dobra i pot\u0119gi imperium, a rosyjska prawda nabiera\u0142a w coraz wi\u0119kszym stopniu charakteru mocarstwowej Prawdy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

(…)<\/span><\/p>\n

Idea imperium po rewolucji bolszewickiej<\/strong><\/h4>\n

W okresie bolszewickim idea imperium zyska\u0142a kolejne, nowe-stare, motywacje ideologiczne wyznaczaj\u0105ce, i uzasadniaj\u0105ce, \u201ecele globalne (marksistowska teoria zaniku patriotyzm\u00f3w i granic pa\u0144stwowych, idea mi\u0119dzynarodowej solidarno\u015bci proletariatu oraz rewolucji \u015bwiatowej)\u201d. Od ko\u0144ca lat trzydziestych internacjonalizm komunistyczny coraz s\u0142abiej skrywa\u0142, a coraz bardziej otwarcie \u2013 nie tylko bezwiednie, ale r\u00f3wnie\u017c programowo \u2013 wyra\u017ca\u0142 wielkorosyjski nacjonalizm. Rehabilitacji podlega\u0142 dorobek imperialnej przesz\u0142o\u015bci kraju; jak g\u0142oszono-dekretowano, w\u0142\u0105czane narody nierosyjskie zawsze \u201esame chcia\u0142y\u201d znale\u017a\u0107 si\u0119 przy Rosji b\u0105d\u017a by\u0142y przez ni\u0105 \u201ewyzwalane\u201d z obcej niewoli czy politycznej opresji, a obecnie mia\u0142y szcz\u0119\u015bcie wej\u015b\u0107 w sk\u0142ad \u201enowej wsp\u00f3lnoty historycznej narodu radzieckiego\u201d.<\/span><\/p>\n

Po drugiej wojnie \u015bwiatowej \u201efundamentem rosyjskiego \u015bwiatowego supermocarstwa staje si\u0119 imperium \u00bbwewn\u0119trzne\u00ab i \u00bbzewn\u0119trzne\u00ab (tworzone przez zwasalizowane pa\u0144stwa Europy \u015arodkowej oraz przycz\u00f3\u0142ki w Azji, Afryce i Ameryce)\u201d, przy czym spoisto\u015b\u0107 drugiego z nich \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci prawo do sowieckiej interwencji \u2013 uzasadnia\u0142a od ko\u0144ca lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych bre\u017cniewowska doktryna \u201eograniczonej suwerenno\u015bci\u201d pa\u0144stw \u201ewsp\u00f3lnoty socjalistycznej\u201d.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z rosyjskich my\u015blicieli dostrzegali jednak, \u017ce forsowne wysi\u0142ki zwi\u0105zane z tworzeniem, utrzymywaniem istnienia i rozszerzaniem imperium wyczerpuj\u0105 potencja\u0142 ekonomiczno-spo\u0142eczno-polityczny i zdolno\u015bci rozwojowe Rosji. Jak konstatowa\u0142 przed rozpadem Zwi\u0105zku Sowieckiego Aleksander So\u0142\u017cenicyn, imperium \u201eprzygniata i wysysa, przy\u015bpiesza nasz\u0105 zgub\u0119\u201d, a pozostaj\u0105c w sferze swego imperialnego mitu Rosjanie nie s\u0105 zdolni uwolni\u0107 si\u0119 od \u201eprzestrzennomocarstwowego my\u015blenia, od imperialnego odurzenia\u201d. Pisarz odcina\u0142 si\u0119 nie tylko od sowieckiej formy imperialnego mitu, dystansowa\u0142 si\u0119 on r\u00f3wnie\u017c od ideologii panslawistycznej \u2013 gdy\u017c, w jego przekonaniu \u201ezawsze by\u0142a to dla Rosji koncepcja przekraczaj\u0105ca jej si\u0142y\u201d. (…)<\/span><\/p>\n

Humorystyczna mapa pogr\u0105\u017conej w wojnie Europy autorstwa Waltera Triera, 1915 r. Fot. Archiv Gerstenberg \/ BE&W<\/em><\/span><\/p>\n

Rosja mo\u017ce istnie\u0107 tylko jako imperium<\/strong><\/h4>\n

Uto\u017csamianie sensu rosyjskiego istnienia wsp\u00f3lnotowego z byciem imperium \u2013 rozszerzaj\u0105cym swe terytorium i rozprzestrzeniaj\u0105cym swoje wp\u0142ywy w \u015bwiecie \u2013 przes\u0105dzi\u0142o w wielkim stopniu o nieprzypadkowo\u015bci prze\u017cywania przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 Rosjan rozpadu \u2013 a nie powstania i istnienia, kt\u00f3re poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 dziesi\u0105tki milion\u00f3w ofiar \u2013 Zwi\u0105zku Sowieckiego w kategoriach dramatu-katastrofy. Zgodnie z ocen\u0105-proklamacj\u0105 prezydenta W\u0142adimira Putina<\/a>:<\/strong><\/span> \u201eRozpad ZSRR by\u0142 nie tylko najwi\u0119ksz\u0105 katastrof\u0105 XX wieku, ale r\u00f3wnie\u017c prawdziwym dramatem dla Rosjan\u201d. W pokrewnym duchu czo\u0142owy rosyjski pisarz, badacz i my\u015bliciel W\u0142adimir Kantor wyzna\u0142, z kolei: \u201eObecnie wszyscy \u017ca\u0142uj\u0105 rozpadu ZSRR, rozumiej\u0105, \u017ce w istocie rozpad\u0142a si\u0119 ca\u0142a Rosja\u201d. (…)<\/span><\/p>\n

W znalezieniu odpowiedzi, dlaczego tak w\u0142a\u015bnie prze\u017cywa i pojmuje si\u0119 podniesion\u0105 spraw\u0119, pomaga \u2013 symptomatyczna dla rozpowszechnionych w\u015br\u00f3d jego rodak\u00f3w postaw i przekona\u0144 \u2013 konstatacja Aleksandra So\u0142\u017cenicyna:<\/span><\/p>\n

\u201eCzy\u017c najwi\u0119ksi nawet pesymi\u015bci spo\u015br\u00f3d naszych przodk\u00f3w mogli przewidywa\u0107 tak katastrofalny upadek Rosji?<\/span><\/p>\n

\n

W ci\u0105gu kilku kr\u00f3tkich dni 1991 roku straci\u0142o sens kilka wiek\u00f3w rosyjskiej historii.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

W ci\u0105gu dw\u00f3ch-trzech sierpniowych dni wymazano i sp\u0142ukano dwa stulecia rosyjskich ofiar i wysi\u0142k\u00f3w [\u2026]\u201d.<\/span><\/p>\n

Sprowadza ona, zauwa\u017cmy, de facto<\/i> sens narodowego istnienia Rosjan do sprawy powi\u0119kszania terytorium pa\u0144stwa, ujawniaj\u0105c symptomatycznie jak wa\u017cny \u201eelement kultury politycznej, le\u017c\u0105cy u podstaw wielu zachowa\u0144 i ocen, dotycz\u0105cych zar\u00f3wno samej Rosji, jak i \u015bwiata zewn\u0119trznego\u201d stanowi \u201emitologizacja czynnika przestrzennego\u201d.<\/span><\/p>\n

W\u0142adza w Rosji wymaga bezwarunkowego pos\u0142usze\u0144stwa<\/h4>\n

Spot\u0119gowany kult personifikowanej, sakralizowanej w\u0142adzy centralnej nie by\u0142 w Rosji przypadkowy \u2013 stanowi\u0142 od pocz\u0105tku jeden z podstawowych element\u00f3w systemu spo\u0142eczno-politycznego, pe\u0142ni\u0105c w jego ramach okre\u015blone funkcje ideologiczno-polityczne: uzasadnia\u0142 nieograniczono\u015b\u0107 w\u0142adzy cara-imperatora, pojmowanej jako jedyne samodzielne, pa\u0144stwowe, duchowe i kulturowe, centrum spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 na niej w\u0142a\u015bnie oparty zosta\u0142 ca\u0142y system polityczno-spo\u0142eczny, gdzie instytucje pa\u0144stwowe i regulacje prawne stawa\u0142y si\u0119 de facto fasad\u0105 rz\u0105d\u00f3w imperatora-jedynow\u0142adcy. (…)<\/span><\/p>\n

W tradycji i \u015bwiadomo\u015bci rosyjskiej w\u0142adza pozostaje, przypomnijmy, jednocze\u015bnie \u2013 powinna pozostawa\u0107 \u2013 nosicielk\u0105 i narz\u0119dziem wy\u017cszej, religijnej b\u0105d\u017a ideologicznej, M\u0105dro\u015bci, Racji i Prawdy. Powi\u0105zanie Prawdy z centraln\u0105 w\u0142adz\u0105 pa\u0144stwow\u0105 nadaje owej w\u0142adzy, istotowo odmienne od pozosta\u0142ych uczestnik\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego, status i uprawnienia, co prowadzi do faktycznego podwa\u017cenia mo\u017cliwo\u015bci r\u00f3wnorz\u0119dnego dialogu mi\u0119dzy ni\u0105 a innymi grupami i instytucjami spo\u0142ecznymi, kt\u00f3rym odmawia si\u0119 statusu i uprawnie\u0144, zawieraj\u0105cych moment rzeczywistej podmiotowo\u015bci spo\u0142ecznej. Z tak rozumian\u0105 i traktowan\u0105 w\u0142adz\u0105 nie zawiera si\u0119 \u201eumowy\u201d okre\u015blaj\u0105cej prawa i obowi\u0105zki ka\u017cdej ze stron, lecz w spos\u00f3b typowy dla religijnego czy quasi-religijnego aktu po prostu bezwarunkowo oddaje si\u0119 w\u0142adzy we w\u0142adanie, powierza si\u0119 jej siebie.<\/span><\/p>\n

\n

Tytu\u0142, \u015br\u00f3dtytu\u0142y i skr\u00f3ty pochodz\u0105 od redakcji.<\/i><\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201ePyta\u0107 o Putina – pyta\u0107 o Rosj\u0119<\/strong>\u201d prof. Marian Broda<\/strong> z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego przedstawi\u0142 obecnego prezydenta Rosji na szerszym tle rosyjskich idei i warto\u015bci funduj\u0105cych w\u0142adz\u0119 w pa\u0144stwie rozci\u0105gaj\u0105cym si\u0119 od Morza Ba\u0142tyckiego do Oceanu Spokojnego. Autor kre\u015bli histori\u0119 d\u0142ugiego trwania rosyjskiej w\u0142adzy od pocz\u0105tk\u00f3w caratu, przez rz\u0105dy bolszewik\u00f3w, po wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Rosj\u0119. I dopiero w tym kontek\u015bcie analiza rz\u0105d\u00f3w W\u0142adimira Putina ujawnia \u017ar\u00f3d\u0142a i uwarunkowaniach sposobu postrzegania przez Rosjan \u015bwiata, w\u0142adzy i samych siebie.<\/i><\/span><\/p>\n

Marian Broda, ‘Pyta\u0107 o Putina – pyta\u0107 o Rosj\u0119’ Fot. Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego \/ projekt ok\u0142adki: Sebastian Buzar<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S. V. Iwanow ‘Wielki suweren, car i samow\u0142adca ca\u0142ej Rosji’. Fragment publikacji I. N. Knebela ‘Obrazy o historii Rosji’ (1908 r.) (Fot. Wikimedia Commons) Rosja musi istnie\u0107 jako imperium. Tylko tak ochroni \u015bwiat przed “zachodnim Antychrystem” Marian Broda W Rosji do po\u0142owy XVI w. nie u\u017cywano poj\u0119cia “imperator”. Now\u0105 faz\u0119 zapocz\u0105tkowa\u0142 Iwan IV, kt\u00f3ry w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84134"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84134"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84251,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84134\/revisions\/84251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}