{"id":85069,"date":"2021-04-10T17:09:26","date_gmt":"2021-04-10T15:09:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=85069"},"modified":"2021-04-10T15:03:44","modified_gmt":"2021-04-10T13:03:44","slug":"17-09-52","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=85069","title":{"rendered":"Dow\u00f3dztwo podziemia nie chcia\u0142o atakowa\u0107 transport\u00f3w \u015bmierci i oboz\u00f3w zag\u0142ady"},"content":{"rendered":"

Ob\u00f3z zag\u0142ady w Sobiborze dzia\u0142a\u0142 od maja 1942 do pa\u017adziernika 1943 r. Historycy szacuj\u0105, \u017ce \u017cycie straci\u0142o w nim oko\u0142o 180 tys. \u017byd\u00f3w (Fot. domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>Dow\u00f3dztwo podziemia nie chcia\u0142o atakowa\u0107 transport\u00f3w \u015bmierci i oboz\u00f3w zag\u0142ady<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr G\u0142uchowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kurier AK napisa\u0142 w raporcie, \u017ce setki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w idzie na rze\u017a, nic nie robi\u0105c. Zapomnia\u0142 doda\u0107, \u017ce AK te\u017c nic nie robi. Bo \u017bydzi ju\u017c wypadli ze strefy zobowi\u0105za\u0144 Pa\u0144stwa Podziemnego. Smutne – m\u00f3wi Micha\u0142 W\u00f3jcik. autor ksi\u0105\u017cki “Zemsta. Zapomniane powstania w obozach zag\u0142ady”.<\/strong><\/span><\/h4>\n

.<\/p>\n

Piotr G\u0142uchowski: Pami\u0119ta pan, ilu by\u0142o rycerzy zakonnych w pa\u0144stwie krzy\u017cackim?<\/strong><\/p>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik:<\/b>\u00a0Na pocz\u0105tku kilku, potem kilkudziesi\u0119ciu. Za Ulricha von Jungingena ju\u017c 700.<\/span><\/p>\n

Nie budowali zamk\u00f3w, d\u017awigaj\u0105c ceg\u0142y, nie utwardzali osobi\u015bcie dr\u00f3g. Dali know-how i w kilkadziesi\u0105t lat stworzyli pa\u0144stwo z niczego. W Treblince s\u0142u\u017cy\u0142o\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 Czterdziestu, w porywach sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu esesman\u00f3w. Zamordowali ponad 900 tys. ludzi.<\/span><\/p>\n

W du\u017cej mierze r\u0119kami innych ofiar. \u017bydowski policjant \u0142apa\u0142 wsp\u00f3\u0142plemie\u0144ca w warszawskim getcie, prowadzi\u0142 na Umschlagplatz, tam inni \u017cydowscy policjanci wpychali go do wagonu, polscy kolejarze dostarczali do Treblinki. W obozie zag\u0142ady \u017cydowski kapo z lag\u0105 w r\u0119ce pop\u0119dza\u0142 do komory, Ukrainiec wpuszcza\u0142 spaliny, po zagazowaniu \u017bydzi z Sonderkommando wyrywali z\u0142ote z\u0119by. Dzi\u015b dr Ewa Kurek m\u00f3wi o \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142sprawcach i \u017cydowskich zbrodniach. Ma to sens?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie ma. W armii Aleksandra Macedo\u0144skiego, kt\u00f3ra podbi\u0142a Wsch\u00f3d, by\u0142o tylko kilka procent Macedo\u0144czyk\u00f3w. Ale to by\u0142a ich armia. Holocaust przeprowadzili Niemcy hitlerowcy, wys\u0142uguj\u0105c si\u0119 r\u00f3\u017cnymi narodami. Fabryki zag\u0142ady obs\u0142ugiwali \u017cydowscy niewolnicy. Ordynansi esesman\u00f3w, czyli Hofjuden, palacze zw\u0142ok \u2013 Heizerjuden, odzyskiwacze z\u0142ota \u2013 Goldjuden, i tak dalej. To nie by\u0142o wsp\u00f3\u0142sprawstwo, oni byli ofiarami.<\/span><\/p>\n

Gdyby Hans Memling malowa\u0142 piek\u0142o po Zag\u0142adzie, m\u00f3g\u0142by namalowa\u0107 nie diab\u0142y wrzucaj\u0105ce grzesznik\u00f3w do ognia, ale pot\u0119pionych, kt\u00f3rzy torturuj\u0105 si\u0119 nawzajem pod czujnym szata\u0144skim okiem.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Diabelski pomys\u0142 przeprowadzenia Zag\u0142ady w taki spos\u00f3b by\u0142 cywilizacyjnym skokiem w dziedzinie eksterminacji. Niewielka grupa dobrze zarz\u0105dzanych i odpowiednio wytrenowanych czy nawet wytresowanych sprawc\u00f3w likwiduje rzesze ludzi dzi\u0119ki niespotykanej w dziejach technice i organizacji. O imperium Aztek\u00f3w mawia si\u0119, \u017ce upad\u0142o w efekcie zdj\u0119cia czapki, a w\u0142a\u015bciwie he\u0142mu. Hiszpanie odkr\u0119cali sobie g\u0142owy i \u017cyli dalej! Albo zsiadali z konia i w ten spos\u00f3b jedna straszna istota zamienia\u0142a si\u0119 w dwie. Wiadomo\u015b\u0107 o naje\u017ad\u017acach robi\u0105cych takie cuda, por\u00f3wnywalna z za\u0107mieniami S\u0142o\u0144ca, przera\u017ca\u0142a, mrozi\u0142a i czyni\u0142a Indian z g\u00f3ry przegranymi. A te\u017c jej nie dowierzano. Tak, jak przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119 nie wierzono w Zag\u0142ad\u0119.<\/span><\/p>\n

Jest taka scena w \u201eZem\u015bcie\u201d: esesman Wolf muzykuje sobie w 1944 r. z cz\u0142onkami obozowej orkiestry w Birkenau i kt\u00f3ry\u015b z \u017byd\u00f3w pyta go, czy Niemcy wygraj\u0105 wojn\u0119. On odpowiada: \u201eOczywi\u015bcie, \u017ce nie\u201d. A zatem \u2013 m\u00f3wi\u0105 dalej \u017bydzi \u2013 \u015bwiat dowie si\u0119 o waszych zbrodniach tutaj pope\u0142nianych. Odpowied\u017a Wolfa: \u201eGenialno\u015b\u0107 pomys\u0142u F\u00fchrera polega na tym, \u017ce nikt w to nie uwierzy\u201d.<\/strong><\/p>\n

\u2013 A\u017c do lat 60. \u015bwiatowa opina publiczna nie wierzy\u0142a w rozmiar Zag\u0142ady. \u017be to posz\u0142o tak \u0142atwo. A co dopiero m\u00f3wi\u0107 o czasach wojny! Z Auschwitz-Birkenau uciek\u0142o oko\u0142o 700-800 os\u00f3b. Konspiratorzy z Sobiboru i Treblinki wysy\u0142ali emisariuszy do sztetli. Mieli ostrzega\u0107: nie dajcie si\u0119 zapakowa\u0107 do wagon\u00f3w! Nie s\u0142uchano ich ostrze\u017ce\u0144. Czesi wykradli nawet z Auschwitz niemieckie dokumenty \u015bwiadcz\u0105ce o tym, co tam si\u0119 dzieje. Nikt im nie chcia\u0142 wierzy\u0107. Raporty podziemia sz\u0142y do Londynu i Waszyngtonu, tam jaki\u015b analityk czyta\u0142, \u017ce zagazowano 100 tys. ludzi\u2026 widzia\u0142 litery, ale nie rozumia\u0142. Tak jak Aztekowie nie rozumieli, \u017ce je\u017adziec to cz\u0142owiek na zwierz\u0119ciu, a nie centaur. Co to ma znaczy\u0107, \u017ce Niemcy gazuj\u0105 \u017byd\u00f3w?<\/span><\/p>\n

Napadaj\u0105 na sztetle i puszczaj\u0105 gazy, jak pod Ypres?<\/strong><\/p>\n

\u2013 No w\u0142a\u015bnie! Ci, kt\u00f3rzy czytali raporty, nie rozumieli lektury.<\/span><\/p>\n

A niekiedy nie chcieli rozumie\u0107. Mieli inne problemy, trwa\u0142a wojna, ka\u017cdy mia\u0142 w niej co innego do ugrania. W przypadku Pa\u0144stwa Podziemnego to by\u0142 problem: jak ocali\u0107 Polsk\u0119 i polsko\u015b\u0107 po wej\u015bciu Sowiet\u00f3w? Nie by\u0142o miejsca na trosk\u0119 o \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

\u2013 O obywateli polskich, przypomnijmy. Wyznania moj\u017ceszowego. Od 1940 r. powoli wyrzuca si\u0119 ich poza polsk\u0105 klamr\u0119. Wypycha poza obszar zainteresowania. To ju\u017c nie nasi obywatele. Nikt tego nie zadekretowa\u0142, lecz tak si\u0119 po prostu sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

No, ale przecie\u017c by\u0142 rotmistrz Witold Pilecki, kt\u00f3ry poszed\u0142 do Auschwitz na ochotnika, \u017ceby alarmowa\u0107 \u015bwiat o tym, co tam si\u0119 wyprawia.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Poszed\u0142 tam na rozkaz, bo dow\u00f3dztwo chcia\u0142o si\u0119 go pozby\u0107 z Warszawy. S\u0142ynny raport tego \u201eochotnika bez ochoty\u201d to sensacyjna ch\u0142opacka gaw\u0119da, a nie \u017caden alarm. On pisa\u0142 epopej\u0119 o sobie \u2013 dzielnym rycerzu w misji do piek\u0142a. Raportowa\u0142, jak to Polacy wodz\u0105 Niemc\u00f3w za nos w Auschwitz. Jak zamontowali anten\u0119 w kominie i wysy\u0142ali wie\u015bci do Londynu. Jak polski wi\u0119zie\u0144-konspirator stan\u0105\u0142 przed wizytuj\u0105cym Auschwitz Himmlerem i za\u015bmia\u0142 mu si\u0119 w nos. Takie bajki.<\/span><\/p>\n

Gdybym mia\u0142 pisa\u0107 scenariusz filmu, bohaterem nie czyni\u0142bym Pileckiego, ale PPS-owca J\u00f3zefa Cyrankiewicza, numer obozowy 62933, p\u00f3\u017aniejszego premiera, o kt\u00f3rym du\u017co pan pisze w \u201eZem\u015bcie\u201d. Ten wysy\u0142a\u0142 za druty kurier\u00f3w z prawdziwymi wiadomo\u015bciami dla kierownictwa AK: trwa niewyobra\u017calna zbrodnia, zr\u00f3bmy co\u015b!<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wzywa\u0142, aby zrobi\u0107 cokolwiek, bo ma to olbrzymie znaczenie moralne, \u201eze wzgl\u0119du na mi\u0119dzynarodow\u0105 wag\u0119 Auschwitz\u201d. Zarazem nie chcia\u0142, aby akcj\u0119 oswobodzenia obozu traktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w kategoriach pomocy wi\u0119\u017aniom. Chodzi\u0142o mu o gest symboliczny.<\/span><\/p>\n

Trzeba zaatakowa\u0107 ob\u00f3z. I co mu podziemie odpowiada?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie pali si\u0119. A potem dow\u00f3dcy narzekaj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105, \u017ce wysy\u0142ani przez Cyrankiewicza kurierzy to sami lewacy, internacjona\u0142y, d\u0105browszczacy albo \u017bydzi. A tu jest przecie\u017c Polska.<\/span><\/p>\n

Da si\u0119 wyczyta\u0107 w pana ksi\u0105\u017cce r\u00f3wnie\u017c tak\u0105 zawoalowan\u0105 sugesti\u0119, \u017ce p\u00f3ki Sonderkommando wysy\u0142a\u0142o za druty z\u0142oto i diamenty, polskie podziemie markowa\u0142o ch\u0119\u0107 przyj\u015bcia na pomoc i jedynie domaga\u0142o si\u0119 nowego z\u0142ota.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie dopatrywa\u0142bym si\u0119 w tym jakiej\u015b szczeg\u00f3lnej pod\u0142o\u015bci. Z\u0142oto by\u0142o potrzebne, by organizowa\u0107 ucieczki, kryj\u00f3wki, nowe dokumenty, by kupowa\u0107 bro\u0144. I organizowa\u0107 jaki\u015b tam\u2026 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci\u2026 atak na ob\u00f3z, ale tylko na ten koncentracyjny, gdzie siedz\u0105 godni uwolnienia wi\u0119\u017aniowie polityczni. Polacy.<\/span><\/p>\n

Co oczywi\u015bcie by\u0142o tak\u0105 sam\u0105 mrzonk\u0105 jak atak na Birkenau. Ale ju\u017c tory da\u0142oby si\u0119 rozkr\u0119ci\u0107, szczeg\u00f3lnie te do Treblinki\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u2026a jeszcze bardziej do Be\u0142\u017cca i Sobiboru. Linie kolejowe sz\u0142y przez lasy opanowane przez partyzant\u00f3w…<\/span><\/p>\n

…kt\u00f3rzy wiedzieli, dok\u0105d wagony jad\u0105 i co zawieraj\u0105, poniewa\u017c co rusz kto\u015b z tych poci\u0105g\u00f3w skaka\u0142.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mimo to ani jeden transport nie zosta\u0142 wykolejony, cho\u0107 podziemie dawa\u0142o sobie rad\u0119 z wi\u0119kszymi operacjami, bardziej ryzykownymi. Rozbija\u0142o wi\u0119zienia, zabija\u0142o chronionych hitlerowskich notabli. Rozumiem, \u017ce le\u015bni nie wiedzieli, co potem z tymi lud\u017ami zrobi\u0107. Kobiety, dzieci\u2026 Mogliby jednak da\u0107 im jak\u0105\u015b szans\u0119. To by ju\u017c by\u0142o co\u015b.\u00a0Stefan Send\u0142ak<\/strong><\/span><\/a>, PPS-owiec i cz\u0142onek \u017begoty, zeznawa\u0142 po wojnie tak: \u201eM\u0142odzie\u017c \u017cydowska id\u0105ca w tych transportach zdo\u0142a\u0142aby dotrze\u0107 do lasu poprzez ucieczk\u0119 i niew\u0105tpliwie w jakim\u015b du\u017cym procencie uratowa\u0142aby swoje \u017cycie\u201d.<\/span><\/p>\n

A my, Polacy, byliby\u015bmy w XXI w. w zupe\u0142nie innej sytuacji PR-owej, gdyby Armia Krajowa, Ludowa czy te\u017c Bataliony Ch\u0142opskie robi\u0142y takie akcje, albo cho\u0107by pr\u00f3by.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Send\u0142ak pisa\u0142: \u201eZ powodzeniem mo\u017cna by zatrzyma\u0107 jeden czy wi\u0119cej poci\u0105g\u00f3w\u201d, i nawet podawa\u0142 dogodne i bezpieczne dla podziemia lokalizacje na te zasadzki kolejowe. A na koniec relacji, kt\u00f3ra le\u017cy w \u017bydowskim Instytucie Historycznym, wyrazi\u0142 zdziwienie, \u017ce niczego nie zrobi\u0142y \u201eani oddzia\u0142y AK, ani oddzia\u0142y PPR, kt\u00f3re mia\u0142y jednak obowi\u0105zek w imi\u0119 hase\u0142, by nie\u015b\u0107 pomoc bli\u017anim\u201d.<\/span><\/p>\n

Niestety, najwy\u017csze dow\u00f3dztwo podziemia nie chcia\u0142o atakowa\u0107 ani transport\u00f3w \u015bmierci, ani oboz\u00f3w \u2013 nawet tych ma\u0142ych i chronionych niewielkimi si\u0142ami.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

AK-owski komendant Nowogr\u00f3dka, kt\u00f3rego podkomendni rz\u0105dzili w okolicznych lasach i mieli tam nawet dzia\u0142aj\u0105ce lotnisko, napisa\u0142 do Warszawy, \u017ce jego ludzie ch\u0119tnie wyzwol\u0105 niewielki ob\u00f3z koncentracyjny w Ko\u0142dyczewie pod Baranowiczami, a nawet nakr\u0119c\u0105 materia\u0142 filmowy, bo maj\u0105 w\u0142asn\u0105 ekip\u0119 z kamer\u0105. Poka\u017c\u0105 w ten spos\u00f3b \u015bwiatu \u017byd\u00f3w i Cygan\u00f3w za drutami, palenie zw\u0142ok w krematoriach\u2026 Wystarczy przys\u0142a\u0107 po ten materia\u0142 samolot. Warszawa nie by\u0142a zainteresowana.<\/span><\/p>\n

Adam Smulikowski, kurier AK, napisa\u0142 w raporcie dla Londynu, \u017ce setki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w s\u0105 w Treblince i Be\u0142\u017ccu \u201etracone z pomoc\u0105 gaz\u00f3w truj\u0105cych i pr\u0105du elektrycznego\u201d. I jak\u0105 refleksj\u0119 z tego wysnu\u0142 na koniec? \u017be nar\u00f3d ten jest wybitnie zdegenerowany, poniewa\u017c nie zdobywa si\u0119 na \u017caden op\u00f3r. Idzie na rze\u017a, nic nie robi\u0105c. Zapomnia\u0142 doda\u0107, \u017ce AK te\u017c nic nie robi. Bo \u017bydzi ju\u017c wypadli ze strefy zobowi\u0105za\u0144 Pa\u0144stwa Podziemnego. Smutne.<\/span><\/p>\n

Pana ksi\u0105\u017cka jest o tym, \u017ce op\u00f3r jednak by\u0142. \u017be nie wszyscy czekali bezczynnie na rze\u017a. Powstania w Treblince i Sobiborze zosta\u0142y wszechstronnie opisane\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u2026owszem, ja jednak cytuj\u0119 nowe, nieznane \u017ar\u00f3d\u0142a, na nowo czytam motywacje bohater\u00f3w. Te bunty to majstersztyki konspiracji, precyzyjne uderzenia. To nie s\u0105 znane sprawy. Dzi\u015b Aleksander Peczerski\u2026<\/span><\/p>\n

Sowiecki jeniec, organizator powstania i masowej ucieczki z Sobiboru\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u2026jest w Rosji bohaterem r\u00f3wnym najwi\u0119kszym gierojom. Po 70 latach milczenia, czy wr\u0119cz celowego uw\u0142aczania jego pami\u0119ci ze strony w\u0142adz\u2026 dzi\u015b panuje oficjalna peczerskomania. Tymczasem z jego ma\u0142o znanych wspomnie\u0144 wynika, \u017ce gdy trafi\u0142 do Sobiboru, poczu\u0142, \u017ce tego nie da si\u0119 obj\u0105\u0107 rozumem. To jaki\u015b teatr. A \u017ce by\u0142 w poprzednim \u017cyciu re\u017cyserem i aktorem teatralnym, zagra\u0142 rol\u0119 dow\u00f3dcy. Zagra\u0142 na tyle przekonuj\u0105co, \u017ce w jego wojskowe talenty uwierzyli zar\u00f3wno towarzysze czerwonoarmi\u015bci, jak i czekaj\u0105cy na cud pozostali \u017bydzi. Zagra\u0142 rol\u0119 zbawiciela i wygra\u0142. Teatr dogoni\u0142 \u017cycie.<\/span><\/p>\n

\"AleksanderAleksander Peczerski (1909-90) – przyw\u00f3dca buntu i ucieczki z obozu w Sobiborze, 14 pa\u017adziernika 1943 r.<\/span>\u00a0Fot. domena publiczna<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Zmierzam do tego, \u017ce i o Peczerskim, i o powsta\u0144cach z Treblinki s\u0105 ksi\u0105\u017cki, filmy dokumentalne, a nawet fabularne. Natomiast bunt i ucieczka \u017byd\u00f3w z Sonderkommanda Birkenau to \u2013 przynajmniej dla mnie \u2013 rzecz nowa.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Powstanie w Auschwitz-Birkenau jest w Polsce s\u0142abo zbadane. Podobnie jak obozowy ruch oporu i tarcia wewn\u0105trz tej konspiracji. Interesy r\u00f3\u017cnych grup by\u0142y cz\u0119sto sprzeczne. \u017bydzi z Sonderkommanda zbuntowali si\u0119, bo nie mogli czeka\u0107, inni postanowili, \u017ce do powstania si\u0119 nie przy\u0142\u0105cz\u0105, bo istnieje szansa doczekania si\u0119 Armii Czerwonej.<\/span><\/p>\n

I rzeczywi\u015bcie, powsta\u0144cy zap\u0142acili \u017cyciem, natomiast wielu innych doczeka\u0142o si\u0119 wyzwolenia.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie tylko buntownicy zap\u0142acili za bunt. \u015aledztwo, kt\u00f3re mia\u0142o wyja\u015bni\u0107, kto pomaga\u0142: jak do powstania dosz\u0142o, sk\u0105d \u017bydzi mieli trotyl, bro\u0144 i tak dalej\u2026 trwa\u0142o niemal do ko\u0144ca istnienia obozu i poch\u0142ania\u0142o kolejne ofiary. 24-letna R\u00f3\u017ca Robota, kt\u00f3ra organizowa\u0142a kradzie\u017ce trotylu, zosta\u0142a powieszona\u2026<\/span><\/p>\n

\u2026po d\u0142ugich torturach, w trakcie kt\u00f3rych nikogo nie wyda\u0142a\u2026<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u20266 stycznia 1945 r. A dwunastego Armia Czerwona ruszy\u0142a si\u0119 z linii Wis\u0142y.<\/span><\/p>\n

…i dwudziestego si\u00f3dmego wyzwoli\u0142a ob\u00f3z. Na koniec zadam pytanie naiwne: Dlaczego Niemcy nie zlikwidowali Auschwitz-Birkenau, tak jak wcze\u015bniej Be\u0142\u017cca, Treblinki, Sobiboru?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mieli plan zbombardowania obozu z przemalowanych na barwy alianckie samolot\u00f3w, tzw. plan Molla\u2026<\/span><\/p>\n

Otto Moll by\u0142 SS-Hauptscharf\u00fchrerem i nadzorc\u0105 krematori\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

\u2013 \u2026kto\u015b jednak za d\u0142ugo przytrzyma\u0142 projekt, kto\u015b inny nie zdoby\u0142 odpowiednich piecz\u0105tek. Zepsuli to, pogubili si\u0119. Nawet w hitlerowskim korpomolochu pracowa\u0142y gapy.<\/span><\/p>\n

\n

W tym tygodniu nak\u0142adem Wydawnictwa Pozna\u0144skiego ukazuje si\u0119 ksi\u0105\u017cka Micha\u0142a W\u00f3jcika \u201eZemsta. Zapomniane powstania w obozach zag\u0142ady\u201d. Autor jest historykiem i dziennikarzem, by\u0142 naczelnym magazyn\u00f3w \u201eFocus\u201d i \u201eFocus Historia\u201d. Wraz z Emilem Maratem nagrodzony Nagrod\u0105 Historyczn\u0105 tygodnika \u201ePolityka\u201d w 2015 r. za\u00a0ksi\u0105\u017ck\u0119 o Stanis\u0142awie Likierniku \u201eMade in Poland\u201d.<\/a>
\n<\/i><\/p>\n

\"Micha\u0142Micha\u0142 W\u00f3jcik, ‘Zemsta. Zapomniane powstania w obozach zag\u0142ady’, wydawnictwo WP<\/span>\u00a0Fot. materia\u0142y prasowe<\/span><\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ob\u00f3z zag\u0142ady w Sobiborze dzia\u0142a\u0142 od maja 1942 do pa\u017adziernika 1943 r. Historycy szacuj\u0105, \u017ce \u017cycie straci\u0142o w nim oko\u0142o 180 tys. \u017byd\u00f3w (Fot. domena publiczna) Dow\u00f3dztwo podziemia nie chcia\u0142o atakowa\u0107 transport\u00f3w \u015bmierci i oboz\u00f3w zag\u0142ady Piotr G\u0142uchowski Kurier AK napisa\u0142 w raporcie, \u017ce setki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w idzie na rze\u017a, nic nie robi\u0105c. Zapomnia\u0142 doda\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85069"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85109,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85069\/revisions\/85109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}