{"id":84215,"date":"2021-03-01T17:09:56","date_gmt":"2021-03-01T15:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=84215"},"modified":"2021-03-01T08:41:50","modified_gmt":"2021-03-01T06:41:50","slug":"06-09-54","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=84215","title":{"rendered":"Ukraina czyta “Kres iluzji” o pogromie lwowskim i te\u017c chce pozna\u0107 ciemne karty historii"},"content":{"rendered":"

Lwowska synagoga spalona podczas pogromu \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w dokonanego przez Polak\u00f3w 22-24 listopada 1918 r. (Fot. Domena Publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Ukraina czyta “Kres iluzji” o pogromie lwowskim i te\u017c chce pozna\u0107 ciemne karty historii<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Igor Isajew<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka “Lw\u00f3w. Kres iluzji” to nie tylko precyzyjna rekonstrukcja kilku listopadowych dni 1918 r. we Lwowie. Dla nas, Ukrai\u0144c\u00f3w, to lustro naszego stosunku do \u017byd\u00f3w. Ukrai\u0144scy \u017bydzi ju\u017c s\u0105 – ale na ukrai\u0144skiego Gaudena wci\u0105\u017c czekamy.<\/h4>\n

.<\/p>\n

T\u0142umaczenie ksi\u0105\u017cki ukaza\u0142o si\u0119 na Ukrainie w listopadzie 2020 r., tu\u017c przed 102. rocznic\u0105 pogromu \u017byd\u00f3w we Lwowie dokonanego przez regularne oddzia\u0142y Wojska Polskiego, uczestnik\u00f3w walk polsko-ukrai\u0144skich i polskich mieszka\u0144c\u00f3w Lwowa po wycofaniu si\u0119 z miasta wojsk Zachodnioukrai\u0144skiej Republiki Ludowej.<\/span><\/p>\n

Wydana przez niewielkie, ale cenione lwowskie wydawnictwo Czowen ksi\u0105\u017cka Gaudena szybko sta\u0142a si\u0119 hitem.<\/span><\/p>\n

Ukrai\u0144ski PEN Club zaliczy\u0142 j\u0105 do najwa\u017cniejszych wydawnictw literatury faktu 2020 r., obok t\u0142umacze\u0144 Timothy\u2019ego Snydera i Petera Pomerantseva czy znanych ukrai\u0144skich historyk\u00f3w Serhija P\u0142ochija i O\u0142eny Stia\u017ckiny.<\/span><\/p>\n

\n

Na prac\u0119 Gaudena na Ukrainie zwr\u00f3cono jednak uwag\u0119 rok wcze\u015bniej, kiedy ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 po polsku. Lwowski portal Zbrucz opublikowa\u0142 w\u00f3wczas t\u0142umaczenie obszernej rozmowy Jaros\u0142awa Kurskiego z autorem, a uznany ukrai\u0144ski pisarz O\u0142eksandr Bojczenko napisa\u0142: \u201eDzisiaj \u2013 jako Ukrainiec \u2013 chc\u0119 podzi\u0119kowa\u0107 mojemu polskiemu przyjacielowi Grzegorzowi: dzi\u0119ki Twemu wysi\u0142kowi na naszym zbiorowym sumieniu jest o jeden grzech mniej\u201d.<\/span><\/p>\n

Pogromczyki Petlury<\/strong><\/h4>\n

Na terytorium Ukrainy przez setki lat \u017bydzi byli w ci\u0105g\u0142ym zagro\u017ceniu. \u017byli w narodowym tr\u00f3jk\u0105cie Ukrai\u0144c\u00f3w, Polak\u00f3w i Rosjan, kt\u00f3rych ruchy polityczne i narodowe rywalizowa\u0142y o ten kraj. \u017bydzi doznawali prze\u015bladowa\u0144 od nich wszystkich.<\/span><\/p>\n

W szczycie rozkwitu rosyjskiego nacjonalizmu, Czarnej Sotni, w pocz\u0105tkach XX w., na Ukrainie Naddnieprza\u0144skiej odby\u0142y si\u0119 znane na ca\u0142ym \u015bwiecie pogromy. Czy w Kijowie, czy w Odessie pogromczykami byli proletariusze, nowa warstwa wywodz\u0105ca si\u0119 z ukrai\u0144skich rodzin ch\u0142opskich. Dla tych \u201ema\u0142oruskich\u201d robotnik\u00f3w przemoc wobec \u017byd\u00f3w mia\u0142a by\u0107 sposobem na dowarto\u015bciowanie si\u0119, na zademonstrowanie wmawianej im \u201ewielkorosyjskiej to\u017csamo\u015bci\u201d \u2013 to st\u0105d has\u0142o pogromowe: \u201eBiej \u017bydow! Spasaj Rassiju!\u201d. (Bij \u017byd\u00f3w! Ratuj Rosj\u0119!).<\/span><\/p>\n

Historia relacji ukrai\u0144sko-\u017cydowskich wydaje si\u0119 bardziej skomplikowana ni\u017c relacji polsko-\u017cydowskich czy polsko-ukrai\u0144skich. W relacji mi\u0119dzy \u017bydami a Ukrai\u0144cami zawsze wa\u017cny \u2013 i by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejszy \u2013 by\u0142 kto\u015b trzeci.<\/span><\/p>\n

Kiedy we Lwowie trwa\u0142 opisany przez Gaudena pogrom, w Kijowie ukrai\u0144ska Centralna Rada podj\u0119\u0142a jedn\u0105 z pierwszych i nielicznych pr\u00f3b dialogu ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Przewodnicz\u0105cy Centralnej Rady Mychaj\u0142o Hruszewski zadeklarowa\u0142, \u017ce \u017bydzi s\u0105 tak samo \u201ezniewolonym narodem\u201d jak Ukrai\u0144cy, apelowa\u0142 o zaniechanie pogrom\u00f3w i obieca\u0142 \u017bydom, Polakom i Rosjanom autonomi\u0119 kulturow\u0105.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Idee g\u0142oszone przez ukrai\u0144skie elity s\u0142abo jednak przek\u0142ada\u0142y si\u0119 na postawy ludno\u015bci ukrai\u0144skiej zdemoralizowanej wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, a potem wojn\u0105 domow\u0105.<\/span><\/p>\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej wywodz\u0105cy si\u0119 z Centralnej Rady Symon Petlura stanie si\u0119 symbolem nie tylko ukrai\u0144skiego antybolszewizmu, ale te\u017c ukrai\u0144skiego antysemityzmu. Jego s\u0142abo zorganizowana armia dokona\u0142a w latach 1918-19 najwi\u0119cej pogrom\u00f3w po\u015br\u00f3d innych armii (m.in. bolszewik\u00f3w, \u201ebia\u0142ych\u201d czy licznych ataman\u00f3w) operuj\u0105cych w\u00f3wczas na terytorium dzisiejszej Ukrainy.<\/span><\/p>\n

I zn\u00f3w \u2013 paradoksalnie \u2013 to walcz\u0105ca z Polakami o Lw\u00f3w Ukrai\u0144ska Galicyjska Armia by\u0142a w tych latach jedyn\u0105 formacj\u0105, kt\u00f3ra nie mia\u0142a \u017cydowskiej krwi na r\u0119kach.<\/span><\/p>\n

A jednak par\u0119dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, latem 1941 r., za pogromem \u017byd\u00f3w we Lwowie b\u0119d\u0105 sta\u0142y ukrai\u0144skie organizacje narodowe.<\/span><\/p>\n

Czy Polacy s\u0105 tolerancyjni?<\/strong><\/h4>\n

Trwaj\u0105ca obecnie na wschodzie Ukrainy wojna uczy Ukrai\u0144c\u00f3w tego, \u017ce karty wojennej historii bywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c niejednoznaczne i niebohaterskie. Tote\u017c \u201eKres iluzji\u201d zosta\u0142 odebrany przez Ukrai\u0144c\u00f3w jako ksi\u0105\u017cka przede wszystkim o nas samych.<\/span><\/p>\n

\u201eW twoim w\u0142asnym domu, w\u015br\u00f3d twoich krewnych, b\u0119d\u0105 i kaci, i ofiary\u201d \u2013 pisze w przedmowie do ukrai\u0144skiego t\u0142umaczenia ksi\u0105\u017cki dziennikarz Witalij Portnykow. \u201eI ci, kt\u00f3rzy wygrali, poniewa\u017c torturowali i zabijali; i ci, kt\u00f3rzy przegrali, poniewa\u017c pozostali wierni ludzkim warto\u015bciom\u201d \u2013 dodaje z gorycz\u0105, maj\u0105c na my\u015bli los wszystkich tych, kt\u00f3rzy wywodz\u0105 si\u0119 ze \u201eskrwawionych ziem\u201d europejskiego Wschodu.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli Polacy tak potraktowali \u017byd\u00f3w, to jak ich traktowali\u015bmy my, Ukrai\u0144cy?<\/span><\/p>\n

\n

A mo\u017ce to tylko polska specyfika? Przecie\u017c dzi\u015b na Ukrainie regularnie s\u0142yszymy o ksenofobicznych atakach na naszych wsp\u00f3\u0142obywateli w Polsce.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u201eCzy Polacy s\u0105 dzi\u015b lud\u017ami tolerancyjnymi?\u201d \u2013 pyta Gaudena dziennikarka Kateryna Moskaluk w wywiadzie na \u0142amach portalu Ukrai\u0144ska Prawda po premierze \u201eKresu iluzji\u201d po ukrai\u0144sku.<\/span><\/p>\n

\u201eWci\u0105\u017c \u017cywe s\u0105 antysemityzm i ksenofobia, a tak\u017ce nastroje antyukrai\u0144skie \u2013 odpowiada Gauden. \u2013 Chc\u0119 jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne polskie spo\u0142ecze\u0144stwo bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 od tego sprzed stu lat. To jest inna Polska. Dzi\u015b w Polsce istnieje wyra\u017any, silny op\u00f3r szerokich kr\u0119g\u00f3w i ruch\u00f3w spo\u0142ecznych przeciwko szowinizmowi, ksenofobii i antysemityzmowi. To wa\u017cne i cieszy mnie\u201d.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Gaudena pomaga Ukrai\u0144com nie tylko przyjrze\u0107 si\u0119 antysemityzmowi \u201epolskimi oczami\u201d, ale te\u017c dostrzec \u017cywe historyczne resentymenty.<\/span><\/p>\n

Kresy? A co to?<\/strong><\/h4>\n

T\u0142umacz Andrij Paw\u0142yszyn przypomina, \u017ce problem ze s\u0142owami symbolami pojawi\u0142 si\u0119 ju\u017c na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki i \u017ce po ukrai\u0144sku nie uda\u0142o si\u0119 odda\u0107 gry s\u0142\u00f3w: Kresy i kres.<\/span><\/p>\n

\u201eDla mnie trudnym s\u0142owem by\u0142y\u00a0Kresy<\/i>. Jest to imperialne okre\u015blenie (\u2026), teraz s\u0142owo to jest powszechnie u\u017cywane w \u015brodowisku, kt\u00f3re t\u0119skni za przedwojenn\u0105 Polsk\u0105\u201d \u2013 m\u00f3wi Paw\u0142yszyn.<\/span><\/p>\n

Co bardzo wa\u017cne, ten polski \u0142adunek emocjonalny zwi\u0105zany z poj\u0119ciami: \u201eKresy\u201d, \u201eLwowskie Orl\u0119ta\u201d czy \u201e\u017byd\/Jewrej\u201d, zosta\u0142 ukrai\u0144skiemu czytelnikowi starannie wyja\u015bniony w obszernych przypisach do ukrai\u0144skiego wydania.<\/span><\/p>\n

A\u017c dziwnie, dlaczego Ukrai\u0144cy nie wykorzystali tej karty przeciwko Polakom. Gauden w ukrai\u0144skim \u015brodowisku naukowym w\u0142a\u015bciwie nie spotka\u0142 si\u0119 z krytyk\u0105. Historyczka O\u0142esia Isajuk z lwowskiego muzeum Wi\u0119zienie na \u0141\u0105ckiego t\u0142umaczy, \u017ce trudno jest krytykowa\u0107 z punktu widzenia historiografii ksi\u0105\u017ck\u0119 na temat, kt\u00f3ry prawie nigdy nie by\u0142 poruszany. Cho\u0107, jak pisze, wiedzieli o nim specjali\u015bci zajmuj\u0105cy si\u0119 tematem walk listopadowych 1918 r., zar\u00f3wno po stronie polskiej, jak i ukrai\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

\u201eWzmianki o anty\u017cydowskim terrorze jednostek Wojska Polskiego mo\u017cna znale\u017a\u0107 w dokumentach dow\u00f3dztwa Ukrai\u0144skiej Galicyjskiej Armii oraz w pracach mi\u0119dzywojennych ukrai\u0144skich badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 t\u0105 tematyk\u0105 \u2013 s\u0105 one jednak fragmentaryczne.<\/span><\/p>\n

I a\u017c dziwne, dlaczego ta tragedia nie zosta\u0142a ujawniona w latach mi\u0119dzywojennych akurat przez Ukrai\u0144c\u00f3w, bior\u0105c zw\u0142aszcza pod uwag\u0119 ostry sp\u00f3r polityczny mi\u0119dzy reprezentacj\u0105 polityczn\u0105 mniejszo\u015bci narodowych w Polsce a endecj\u0105 \u2013 pisze Isajuk. \u2013 Cios mia\u0142by niesamowit\u0105 si\u0142\u0119\u201d \u2013 podkre\u015bla.<\/span><\/p>\n

Historia bez postprawdy<\/strong><\/h4>\n

Prof. Iwan Mono\u0142atij, historyk i etnopolitolog badaj\u0105cy stosunki etniczne w Galicji, ma zastrze\u017cenia do Gaudena, \u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119 opar\u0142 tylko na polskoj\u0119zycznych \u017ar\u00f3d\u0142ach o pogromie lwowskim w 1918 r. i nie si\u0119gn\u0105\u0142 do ukrai\u0144skich. Pisze, \u017ce Ukrai\u0144cy \u2013 cho\u0107 w bardzo z\u0142o\u017conych konfiguracjach \u2013 zabiegali o poparcie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n

Mono\u0142atij przypomina, \u017ce cz\u0142onek powo\u0142anej przez Polak\u00f3w Tymczasowej Rady Miejskiej Lwowa ukrai\u0144ski socjaldemokrata Myko\u0142a Hankewycz kilka miesi\u0119cy po pogromie m\u00f3wi\u0142 o \u201etragedii bratob\u00f3jczych walk, pi\u0119tnowa\u0142 wydarzenia w dzielnicy \u017cydowskiej, przedstawiaj\u0105c obraz zniszcze\u0144 i wskazuj\u0105c szwarccharaktery\u201d.<\/span><\/p>\n

Mono\u0142atij jednak pozytywnie ocenia ca\u0142o\u015b\u0107 pracy Gaudena. \u201eWarto j\u0105 wykorzysta\u0107 w dalszych badaniach tak\u017ce dlatego, \u017ce pokazuje ona strategi\u0119 unikania polskiej odpowiedzialno\u015bci za zbrodni\u0119, zaprzeczania jej, rozpowszechniania postprawdy i fake\u2019\u00f3w, u\u017cywania mowy nienawi\u015bci na tle etnicznym\u201d \u2013 konkluduje.<\/span><\/p>\n

\u201eKsi\u0105\u017cka ta podsun\u0119\u0142a mi nieoczekiwane analogie i informacje do refleksji\u201d \u2013 m\u00f3wi z kolei badacz rosyjskiej wojny informacyjnej Jewhen Magda. I zwraca si\u0119 ju\u017c wprost do Ukrai\u0144c\u00f3w: \u201eBez pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnej historii, z ca\u0142ym balastem problem\u00f3w pozostajemy podatni na manipulacje i hochsztapler\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Czekaj\u0105c na \u201eukrai\u0144skiego Gaudena\u201d<\/strong><\/h4>\n

\u201eNar\u00f3d, kt\u00f3ry nie chce pozna\u0107 prawdy o sobie, nigdy nie stanie si\u0119 narodem cywilizowanym\u201d \u2013 ujmuje we wst\u0119pie g\u0142\u00f3wne przes\u0142anie ksi\u0105\u017cki Portnykow. W nast\u0119pnym zdaniu pisze: \u201ePodkre\u015blam to szczeg\u00f3lnie tu, w Ukrainie\u201d.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

W\u0142a\u015bciwie w ka\u017cdej z ukrai\u0144skich opinii na temat \u201eKresu iluzji\u201d pojawia si\u0119 nadzieja, \u017ce tak\u017ce ciemne karty historii stosunku Ukrai\u0144c\u00f3w do \u017byd\u00f3w b\u0119d\u0105 zbadane przez rodzimych historyk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\u201eCzytaj\u0105c t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, by\u0142em psychicznie we Lwowie nie tylko w listopadzie 1918 r., ale tak\u017ce jako Ukrainiec we Lwowie w lipcu 1941 r., kiedy wydarzy\u0142y si\u0119 straszne rzeczy, zwane przez naocznych \u015bwiadk\u00f3w Dniami Petlury . Prawdopodobnie jako wsp\u00f3lnota obywateli urodzili\u015bmy ju\u017c ukrai\u0144skiego Gaudena, ale jego g\u0142os dopiero si\u0119 kszta\u0142tuje i od nas zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie, czy go zechcemy us\u0142ysze\u0107\u201d \u2013 pisze Mono\u0142atij.<\/span><\/p>\n

Kiedy \u201eKres iluzji\u201d ukaza\u0142 si\u0119 w Polsce, Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy znali ksi\u0105\u017ck\u0119, pytali: czy ukrai\u0144ski czytelnik b\u0119dzie w stanie adekwatnie j\u0105 przetrawi\u0107 i odpowiednio zinterpretowa\u0107?<\/span><\/p>\n

\u201eNie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wywo\u0142a ona bezprecedensowe poruszenie w patriotycznej spo\u0142eczno\u015bci ukrai\u0144skiej (zw\u0142aszcza we Lwowie), zainteresuje \u015brodowisko zawodowych historyk\u00f3w i by\u0107 mo\u017ce politolog\u00f3w. Ale fundamentalne znaczenie ma to, \u017ceby odbi\u00f3r tej ksi\u0105\u017cki nie ogranicza\u0142 si\u0119 do schadenfreude i okrzyk\u00f3w Widzisz, to wszystko wina Polak\u00f3w<\/span>! \u201d \u2013 przekonywa\u0142 przed ukrai\u0144sk\u0105 premier\u0105 pisarz Andrij Lubka.<\/span><\/p>\n

Czy popularne s\u0105 okrzyki schadenfreude? Chyba nie.<\/span><\/p>\n

Dobry prezent na urodziny<\/strong><\/h4>\n

Po tym, jak o lwowskim pogromie 1918 r. i o ksi\u0105\u017cce Gaudena zrobi\u0142 program telewizyjny znany ukrai\u0144ski dziennikarz Wachtang Kipiani, w sieciach spo\u0142eczno\u015bciowych pojawi\u0142y si\u0119 tylko nieliczne komentarze w stylu: \u201eProsz\u0119 nakr\u0119\u0107 film o czerwonym bolszewicko-\u017cydowskim terrorze w latach\u00a01917<\/a>-1937\u201d.<\/span><\/p>\n

Znany kijowski krytyk literacki O\u0142eh Karpiuk na swoim blogu na Facebooku om\u00f3wienie ksi\u0105\u017cki ko\u0144czy takim podsumowaniem: \u201eKres iluzji jest triumfem prawdy i sprawiedliwo\u015bci. Nie ma w nim gigantycznego patosu i fa\u0142szywych strumieni \u0142ez. Tylko fakty i \u015bwiadectwo dokument\u00f3w \u2013 to wystarcza.<\/span><\/p>\n

Na ok\u0142adce czytamy, \u017ce ksi\u0105\u017cka ju\u017c zosta\u0142a okre\u015blona jako antypolska. Jednak w moim odczuciu antypolski by\u0142 pogrom, a co gorsza \u2013 k\u0142amstwa, milczenie i pr\u00f3by usprawiedliwienia tej przemocy. Gauden rehabilituje nar\u00f3d polski. Jego szczero\u015b\u0107, brak rewerans\u00f3w i bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 wobec oficjalnej mitologii narodowej jest imponuj\u0105ca.<\/span><\/p>\n

\n

W przedmowie czytamy, \u017ce ksi\u0105\u017cka Gaudena jest okrutna, nie powinna by\u0107 prezentem na urodziny. Moim zdaniem zdecydowanie powinna by\u0107 prezentem. Dla nas samych. Bardzo polecam\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Recenzja Karpiuka doczeka\u0142a si\u0119 kilkuset udost\u0119pnie\u0144 na Facebooku.<\/span><\/p>\n

\u201eG\u0142o\u015bna cisza\u201d nacjonalist\u00f3w<\/strong><\/h4>\n

W\u015br\u00f3d u\u017cytkownik\u00f3w ukrai\u0144skich medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne tony w dyskusjach o ksi\u0105\u017cce Gaudena. Wielu u\u017cytkownik\u00f3w Facebooka pisze o tym, co ich boli we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce.<\/span><\/p>\n

Zwracaj\u0105 uwag\u0119 na podw\u00f3jne standardy w stosunku do innych narod\u00f3w: \u201ePolska celowo wymazuje swoje ciemne karty i jednocze\u015bnie wysuwa roszczenia wobec innych\u201d, \u201eI jak ta ksi\u0105\u017cka mog\u0142a by\u0107 wydana w dzisiejszej Polsce?\u201d, \u201eCzy Polacy kiedykolwiek kogo\u015b skrzywdzili? K\u0142amstwo! Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska\u201d.<\/span><\/p>\n

Ukrai\u0144scy u\u017cytkownicy internetu s\u0105 bardzo wyczuleni na polskie kresowe resentymenty i reaguj\u0105 na nie w spos\u00f3b zdecydowany. Wychwytuj\u0105 te\u017c antyukrai\u0144skie wypowiedzi polskich medi\u00f3w. Jeden z internaut\u00f3w wklei\u0142 ok\u0142adk\u0119 prawicowego dodatku historycznego z napisem \u201eTerroryzm ukrai\u0144ski przeciwko II RP\u201d.<\/span><\/p>\n

Znaj\u0105cy zawi\u0142o\u015bci polskiej debaty publicznej Andrij Lubka, kt\u00f3ry wie, jak w Polsce Gaudena odebra\u0142y \u015brodowiska prawicowe, przeni\u00f3s\u0142 swoje obawy na ukrai\u0144ski grunt. I pomyli\u0142 si\u0119.<\/span><\/p>\n

Na temat ksi\u0105\u017cki Gaudena zar\u00f3wno w \u015brodowisku ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, jak i propagandy rosyjskiej zapanowa\u0142a \u201eg\u0142o\u015bna cisza\u201d. W\u0142a\u015bciwie nie istnieje ona w rosyjskoj\u0119zycznym dyskursie Ukrainy. Jedyny tekst po rosyjsku autorstwa dziennikarza Walerego Ka\u0142nysza przyr\u00f3wnuje j\u0105 do monumentalnego \u201eBabiego Jaru\u201d rosyjskiego pisarza Anatolija Kuzniecowa.<\/span><\/p>\n

\u201eKsi\u0105\u017cka Gaudena jest r\u00f3wna Jarowi . Powinna si\u0119 znale\u017a\u0107 na li\u015bcie obowi\u0105zkowych lektur ka\u017cdego, kto interesuje si\u0119 histori\u0105 w\u0142asnego kraju\u201d \u2013 apeluje Ka\u0142nysz.<\/span><\/p>\n

Czy istniej\u0105 ukrai\u0144scy \u017bydzi<\/strong><\/h4>\n

Czy oznacza to, \u017ce Gauden pozostaje jedynie w obiegu kijowskiej i lwowskiej ukrai\u0144skoj\u0119zycznej elity? A mo\u017ce sam temat wschodnioeuropejskich \u017byd\u00f3w na Ukrainie jest ci\u0105gle zbyt trudny i to zaw\u0119\u017ca grono odbiorc\u00f3w ksi\u0105\u017cki?<\/span><\/p>\n

Czy dialog ukrai\u0144sko-\u017cydowski, kt\u00f3ry rodzi\u0142 si\u0119 na emigracji i w\u015br\u00f3d sowieckich dysydent\u00f3w w \u0142agrach, pozosta\u0142 jedynie domen\u0105 inteligencji i nigdy nie prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na szersze kr\u0119gi?<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Gaudena ukaza\u0142a si\u0119 po ukrai\u0144sku w szczeg\u00f3lnym momencie. Od 2014 r. kszta\u0142tuje si\u0119 ukrai\u0144ski nar\u00f3d polityczny. Dlatego r\u00f3wnocze\u015bnie pojawi\u0142o si\u0119 pytanie: czy s\u0105 i kim w\u0142a\u015bciwie s\u0105 \u017bydzi ukrai\u0144scy?<\/span><\/p>\n

Ukrai\u0144ski historyk Jaros\u0142aw Hrycak powiedzia\u0142, \u017ce Ukrai\u0144cy nie b\u0119d\u0105 prawdziwym narodem europejskim, dop\u00f3ki nie b\u0119d\u0105 mie\u0107 swoich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

To pozornie przewrotne zdanie niesie w sobie wa\u017cne to\u017csamo\u015bciowe pytanie: czy s\u0105 \u017bydzi, kt\u00f3rzy sami z siebie okre\u015blaj\u0105 si\u0119 mianem \u201eukrai\u0144ski \u017byd\u201d. Tak jak rosyjski, polski, niemiecki itd. Odpowied\u017a brzmi: s\u0105 ukrai\u0144scy \u017bydzi. Po euromajdanie w 2014 r. w\u015br\u00f3d moich przyjaci\u00f3\u0142, w tym tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy dawno temu wyjechali do Izraela, coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 deklaracje, \u017ce s\u0105 \u201e\u017bydami ukrai\u0144skimi, a nie rosyjskimi\u201d.<\/span><\/p>\n

Znamienna jest posta\u0107 Josyfa Ziselsa \u2013 \u201e\u017bydobanderowca\u201d. Tak okre\u015bli\u0142a go rosyjska antyukrai\u0144ska propaganda podczas rewolucji godno\u015bci i kijowskiego Majdanu w latach 2013\/14, kt\u00f3rych by\u0142 wa\u017cnym uczestnikiem. W czasach sowieckich by\u0142 dysydentem, walczy\u0142 o prawa cz\u0142owieka i o prawa \u017byd\u00f3w. Zap\u0142aci\u0142 za to latami \u0142agr\u00f3w. Tam spotka\u0142 i dzieli\u0142 los Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c walczyli o prawa cz\u0142owieka i prawa Ukrai\u0144c\u00f3w do w\u0142asnej narodowej to\u017csamo\u015bci i pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

\n

Dzi\u015b Zisels jest liderem ukrai\u0144skich \u017byd\u00f3w i niekwestionowanym autorytetem tak\u017ce dla rzesz Ukrai\u0144c\u00f3w. Zawsze stawa\u0142 i staje po stronie niepodleg\u0142ej Ukrainy.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

Opowiem wam o nas<\/strong><\/h4>\n

Zar\u00f3wno Ukrai\u0144cy, jak i \u017bydzi trwali setki lat w jednej przestrzeni geograficznej z innymi kulturami. Przez ca\u0142y ten czas obydwa narody poszukiwa\u0142y \u2013 w znacznie wi\u0119kszym stopniu ni\u017c Polacy \u2013 sposobu na \u017cycie z \u201einnym\u201d. W istocie to\u017csamo\u015b\u0107 zar\u00f3wno ukrai\u0144ska, jak i \u017cydowska zale\u017ca\u0142a bardziej od granic budowanych wewn\u0105trz swoich spo\u0142eczno\u015bci i w samych sobie ani\u017celi od zewn\u0119trznych geograficznych granic.<\/span><\/p>\n

T\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 granic\u0119 Gauden proponuje Ukrai\u0144com pokona\u0107. Skoro mamy ukrai\u0144skich \u017byd\u00f3w \u2013 mamy wobec nich tak\u017ce nasz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Ukrai\u0144ska literaturoznawczyni Hanna Ulura zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na postaw\u0119 Gaudena narratora, kt\u00f3ry pisze, \u017ce pierwotnie zamierza\u0142 napisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 z pozycji bezpo\u015bredniego obserwatora, pokaza\u0107 wydarzenia z punktu widzenia jednego z uczestnik\u00f3w. Zrezygnowa\u0142 z tego pomys\u0142u i wybra\u0142 jej zdaniem rol\u0119 nie mniej trudn\u0105: rekonstruktora.<\/span><\/p>\n

\u201eTo Polak, kt\u00f3ry opowie swoim rodakom nie tylko o z\u0142u, kt\u00f3re uczynili, ale tak\u017ce o wysi\u0142kach, jakie podj\u0119to, by wszystko wyciszy\u0107 i zapomnie\u0107. To cz\u0142owiek, kt\u00f3ry pami\u0119ta o tym, o czym mia\u0142 zapomnie\u0107. To autor, kt\u00f3ry proponuje czytelnikowi wcieli\u0107 si\u0119 w tak\u0105 w\u0142a\u015bnie osob\u0119: zar\u00f3wno Polakom, jak i Ukrai\u0144com.<\/span><\/p>\n

Dlatego ta ksi\u0105\u017cka nie mog\u0142a by\u0107 bardziej przera\u017caj\u0105ca\u201d.<\/span><\/p>\n

‘Lw\u00f3w. Kres iluzji. Opowie\u015b\u0107 o pogromie listopadowym 1918’, Grzegorz Gauden, Universitas Fot. materia\u0142y wydawnictwa<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Lw\u00f3w. Kres iluzji. Opowie\u015b\u0107 o pogromie listopadowym 1918<\/em><\/span><\/strong>
\nGrzegorz Gauden<\/em><\/span><\/strong>
\nUniversitas<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lwowska synagoga spalona podczas pogromu \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w dokonanego przez Polak\u00f3w 22-24 listopada 1918 r. (Fot. Domena Publiczna) Ukraina czyta “Kres iluzji” o pogromie lwowskim i te\u017c chce pozna\u0107 ciemne karty historii Igor Isajew Ksi\u0105\u017cka “Lw\u00f3w. Kres iluzji” to nie tylko precyzyjna rekonstrukcja kilku listopadowych dni 1918 r. we Lwowie. Dla nas, Ukrai\u0144c\u00f3w, to lustro naszego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84215"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84215"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84227,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84215\/revisions\/84227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}