{"id":85023,"date":"2021-04-21T17:09:53","date_gmt":"2021-04-21T15:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=85023"},"modified":"2021-04-14T09:12:55","modified_gmt":"2021-04-14T07:12:55","slug":"14-09-56","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=85023","title":{"rendered":"\u017bydzi mi\u0119dzy Holendrami"},"content":{"rendered":"

Rosie Glaser (1914-2000) jako szesnastolatka. W Auschwitz, dok\u0105d trafi\u0142a w 1943 r., zosta\u0142a poddana pseudomedycznym eksperymentom: Kazano mi si\u0119 rozebra\u0107 i po\u0142o\u017cy\u0107 na le\u017cance z podp\u00f3rkami pod kolana, kt\u00f3re utrzymywa\u0142y moje nogi w pozycji rozchylonej…. Lampy \u015bwieci\u0142y jasno, a kiedy… (Archiwum)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\u017bydzi mi\u0119dzy Holendrami<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
Wiele jest ksi\u0105\u017cek o zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w zachodnioeuropejskich, by wspomnie\u0107 s\u0142ynny pami\u0119tnik Holenderki Anne Frank zmar\u0142ej w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen, ale takiej chyba jeszcze nie by\u0142o.<\/span><\/section>\n
Ta\u0144cz\u0105c z wrogiem” to historia r\u00f3wnoleg\u0142a dwojga blisko ze sob\u0105 spokrewnionych ludzi, kt\u00f3rych dzieli r\u00f3\u017cnica pokolenia. Rzecz rozgrywa si\u0119 w przedwojennej i okupowanej Holandii oraz w niemieckich obozach koncentracyjnych, by zgrabnie przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Holandii powojennej, zamo\u017cnej i zadowolonej z siebie, kt\u00f3ra dawno ju\u017c przerobi\u0142a traum\u0119 hitlerowskiej okupacji. Zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce z sukcesem.<\/span><\/p>\n

Zacznijmy od Rosie Glaser, dziewczyny pi\u0119knej i uwodzicielskiej, nauczycielki ta\u0144ca, niezale\u017cnej i wyzwolonej Europejki, nawet je\u015bli do lat 30. i 40. ubieg\u0142ego stulecia przy\u0142o\u017cymy wsp\u00f3\u0142czesne kryteria. Rosie pochodzi z ca\u0142kowicie zasymilowanej, \u015bwieckiej rodziny niemiecko-holenderskich \u017byd\u00f3w, jest zbuntowan\u0105 m\u0142od\u0105 kobiet\u0105, najpewniej troch\u0119 trzpiotk\u0105 i kokietk\u0105. Uwielbia romansowa\u0107, a konwenanse warte s\u0105 dla niej funta k\u0142ak\u00f3w. Szybko opuszcza dom rodzinny, wychodzi za m\u0105\u017c, ale w katastrofie lotniczej gdzie\u015b w dalekiej Azji traci ukochanego, znajduje drugiego m\u0119\u017ca (kt\u00f3ry oka\u017ce si\u0119 \u015bwini\u0105 i donosicielem) i niemal r\u00f3wnolegle kochanka (te\u017c \u015bwini\u0119). Podczas okupacji prowadzi szko\u0142y ta\u0144ca dla kilkuset os\u00f3b i ani my\u015bli podda\u0107 si\u0119 hitlerowskim przepisom rasowym, a wi\u0119c nie nosi gwiazdy Dawida przyszytej do p\u0142aszcza lub \u017cakietu, pracuje na swoim, chodzi na pla\u017c\u0119 i do kawiarni, bywa w kinie, s\u0142owem – robi wszystko to, czego \u017bydom robi\u0107 nie wolno.<\/span><\/p>\n

Drugi bohater tej ksi\u0105\u017cki to jej autor Paul Glaser, praktykuj\u0105cy katolik, kt\u00f3ry pewnego dnia zauwa\u017ca, \u017ce jego ojciec – r\u00f3wnie\u017c katolik i stuprocentowy Holender – ma na drugie imi\u0119 Samuel. Co\u015b zaczyna mu trzeszcze\u0107 w trybach, stawia pytania, na kt\u00f3re nie znajduje odpowiedzi, a kiedy przypadkiem spotyka w Brukseli pewnego Belga o takim samym nazwisku, uk\u0142adanka powoli si\u0119 wyja\u015bnia. Paul b\u0119dzie ju\u017c doros\u0142ym, dzieciatym cz\u0142owiekiem (mamy ostatnie dekady XX w.), gdy zada staremu ojcu pytanie: “Czy my jeste\u015bmy \u017bydami?”.<\/span><\/p>\n

Ojciec potwierdzi jednym zdaniem i w zasadzie nic wi\u0119cej nie powie, nie licz\u0105c ostrze\u017cenia, \u017ce bycie \u017bydem to i dzisiaj spore ryzyko, wi\u0119c niech lepiej Paul nie nanizuje na jedn\u0105 nitk\u0119 porozrzucanych paciork\u00f3w rodzinnego naszyjnika, niech nie szpera, a przede wszystkim niech lepiej milczy, bo jeszcze kto\u015b z jego \u017cydostwa zrobi nieprzyjemny u\u017cytek. Obawy ojca okaza\u0142y si\u0119 niebezpodstawne, o czym m\u0142odszy Glaser przekona si\u0119, gdy pierwszy raz w \u017cyciu p\u00f3jdzie do synagogi. Powt\u00f3rzmy, \u017ce ten fragment dokumentalnej w ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki dzieje si\u0119 w tolerancyjnej, otwartej Holandii ko\u0144ca ubieg\u0142ego stulecia.<\/span><\/p>\n

W wyniku donosu Rosie trafia w ko\u0144cu do holenderskiego obozu pracy, a potem do Auschwitz. Prze\u017cyje, gdy\u017c zostanie wybrana do grupy kobiet, na kt\u00f3rych niemieccy lekarze dokonuj\u0105 medycznych eksperyment\u00f3w (jeden z jej oprawc\u00f3w w\u0142\u0105czy rezultaty swoich “bada\u0144 naukowych” do dorobku zawodowego), a p\u00f3\u017aniej w Birkenau przy muzyce puszczanej z p\u0142yt uczy esesman\u00f3w i nadzorczynie wi\u0119\u017ani\u00f3w ze s\u0142u\u017cby pomocniczej SS-Aufseherin ta\u0144czy\u0107 walca czy fokstrota. Cudem przetrzyma marsz \u015bmierci, gdy esesmani p\u0119dzili wi\u0119\u017ani\u00f3w na zach\u00f3d, dotrze do Szwecji, gdzie w ko\u0144cu zostanie na zawsze. Ma – jak wspomina – szcz\u0119\u015bcie, ale te\u017c odwag\u0119.<\/span><\/p>\n

“Ta\u0144cz\u0105c z wrogiem” to r\u00f3wnie\u017c opowie\u015b\u0107 o przedwojennej, wojennej i powojennej Holandii. Ta pierwsza wpatruje si\u0119 w kie\u0142kuj\u0105cy w Niemczech nazizm i coraz g\u0142o\u015bniej wyra\u017ca opini\u0119, \u017ce Hitler mo\u017ce nie taki w ko\u0144cu straszny, \u017ce Holendrom przyda\u0142oby si\u0119 wi\u0119cej porz\u0105dku i nacjonalizmu, a “kwesti\u0119 \u017cydowsk\u0105” nale\u017cy raz, a dobrze rozwi\u0105za\u0107. Puchn\u0105 szeregi holenderskich nazist\u00f3w, w prywatnych i publicznych rozmowach pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania, co si\u0119 stanie z \u017bydami, gdy nowy porz\u0105dek postawi wreszcie rozlaz\u0142\u0105 Holandi\u0119 na w\u0142a\u015bciwym miejscu.<\/span><\/p>\n

Wojenna Holandia korzysta z prosperity gospodarczej, ludziom \u017cyje si\u0119 lepiej, r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce mo\u017cna donie\u015b\u0107 na \u017cydowskiego s\u0105siada i zagrabi\u0107 jego mienie. Nie ma co zawraca\u0107 sobie g\u0142owy sumieniem, skoro tak jak Niemcy nale\u017cymy do rasy germa\u0144skich nadludzi, no i z w\u0142adz\u0105 nie warto zadziera\u0107.<\/span><\/p>\n

Trzecia Holandia przerabia wojenne dziedzictwo, ale tak, by specjalnie nie bola\u0142o. Holenderka niemieckiego pochodzenia dostaje z automatu po g\u0142owie, cho\u0107 nieraz ocali\u0142a Rosie przed wyw\u00f3zk\u0105, dawni kolaboranci \u017cyj\u0105 sobie spokojnie, je\u015bli nie liczy\u0107 kilku miesi\u0119cy powojennej izolacji. Rosie Glaser musi si\u0119 u\u017cera\u0107 z urz\u0119dami, dowodzi\u0107 swoich krzywd, ale te\u017c zostaje wezwana do zap\u0142acenia zaleg\u0142ych podatk\u00f3w, bo fiskus nie zamierza si\u0119 przejmowa\u0107, \u017ce Niemcy skonfiskowali maj\u0105tek Glaser\u00f3w, a ojciec siedzia\u0142 w obozie i zgin\u0105\u0142 w Holocau\u015bcie, wi\u0119c jak mia\u0142 p\u0142aci\u0107.<\/span><\/p>\n

No i Rosie nie dzieli ludzi pod\u0142ug ras i narodowo\u015bci, lecz ci\u0105gle podkre\u015bla, \u017ce licz\u0105 si\u0119 charakter oraz serce. Po wojnie szuka i tych, kt\u00f3rzy jej pomogli, i tych, kt\u00f3rzy j\u0105 skrzywdzili. Pierwszym dzi\u0119kuje, drugim patrzy w oczy. Nie dostrzega zbyt g\u0142\u0119bokiej refleksji. W jej opowie\u015bci szubrawiec nazwany jest szubrawcem, nazista – nazist\u0105, \u0142ajdak – \u0142ajdakiem, za\u015b cz\u0142owiek prawy – cz\u0142owiekiem prawym. Mo\u017ce to by\u0107 nawet Niemiec nosz\u0105cy mundur SS i mo\u017ce to dzia\u0107 si\u0119 nawet w Auschwitz. Dziwne, lecz Rosie Glaser jest jak najbardziej wiarygodna.<\/span><\/p>\n<\/section>\n


\n“Ta\u0144cz\u0105c z wrogiem”<\/b>
\nPaul Glaser, prze\u0142o\u017cy\u0142 Norbert Radomski
\nDom Wydawniczy “Rebis”, 2015<\/i><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka jest te\u017c do nabycia w formie e-booka na: publio.pl<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rosie Glaser (1914-2000) jako szesnastolatka. W Auschwitz, dok\u0105d trafi\u0142a w 1943 r., zosta\u0142a poddana pseudomedycznym eksperymentom: Kazano mi si\u0119 rozebra\u0107 i po\u0142o\u017cy\u0107 na le\u017cance z podp\u00f3rkami pod kolana, kt\u00f3re utrzymywa\u0142y moje nogi w pozycji rozchylonej…. Lampy \u015bwieci\u0142y jasno, a kiedy… (Archiwum) \u017bydzi mi\u0119dzy Holendrami Pawe\u0142 Smole\u0144ski Wiele jest ksi\u0105\u017cek o zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w zachodnioeuropejskich, by wspomnie\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85023"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85023"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85216,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85023\/revisions\/85216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}