{"id":84795,"date":"2021-03-29T17:09:35","date_gmt":"2021-03-29T15:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=84795"},"modified":"2021-03-28T12:39:53","modified_gmt":"2021-03-28T10:39:53","slug":"05-09-60","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=84795","title":{"rendered":"Lien zwierza si\u0119 przyjaci\u00f3\u0142ce, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105. Ukrywaj\u0105ca j\u0105 rodzina za kar\u0119 jej nie nakarmi"},"content":{"rendered":"

Lien de Jong, 1946 r. (Fot. materia\u0142y prasowe)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Lien zwierza si\u0119 przyjaci\u00f3\u0142ce, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105. Ukrywaj\u0105ca j\u0105 rodzina za kar\u0119 jej nie nakarmi<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Anna Bikont<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Bart van Es napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o swoich dziadkach, kt\u00f3rzy ukryli \u017cydowsk\u0105 dziewczynk\u0119. Jednak nie po to, by upami\u0119tni\u0107 ich czyn, lecz po to, by zrozumie\u0107, dlaczego w jakim\u015b momencie przestali j\u0105 traktowa\u0107 jako cz\u0119\u015b\u0107 rodziny.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

W czasie Holocaustu zgin\u0119\u0142o 80 proc. holenderskich \u017byd\u00f3w. To odsetek wy\u017cszy ni\u017c w innych krajach Europy Zachodniej, nawet w Niemczech i Austrii. Przyczyni\u0142a si\u0119 do tego gorliwo\u015b\u0107 administracji i obywateli w wype\u0142nianiu niemieckich zalece\u0144.<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 firmy Hausraterfassung, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 przejmowaniem \u017cydowskiego mienia. Do polowania na \u017byd\u00f3w zatrudni\u0142a 50 agent\u00f3w i zdo\u0142a\u0142a wytropi\u0107 ich a\u017c 9 tys. A i tak z ma\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci holenderskich \u017byd\u00f3w prze\u017cy\u0142o wojn\u0119 4 tys. dzieci. Z najwi\u0119kszej spo\u0142eczno\u015bci \u017byd\u00f3w, z teren\u00f3w Polski pod niemieck\u0105 okupacj\u0105, prze\u017cy\u0142o ich 5 tys.<\/span><\/p>\n

Lien, bohaterka ksi\u0105\u017cki \u201eDziewczynka z wycinanki. Opowie\u015b\u0107 o wojnie, przetrwaniu i rodzinie\u201d, rozsta\u0142a si\u0119 z rodzicami latem 1942 r., maj\u0105c niespe\u0142na dziewi\u0119\u0107 lat. Rodzice, Catharina i Charles de Jong-Spiero, zgin\u0119li w Auschwitz.<\/span><\/p>\n

Dziewczynk\u0105 opiekuje si\u0119 Dieuke Heroma-Meilink, p\u00f3\u017aniejsza parlamentarzystka. Przewozi j\u0105 z miejsca na miejsce, gdy sytuacja staje si\u0119 niebezpieczna. Razem z m\u0119\u017cem i znajomymi tworz\u0105 jedn\u0105 z wielu siatek pomocy. Studentka Hetty Voute je\u017adzi od wsi do wsi rowerem i pyta rolnik\u00f3w, czy mog\u0105 przyj\u0105\u0107 \u017cydowskie dziecko, umie\u015bci\u0142a tak 171 dzieci. Student Ger Kemp puka do dom\u00f3w, prosz\u0105c o wsparcie, zdobywa spore pieni\u0105dze.<\/span><\/p>\n

\n

Gdy Niemcy wydaj\u0105 zarz\u0105dzenie, \u017ce wszystkie podrzucone niemowlaki zostan\u0105 uznane za \u017byd\u00f3w, grupa studentek melduje w urz\u0119dzie stanu cywilnego, \u017ce te dzieci s\u0105 owocem ich zwi\u0105zk\u00f3w z niemieckimi \u017co\u0142nierzami.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

W opowie\u015bci o \u017cydowskiej dziewczynce ukrywaj\u0105cej si\u0119 w Holandii jest ten sam smutek co we wszystkich opowie\u015bciach o dzieciach w czasie Holocaustu. I jeszcze jest jeden punkt wsp\u00f3lny z losem \u017cydowskiej dziewczynki w Polsce: holendersk\u0105, je\u017celi zostanie wykryta, tak\u017ce czeka \u015bmier\u0107. Poza tym wszystko jest zaskakuj\u0105ce i r\u00f3\u017cne od tego, co wiemy o ukrywaniu.<\/span><\/p>\n

Lien trafia do Henki i Jansa van Es\u00f3w, rodziny mieszkaj\u0105cej z dzie\u0107mi w Dordrechcie. Chodzi tam do szko\u0142y, p\u00f3ki rodzice nie zostan\u0105 wywiezieni, dostaje od nich listy i ksi\u0105\u017cki. Zwierza si\u0119 nowej przyjaci\u00f3\u0142ce, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105. Ona to rozpowie i plotka dotrze do jej opiekun\u00f3w. W Polsce dziewczynka musia\u0142aby opu\u015bci\u0107 dom w tej samej sekundzie, gdy\u017c jej i ludziom j\u0105 ukrywaj\u0105cym grozi\u0142a kara \u015bmierci, a donosy by\u0142y na porz\u0105dku dziennym. A oni\u2026 za kar\u0119 ka\u017c\u0105 jej p\u00f3j\u015b\u0107 spa\u0107 bez kolacji. Dopiero gdy po kilku miesi\u0105cach policja zapuka do drzwi, reaguj\u0105. Ka\u017c\u0105 Lien uciec tylnymi drzwiami do s\u0105siadki, opowiedzie\u0107 jej, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105 i co si\u0119 zdarzy\u0142o. S\u0105siadka j\u0105 przechowa do czasu, gdy przyjedzie Heroma-Meilink i zabierze j\u0105 do nast\u0119pnych opiekun\u00f3w. Od tej pory cz\u0119sto zmienia mieszkania. \u201eZa ka\u017cdym razem p\u0142aka\u0142am kr\u00f3cej, proporcjonalnie do liczby przeprowadzek\u201d \u2013 opowiada Lien.<\/span><\/p>\n

W jednej z rodzin, we wsi Bennekom, znajduje si\u0119 wujek. Evert van Laar pojawia si\u0119, gdy opiekun\u00f3w nie ma w domu. Wyobra\u017cam sobie, jak 80-letnia dzi\u015b kobieta opowiada Bartowi van Esowi, m\u0142odemu do\u015b\u0107 cz\u0142owiekowi, szczeg\u00f3\u0142y gwa\u0142tu.<\/span><\/p>\n

\"LienLien de Jong, portret wykonany w studiu fotograficznym w mie\u015bcie Edem 1945 r.<\/span> Fot. materia\u0142y prasowe<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Fascynuj\u0105cy jest w\u0105tek Sprawiedliwych. Van Es, historyk literatury w Oksfordzie, wnuk Henki i Jansa, zabiera si\u0119 do pisania ksi\u0105\u017cki nie po to, by upami\u0119tni\u0107 ich czyn. Chce zapisa\u0107 opowie\u015b\u0107 Lien i wy\u015bwietli\u0107 to, co go m\u0119czy: dlaczego w jakim\u015b momencie przesta\u0142a by\u0107 traktowana przez jego dziadk\u00f3w jako cz\u0119\u015b\u0107 rodziny? Pr\u00f3buje doj\u015b\u0107, co si\u0119 takiego sta\u0142o. Relacje ukrywaj\u0105cych z ukrywanymi mia\u0142y nierzadko swoje ciemne strony, wiemy o tym z relacji ocala\u0142ych, ale nigdy jeszcze nie czyta\u0142am takiej pr\u00f3by dokonanej z drugiej strony.<\/span><\/p>\n

Pisz\u0119 teraz ksi\u0105\u017ck\u0119 o \u017cydowskich dzieciach przechowanych w polskich rodzinach, kt\u00f3re organizacje \u017cydowskie po wojnie wykupywa\u0142y, nierzadko za du\u017ce pieni\u0105dze. To by\u0142o przyzwyczajenie z czasu wojny, gdy te dzieci by\u0142y z regu\u0142y przechowywane za pieni\u0105dze. Poruszy\u0142a mnie historia opisana w ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra odwraca ten zwyk\u0142y porz\u0105dek rzeczy. W jednym z dom\u00f3w, u Jansje i Toona De Bond, te\u017c we wsi Bennekom, Lien jest razem z drug\u0105 ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105 Maartje. Po wojnie okazuje si\u0119, \u017ce jej matka prze\u017cy\u0142a. Gdy przychodzi odebra\u0107 Maartje, ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re traktuje j\u0105 jak w\u0142asn\u0105 c\u00f3reczk\u0119, wr\u0119cza jej na po\u017cegnanie srebrn\u0105 bransoletk\u0119 rodzinn\u0105. Jeszcze przyjad\u0105 odwiedzi\u0107 uratowan\u0105 przez nich dziewczynk\u0119 w urodziny, \u017ceby podarowa\u0107 jej rower.<\/span><\/p>\n

\"'Dziewczynka<\/span><\/p>\n

“Dziewczynka z wycinanki. Opowie\u015b\u0107 o wojnie, przetrwaniu i rodzinie”, Bart van Es, t\u0142um. Barbara Gutowska-Nowak, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lien de Jong, 1946 r. (Fot. materia\u0142y prasowe) Lien zwierza si\u0119 przyjaci\u00f3\u0142ce, \u017ce jest \u017byd\u00f3wk\u0105. Ukrywaj\u0105ca j\u0105 rodzina za kar\u0119 jej nie nakarmi Anna Bikont Bart van Es napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o swoich dziadkach, kt\u00f3rzy ukryli \u017cydowsk\u0105 dziewczynk\u0119. Jednak nie po to, by upami\u0119tni\u0107 ich czyn, lecz po to, by zrozumie\u0107, dlaczego w jakim\u015b momencie przestali […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84795"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=84795"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84795\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84806,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/84795\/revisions\/84806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=84795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=84795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=84795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}